1
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
LÊ TH THU SNG
VN TÍN DNG NGÂN HÀNG VI S PHÁT TRIN
CA DOANH NGHIP NH VÀ VA TRÊN A BÀN
QUN TÂN BÌNH
LUN VN THC S KINH T
THÀNH PH H CHÍ MINH- NM 2011
2
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
oOo
LÊ TH THU SNG
VN TÍN DNG NGÂN HÀNG VI S PHÁT TRIN
CA DOANH NGHIP NH VÀ VA TRÊN A BÀN
QUN TÂN BÌNH
Chuyên ngành: Kinh t phát trin
Mã s: 60.31.05
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC: PGS- TS. NGUYN PHÚ T
THÀNH PH H CHÍ MINH-NM 2011
3
LI CM N
Trc tiên, tôi xin chân thành cm n thy PGS- TS Nguyn Phú T ã tn tình
hng dn, góp ý và ng viên tôi trong quá trình thc hin lun vn tt nghip
Chân thành cm n các thy cô Khoa Kinh t phát trin và Khoa Sau i hc
trng i hc kinh t Tp. H Chí Minh ã cho tôi kin thc và giúp tôi trong sut
khóa hc.
Chân thành cm n lãnh o Thành y Thành ph H Chí Minh, Qun y qun
Tân Bình, Phòng kinh t ã to iu kin cho tôi theo hc Cao hc kinh t- Khoa Kinh
1.1.1 Khái nim v DNNVV 15
1.1.2 c im và vai trò ca DNNVV trong nn kinh t 16
1.1.2.1 c im 16
1.1.2.2 Vai trò DNNVV trong nn kinh t 17
1.2 Nhng yu t nh hng n s phát trin DNNVV 18
1.2.1 Nhóm yu t bên ngoài DNNVV 18
1.2.1.1 Môi trng chính tr pháp lut 18
1.2.1.2 Môi trng kinh t 19
1.2.1.3 Môi trng vn hóa xã hi 20
1.2.1.4 Môi trng t nhiên 20
1.2.1.5 Môi trng k thut công ngh 21
1.2.1.6 Môi trng dân s 21
1.2.1.7 Môi trng cnh tranh 21
1.2.2 Nhóm yu t bên trong DNNVV 21
1.2.2.1 Yu t tài nng nhà qun tr doanh nghip 21
1.2.2.2 Yu t ngun nhân lc 22
6
1.2.2.3 Yu t ngun cung cp nguyên vt liu 22
1.2.2.4 Yu t máy móc thit b 22
1.2.2.5 Yu t vn sn xut kinh doanh 23
1.2.2.6 Yu t marketing và th trng 23
1.3 C hi và thách thc ca DNNVV trong quá trình hi nhp 24
1.3.1 Nhng c hi 24
1.3.2 Thách thc 26
1.4 Khái nim và vai trò tín dng ngân hàng i vi DNNVV 27
1.4.1. Khái nim tín dng ngân hàng 27
1.4.2 Vai trò ca tín dng ngân hàng i vi khu vc kinh t t nhân
nói chung và DNNVV nói riêng 27
1.5 Kinh nghim phát trin DNNVV ca mt s nc trên th gii 29
1.5.1 Kinh nghim ca Nht Bn 29
b. Phng pháp thu thp d liu 49
2.3.2.5 Xây dng gi thit và thit lp hàm nghiên cu 49
a. Xây dng gi thit 49
b. Thit lp hàm nghiên cu 50
2.3.3 Tín dng ngân hàng i vi s phát trin ca DNNVV trên a bàn
Qun theo s liu kho sát nm 2010 50
2.3.3.1 Thông tin v doanh nghip kho sát 50
2.3.3.2 Thc trng s dng vn tín dng ngân hàng ca các doanh nghip
trên a bàn qun Tân Bình 51
2.3.3.3 Nguyên nhân không th vay vn tín dng ngân hàng 52
2.4 Phân tích vn tín dng ngân hàng vi s phát trin DNNVV
trên a bàn qun Tân Binh theo s liu kho sát nm 2010 54
2.4.1 Giá tr các bin quan sát trong mô hình c doanh nghip ánh giá 54
2.4.2 Kim nh tin cy ca thang o 56
2.4.2.1 Kim nh tin cy thang o các bin ln 1 56
2.4.2.2 Kim nh tin cy thang o các bin ln 2 58
2.4.3 Phân tích nhân t 59
2.4.3.1 Phân tích nhân t các bin c lp 60
2.4.3.2 Phân tích nhân t bin ph thuc 61
2.4.4 Hiu chnh mô hình 62
2.4.5 Kim nh mô hình 62
2.4.5.1 Kim nh phân phi chun 62
8
2.4.5.2 Phân tích tng quan và hi qui tuyn tính a bin 63
a. Phân tích tng quan 63
b. Phân tích hi qui tuyn tính a bin 64
c. Dò tìm s vi phm ca gi nh cn thit trong hi qui 66
2.4.5.3 Các phân tích khác 69
2.5 Kt lun chng 2 71
CHNG 3: GII PHÁP NÂNG CAO KH NNG TIP CN VN TÍN
Cty TNHH Công ty trách nhim hu hn
DDDN c im doanh nghip
DN Doanh nghip
DNCVTNN Doanh nghip có vn u t nc ngoài
DNNN Doanh nghip nhà nc
DNNNN Doanh nghip ngoài nhà nc
DNNVV Doanh nghip nh và va
DNTN Doanh nghip t nhân
GDP Tng sn phm quc ni
GNP Tng sn phm quc dân
HTX Hp tác xã
MEF Tài chính và Công nghip Pháp
MFN Quy ch ti hu quc
NHTM Ngân hàng thng mi
NT Quy ch i x quc gia
NTKT Nhân t kinh t
NTPL Nhân t pháp lý
PTDN S phát trin doanh nghip
SX CN- TTCN Sn xut công nghip- Tiu th công nghip
TMDV Thng mi dch v
VVNH Vn vay ngân hàng
WB Ngân hàng Th gii
WTO T chc thng mi th gii
10
DANH MC CÁC BNG
Bng 1.1: Phân loi các DNNVV theo khi EU 4
Bng 1.2: Phân loi DNNVV theo khu vc kinh t 5
Bng 2.1: S lng DNNVV thành lp mi trên a bàn qun Tân Bình so vi Tp. HCM
t 2005- 2009 22
Bng 2.2: Quy mô doanh nghip theo tiêu chí lao ng phân theo thành phn kinh t n
kho sát 57
DANH MC S
S 1.1: Các nhân t nh hng n s phát trin ca DNNVV 12
S 2.1: Mô hình lý thuyt v các nhân t tác ng n s phát trin ca DNNVV 31
S 2.2: Mô hình nghiên cu ngh 32
S 2.3: Mô hình nghiên cu hiu chnh 49
DANH MC BIU
Biu 2.1: S lng DNNVV thành lp mi trên a bàn qun Tân Bình so vi Tp.
HCM t 2005- 2009 23
Biu 2.2: Doanh thu bán hàng ca doanh nghip trên a bàn qun Tân Bình 2005-
2009 27
Biu 2.3: S lao ng phân theo thành phn kinh t n 31/12/2009 29
Biu 2.4: Biu phân tán 53
Biu 2.5: Biu tn s ca phn d chun hóa 54
12
LI M U
1. LÝ DO CHN TÀI
Ti nhiu quc gia có nn kinh t th trng, doanh nghip nh và va (DNNVV)
có nhiu vai trò quan trng trong vic thc hin các mc tiêu kinh t- xã hi ca quc
gia ó. DNNVV c ánh giá là hình thc t chc kinh doanh thích hp, có nhng u
th v tính linh ng, linh hot, thích ng nhanh vi nhng yêu cu ca th trng và có
nhiu óng góp quan trng cho s phát trin ca nn kinh t.
Nc ta, i b phn các doanh nghip hot ng trong nn kinh t u là
DNNVV. Vic khuyn khích phát trin các DNNVV, to mi iu kin i tng
doanh nghip này tn ti cùng phát trin vi các doanh nghip ln, là ht sc cn thit
và phù hp vi ch trng chính sách ca ng và Nhà nc ta.
Qun Tân Bình hin có 9.671 doanh nghip ang hot ng sn xut kinh doanh
trong các lnh vc, trong ó DNNVV chim 98%. Các DNNVV trên a bàn qun Tân
Bình có c im chung là vn ít, k thut công ngh còn lc hu, quy mô sn xut nh,
cht lng sn phm thp, nên rt khó khn trong vic tiêu th sn phm trên th trng
tài gii hn nghiên cu các DNNVV trên a bàn qun Tân Bình mt cách
tng quát, không i sâu nghiên cu DNNVV mt lnh vc hot ng c th nào c.
4. PHNG PHÁP NGHIÊN CU
Lun vn s dng phng pháp nghiên cu nh tính và nh lng, tác gi tin
hành xây dng mô hình hi quy và kim nh mô hình hi quy bng phn mm SPSS, c
th: phng pháp thng kê mô t, kim nh thang o bng Cronbachs Alpha, phân tích
nhân t, phân tích hi quy và mt s phân tích khác.
5. CÂU HI NGHIÊN CU
tài a ra ba câu hi nghiên cu, c th nh sau:
Th nht, s phát trin ca DNNVV n tng trng và phát trin kinh t qun
Tân Bình trong thi gian qua nh th nào?
Th hai, nhng nhân t nh hng n s phát trin DNNVV?
Th ba, nhng nguyên nhân hn ch n kh nng tip cn ngun vn tín dng
ngân hàng ca DNNVV?
6. Ý NGHA THC TIN CA TÀI
Nghiên cu này có ý ngha thc tin i vi nhà qun tr DNNVV, ngân hàng
thng mi và quan trng hn là i vi nhà làm chính sách nhm to iu kin, tin
mi quan h gia DNNVV và NHTM ngày càng cht ch hn t ó thúc y s phát
14
trin DNNVV góp phn cho quá trình tng trng và phát trin kinh t ca a phng
nói riêng và c nc nói chung.
7. KT CU CA TÀI
Ngoài phn m u, kt lun, ph lc và tài liu tham kho, tài gm 3 chng:
Chng 1: Tng quan lý thuyt v các DNNVV và tín dng ngân hàng vi s
phát trin ca DNNVV.
Chng 2: Tín dng ngân hàng vi s phát trin DNNVV trên a bàn qun Tân
Bình
Chng 3: Gii pháp nâng cao kh nng tip cn vn vay ngân hàng y mnh
s phát trin ca DNNVV trên a bàn qun Tân Bình.
15
DN nh
DN siêu nh
< 250
< 50
< 10
50
10
2
43
10
2
Ngun: index_en.htm
16
Theo B kinh t, Tài chính và Công nghip Pháp (MEF), Không tn ti mt nh
ngha thng nht v các DNNVV. Các tiêu chí c áp dng khác nhau tùy theo các vn
bn pháp quy liên quan n chính sách h tr các DNNVV.
Ti Vit Nam, Ngh nh 90/2001/N-CP ngày 23/11/2001 ca Chính ph v tr
giúp phát trin DNNVV nh ngha: Doanh nghip nh và va là c s sn xut, kinh
doanh c lp, ã ng ký kinh doanh theo pháp lut hin hành, có vn ng ký không
quá 10 t ng hoc s lao ng trung bình hàng nm không quá 300 ngi.
Nh vy theo quan nim ca Vit Nam, DNNVV là tp hp nhng doanh nghip
không phân bit lnh vc kinh doanh có s vn ng ký di 10 t ng hoc s lng
lao ng trung bình hàng nm di 300 ngi và không có tiêu chí xác nh c th chi
tit DN siêu nh, DN nh, DN va.
Khái nim này c iu chnh mt cách chi tit hn, mang tính thi s hn bi
Ngh nh 56/2009/N-CP ngày 30/06/2009 (ban hành thay cho Ngh nh 90/2001/N-
CP) v tr giúp phát trin DNNVV. i chiu vi Ngh nh 90/2001, Ngh nh
56/2009 có nhng im mi trong nh ngha DNNVV. C th, iu 3 ca Ngh nh
nh ngha: DNNVV là c s kinh doanh ã ng ký kinh doanh theo quy nh pháp
lut, c chia thành 3 cp: siêu nh, nh, va theo quy mô tng ngun vn (tng ngun
xây dng
< 10
< 20
11- 200
20- 100
201- 300
III. Thng mi và
dch v
< 10
< 10
11- 50
10- 50
51- 100
Ngun: Ngh nh 56/2009/N- CP ngày 30/6/2009 ca Chính ph v tr giúp phát trin DNNVV
1.1.2 c im, vai trò ca DNNVV trong nn kinh t
1.2.1.1 c im
17
Các DNNVV Vit Nam có các c im sau:
Th nht, quy mô nh, ít vn, chi phí qun lý, ào to không ln, thng hng
vào nhng lnh vc phc v trc tip i sng, nhng sn phm có sc mua cao, dung
lng th trng ln, nên huy ng c các ngun lc xã hi, các ngun vn còn tim
n trong dân, tn dng c các ngun nguyên vt liu, nhân lc ti ch.
Th hai, nhy cm vi nhng bin ng ca th trng, chuyn i mt hàng
nhanh phù hp vi th hiu ca ngi tiêu dùng. Tuy nhiên, các sn phm sn xut
thng không c coi trng v mt cht lng, tui i.
Th ba, s lng và cht lng lao ng trong DNNVV thp. c bit trong các
DN nh, nhân công thng là ngi trong gia ình, giám c thng m nhim c vai
trò iu hành, nhân s, marketing,
1.1.2.2 Vai trò ca DNNVV trong nn kinh t
nhiu quc gia trên th gii, c bit là nhng quc gia ang phát trin,
nghip và s lao ng bt u tham gia vào th trng vic làm có th c thu hút vào
các DNNVV, thích ng vi n np tác phong công nghip và mt s ngành dch v
liên quan.
Ngoài ra, DNNVV có mt s óng góp khác nh: góp phn to môi trng kinh
doanh, t do cnh tranh và gim c quyn, y nhanh tin trình hi nhp kinh t quc
t; phát huy c tim lc trong nc trong iu kin nn kinh t có xut phát im vi
ngun vn thp, trình khoa hc k thut lc hu, trình k nng ca lao ng còn
yu, góp phn to lp s phát trin cân bng gia các vùng, min trong mt quc gia.
Vi s to lp d dàng, DNNVV có th phát trin rng rãi mi vùng lãnh th và to ra
nhng sn phm phong phú, a dng, ng thi to ra s phát trin cân bng gia các
vùng trong mi nc, góp phn tích cc trong khâu phân phi hàng hóa, bo m nhu
cu tiêu dùng ca toàn xã hi và bình n giá c gia vùng và các a phng.
1.2 Nhng yu t nh hng n s phát trin ca DNNVV
Theo Trn Thanh Toàn (2009), nhng yu t nh hng n s phát trin ca
DNNVV bao gm:
1.2.1. Nhóm yu t bên ngoài DNNVV, bao gm:
1.2.1.1 Môi trng chính tr và pháp lut: bao gm các ng li, chính sách,
ch trng và mt h thng pháp lut ca quc gia.
ng li, ch trng phát trin DNNVV nc ta, nhng chun tc c bn v
nhng phng hng nhim v, phng thc t chc thc hin v phát trin DNNVV
trong tng thi k c th do ng và Nhà nc vch ra.
19
Chính sách là các phng tin c xây dng nhm t c nhng mc tiêu phát
trin DNNVV. Ni dung chính sách phát trin DNNVV bao gm các qui tc, th tc,
hng dn c thit lp h tr cho các n lc nhm t c mc tiêu phát trin
DNNVV mà chính sách ã ra. Các chính sách thng c ra di hình thc các
hot ng nh chính sách h tr vn i vi DNNVV ca ngân hàng,
Môi trng chính tr nc ta khá n nh và bn vng. Nhà nc có ng li,
ch trng duy trì s tn ti nhiu thành phn kinh t, có chính sách u t thông
thoáng ã to ra nhng thun li thu hút lòng tin và vn u t ca các nhà u t
quc t mang li cho doanh nghip c hi và thách thc. C hi c biu hin là th
trng hàng xut khu c m rng, kích thích sn xut phát trin, nâng cao mc sng
cho ngi dân, ng thi th trng nhp khu, c bit là mt hàng thit b máy móc k
thut cao xâm nhp vào nc ta to thun li cho chúng ta có nhiu cách la chn vi
giá c hp lý thúc y DNNVV i mi máy móc thit b theo hng hin i hóa.
Thách thc c biu hin là s cnh tranh gay gt trên c 2 mt: cht lng và giá c.
S cnh tranh lúc này không ch là cnh tranh th trng trong nc mà ngay c trên th
trng th gii.
1.2.1.3 Môi trng vn hóa xã hi
Môi trng vn hóa xã hi c biu hin là nhng chun mc, nhng giá tr
c xã hi chp nhn và tôn trng. Các khía cnh hình thành môi trng vn hóa xã
hi có nh hng mnh n các hot ng nh nhng quan nim v li sng, v o
c, v thm m, ngh nghip, nhng phong tc tp quán truyn thng, nhng quan tâm
và u tiên ca xã hi, trình dân trí và nhng nhn thc chung ca xã hi. Hin nay,
trong quá trình hi nhp, các doanh nghip nói chung và các DNNVV nói riêng không
còn bó hp trong a phng, trong lãnh th quc gia mà còn phi vn ra th trng
nc ngoài nên h chu nhiu áp lc cnh tranh trên thng trng ni a và quc t.
Do vy các DNNVV không nhng nm vng c các giá tr vn hóa xã hi ca quc
gia mà còn phi nm bt c nhng giá tr vn hóa xã hi ca các nc có quan h giao
thng.
1.2.1.4 Môi trng t nhiên
Các yu t cu thành môi trng t nhiên bao gm: v trí a lý, khí hu, cnh
quan thiên nhiên, t ai, sông ngòi, và các ngun tài nguyên khoáng sn, tài nguyên
rng, bin,Yu t t nhiên là yu t quan trng trong i sng con ngi, ng thi
có nh hng trc tip n quá trình phát trin, phân b sn xut công nghip nói riêng.
Trong nhiu trng hp yu t t nhiên tr thành yu t quan trng hình thành li th
21
cnh tranh trong các sn phm dch v. Do ó, khi xây dng DNNVV cn phi xem xét
n các yu t này.
1.2.1.5 Môi trng k thut- công ngh
1.2.2.2 Yu t ngun nhân lc
Ngun nhân lc là yu t u vào ca sn xut, gi vai trò ht sc quan trng i
vi s thành bi ca doanh nghip. Vì vy doanh nghip c bit quan tâm t khâu
tuyn dng, b trí s dng và cui cùng là tr công, bi dng ào to, nâng cao cht
lng ngun nhân lc.
1.2.2.3 Yu t ngun cung cp nguyên vt liu
Nguyên vt liu là yu t cu thành thc th sn phm, là mt trong nhng yu t
u vào quan trng quyt nh cht lng, s lng sn phm u ra trong quá trình sn
xut sn phm,
1.2.2.4 Yu t máy móc thit b
Máy móc thit b là b phn quan trng nht ca t liu sn xut, c xem là
yu t sn xut vi t cách là phng tin sn xut c dùng tác ng lên nhng
nguyên vt liu trong quá trình ch bit hình thành nên nhng sn phm theo úng
tiêu chun k thut òi hi.
Cng cn thy rng máy móc thit b là mt trong nhng yu t nng ng, nh
hng to ln n k thut và công ngh và là nhân t cha ng nhiu c hi và thách
thc i vi doanh nghip.
Máy móc thit b hin i s to iu kin sn xut nhng sn phm mi có
nhiu chc nng s dng, cht lng cao, giá r và nâng cao kh nng cnh tranh cho
doanh nghip. S xut hin ca máy móc thit b hin i có th to ra nhng c hi
quan trng xut hin và phát trin doanh nghip mi, to ra th trng mi cho vic
tiêu th nhng sn phm mi, các dch v mi ca doanh nghip; rút ngn chu k sn
xut, tit kim chi phí sn xut, nâng cao nng sut lao ng.
Tuy nhiên, bên cnh nhng thun li ca s xut hin máy móc thit b hin i,
các doanh nghip phi i mt vi thách thc. ó là tng cng u th cnh tranh ca
các sn phm thay th, sn phm mi, e da sn phm ca nhng doanh nghip hin
có; to iu kin thun li cho doanh nghip mi xut hin, thâm nhp nhanh chóng vào
th trng và làm tng thêm áp lc e da cho doanh nghip hin có.
T nhng nh hng to ln mà máy móc thit b em li, các nhà qun tr phi
theo dõi, nm bt thông tin v th trng máy móc thit b kp thi i mi nhng
thiu phng pháp trao i, iu tra và giao dch thì s tht bi trong kinh doanh ca
doanh nghip là iu khó tránh khi.
Có th tóm tt các nhân t nh hng n s phát trin ca DNNVV trong s
1.1
24
S 1.1: Các nhân t nh hng n s phát trin ca DNNVV
1.3 C hi và thách thc ca DNNVV Vit Nam trong quá trình hi nhp kinh t
quc t
Quá trình hi nhp kinh t quc t có tác ng ln n các DNNVV. Di ây là
mt s c hi và thách thc t nhng tác ng ca hi nhp kinh t quc t i vi
DNNVV Vit Nam.
1.3.1 Nhng c hi ca hi nhp kinh t quc t i vi các DNNVV
Quá trình hi nhp kinh t quc t mang li cho DNNVV mt s c hi sau:
Mt là, m rng th trng cho doanh nghip.
Trong nn kinh t hin i, th trng là mt vn sng còn ca doanh nghip,
bt k ó là th trng tiêu th hay th trng u vào. Vic m ca t do hóa thng
mi và tham gia vào các t chc kinh t và khu vc nh ASEAN, APEC, WTO to iu
kin thun li cho các DNNVV m rng th trng sang các nc thành viên và c
i x bình ng theo các nguyên tc (quy ch) ti hu quc (MFN), quy ch i x
quc gia (NT) ca các nc thành viên. Hi nhp kinh t quc t to iu kin DNNVV
a dng hóa th trng tiêu th sn phm, m ra c hi cho các DNNVV khai thác
Môi trng bên
ngoài DNNVV
Môi trng bên
trong DNNVV
- Môi trng chính tr pháp lut
- Môi trng kinh t
- Môi trng vn hóa xã hi
- Môi trng t nhiên
- Môi trng k thut công ngh
Ba là, hi nhp kinh t quc t làm tng thêm c hi kinh doanh cho các doanh
nghip.
Hi nhp kinh t quc t gn vi quá trình t do hóa thng mi và u t trên
c s các cam kt song phng và a phng m ra nhiu c hi u t và kinh doanh
trong và ngoài nc bng nhiu hình thc nh liên doanh, liên kt, hp tác kinh doanh,
thu ph, huy ng vn t nc ngoài, u t ra nc ngoài, cho các DNNVV. Bên
cnh ó, hi nhp kinh t quc t s là iu kin thu hút các nhà u t nc ngoài
vào Vit Nam sn xut kinh doanh, t ó s to ra th trng tiêu th hàng hóa cho
các DNNVV trong nc, to ra th trng làm thuê, gia công, ch tác, cung cp linh
kin, lao ng cho các doanh nghip có vn u t nc ngoài.
Bn là, hi nhp kinh t quc t làm tng tính nng ng, hiu qu ca doanh
nghip.
Môi trng kinh doanh hi nhp s làm áp lc cnh tranh lên các DNNVV ngày
càng gay gt hn. Vì vy tn ti và phát trin òi hi doanh nghip phi nng ng,