B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG
I
HC KINH T TP.H CHÍ
MINH
LÊ THÀNH CÔNG
TS. TRN VN THÔNG
TP.H Chí Minh – Nm 2011
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG
I
HC KINH T TP.H CHÍ
MINH
NGI HNG DN KHOA HC
TS. TRN VN THÔNG
TP.H Chí Minh – Nm 2011
LI CM
N
Tôi xin bày t lòng bit n sâu sc đn Quý Thy, Cô khoa Kinh t phát trin và Phòng
Qun lý – ào to Sau đi hc Trng i hc Kinh t thành ph H Chí Minh
Lê Thành Công
1 LI CAM
OAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca
tôi.Các s liu trong lun vn này là trung thc. Ni dung công trình
nghiên
cu này
cha tng đc ai công
b.
Lun vn xác đnh các mc tiêu sau đây:
- ánh giá hin trng tài nguyên và hin trng phát trin sn phm
du lch ca tnh Tây Ninh.
- Phân tích các nhân t nh hng đn phát trin sn phm du lch
Tây Ninh theo đánh giá ca du khách.
- xut nhng gii pháp nhm phát trin sn phm du lch Tây
3
Ninh.
3. Gii hn đ tài
Lun vn tp trung nghiên cu s đánh giá ca khách du lch trong
nc và nc ngoài đi vi sn phm du lch ca tnh Tây Ninh.
a bàn nghiên cu: các khu vc phát trin du lch tnh Tây Ninh.
Lun vn s dng s liu trong khong thi gian t nm 2005 đn
nm 2010 và đnh hng đn 2015 ca ngành du lch Tây Ninh.
4. Lch s nghiên cu đ tài
4.1 Trên th gii
Nghiên cu du lch có 3 hng là nghiên cu phng pháp lun,
phng pháp nghiên cu, đánh giá tài nguyên thiên nhiên và nghiên cu
t chc lãnh th (không gian) du lch.
Hin nay đã có nhiu công trình nghiên cu nghiên cu v đánh giá
các tng th tng hp t nhiên phc v gii trí (L.I. Mukhina, 1973),
nghiên cu sc cha và n đnh ca các đa đim du lch (Sepfer, 1973),
các nhà nghiên cu M (Bohart, 1971), (Davis,1971); nhà nghiên cu
Anh (H.Robinson, 1966) tin hành đ
ánh giá s dng tài nguyên thiên
nhiên phc v ch yu mc đích du lch, ngh ngi, gii trí…
4.2 Vit Nam
nc ta, vn đ nghiên cu v tài nguyên du lch cng đc đt
ra t lâu, trong mt s sách giáo khoa, tài liu đã đ cp đn. Song ch có
5. H quan đim và phng pháp nghiên cu
5.1 Quan đim
5.1.1 Quan đim h thng
Tính cht tng hp và tính cht liên ngành là đc đim ni tri ca
kinh doanh du lch, s phát trin du lch Tây Ninh đc đt trong bi
cnh chung v kinh t xã hi, là s nghip chung ca các c quan h
u
trách và các ngành kinh t khác.
5
5.1.2 Quan đim tng hp
ây là quan đim truyn thng, nghiên cu toàn b điu kin t
nhiên, tài nguyên du lch (t nhiên và nhân vn), các yu t kinh t - xã
hi s phân b và bin đng ca chúng.
Kt hp có qui lut trên c s phân tích và tng hp các hp phn
ca h thng lãnh th du lch, phát hin và xác đnh các đim đc thù ca
tài nguyên du l
ch. Ngoài ra còn kt hp mt s quan đim kinh t, sinh
thái, lch s, vn hóa…
5.2 Phng pháp nghiên cu
tin hành thc hin đ tài này, chúng tôi s dng các phng
pháp sau:
5.2.1 Phng pháp thu nhp và phân tích d liu
5.2.1.1 Phng pháp thu nhp d liu
Thu nhp d liu th cp gm: nhng tài liu đc xut bn chính
thc, nhng đ tài đã nghiên cu có liên quan và các bn s li
u thng kê,
báo cáo tng kt ca y ban nhân dân tnh, S vn hóa, Th thao và Du
lch cùng các công ty du lch t nhân.
Thu nhp d liu s cp: tin hành thc đa, điu tra xã hi hc các
5.2.5 Phng pháp phân tích xu th
Da vào qui lut vn đng trong quá kh, hin ti đ suy ra xu
hng phát trin trong tng lai. Phng pháp này nhm đ
a ra các d
báo v các ch tiêu phát trin và có th đc mô hình hóa bng các biu
đ toán hc đn gin.
5.2.6 Phng pháp phân tích SWOT
(Strenghts, Weaknesses, Opportunities, Threats)
Phân tích SWOT là công c tìm kim tri thc v mt đi tng da
trên nguyên lý h thng, trong đó phân tích nhng u khuyt đim bên
7
trong và nhng đe da và thun li bên ngoài ca h thng nghiên cu.
5.2.7 Phng pháp phân tích tng hp
ây là phng pháp da trên c s tng hp các ngun d liu th
cp thu nhp đc, tin hành phân tích các d liu đ nhn đnh đánh giá
v tim nng và hin trng khai thác hot đng du lch.
5.2.8 Phng pháp đnh lng
Thng kê mô t, phân tích nhân t khám phá và h
i quy đ xem
mc đ hài lòng và tìm các mi tng quan trong các yu t nh hng
đn phát trin du lch ti đa phng.
6. B cc lun vn
Tên lun vn: Các yu t nh hng đn phát trin du lch Tây
Ninh.
Ngoài phn m đu, kt lun, mc lc, ph lc và danh mc các tài
liu tham kho, ni dung lun vn đc trình bày trong 4 chng.
Ch
ng 1: C s lý lun.
Chng 2: ánh giá hin trng tài nguyên và đnh hng phát trin
xuyên và không liên quan đn hot đng kim li”.
Vi mt cách tip cn mang tính phát trin du lch bn vng thì
“Du lch là quan h tng h do s tng tác ca bn nhóm: Du khách,
c quan cung ng du lch, chính quyn và dân c ti ni đn du lch to
9
nên”.
Theo Lut du lch Vit Nam: “Du lch là các hot đng có liên quan
đn chuyn đi ca con ngi ngoài ni c trú thng xuyên ca mình
nhm đáp ng nhu cu tham quan, tìm hiu, gii trí, ngh dng trong
mt khon thi gian nht đnh”.
Nh vy, du lch là mt hot đng có nhiu đc thù, gm nhiu
thành phn tham gia, to thành mt tng th ht sc phc tp. Ho
t đng
du lch va có đc đim ca ngành kinh t, va có đc đim ca ngành
vn hóa-xã hi.
1.1.2 Khái nim v khách du lch
Các t chc Quc t nh t chc Liên hip các quc gia – League
of Nations, T chc du lch th gii – WTO, Tiu ban các vn đ kinh t-
xã hi trc thuc Liên hip quc và Hi đng thng kê liên hip quc….
có nhi
u đnh ngha khác nhau v khách du lch nói chung, khách du lch
quc t và khách du lch ni đa nói riêng. Song xét mt cách tng quát
thì đu có mt s đim chung ni bt nh sau:
- Khách du lch phi là ngi khi hành ri khi ni c trú thng
xuyên ca mình.
- Khách du lch có th khi hành vi mi mc đích khác nhau, loi
tr mc đích lao đng đ kim tin ni
đn.
- Thi gian lu li ni đn ít nht là 24 gi, nhng không đc quá
dng vt th. Thành phn chính ca sn phm du lch là dch v, hàng hóa
chim t trng nh. Vì vy, vic đánh giá cht lng sn phm du lch rt
khó khn vì thng mang tính ch quan và phn ln không ph thuc vào
ngi kinh doanh mà ph thuc vào khách du lch. Cht lng sn phm
du lch thng đ
c xác đnh da vào s chênh lch gia mc đ k vng
và mc đ cm nhn v cht lng ca khách du lch.
- Sn phm du lch thng đc to ra gn vi tài nguyên du lch,
11
do vy sn phm du lch không th dch chuyn đc. Trên thc t, không
th đa sn phm du lch đn ni có khách du lch mà bt buc khách du
lch phi đn ni có sn phm du lch đ tha mãn nhu cu ca mình
thông qua vic tiêu dùng sn phm du lch.
Chính đc đim này là mt trong nhng nguyên nhân gây ra khó
khn cho các nhà kinh doanh du lch trong vic tiêu th sn phm.
- Phn l
n quá trình to ra và tiêu dùng sn phm trùng nhau v
không gian và thi gian. Chúng không th ct đi, tn kho nh nhng hàng
hóa khác. Vì vy, đ to s n khp gia sn xut và tiêu dùng sn phm
du lch luôn là bài toán khó cho các doanh nghip kinh doanh du lch.
- Vic tiêu dùng sn phm din ra không đu đn mà mang tính
mùa v. Khc phc tính mùa v trong kinh doanh du lch luôn là vn đ
bc xúc ngay c trong thc tin và lý lun.
1.1.4 Tài nguyên du lch
Tài nguyên du lch là c
s đ phát trin ngành du lch. ó là cnh
quan thiên nhiên, yu t t nhiên, di tích lch s - vn hóa, công trình lao
đng sáng to ca con ngi và các giá tr nhân vn khác có th đc s
dng nhm đáp ng nhu cu du lch, là yu t c bn đ hình thành các
a đng trong tài nguyên du
lch.
- Du lch khuyn khích và thu hút vn đu t nc ngoài: Vì du lch
là ngành b vn đu t thp hn so vi các ngành công nghip nng khác
mà kh nng thu hi vn nhanh, k thut không phc tp. Trong khi quy
lut ph bin trên th gii hin nay ca quá trình chuyn dch c cu kinh
t là ngành dch v ngày càng chim t l cao trong tng sn phm xã h
i.
Do vy, du lch là mt trong nhng ngành hp dn các nhà kinh doanh
trên con đng đi tìm hiu qu ngun vn đu t ca mình, đc bit là
kinh doanh các dch v b sung.
13
- Du lch góp phn cng c mi quan h kinh t quc t, phát trin
đng li giao thông quc t. Nó nh là mt đu mi “xut – nhp khu”
ngoi t, góp phn phát trin quan h ngoi hi quc t.
1.2.1.2 Phát trin du lch ni đa
- Du lch góp phn làm tng sn phm quc ni thông qua vic
tham gia vào quá trình to nên thu nhp quc dân nh sn xut
đ lu
nim, ch bin thc phm…
- Góp phn phân phi li thu nhp quc dân gia các vùng, vì
thng các vùng phát trin mnh v du lch thì kém sn xut ra ca ci
vt cht.
- Bên cnh vic tng sc khe cho ngi dân, thì du lch ni đa
giúp cho vic s dng c s vt cht k thut hp lý hn, tn dng đc
toàn b
giá tr mà nó mang li, nht là và nhng mùa không phi là thi
v ca ngành du lch.
1.2.1.3 Các ý ngha v mt kinh t khác
xã hi, đây là kênh đ qung bá v các thành tu kinh t, chính tr, vn
hóa, xã hi, con ngi, phong tc tp quán… c bit, du lch vn hóa
ngày càng đông khách du lch thiên v tham quan các khu di tích, lch
s…vì vy, góp ph
n làm tôn to các ngành ngh th công m ngh nhiu
hn, tô đm nét vn hóa qua các sn phm này. Mt yu t không kém
phn quan trng là du lch làm tng thêm tình đoàn kt, hu ngh, mi
quan h hiu bit cá nhân gia các vùng vi nhau và ca nhân dân gia
các quc gia vi nhau.
Ngoài nhng ý ngha tích cc nh ta đã phân tích trên thì phát trin
du lch cng có mt nh hng tiêu cc đn kinh t, xã h
i. Tht vy, nu
du lch quc t th đng phát trin quá ti s gây áp lc lên t giá, làm
mt cân bng cán cân thanh toán quc t. Hn na, nu vic phát trin du
15
lch quá ti s gây ra s ph thuc ca nn kinh t vào dch v du lch, d
dn đn tính không bn vng ca nn kinh t đó. ng thi, vic làm ô
nhim môi trng và t nn xã hi cng là kt qu mt trái ca du lch
gây nh hng tài nguyên và tác hi sâu xa khác trong đi sng tinh thn
ca dân tc…
1.2.3 Vai trò ca ngành du lch đi vi b
o v môi trng
1.2.3.1 Nhng tác đng tích cc ca ngành du lch đi vi môi
trng
Du lch cng hot đng theo khuynh hng phc hi, bo tn và
bo v môi trng, cng nh vic khôi phc, tôn to các kho tàng lch s.
- Phát trin v thu hút du khách: đáp ng nhu cu du lch phi
dành nhng khong đt đai có môi trng ít b xâm phm, xây dng các
công viên bao quanh thành ph, thi hành các bi
n
lc cho bo v môi trng.
1.3 Các yu t nh hng đn phát trin du lch
1.3.1 Yu t bên ngoài
1.3.1.1 Tình hình kinh t và chính tr trên th gii và khu vc
- Kinh t th gii n đnh và phát trin là c hi cho nhng nc có
tài nguyên du lch thu hút khách du lch đc bit là khách nc ngoài.
- n đnh chính tr là yu t đm bo cho vic m rng các mi
quan h kinh t - chính tr
, vn hóa, khoa hc k thut gia các quc gia
trên th gii. Trong phm vi các mi quan h kinh t, s giao lu v du
lch gia các nc trong khu vc, trên toàn cu không ngng phát trin.
Nu mt vùng có chin tranh hoc các cuc xung đt thng xy ra thì
khách du lch các vùng lân cn s e ngi, không đn khu vc đó đ du
lch.
Nu trên th gii có tình hình chính tr cng thng thì ho
t đng đi
du lch khó có điu kin phát trin.
17
1.3.1.2 Tình hình và xu hng phát trin kinh t ca đt nc
Mt trong nhng yu t quan trng có nh hng đn s phát sinh
và phát trin du lch là điu kin kinh t chung. Nn kinh t chung phát
trin là tin đ cho s ra đi và phát trin ca ngành kinh t du lch. iu
này đc gii thích bi s l thuc ca du lch vào các thành qu kinh t
khác. Theo ý kin ca mt s
chuyên gia kinh t thuc Hi đng kinh t
và xã hi Liên Hip Quc: mt đt nc có th phát trin du lch nu
nc đó t sn xut đc phn ln s ca ci vt cht cho du lch.
- S phát trin ca công nghip nh, nông nghip và công nghip
phát trin du lch phù hp vi tình hình kinh t hin ti và các d đoán
trong tng lai. Tuy nhiên, cng có mt s chính sách kìm hãm s phát
trin ca ngành. Ví d nh mt s chính sách v bo tn di tích giúp nhà
nc đt đc mc tiêu v xã hi nhng hn ch du khách quay tr
li vì
không có cái mi.
1.3.1.5 Nhu cu ca du khách
Bt k sn phm hay dch v nào đc to ra cng nhm đ cung
cp cho nhu cu ca th trng (du khách). Vì vy s bin đng ca nhu
cu ca du khách làm nh hng trc tip đn quá trình phát trin du lch.
Các nhân t tác đng đn nhu cu ca du khách là: s thay đi v mc thu
nhp, thay đi trong li s
ng, thay đi v t duy, chi phí và cht lng
ca dch v du lch….S thay đi này có th tác đng cùng chiu hoc
ngc chiu vi s phát trin ca ngành du lch.
1.3.1.6 Yu t t nhiên
Bao gm v trí, đt đai, khí hu sông ngòi. tài nguyên, đây là nhng
yu t tác đng trc tip đn tính hp dn ca sn phm du lch.
1.3.1.7 Yu t vn hóa
ây đc coi là tài nguyên đc bit hp dn ca ngành du lch. Nu
tài nguyên thiên nhiên thu hút du khách bi s hoang s, đc đáo và him
19
hoi ca nó thì tài nguyên du lch nhân vn thu hút bi tính phong phú, đa
dng, đc đáo và tính truyn thng cng nh tính đa phng. Các đi
tng vn hóa là c s đ to nên các loi hình du lch vn hóa phong
phú. Mt khác, nhn thc vn hóa còn là yu t thúc đy đng c du lch
ca khách. Nh vy xét di góc đ th trng thì vn hóa va là yu t
cung, va góp phn hình thành y
u t cu ca h thng du lch.
là nh hng tt hay không tt đn s phát trin du lch. Tuy nhiên, trong
mi hoàn cnh kinh t, chính tr xã hi khác nhau mi khng đnh
đc
điu đó và khi đó chính sách phát trin du lch đa ra và vn hành mt
cách linh hot theo thi th thì s đa ngành du lch đi vào qu đo phát
trin rt thun li.
1.3.2.3 Môi trng pháp lý và th tc hành chính
Nu xét đn yu t thu hút đu t đ phát trin du lch thì môi
trng pháp lý và các th tc hành chính là ca ngõ đu tiên đ khuyn
khích hay hn ch tinh thn ca nhà đu t
. Chính sách thông thoáng, c
ch mt ca là mt li th ln đ kêu gi các nhà đu t, ngc ti, tính
nhiêu khê trong th tc s làm nhà đu t lo ngi.
1.3.2.4 C s vt cht k thut
C s vt cht k thut du lch đc hiu là toàn b các phng
tin đc huy đng tham gia vào vic khai thác các tài nguyên du lch
nhm to ra và thc hin các dch v
và hàng hóa tha mãn nhu cu ca
du khách trong chuyn hành trình ca h. Nh vy, c s vt cht k
thut du lch bao gm c c s vt cht k thut ca bn thân ngành du
lch và ca ngành khác nh: h thng đng sá, cu cng, bu chính vin
thông, đin nc
C s vt cht k thut là mt trong nhng nhân t quan tr
ng đi
vi quá trình phát trin kinh doanh. Nó là yu t đm bo v điu kin
21
cho hot đng sn xut kinh doanh đc thc hin. Mi ngành, mi lnh
vc sn xut kinh doanh đ có th hot đng đòi hi phi có mt h thng
c s vt cht – k thut tng ng. Ngành du lch cng không nm ngoài
1.3.3 Các nhân t nh hng đn phát trin sn phm du lch
ca đa phng
Sn phm du lch ca đa phng là mt sn phm tng hp gm
nhiu yu t to thành nh: tài nguyên thiên nhiên, di sn do con ng
i
to ra, các th ch…nh các khái nim đã nói trên. Th trng khách du
lch là mt trong nhng th trng mc tiêu quan trng nht ca đa
phng. Các đa phng c gng, n lc thu hút khách du lch đn vi
đa phng mình.
Mun xây dng mt thng hiu du lch đa phng mnh, điu
đu tiên là phi xây dng cho đc mt sn ph
m du lch đc thù t
nhng ngun tài nguyên (bao gm tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên
nhân vn, tài nguyên nhân to ) sn có ca đa phng mình. iu th
hai, là phi bit qung bá nó ra th gii bên ngoài thông qua nhng kênh
truyn thông hiu qu và vi mt qui trình khoa hc.
Xây dng mt sn phm du lch đc thù ca đa phng thông qua
vic kt hp nhng nét đc trng ca thiên nhiên, nhân vn và công trình
nhân to vi vi
c bo tn và phát trin nó.
Theo cách sp xp ca T chc Du lch th gii (WTO), thành phn
sn phm du lch ca mt đa phng bao gm:
- Di sn t nhiên.
- Di sn nng lng.
- Di sn v con ngi.
- Nhng hình thái xã hi.
- Nhng hình thái v thit ch chính tr, pháp ch, hành chính.