S¸ng kiÕn kinh nghiÖm- Trß ch¬i trong m«n to¸n líp 1
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lí do chọn đề tài
Đổi mới Phương pháp dạy học đang là vấn đề được đông đảo các thầy cô
giáo quan tâm và hưởng ứng. Việc tổ chức các tiết dạy sao cho nhẹ nhàng và
thoải mái mà vẫn đảm bảo chất lượng dạy và học là rất quan trọng. Đặc biệt là
đối với các em học sinh nhỏ tuổi trong các giờ học toán. Thật vậy trong thực
tế cho thấy tiết toán đối với các em nhiều khi rất nặng nề . Nhiều em như mất
đi vẻ tươi vui hàng ngày khi phải đối đầu với tiết toán. Tinh thần các em căng
thẳng khi làm quen với những kiến thức toán trừu tượng. Vì vậy “ Học mà
chơi, chơi mà học” đối với các em là rất cần thiết. Để cho các em giải được
các bài toán, thực hiện thành thạo các phép tính đặt ra chỉ là đạt yêu cầu,
nhưng cái cần thiết hơn thế nữa là không khí học tập phải thoải mái, nhẹ
nhàng, thi đua sôi nổi giữa các em tạo động lực thúc đẩy cho các em lĩnh hội
những kiến thức một cách sâu rộng, hiểu bài một cách tốt nhất còn quan trọng
hơn. Hơn thế nữa các em mới chuyển sang giai đoạn học tập là hoạt động chủ
đạo và hoạt động vui chơi còn chiếm một vị trí quan trọng, các em còn đang
trong nhu cầu học hỏi của bản thân. Trò chơi trong toán học giúp các em hứng
thú học tập, cố gắng thi đua làm cho không khí học tập vui, sinh động, kích
thích trí tưởng tượng, trí nhớ của học sinh. Đồng thời qua đó củng cố các kiến
thức đã học qua trò chơi trong các bài học của các em.
Chính vì vậy mà bài viết của tôi xin đề cập một ý kiến nhỏ về “Trò chơi
trong giờ toán của lớp 1 nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy”. Phát huy
tính tích cực, độc lập, tự chủ thông qua trò chơi.
II. Cơ sở nghiên cứu
Qua những năm giảng dạy, trên tình hình thực tế cho thấy, nếu như không
áp dụng trò chơi vào môn toán, tôi thấy nhiều em học sinh học tập không
được hứng thú. Có những em sợ học môn toán mà trở nên nhút nhát.Chất
lượng học tập của các em tiến bộ chậm.Nhiều em học rất kém môn toán.
Cụ thể năm học 2006 – 2007 và năm học 2007 – 2008, qua quá trình khảo
sát chất lượng học sinh đầu năm, tôi nắm bắt được tình hình học tập của các
tác động tích cực trong quá trình nhận thức sáng tạo của học sinh. Trong
khi tham gia trò chơi học sinh phải thực sự các thao tác cần thiết của toán
học như: tính toán chính xác, suy luận, phán đoán…
Bất kì giờ học nào trong các tiết học toán ở lớp 1 đều có thể tổ chức các trò
chơi học tập cho các em.
Việc chuẩn bị nội dung trò chơi cần đảm bảo cho nhiều học sinh tham gia
chơi. Tuỳ nội dung của tiết học mà chọn thời điểm thích hợp tổ chức trò
chơi học tập.
Giáo viên phải biết tổ chức các hoạt động để mọi học sinh cuốn hút vào
những trò chơi được nêu ra. Có những trò chơi học sinh phải suy nghĩ
nhiều nhưng vẫn mang lại niềm vui trong hoạt động học tập.
Tổ chức trò chơi trong giờ toán có thể là hoạt động cá nhân hay hoạt động
nhóm. Trò chơi trong tiết dạy bài mới hoặc trong tiết luyện tập củng cố.
Trong chương trình toán lớp 1 gồm có:
- Dạy khái niệm số
- Khái niệm hình học
- Số tự nhiên
2
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm- Trß ch¬i trong m«n to¸n líp 1
- So sánh và cộng trừ các số tự nhiên trong phạm vi 10, 100( không nhớ),
giải toán có lời văn
II. Hoạt động trò chơi cá nhân
1. Trò chơi trong tiết dạy bài mới
*Các khái niệm lần đầu được tiếp cận tưởng chừng như đơn giản nhưng đối
với các em thật trừu tượng. Qua trò chơi các em được áp dung thêm linh
hoạt một lần nữa những gì mà mình vừa lĩnh hội được.
Ví dụ: Giáo viên nêu bài toán cũng là nêu trò chơi: Các con lấy cho cô 2
que tính, rồi lấy tiếp cho cô 1 cái bút chì. Các con cùng xem số que tính và
số bút chì như thế nào với nhau?
HS: Số que tính nhiều hơn số bút chì. Số bút chì ít hơn số que tính.
học sinh phải viết được số 5.Đưa hình4 bình hoa thì học sinh phải viết số
4.Giáo viên đưa hình 1 quả cà thì học sinh viết số 1)
Các em còn hào hứng hơn nữa khi tham gia trò chơi tìm số lớn nhất
Ví dụ: Bài số 5 (số 10)
Khoanh vào số lớn nhất
a.8, 10, 9
b.6, 3, 5
Giáo viên yêu cầu học sinh phải chọn được số cần thiết trong khoảng thời
gian nhất định. Nhận được lệnh các em sẽ suy nghĩ thông qua việc so sánh
các số tự nhiên. Các em viết số lớn nhất trong từng phần vào bảng con.
Với phần a học sinhviết được số 10. Phần b học sinh viết được số 6.
*Bảng cộng trừ trong phạm vi 10
Trò chơi trong các bài học chủ yếu là để các em rèn luyện thói quen
nhẩm nhanh. ở bài dạng này các em dùng đồ vật, phiếu bài tập
Ví dụ: Bài số 4 ( Phép cộng trong phạm vi 9)
Viết phép tính thích hợp
Các em sử dụng bảng con, phấn. Giáo viên dùng hình vẽ 9 hình hộp, trên
mỗi hộp có vẽ 1 chấm tròn. Trong đó có 1 hộp rời và 8 hộp gắn với nhau.
Các em sẽ viết phép tính vào bảng con.
8 + 1 = 9
4
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm- Trß ch¬i trong m«n to¸n líp 1
Những em nhẩm nhanh sẽ viết ngay phép tính và kết quả rồi giơ bảng
con lên. Còn một số em suy nghĩ viết phép tính nhưng cũng không gây
căng thẳng mà giáo viên quan sát được tốc độ, khẳ năng tiếp thu bài của
các em.
Ví dụ 2: Trò chơi tìm kết quả
Bài Phép trừ trong phạm vi 7
Giáo viên cho học sinh lấy 7 hình vuông( giáo viên ghi 7) và đưa phép
tính :
Học sinh sử dụng bộ đồ dùng với các số. Giáo viên nêu yêu cầu: “ Tìm các
số bé hơn 10”. Học sinh sẽ lấy nhanh các số theo yêu cầu và gài vào bảng
gài. Học sinh nào gài nhanh các số và đúng được cô giáo và các bạn khen.
Qua trò chơi học sinh được củng cố so sánh số, hình thành thói quen thao
tác nhanh đồ dùng.
Ví dụ 2:
Bài 2: Luyện tập chung- trang 20
Viết các số 7, 5, 2, 9, 8
a.Theo thứ tự từ bé đến lớn
b.Theo thứ tự từ lớn đến bé
Học sinh lấy số trong bộ đồ dùng toán. Giáo viên yêu cầu học sinh phải lấy
ngay được các số cần thiết. Khi nhận được lệnh các em sẽ xắp sếp thứ tự
các số qua việc so sánh các số đã cho theo bài tập và gài vào bảng gài. Cho
học sinh tham gia chơi theo từng phần một.
Phần a Sắp xếp các số theớth tự từ bé đếnlớn là: 2, 5, 7, 8, 9
Với phần b giáo viên yêu cầu học sinh phải lấy nhanh hơn các số. Chỉ cần
đảo vị trí các số từ cuối lên đầu.: 9, 8, 7, 5, 2
III/Hoạt động trò chơi theo nhóm
Hoạt động trò chơi theo nhóm thật sự mang lại không khí vui vẻ, thật sôi
động trong lớp học. Giáo viên tổ chức trò chơi sao cho công bằng, vừa sức
với các em. Đảm bảo cho nhiều em được tham gia chơi. Khi tổ chức các
hoạt động vui chơi toán học theo nhóm cần lưu ý: Đây là hoạt động của
nhóm nhưng bản thân các em phải độc lập suy nghĩ sáng tạo. Giáo viên
phân nhóm theo khả năng tiếp thu bài, cũng có khi phân nhóm xen kẽ
những em học khá với các em học trung bình để các em giúp đỡ nhau học
tập. Tránh tình trạng các em tham gia chơi chen lấn xô đẩy, gây mất trật tự
lớp học.
1. Dạy khái niệm hình học
Khi chơi cho các em chuyển vị trí thành nhóm :có thể nhóm 3, nhóm 4
hoặc theo tổ, cho các em đi lại nhẹ nhàng
đường.
Trò chơi này có thể chơi cuối giờ toán trong tất cả các tiết dạy khái niệm
số.
3. Các bài cộng, trừ trong phạm vi 10
Trò chơi ở giai đoạn này đòi hỏi các em phải tính toán chính xác. Các bài
điền số, so sánh số, gắn số hoặc phép tính được tổ chức dưới hình thức chơi
tiếp sức.
Ví dụ: Bài phép trừ trong phạm vi 8
Giáo viên chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm 8 em
Yêu cầu: Các em chơi theo hình thức tiếp sức. Viết phép trừ trong phạm vi
8. Mỗi em chuẩn bị cho mình 1 viên phấn.
Giáo viên phát lệnh : Viết bảng trừ trong phạm vi 8
8 – 1 = 7 8 – 4 = 4
7
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm- Trß ch¬i trong m«n to¸n líp 1
8 – 2 = 6 8 – 5 = 3
8 – 3 = 5 8 – 6 = 2
8 – 7 = 1
Lần lượt các em lên bảng lớp viết một phép tính trong bảng trừ 8 và không
được trùng nhau. Đội nào nhanh và đúng đội đó sẽ chiến thắng.
Trò chơi này được áp dụng rộng rãi cho tất cả các bài cộng, trừ. Nhiều em
được tham gia chơi. Giáo viên kiểm tra được bài học của học sinh.
4. Bài toán có lời văn
Học sinh được tham gia chơi dưới hình thức viết theo nhóm. Được viết
trên giấy hoặc bảng nhóm. Giáo viên tổ chức trò chơi trong tiết bài toán có
lời văn, giải toán có lời văn.
Ví dụ: bài 4: Nhìn tranh viết tiếp vào chỗ chấm để có bài toán( Trang 116-
gk toán 1)
Bài toán: Có… con chim đậu trên cành, có thêm…con chim bay đến.
Hỏi………………………………………………….?
Giáo viên tuyên bố tên trò chơi: Gắn cuống lá vào quả
Mỗi em trong đội chơi sẽ được cầm một hình cuống lá trên đó có ghi kết
quả phép tính . Nhiệm vụ của các em sẽ lần lượt lên gắn cuống lá vào thân
quả sao cho kết quả tương ứng với phép tính . Đội nào gắn nhanh và đúng
thì đội đó sẽ chiến thắng.
Trò chơi này áp dụng ở nhiều bài, kể cả những bài cộng trừ trong phạm
vi 100 không nhớ.
GIÁO ÁN TOÁN (LỚP 1)
Bài 56 : Phộp cộng trong phạm vi 10
1. Mục tiờu : Giỳp HS :
- Tiếp tục củng cố, khắc sõu về phộp cộng.
- Thành lập và ghi nhớ bảng cộng trong phạm vi 10.
- Biết làm tớnh cộng trong phạm vi 10.
2. Đồ dựng: Cỏc chấm trũn,… tranh phúng to trong sách giáo khoa.
3.Hoạt động:
Thờ
i
gian
Nội dung cỏc hoạt động Phương pháp – Hỡnh thức dạy
học tương ứng
1’
4’
1. Ổn định tổ chức:
2.Bài cũ : Luyện tập
a) Tớnh
9 – 2 – 3 = 9 – 2 – 1 =
9 – 3 – 3 =
*Hỏt
*Gv gọi 2hs lờn bảng làm bài
+ Hs dưới lớp làm ra nhỏp
ứng
9 + 1 = 10
1 + 9 = 10
- Gv núi : Vị trớ của cỏc số trong
hai phép tính đó là khác nhau
nhưng kết quả của hai phép tính
đó là bằng nhau.
* Phộp cộng :
2 + 8 = 10 6 + 4 = 10
8 + 2 = 10 4 + 6 = 10
*Gv giới thiệu và ghi tờn bài
bảng
+ 3 hs nhắc lại đầu bài
*Hs làm theo yờu cầu của gv
- Gv lấy 9 hỡnh vuụng và
hỏi
-3 hs
- Gv gắn thờm một hỡnh
vuụng nữa
- 2 hs
- Gv viột bảng 9 + 1 = 10;
Hs nhắc lại
- 3 hs nhắc lại
-3 hs , gv ghi bảng
1 + 9 = 10
-2 hs
- Hs làm theo yờu cầu của
gv
- 3 hs nhắc lại cỏc phộp
cộng trờn bảng
1 + 9 = 10 và 9 + 1 = 10?
Bài 2: Số?
Bài 3 : Viết phộp tớnh thớch hợp
6 + 4 = 10 4 + 6 = 10
+ 2 hs
+ 2 hs
+ 2 hs
• Gv yờu hs mở sgk trang
81
*2 hs nờu yờu cầu của bài
- Hs dựa vào bảng cộng
phạm vi 10 để làm
- 3 hs đọc kết quả
- 3 hs lờn bảng làm phần b
- Gv và hs nhận xột
- Cả lớp đọc đồng thanh bài
làm phần b
- 2hs
*2 hs nờu yờu cầu của bài
- Hs làm bài
- 2 hs lờn bảng làm bài
- hs và gv nhận xột
*2 hs nờu yờu cầu của bài
- 3 hs lờn bảng làm bài
- Hs và gv nhận xột
- 2 hs
11
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm- Trß ch¬i trong m«n to¸n líp 1
1’
+ Con hóy nhỡn tranh vẽ đặt một
hình có em Chu Thị Ngọc, em Nguyễn Thị Sao, em Nguyễn Đình Phong
học nổi trội trong môn toán. Các em Giang, Mạnh, Cường học rất tiến bộ
và không còn nhút nhát như đầu năm học nữa.
Năm học 2007- 2008 này, qua hơn một học kì giảng dạy, tôi thật vui
mừng khi có nhiều em học nổi bật như em Chu Thị Mai, em Chu trần Tú,
em Nguyễn Hữu Phúc, em Nguyễn Thị Kim Anh…Các em Nguyễn Công
Bắc, em Nguyễn Thị Phương Anh, em Chu Hữu Tiên thật sự có nhiều tiến
bộ trong môn toán và có nhiều tự tin trong học tập.
12
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm- Trß ch¬i trong m«n to¸n líp 1
Trên thực tế qua gần hai năm giảng dạy, áp dụng trò chơi trong môn
Toán ở lớp 1, bước đầu tôi đã gặt hái được thành công qua bảng thống kê
sau:
Năm học Sĩ số Giỏi Khá Trung
bình
Yếu
2006-2007 30 hs 23 hs
6,7%
14 hs
16,7%
3 hs
60%
0 hs
0 %
Cuối kì1
2007- 2008
28 hs 21hs
7,1%
14 hs
17,9%
cứu theo phương pháp đổi mới lấy học sinh là trung tâm. Cho học sinh học
theo tinh thần “ Học mà chơi, chơi mà học”. Tôi rất mong được sự đóng
góp ý kiến từ các bạn đồng nghiệp, cấp lãnh đạo giáo dục để góp thêm cho
tôi những kinh nghiệm quý báu trong quá trình giảng dạy.
14
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm- Trß ch¬i trong m«n to¸n líp 1
15