Hướng dẫn học sinh khai thác kênh hình trong sách
giáo khoa nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy môn
Lịch sử 8
Tác giả: Nguyễn Văn Cơi, Nguyễn Thị Thúy Liễu
Đơn vị: Trường THCS Bàu Năng.
: Thực trạng của việc dạy học lịch sử ở trường Trung
học cơ sở nói chung và trường Trung học cơ sở Bàu
Năng nói riêng qua trực tiếp giảng dạy và dự giờ các
đồng nghiệp, chúng tôi nhận thấy những vấn đề sau:
* Về giáo viên: Giáo viên chưa sử dụng triệt để và hợp lí
trong việc khai thác kênh hình trong sách giáo khoa khi
lên lớp, đôi khi các thầy cô sử dụng qua loa, sơ sài…
Chưa chú ý đến việc học sinh tri giác kiến thức qua các
hình ảnh như thế nào, từ đó các tiết học lịch sử chưa thu
hút học sinh học tập, lớp chưa sinh động.
* Về học sinh:
Thưc trạng hiện nay đa số học sinh còn hời hợt các môn
học xã hội, ít quan tâm đến lịch sử dân tộc, lịch sử thế
giới qua thông tin sách giáo khoa, khi học các em chỉ học
theo quántính, thái độ học tập chưa tích cực, lười học,
chưa tự giác tiếp thu kiến thức.
Trong các giờ học, tình trạng chung là học sinh còn thụ
động, chưa mạnh dạn phát biểu, chưa chủ động trong tiết
học, chứng tỏ rằng các em chưa hứng thú với bộ môn
Lịch sử. Các em chưa hiểu đầy đủ và sâu sắc các kênh
hình minh họa nội dung bài học trong sách giáo khoa của
bộ môn.
2. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:
-Hướng dẫn học sinh khai thác kênh hình trong sách giáo
khoa nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy môn Lịch sử 8
-Khối lớp 8 trường Trung học cơ sở Bàu Năng.

Ví dụ bài 12 : Nh ật Bản giữa thế kỉ XIX –đầu thế kỉ XX
Mục II : Nhật Bản chuyển sang chủ nghĩa đế quốc
Giáo viên đặt câu hỏi: Vì sao kinh tế Nhật Bản từ cuối
thế kỉ XIX phát triển
mạnh ? Gọi học sinh trả lời: nhờ số tiền bồi thường và
của cải cướp được ở Triều Tiên và
Trung Quốc nên kinh tế Nhật Bản pháttriển mạnh.
Cho học sinh quan sát hình 49 sgk/68
Giáo viên đặt câu hỏi: Dựa vào lược đồ trình bày sự mở
rộng thuộc địa của đế
quốc Nhật ?
Giáo viên gợi ý và khắc họa cho học sinh sự bành trướng
của đế quốc Nhật cuối
thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX. Yêu cầu họcsinh quan sát
bảng chú giải:
3.2 Khai thác tranh ảnh trong sách giáo khoa Lịch sử 8:
Việc khai thác tranh ảnh lịch sử được tiến hành như sau:
+ Khai thác triệt để các chi tiết trên tranh, ảnh để gợi ý
cho học sinh nắm kiến thức
mới và ôn kiến thức cũ.
+ Cho học sinh quan sát tranh, ảnh để các em xác định
một cách khái quát nội
dung cần khai thác.
+ Giáo viên đưa ra câu hỏi nêu vấn đề và tổ chức hướng
dẫn cho học sinh tìm hiểu
nội dung tranh ảnh.
+ Học sinh trình bày kết quả, nội dung tranh ảnh sau khi
đã quan sát kết hợp với
gợi ý của giáo viên và tìm hiểu nội dung trong bài học.
+ Giáo viên nhận xét, bổ sung ý kiến trả lời của học sinh,

-Chân dung các nhân vật lịch sử có ý nghĩa rất lớn trong
việc giảng dạy và học tập
lịch sử ở trường Trung học cơ sở. Chân dung nhân vật
lịch sử trong sách giáo khoa thường
có hai loại: Chân dung nhân vật phản diện và chân dung
nhân vật chính diện.
Ví dụ Bài 7 : PHONG TRÀO CÔNG NHÂN QUỐC TẾ
CUỐI THẾ KỶ XIX ĐẦU
THẾ KỶ XX
Mục II : Phong trào công nhân Nga và cuộc cách mạng
1905 –1907
-Giáo viên đặt câu hỏi “Trình bày nh ững nét chính về
cuộc đời và hoạt động cách
mạng cuả Lê-nin ?” Ngoài những nội dung kênh chữ
trong sách giáo khoa giáo viên bổ
sung vài nét: Lê-nin tham gia tuyên truyền chủ nghiã
Mác từ đầu những năm 90 cuả thế kỉ
XIX. Năm 1895, ông hợp nhất các tổ chức Macxit ở Pê-
tec-bua thành hội liên hiệp đấu
tranh giải phóng công nhân –mầm móng đầu tiên cuả
chính đảng vô sản. Là người đã lãnh
đạo lật đổ chính quyền tư sản xây dựng chủ nghĩa xã hội.
3.4 Quản lý, chỉ đạo việc sử dụng đồ dùng dạy học của
giáo viên khi lên lớp
-Với nhiệm vụ trực tiếp quản lý, chỉ đạo việc giáo viên
sử dụng thiết bị dạy học,
phong trào tự làm đồ dùng dạy học và vận động cán bộ,
giáo viên, nhân viên ứng dụng
công nghệ thông tin vào công tác quản lý và giảng dạy.
Bản thân đã thực hiện mộtsố biện

thích động viên sự tích cực hoạt động, phát huy trí tuệ
của đội ngũ giáo viên.
-Đối với tổ chuyên môn:
+ Họp các tổ trưởng chuyên môn, giao nhiệm vụ quản lý
giáo viên trong tổ, có sổ
kiểm tra việc sử dụng đồ dùng dạy học, báo cáo theo
định kỳ cho hiệu phó chuyên môn.
+ Chỉ đạo tổ trưởng chuyên môn họp tổ ngay từ đầu
năm học, thống kê các tiết
không có đồ dùng dạy học ở thiết bị đối với các khối
lớp phân công giáo viên làm. Những
đồ dùng dạy học có chất lượng, phức tạp sẽ làm theo
nhóm hoặc cả tổ,có họp đánh giá.
+ Chỉ đạo các tổ chuyên môn xây dựng các chuyên
đề về việc sử dụng đồ dùng
dạy học trong giảng dạy để tiết dạy đạt hiệu quả cao,
mang tính phổ biến rộng rãi.
-Đối với giáo viên:
+ Giáo viên phải thực hiện đầy đ ủ các tiết có đồ dùng
dạy học (có ở thiết bị hoặc
tự làm).
+ Có kế hoạch chuẩn bị trước theo yêu cầu của từng bài
cụ thể.
+ Tự làm các thiết bị, đồ dùng dạy học cần thiết.
+ Phải xem việc sử dụng đồ dùng dạy học là một công
việc không thể thiếu được
trong tiết dạy nhằm đạt hiệu quả cao, mang tính phổ biến
rộng rãi.
4. Hiệu quả đem lạ i:
-Đề tài được thực hiện ngay từ đầu năm học 2011-2012

tôi sẽ vận dụng vào thực tế
giảng dạy và tiếp tục nghiên cứu sâu hơn để giúp học
sinh y êu thích bộ môn lịch sử khắc
phục hạn chế học sinh yếu kém. Đồng thời tìm ra biện
pháp tốt nhất để nâng cao chất
lượng bộ môn Lịch sử, giúp học sinh khám phá kiến thức
từ quá khứ đến hiện tại, phát
triển tư duy một cách toàn diện.
5.3 Về triển vọng áp dụng và triển khai: Đề tài được áp
dụng môn Lịch sử lớp 8,
Lịch sử các khối lớp trường Trung học cơ sở Bàu Năng
và phổ biến đến một số trường
Trung học cơ sở trong địa bàn huy ện, tỉnh nhà.