Trường THCS Thị Trấn Châu Thành
BẢN TÓM TẮT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN HỌC SINH KHAI THÁC
KÊNH HÌNH TRONG SGK LỊCH SỬ 8”
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trên thực tế đa số giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy nhưng còn chưa
quan tâm khai thác kênh hình SGK hoặc dùng kênh hình như là hình ảnh minh họa mà
quên đi chính đó là tư liệu không thể thiếu được trong việc dạy học lịch sử. Vì vậy việc
khai thác nội dung kênh hình trong SGK là vấn đề quan trọng trong việc thực hiện vấn
đề tái tạo lịch sử, biểu tượng lịch sử.
Phương pháp học tập khai thác nội dung kênh hình trong SGK là một phần phát
huy tính tích cực học tập của học sinh. Làm thế nào để học sinh tìm hiểu kiến thức qua
kênh hình, từ đó giúp các em nắm chắc, nhớ lâu được kiến thức.
Với phương pháp này, học sinh tự giác chủ động lĩnh hội kiến thức, tăng thêm sự
hứng thú trong học tập
Giaùo Vieân: Löu Thò Hueä
Trang 1
Trường THCS Thị Trấn Châu Thành
II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1.1 Đối tượng nghiên cứu
-Học sinh lớp 8 trường THCS Thị Trấn Châu Thành -Tây Ninh
-Các tranh ảnh khai thác kênh hình trong sách giáo khoa lịch sử
2.2 Phương pháp nghiên cứu
-Phương pháp đọc tà liệu
-Phương pháp quan sát
-Phương pháp điều tra tìm hiểu đối tượng học sinh
III.ĐỀ TÀI ĐƯA RA GIẢI PHÁP MỚI
-Hướng dẫn học sinh khai thác kênh hình trong sách giáo khoa lịch sử 8 theo yêu cầu
của giáo viên
-Phát huy tính tích cực ,tinh thần tự giác trong học tập của học sinh
-Giúp học sinh yêu thích môn học,có tinh thần học hỏi ở thầy cô, bạn bè

tạo, có năng lực mới nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội và của chính bản thân mình trong
thời kỳ công nghiệp hóa,hiện đại hóa, đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục, đào tạo
từ lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học.
Xuất phát từ những nhận định trên, việc dạy học nói chung và dạy lịch sử nói
riêng. Việc đổi mới ở đây là thay đổi phương pháp truyền thụ của người giáo viên tác
động đến học sinh, làm cho học sinh học tập tích cực chủ động sáng tạo, thay đổi thói
quen thụ động ghi nhớ máy móc.
Trên thực tế đa số giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy nhưng còn chưa
quan tâm khai thác kênh hình SGK hoặc dùng kênh hình như là hình ảnh minh họa mà
quên đi chính đó là tư liệu không thể thiếu được trong việc dạy học lịch sử. Vì vậy việc
khai thác nội dung kênh hình trong SGK là vấn đề quan trọng trong việc thực hiện vấn
đề tái tạo lịch sử, biểu tượng lịch sử.
Giaùo Vieân: Löu Thò Hueä
Trang 5
Trường THCS Thị Trấn Châu Thành
Phương pháp học tập khai thác nội dung kênh hình trong SGK là một phần phát
huy tính tích cực học tập của học sinh. Làm thế nào để học sinh tìm hiểu kiến thức qua
kênh hình, từ đó giúp các em nắm chắc, nhớ lâu được kiến thức.
Với phương pháp này, học sinh tự giác chủ động lĩnh hội kiến thức, tăng thêm sự
hứng thú trong học tập
Để thực hiện ta phải nghiên cứu kỷ các kênh hình và hướng dẫn học sinh khai
thác nội dung, nếu chỉ dừng lại ở chỗ minh họa cho bài học thì học sinh không khắc
sâu, nắm chắc được kiến thức, không phát huy được tính tích cực, chủ động sáng tạo
của học sinh trong học tập. Đó là lý do giúp tôi chọn đề tài
“ Khai thác nội dung kênh hình trong SGK môn lịch sử”
2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Thực hiện giải pháp: “ Khai thác nội dung kênh hình trong SGK môn lịch sử” đối
với học sinh lớp 8 trên cơ sở tìm hiểu nội dung của tranh ảnh lịch sử. Kỷ năng và kỷ
thuật khai thác ảnh trong SGK môn lịch sử 8, lớp 8A3 thuộc đơn vị trường THCS Thị
Trấn.

-Học sinh tích cực suy nghĩ,phát huy tính tư duy ,tự giác, chủ động, sáng tạo của
mình Giaùo Vieân: Löu Thò Hueä
Trang 8
Trường THCS Thị Trấn Châu Thành
B. NỘI DUNG
1 .CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Giaùo Vieân: Löu Thò Hueä
Trang 9
Trng THCS Th Trn Chõu Thnh
-c trng ni bt nht trong 3 c trng ca nhn thc lch s l con ngi
khụng th tri giỏc trc tip nhng gỡ thuc v quỏ kh. Mt khỏc, lch s l nhng s
vic ó din ra, l hin thc trong quỏ kh, tn ti mt cỏch khỏch quan, khụng th
thụng qua phỏn oỏn, suy lun bit lch s. Vỡ vy, nhim v u tiờn, tt yu
ca b mụn lch s trng ph thụng l tỏi to lch s, tc l cho HS tip xỳc vi
nhng chng c vt cht, nhng du vt ca quỏ kh, to ra HS nhng hỡnh nh c
th, sinh ng, chớnh xỏc v cỏc s kin, hin tng lch s, nhng biu tng v con
ngi v hot ng ca con ngi trong bi cnh thi gian, khụng gian xỏc nh vi
nhng iu kin lch s c th. Vy tỏi to lch s bng phng thc no? to ra
nhng hỡnh nh lch s c th, bờn cnh li núi sinh ng GV s dng cỏc phng tin
trc quan. Cn c vo ti liu hc tp v mc tiờu lnh hi, cú th la chn cỏc phng
tin trc quan khỏc nhau nh:
+To hỡnh nh mt s vt c th: dựng hin vt, tranh, nh, phim ốn chiu,
video
+To biu tng v khụng gian, hon cnh a lớ din ra cỏc s kin lch s: dựng
tranh, nh, bn , sa bn.
Giaựo Vieõn: Lửu Thũ Hueọ
Trang 10

sự đối với bộ môn.
Vì thế chúng ta phải làm như thế nào để thực sự tạo cho các em sự say mê, thích
thú học tập với bộ môn. Vì đã từ lâu ấn tượng đối với môn lịch sử không được tốt đẹp
cho lắm. Phần lớn quan niệm của phụ huynh và học sinh cho rằng đây là môn phụ,
không tham gia xét tuyển, cho nên các em chỉ học qua loa, chiếu lệ cho có điểm thôi,
chứ không học với niềm say mê thực sự. Điều đó, chúng ta phải thừa nhận rằng, việc
Giaùo Vieân: Löu Thò Hueä
Trang 12
Trường THCS Thị Trấn Châu Thành
học sinh không thích học bộ môn vẫn là bắt nguồn từ các phương pháp giảng dạy của
giáo viên, vẫn còn phần đông giáo viên chưa thực sự nắm chắc phương pháp, kỹ thuật
dạy học lịch sử có hiệu quả cao, chưa xác định cho mình quá trình dạy học rõ ràng, từ
đó giáo viên chưa khơi dậy ở các em lòng đam mê hứng thú tìm tòi trong học tập môn
lịch sử và cũng vì thế đã làm cho chất lượng tiết dạy chưa cao và học sinh thật sự thích
bộ môn.
Vì vậy, để giúp các em có phương pháp học tập tốt đòi hỏi người giáo viên phải
biết lựa chọn và vận dụng phương pháp hợp lý là khâu tổ chức hoạt động dạy học,
nhằm phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo trong học tập của học sinh để việc giảng
dạy đạt hiệu quả cao, tạo được sự hứng thú, say mê học tập của học sinh.
Thực tế cho chúng ta thấy bộ môn lịch sử có một vị trí, ý nghĩa quan trọng đối
với việc giáo dục thế hệ trẻ giúp học sinh phát triển năng lực và trí tuệ, giáo dục học
sinh tư tưởng đạo đức trong cuộc sống và trong lao động. Do đó, để đạt mục tiêu trên
cần hướng dẫn học sinh khai thác triệt để nội dung kênh hình trong SGK để học sinh
khắc sâu, nắm chắc kiến thức qua nội dung bài học là phương tiện thông tin có hiệu quả
nhất về quá khứ lịch sử vừa là phương tiện làm việc của học sinh. Tác dụng của việc
Giaùo Vieân: Löu Thò Hueä
Trang 13
Trường THCS Thị Trấn Châu Thành
khai thác kênh hình không chỉ dừng lại ở chổ kích thích hứng thú học tập và làm học
sinh dễ hiểu, mà còn góp phần trao dồi khả năng tư duy, kỹ năng, kỹ xảo cho các em

vai trò định hướng cho học sinh quan sát hướng dẫn và gợi ý cách khai thác kiến thức
mà còn giúp học sinh tự thao tác, sử dụng, khám phá, tìm tòi kiến thức hoặc cũng cố
kiến thức và rèn kỹ năng quan sát cho học sinh. Để khai thác nội dung kênh hình trong
Giaùo Vieân: Löu Thò Hueä
Trang 15
Trường THCS Thị Trấn Châu Thành
SGK giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát tranh ảnh, sơ đồ, lược đồ,… trong SGK và
nêu câu hỏi để học sinh khai thác qua hoạt động cá nhân hoặc hoạt động hợp tác tổ,
nhóm, qua đó giáo dục tư tưởng cho học sinh sau mỗi tiết học, bài học. Tạo điều kiện
cho học sinh tích cực và hứng thú học tập tìm hiểu về lịch sử, xác định rõ động cơ,
phương pháp học tập lịch sử không phải là học thuộc lòng mà là một phương pháp luận
sử học.
3.2 Giải pháp chứng minh vấn đề được giải quyết:
Để việc khai thác nội dung kênh hình trong SGK có hiệu quả nhằm phát huy tính
tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh trong học tập bộ môn lịch sử theo quan điểm
đổi mới phương pháp dạy học, giáo viên cần phải theo các hướng sau:

*Khi sử dụng tranh ảnh:
- Những kỹ năng cần lưu ý: Khi hướng dẫn học sinh khai thác nội dung tranh ảnh
lịch sử, giáo viên cần chú ý rèn luyện cho học sinh những kĩ năng:
+ Kĩ năng quan sát, nhận xét.
+ Kĩ năng mô tả .
+ Kĩ năng phân tích, nhận định, đánh giá.
Giaùo Vieân: Löu Thò Hueä
Trang 16
Trường THCS Thị Trấn Châu Thành
-Các bước khai thác tranh ảnh lịch sử. Để việc khai thác tranh ảnh có hiệu quả,
phát huy được tính tích cực của học sinh nhằm làm cho học sinh tự tìm hiểu nội
dung của tranh ảnh dưới sự hướng dẫn tổ chức của giáo viên, xin nêu một số gợi
ý việc khai thác tranh ảnh lịch sử trong SGK. Trong việc dạy và học có hiệu quả

Giaùo Vieân: Löu Thò Hueä
Trang 18