Số hóa bởi Trung tâm Học liệu ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

PHẠM THẾ NGÔN LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. TRỊNH NGỌC THẠCH THÁI NGUYÊN - 2014

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

i
LỜI CAM ĐOAN
Tên tôi là: Phạm Thế Ngôn
Công tác tại: Trƣờng Trung học phổ thông Cầu Xe - huyện Tứ Kỳ -
tỉnh Hải Dƣơng.
Tôi xin cam đoan: Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá
nhân tôi, đƣợc thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn khoa học của TS. Trịnh Ngọc
Thạch.
Các số liệu, kết quả nghiên cứu đƣợc trình bày trong luận văn này là
trung thực và chƣa từng đƣợc công bố trong các luận văn khác.
Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình.
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2014
Tác giả
Phạm Thế Ngôn


iii
MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv
DANH MỤC CÁC BẢNG v
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ vi
1
1. Lý do chọn đề tài 1
2.Mục đích nghiên cứu 3
3.Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 3
3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 4
6. Phạm vi nghiên cứu 4
7. Phƣơng pháp nghiên cứu 5
8.Cấu trúc luận văn 5
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY
HỌC THEO THPT 6
1.1.Tổng quan về lịch sử nghiên cứu 6
6
8
1.2. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến vấn đề nghiên cứu của đề tài 9
1.2.1. Khái niệm về quản lý 9
1.2.2.Khái niệm về quản lý giáo dục 11
1.2.3.Quản lý trƣờng học 13
1.2.4. Khái niệm về hoạt động dạy học 15
18
1.3. Phƣơng pháp dạy học và đổi mới phƣơng pháp dạy học 19


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

v
46
phƣơn 50
53
54
56
57
2.3.10.Thực trạng về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động
dạy học ở trƣờng THPT huyện Tứ Kỳ - tỉnh Hải Dƣơng 60
-
61
TIỂU KẾT CHƢƠNG 2 65
Chƣơng 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN L
66
66
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 66
67
3.1.3.Đảm bảo t 67
3.1.4.Đảm bảo tính hiệu quả 68
68
n 68
. 70
, chuẩn bị bài và giờ dạy
trên lớp của giáo viên 73

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu


iv
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BGH
Ban giám hiệu
CB, GV, NV
Cán bộ, giáo viên, nhân viên
CBQL
Cán bộ quản lý
CNH, HĐH
Công nghiệp hoá, hiện đại hoá
CNTT
Công nghệ thông tin
CSVC
Cơ sở vật chất
DHCSTĐ
Danh hiệu chiến sĩ thi đua
GD & ĐT
Giáo dục và đào tạo
GDPT
Giáo dục phổ thông
GV, HS
Giáo viên, học sinh
HDHS
Hƣớng dẫn học sinh
HG-HH
Hội giảng - hội học
HSTN
Học sinh tốt nghiệp
KK
Khuyến khích

43
Bảng 2.11. Nhận thức về mức độ cần thiết và đánh giá về mức độ quản
lý thực hiện việc phân công nhiệm vụ cho giáo viên 45
Bảng 2.12. Nhận thức về mức độ cần thiết và đánh giá về mức độ thực
hiện các biện pháp quản lý thực hiện chƣơng trình giảng dạy. 47
Bảng 2.13. Nhận thức về mức độ cần thiết, đánh giá về mức độ thực hiện
các biện pháp quản lý việc soạn bài, chuẩn bị lên lớp và giờ
dạy trên lớp. 50
Bảng 2.14. Nhận thức về mức độ cần thiết, đánh giá về mức độ thực hiện
các biện pháp quản lý giờ dạy trên lớp 52
Bảng 2.15.
về mứ
việc nâng cao chất lƣợng giảng dạy 53
Bảng 2.16. Nhận thức về mức độ cần thiết, mức độ thực hiện các biện
pháp quản lý bồi dƣỡng giáo viên 55

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

vi
Bảng 2.17. Nhận thức của CBQL, GV về mức độ cần thiết, đánh giá của
GV về mức độ thực hiện biện pháp quản lý hoạt động học tập
của học sinh 56
Bảng 2.18. Nhận thức về mức độ cần thiết và đánh giá của GV về mức
độ thực hiện biện pháp quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học
tập của HS 58
Bảng 2.19. Đánh giá mức độ cần thiết và mức độ thực hiện các biện
pháp quản lý việc sử dụng, bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết
bị dạy học 60
95
Bảng 3.2. Kết quả đánh giá về tính khả thi của các biện pháp 96

đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế, trong đó đổi mới chương
trình, nội dung, phương pháp dạy và học, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục,
phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then chốt” và “
Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực,
bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn
hoá và con nười Việt Nam” [11].
Chiến lƣợc phát triển kinh tế -xã hội 2011-2020 đã định hƣớng “Phát
triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng
cao là một đột phá chiến lược” [12]. Chiến lƣợc phát triển giáo dục 2011-2020
nhằm quán triệt và cụ thể hoá các chủ trƣơng, định hƣớng đổi mới giáo dục và
đào tạo, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ
XI và Chiến lƣợc phát triển kinh tế-xã hội 2011-2020 của đất nƣớc.
Luật Giáo dục năm 2005 đã chỉ rõ: “Phƣơng pháp giáo dục phổ thông
phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

2
với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dƣỡng phƣơng pháp tự học, khả
năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn;
tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”. Vì
thế, đổi mới công tác quản lý trong hoạt động dạy học là yếu tố rất quan trọng,
mang tính chủ động và cấp bách của ngành Giáo dục và Đào tạo nói chung
trong việc nâng cao chất lƣợng giáo dục bởi vì khi có đội ngũ tốt, quan tâm đến
ngƣời thày thì thày tốt sẽ dẫn tới trò tốt. Khi nói đến nhà trƣờng là nói đến hoạt
động dạy và học; đó là hoạt động chủ đạo, là nhiệm vụ trọng tâm của nhà
trƣờng. Quản lý nhà trƣờng thực chất là quản lý hoạt động dạy và học.
Trong những năm qua chất lƣợng giáo dục ở các cấp học và trình độ đào
tạo có tiến bộ. Trình độ hiểu biết, năng lực tiếp cận tri thức mới của học sinh
đƣợc nâng cao một bƣớc. Công bằng xã hội trong tiếp cận giáo dục đã đƣợc cải

2.Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và nghiên cứu thực trạng các biện pháp
quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trƣởng ở các trƣờng trung học phổ thông
huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng trong những năm học qua, đề xuất một
số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng trung học phổ thông huyện
Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng theo quan điểm tích cực hoá hoạt động dạy học, nhằm
nâng cao chất lƣợng giáo cho học sinh ở các trƣờng trung học phổ thông huyện
Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng trong giai đoạn hiện nay.
3.Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1.Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng trung học phổ thông theo
quan điểm tích cực hoá hoạt động dạy học.
3.2.Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trƣờng trung học phổ thông
huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng theo quan điểm tích cực hoá hoạt động dạy học.
4.Giả th nghiên cứu
Huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng có nền kinh tế còn khó khăn, có nhiều
yếu tố ảnh hƣởng đến hoạt động dạy và học, làm ảnh hƣởng đến chất lƣợng
giáo dục cho học sinh ở các nhà trƣờng trong huyện. Nếu nghiên cứu tìm ra
đƣợc các biện pháp quản lý hoạt động dạy học một cách hợp lý, phù hợp với

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

4
điều kiện thực tế của địa phƣơng, phù hợp với tình hình phát triển chung của xã
hội thì sẽ tạo ra một sức mạnh tổng hợp để động viên, khích lệ đƣợc sự cống
hiến của cán bộ, giáo viên; sự nỗ lực phấn đấu trong học tập và rèn luyện, chủ
động, sáng tạo của học sinh. Giáo viên tích cực đổi mới phƣơng pháp trong
giảng dạy, kiểm tra đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của học sinh; tạo ra
sự chuyển biến cơ bản, tích cực, rõ nét về chất lƣợng và hiệu quả hoạt động

7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các Nghị quyết của Đảng, các văn bản của Nhà nƣớc về giáo
dục và Đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo, ngành giáo dục và các cấp có liên quan.
Nghiên cứu các tài liệu liên quan đến trƣờng trung học phổ thông: Lí
luận quản lý nhà trƣờng, Luật giáo dục, Điều lệ nhà trƣờng, văn bản pháp quy,
quy chế về các lĩnh vực giáo dục phổ thông và trung học phổ thông.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Nhóm phƣơng pháp này bao gồm một số phƣơng pháp cụ thể nhƣ sau:
- Phƣơng pháp quan sát.
- Phƣơng pháp điều tra
- phỏng vấn.
- Phƣơng pháp chuyên gia.
- Phƣơng pháp phân tích - tổng kết kinh nghiệm.
7.3. Nhóm phương pháp toán thống kê
-Phƣơng pháp thống kê toán học.
-Phƣơng pháp sơ đồ để minh họa.
8.Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, luận văn gồm 3 chƣơng.
Chƣơng 1.Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo quan điểm
tích cực hoá trƣờng trong trƣờng trung học phổ thông.
Chƣơng 2.Thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học
ở trƣờng trung học phổ thông huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng.
Chƣơng 3. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học
ở trƣờng trung học phổ thông huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dƣơng.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

6
Chƣơng 1

J.J Rux -
.
-

. P.V.Zimin, M.I.Konđak
.
.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

8
.
1.1.2.
-
-
.
-
: .
Từ Đại hội lần thứ IV của Đảng Cộng sản Việt Nam đã có Nghị quyết về
cải cách giáo dục, với tƣ tƣởng: Xem giáo dục là bộ phận quan trọng của cuộc
cách mạng tƣ tƣởng. thực thi nhiệm vụ chăm sóc giáo dục thế hệ trẻ từ nhỏ đến
lúc trƣởng thành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trƣờng gắn liền
với xã hội.
Tại Đại hội X của Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định mục tiêu giáo
dục là nhằm bồi dƣỡng thế hệ trẻ tinh thần yêu nƣớc, lòng tự tôn dân tộc, lý
tƣởng xã hội chủ nghĩa, lòng nhân ái, ý thức tôn trọng pháp luật, tinh thần hiếu
học, ý chí tiến thủ lập nghiệp, không cam chịu nghèo nàn, lạc hậu, đào tạo lớp
ngƣời lao động có kiến thức cơ bản, làm chủ năng lực nghề nghiệp, quan tâm
hiệu quả thiết thực, có ý chí vƣơn lên về khoa học công nghệ.


phù hợp với quy luật khách quan” [25].

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

10
Sau khi xem xét phân tích các khái niệm quản lý trên có thể đƣa ra khái
niệm về quản lý dƣới đây: Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo
và kiểm tra công việc của các thành viên của một tổ chức nhằm sử dụng các
nguồn lực hợp lý để đạt được các mục đích đã định.
1.2.1.2.Chức năng cơ bản của quản lý
Quản lý có 4 chức năng cơ bản sau:
*Chức năng lập kế hoạch:
Lập kế hoạch là chức năng quan trọng nhất trong quá trình quản lý. Kế
hoạch phải xác định đầy đủ mục tiêu cơ bản trên cơ sở tình hình cụ thể của tổ
chức và mục tiêu định sẵn sắp xếp theo một trình tự, lôgíc khoa học, xác định
các nguồn lực để thực hiện mục tiêu, tổ chức thực hiện theo chƣơng trình hành
động cụ thể để đạt đƣợc mục tiêu.
*Chức năng tổ chức: Gồm hai nội dung
+Tổ chức bộ máy là sắp xếp bộ máy đáp ứng đƣợc yêu cầu của mục tiêu
và các nhiệm vụ đảm nhận. Tổ chức bộ máy phải phù hợp về cấu trúc, cơ chế
hoạt động, phải đủ khả năng để đạt mục tiêu. Công việc tổ chức bộ máy là phân
chia tổ chức thành các bộ phận thục hiện các chức năng cụ thể và xây dựng cơ
chế phối hợp, xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa các bộ phận nhằm đạt đƣớcự
đồng bộ trong hoạt động.
+Tổ chức công việc là sắp xếp công việc hợp lý, phân công nhiệm vụ rõ
ràng để mọi ngƣời hƣớng vào mục tiêu chung.
*Chức năng chỉ đạo
Là quá trình tác động qua lại giữa chủ thể quản lý và mọi thành viên
trong tổ chức nhằm thực hiện mục tiêu đề ra. Thực chất là sự tác động lên con
ngƣời nhằm khơi dậy những tiềm năng của con ngƣời trong hệ thống quản lý,

1.2.2.Khái niệm về quản lý giáo dục
Giáo dục là một dạng hoạt động xã hội đặc biệt. Hay nói một cách khác,
giáo dục là một lĩnh vực hoạt động đặc thù của xã hội. Bản chất của hoạt động
giáo dục là quá trình truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử - xã hội của các
KẾ HOẠCH

THÔNG TIN
TỔ CHỨC Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

12
thế hệ loài ngƣời, nhờ có giáo dục mà các thế hệ nối tiếp nhau phát triển, tinh
hoa văn hoá dân tộc, nhân loại đƣợc kế thừa, bổ sung, hoàn thiện và trên cơ sở
đó không ngừng phát triển.
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: "Quản lý giáo dục là hệ thống những
tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý, nhằm làm
cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện
được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà mục tiêu
điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo dục tới mục tiêu
dự kiến tiến lên trạng thái mới về chất" [23].
Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý giáo dục là sự tác động liên tục, có tổ
chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên hệ thống giáo dục nhằm tạo ra
tính vượt trội (tính trồi) của hệ thống; sử dụng một cách tối ưu các tiềm năng,
các cơ hội của hệ thống nhằm đưa hệ thống đến mục tiêu một cách tốt nhất
trong điều kiện bảo đảm sự cân bằng với môi trường bên ngoài luôn luôn biến
động” [17].
Theo tác giả Bùi Văn Quân: "Quản lý giáo dục là một dạng của quản lý
xã hội trong đó diễn ra quá trình tiến hành những hoạt động khai thác, lựa

Trƣờng học (hay nhà trƣờng, cơ sở giáo dục - đào tạo) là đơn vị cơ sở
nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân và là thiết chế đặc biệt của xã hội thực
hiện chức năng truyền thụ những kinh nghiệm xã hội cần thiết cho thế hệ trẻ,
giáo dục và đào tạo họ trở thành những công dân đáp ứng yêu cầu phát triển
của cộng đồng và của xã hội. Hay nói cách khác, trƣờng học với tƣ cách là các
“tế bào”, là thành tố cơ bản của hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời là nơi
diễn ra trực tiếp các hoạt động giáo dục - dạy học. Sản phẩm của nhà trƣờng là
nhân cách của ngƣời học sinh đƣợc hình thành, phát triển trong quá trình học
tập, tu dƣỡng rèn luyện theo yêu cầu của xã hội và đƣợc xã hội thừa nhận.
Trong nhà trƣờng, hoạt động quản lý bao gồm nhiều loại nhƣ:
- Quản lý các hoạt động giáo dục: hoạt động dạy học, hoạt động giáo
dục (theo nghĩa hẹp), hoạt động xã hội, hoạt động văn thể, hoạt động lao động,
hoạt động ngoại khoá, hoạt động giáo dục hƣớng nghiệp …