TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
KHOA VẬT LÝ
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
CHUYÊN NGÀNH PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY ĐỀ TÀI:
THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC BÀI “ QUY TẮC HỢP LỰC
SONG SONG. ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA VẬT RẮN DƯỚI TÁC
DỤNG CỦA BA LỰC SONG SONG”VÀ BÀI “ ĐỊNH LUẬT SAC – LƠ.
NHIỆT ĐỘ TUYỆT ĐỐI” – SÁCH GIÁO KHOA VẬT LÝ 10 NÂNG
CAO NHẰM PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC TỰ CHỦ CỦA HỌC SINH
TRONG HỌC TẬP Giáo viên hướng dẫn : TS Ngô Diệu Nga.
Sinh viên thực hiện : Đỗ Thị Ngọc Anh
Đơn vị : K53 - B
Hà Nội - 2007
Khãa luËn tèt nghiÖp §ç ThÞ Ngäc Anh
1
2
2.2.1 Mục tiêu dạy học:
2.2.2 Câu hỏi và các kết luận tương ứng với từng đơn vị kiến thức.
2.2.3 Sơ đồ lôgic tiến trình xây dựng kiến thức:
2.2.4 Tiến trình dạy học cụ thể:
2.3. Tổ chức thực nghiệm sư phạm. 44
2.3.1 Mục đích của thực nghiệm sư phạm:
2.3.2 Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm:
2.3.3 Thời gian, đối tượng thực nghiệm sư phạm
2.3.4 Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm
CHƯƠNG III: THỰC HÀNH THIẾT KẾ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
BÀI “ĐỊNH LUẬT SAC – LƠ. NHIỆT ĐỘ TUYỆT ĐỐI” SÁCH GIÁO
KHOA VẬT LÝ 10 NÂNG CAO
3.1 Vị trí và nội dung phần kiến thức của bài “Định luật Sac – lơ. Nhiệt độ
tuyệt đối” 51
3.2 Thiết kế tiến trình hoạt động dạy học. 52
3.2.1 Mục tiêu dạy học:
3.2.2 Câu hỏi và các kết luận tương ứng với từng đơn vị kiến thức
3.2.3 Sơ đồ lôgic tiến trình xây dựng kiến thức
3.2.4 Tiến trình dạy học cụ thể
3.3 Tổ chức thực nghiệm sư phạm. 61
3.3.1 Mục đích của thực nghiệm sư phạm:
3.3.2 Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm
3.3.3 Thời gian, đối tượng thực nghiệm sư phạm
3.3.4 Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm
Kết luận chung 65
Tài liệu tham khảo 66
Khãa luËn tèt nghiÖp §ç ThÞ Ngäc Anh
4
chức hoạt động dạy học hợp lí, theo tư tưởng đổi mới phương pháp dạy học
lấy học sinh làm trung tâm của sự học và sự dạy.
Bên cạnh đó qua nghiên cứu chương trình sách giáo khoa, em thấy trong
bài “Quy tắc hợp lực song song”, con đường hình thành, xây dựng quy tắc có
thể thực hiện theo con đường hình thành định luật vật lí. Nhờ vậy, khi dạy bài
này, nếu vận dụng đúng lý luận, có thể phát huy được khả năng tư duy sáng
tạo, tính tích cực chủ động của học sinh một cách hiệu quả nhất. Còn với bài
“Định luật Sác lơ” thì đây là một trong ba định luật về chất khí. Trước đây, khi
dạy bài này có những yếu tố kiến thức giáo viên phải thông báo. Tuy nhiên, để
hạn chế việc giáo viên phải truyền thụ kiến thức theo kiểu truyền thống, em
cũng mạnh dạn đưa ra phương án dạy học tránh được sự thông báo, tìm ra kiến
thức trên cơ sở các công cụ và phương tiện hỗ trợ.
Với những lý do khách quan và chủ quan nêu trên em chọn đề tài:
“Thiết kế hoạt động dạy học bài “Quy tắc hợp lực song song. Điều kiện cân
bằng của vật rắn dưới tác dụng của ba lực song song” và bài “Định luật Sác
lơ. Nhiệt độ tuyệt đối” Sách giáo khoa vật lý 10 nâng cao nhằm phát huy tính
tích cực tự chủ của học sinh trong học tập” với mong muốn góp phần nâng
cao chất lượng dạy học vật lý ở trường THPT.
II. Mục tiêu của đề tài:
Nghiên cứu, xây dựng tiến trình dạy học nhằm phát huy hoạt động nhận
thức tích cực, tự chủ, sáng tạo của học sinh trong quá trình xây dựng kiến thức
bài: “Quy tắc hợp lực song song. Điều kiện cân bằng của vật rắn dưới tác dụng
của ba lực song song” và bài “Định luật Sác lơ. Nhiệt độ tuyệt đối”.
III. Đối tượng nghiên cứu:
- Hoạt động học tập, nhận thức của học sinh và hoạt động dạy học của
giáo viên trong việc tổ chức nhận thức, định hướng hoạt động của học
sinh.
Khóa luận tốt nghiệp Đỗ Thị Ngọc Anh
- Dy thc nghim, phõn tớch gi dy qua bng hỡnh.
Khãa luËn tèt nghiÖp §ç ThÞ Ngäc Anh
6 CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1 Các luận điểm phương pháp luận dạy học khoa học theo hướng phát
triển hoạt động nhận thức tích cực, tự chủ, sáng tạo và tư duy khoa học
của học sinh .
Dạy học các môn khoa học ở nhà trường không chỉ đơn thuần nhằm mục
tiêu duy nhất là giúp học sinh có được một số cụ thể nào đó. Điều quan trọng
hơn là trong quá trình dạy học các tri thức cụ thể đó, rèn luyện cho học sinh
tiềm lực để khi ra trường họ có thể tiếp tục tự học tập, có khả năng nghiên cứu
tìm tòi giải quyết vấn đề, đáp ứng đa dạng của hoạt động thực tiễn không
ngừng phát triển. Cũng chỉ trong điều kiện dạy học như vậy mới đảm bảo cho
những kiến thức thực sự có chất lượng, sâu sắc, vững chắc, vận dụng được…
Quán triệt các quan điểm cơ bản về mục tiêu dạy học các môn khoa học,
cùng với việc quán triệt quan điểm hoạt động về bản chất của học và của dạy,
và quan điểm hiện đại của phương pháp luận khoa học, GS – TS Phạm Hữu
Tòng đã chỉ ra 6 luận điểm quan trọng làm nền tảng của chiến lược dạy học
phát triển hoạt động tự chủ chiếm lĩnh tri thức, bồi dưỡng tư duy khoa học
công nghệ và năng lực giải quyết vấn đề. Nội dung của 6 luận điểm như sau:
Luận điểm 1: Về vai trò quan trọng của sự dạy là thực hiện được việc tổ
chức kiểm tra, định hướng hữu hiệu hoạt động học:
Sự học là sự thích ứng của người học với những tình huống thích đáng,
Bi vy, trong dy hc, hot ng nhn thc khoa hc ca hc sinh cn
c nh hng phự hp c vi tin trỡnh xõy dng tri thc tng ng.
Vic ny ũi hi s phõn tớch sõu sc cu trỳc ni dung tri thc cn dy v xỏc
lp c s biu t lụgớc ca tin trỡnh xõy dng, kim tra tri thc phự hp
Khóa luận tốt nghiệp Đỗ Thị Ngọc Anh
8
vi trỡnh hc sinh. S lụgớc phi th hin c con ng hỡnh thnh
kin thc t tỡnh hung xut phỏt th no, ny sinh vn gỡ, tỡm tũi gii quyt
vn v i ti kt qu ra sao. T ú xỏc nh iu kin cn thit v nhng
cõu hi nh hng hu hiu cho hnh ng tỡm tũi gii quyt vn mt cỏch
phự hp vi phng phỏp nhn thc khoa hc.
Lun im 4: V s cn thit s dng nhng quan nim vn cú ca hc
sinh trong vic t chc tỡnh hung v nh hng hnh ng gii quyt vn
ca hc sinh trong quỏ trỡnh xõy dng kin thc mi.
Tri thc mi c xõy dng da trờn cỏc tri thc ó cú v ng thi
phi i chi li cỏc quan nim tn ti trc õy nhng li l tr lc i vi s
hỡnh thnh tri thc mi. Bi vy trong quỏ trỡnh dy hc cn s dng nhng
quan im vn cú ca hc sinh vo vic xõy dng tỡnh hung cú vn v
nh hng hot ng gii quyt vn mt cỏch hu hiu. Sao cho to c
iu kin cho quan nim ú c hc sinh vn dng, c th thỏch trong quỏ
trớnh kim tra hp thc húa, khin cho hc sinh t nhn thy ch sai lm, thy
cn phi thay i quan nim, khc phc sai lm xõy dng tri thc mi phự
hp.
Lun im 5: V s cn thit phỏt huy tỏc dng ca s trao i v
tranh lun ca hc sinh trong quỏ trỡnh chim lnh tri thc.
S xõy dng tri thc khoa hc l mt quỏ trỡnh mang tớnh xó hi. Nhn
thc ca mi cỏ nhõn, thnh viờn xó hi, tiờn tin trong s tng tỏc xó hi v
xung t xó hi, nhn thc. Trong nghiờn cu khoa hc, kt qu nghiờn cu
ca nh khoa hc cú s úng gúp ca cng ng cỏc nh khoa hc. Kt qu
hướng hữu hiệu hoạt động học phù hợp với mục tiêu dạy học.
- Cần đảm bảo sự cân đối giữa dạy tri thức với dạy kĩ năng tiếp cận tri
thức.
- Cần tổ chức được tình huống học tập hữu hiệu, khêu gợi được cho người
học suy nghĩ từ vốn kinh nghiệm, hiểu biết của mình, đồng thời biết thu
lượm, sử dụng thông tin từ những nguồn khác nhau để tự đưa ra ý kiến
giải pháp của mình cho vấn đề đặt ra.
Khóa luận tốt nghiệp Đỗ Thị Ngọc Anh
10
- Nờn khuyn khớch trc giỏc sỏng to ca ngi hc. To iu kin cho
ngi hc tp nghiờn cu tỡm tũi gii quyt vn phự hp ý kin tip
cn khoa hc: xut vn , suy oỏn xut gii phỏp, thc hin gii
phỏp, din t kt lun, kim tra, ỏnh giỏ, vn dng kt qu.
- Cn t chc c s lm vic hp tỏc, trao i ý kin, gi c s tranh
lun phn bỏc, bo v ý kin trong tp th ngi hc.
- Cn lp c s mụ phng tin trỡnh khoa hc gii quyt vn xõy
dng tri thc cn dy phự hp vi trỡnh hc sinh. Theo ú, suy ngh
thit k mc tiờu dy hc c th v tin trỡnh hot ng dy hc thớch
hp.
1.2 T chc hnh ng chim lnh tri thc vt lý ca hc sinh theo tin
trỡnh dy hc gii quyt vn nhm phỏt trin nng lc tỡm tũi sỏng to
ca hc sinh trong quỏ trỡnh hc tp
Nghiờn cu cỏc lun im xut phỏt ca vic nghiờn cu i mi
dy hc phn trờn, cú th thy rng: Mun nõng cao cht lng hiu qu
dy hc, phỏt huy nng lc t duy sỏng to t ch ca hc sinh trong vic
t chc hot ng chim lnh tri thc k nng, ũi hi vic t chc hot
ng chim lnh tri thc ca hc sinh phi theo tin trỡnh dy hc gii quyt
vn . Dy hc gii quyt vn l mt thut ng c bn trong lý lun v
i mi phng phỏp dy hc. Vy:
ng tớch cc gii quyt vn ú.
son tho 1 nhim v cn 2 yu t c bn:
* Tin , t liu ( Thit b, s kin, thụng tin) cn cung cp hoc gi
ra cho hc sinh.
* Lnh hoc cõu hi t ra cho hc sinh.
- Th t: Trờn c s vn cn gii quyt, kt qu mong i, nhng quan
nim, khú khn trớ lc ca hc sinh trong nhng iu kin c th, giỏo
viờn oỏn trc nhng ỏp ng cú th ca hc sinh v d nh tin trỡnh
nh hng, giỳp hc sinh khi cn mt cỏch dy mi hp lý, phự hp
vi tin trỡnh khoa hc xõy dng kin thc cn dy.
Khóa luận tốt nghiệp Đỗ Thị Ngọc Anh
12
Tin trỡnh hot ng tỡm tũi gii quyt vn ca hc sinh cú th din
ra theo trỡnh t sau vi s hng dn ca giỏo viờn:
- Giỏo viờn mụ t mt tỡnh hung hay t ra mt nhim v khin cho hc
sinh s phi t t cõu hi: Cú mi liờn h no chi phi?, T ú suy
ra iu gỡ?, nh vy l ó a hc sinh n tỡnh th la chn mt mụ
hỡnh m hc sinh cú th vn dng c.
- Nu li gii ỏp suy ra c t mụ hỡnh ca hc sinh khụng phự hp
vi kt qu thớ nghim hoc nu hc sinh cha cú c li gii ỏp vỡ
cha cú mụ hỡnh cn thit thỡ chớnh khi ú hc sinh vo tỡnh th b tc.
Nú ũi hi hc sinh sa i mụ hỡnh mi.
- Nu hc sinh vn khụng vt qua khú khn, khụng a ra c mụ hỡnh
thớch hp thỡ giỏo viờn cú th giỳp hc sinh bng cỏch dn hc sinh
ti tỡnh th la chn. Nú ũi hi hc sinh xem xột, th hp thc húa cỏc
mụ hỡnh c giỏo viờn gii thiu, gi ý cú th bói b mụ hỡnh khụng
hp thc v la chn, chp nhn mụ hỡnh hp thc
- Nu cui cựng hc sinh vn khụng cú kh nng xỏc nh mụ hỡnh thớch
hp thỡ giỏo viờn s giỳp hc sinh bng cỏch gii thiu cho hc sinh
vt qua khú khn. Trong quỏ trỡnh ú, khi cn phi cú s hng dn
ca giỏo viờn. ng thi hc sinh cú th din t trao i vi ngi
khỏc trong nhúm v cỏch gii quyt vn v kt qu thu c, qua ú
cú th hon chnh. Di s giỳp nh hng ca giỏo viờn, hnh
ng ca hc sinh c nh hng phự hp vi tin trỡnh nhn thc
khoa hc v thụng qua cỏc tỡnh hung th cp khi cn.
Pha th ba: Tranh lun, th ch húa, vn dng tri thc mi (phn (5)(6)
trong s )
Di s hng dn ca giỏo viờn, hc sinh tranh lun, bo v cỏi
xõy dng c, giỏo viờn chớnh xỏc húa, b sung, th ch húa tri thc
mi. Hc sinh chớnh thc ghi nhn tri thc mi v vn dng.
T chc dy hc theo tin trỡnh trờn, giỏo viờn ó to iu kin
thun li hc sinh phỏt huy s t ch hnh ng xõy dng kin thc
ng thi cng phỏt huy c vai trũ tng tỏc ca tp th hc sinh i
Khãa luËn tèt nghiÖp §ç ThÞ Ngäc Anh
14
với quá trình nhận thức của mỗi cá nhân học sinh. Tham gia vào quá
trình giải quyết vấn đề như vậy, hoạt động của học sinh đã được định
hướng phỏng theo tiến trình xây dựng kiến thức trong nghiên cứu khoa
học. Như vậy kiến thức của học sinh được xây dựng một cách hệ thống
và vững chắc, năng lực sáng tạo của học sinh từng bước được phát triển.
Sơ đồ các pha của tiến trình dạy học giải quyết vấn đề tương ứng
với các pha của tiến trình xây dựng tri thức Vật lý trong nghiên cứu
khoa học:
Khóa luận tốt nghiệp Đỗ Thị Ngọc Anh
15
16
thnh nh lut vt lý da trờn c im ca hot ng nhn thc trong khi tỡm
chõn lý s giỳp giỏo viờn cú c s thit k cỏc tin trỡnh dy hc, cỏc nh lut
vt lý mt cỏch phự hp nhm t c hiu qu cao nht.
nh lut vt lý c hỡnh thnh trong dy hc thụng qua quan sỏt trc
tip v khỏi quỏt húa thc nghim, gm cỏc giai on sau :
- Giai on 1: S b cho hc sinh thy cú mi quan h no ú thụng qua
quan sỏt trc tip thc tin.
- Giai on 2: Tin hnh thớ nghim rỳt ra mi quan h nh lng
gia cỏc s vt, hin tng trờn.
- Giai on 3: Phỏt biu mi quan h ú thnh mt nh lut.
- Giai on 4: Vn dng nh lut va tỡm c vo gii quyt cỏc vn
cũn cha gii quyt c.
Con ng tỡm tũi nh lut vt lý trong dy hc xut phỏt t nhng mnh
lý thuyt tng quỏt gm cỏc giai on sau:
- Giai on 1: Nờu lờn mt hin tng thc t m ta cha gii thớch c
hoc cha gii th d oỏn c din bin ca nú, cha bit c mi
quan h gia mt s i lng no ú.
- Giai on 2: Nờu lờn mt mnh lý thuyt m ta d oỏn rng cú liờn
h n hin tng ta ang xột. Mnh ny phi cú giỏ tr chõn tht.
- Giai on 3: Thc hin mt phộp suy lun din dch t mnh lý
thuyt rỳt ra mt h qu logic nờu lờn mi quan h gia cỏc s vt, hin
tng nh mt nh lut vt lý.
- Giai on 4: Lm thớ nghim kim tra d oỏn cú phự hp vi thc t
khụng. Nu phự hp thỡ h qu d oỏn tr thnh mt nh lut.
1.4 Vai trũ ca thớ nghim trong dy hc vt lý.
Phng tin dy hc núi chung v thớ nghim núi riờng u cú chc
nng quan trng trong vic to iu kin cho hc sinh nm vng chớnh xỏc,
sõu sc kin thc, phỏt trin nng lc, nhn thc v hỡnh thnh nhõn cỏch
Khóa luận tốt nghiệp Đỗ Thị Ngọc Anh
18
Thớ nghim nghiờn cu hin tng: L thớ nghim nhm xõy dng nờn
hoc kim chng li kin thc mi, c s dng trong giai on nghiờn
cu kin thc mi. Gm 3 loi:
- Thớ nghim nghiờn cu kho sỏt: l thớ nghim nhm cung cp d liu
thc nghim t ú khỏi quỏt húa quy np, kim tra c tớnh ỳng n
ca gi thuyt hoc h qu logic rỳt ra t gi thuyt ó xut, gii quyt
c vn xut hin u gi hc, t ú xõy dng nờn kin thc mi.
Vớ d: thớ nghim s dng trong bi Quy tc hp lc song song cung
cp cho ta cỏc s liu v khong cỏch gia cỏc im t lc v ln ca
lc
1
F
,
2
F
,
hl
F
. t ú khỏi quỏt nờn mi quan h gia chỳng l:
2
1
F
F
=
1
2
nhiệm vụ bộ phận, để đi tới giải quyết được một nhiệm vụ tổng quát).
Ví dụ: Dạy học bài “Quy tắc hợp lực song song” có thể sử dụng thí
nghiệm đồng loạt cho học sinh khi tìm đặc điểm về phương, chiều, độ
lớn của hợp lực và mối quan hệ giữa điểm đặt của hợp lực với điểm đặt
của hai lực thành phần. Giáo viên có thể cung cấp dụng cụ cho các
nhóm tiến hành. Với thí nghiệm trong đó dùng thanh AB là một chiếc
thước giúp học sinh có thể tiến hành nhiều thí nghiệm khác nhau.
Thí nghiệm trực diện có tác dụng: Rèn luyện kỹ năng thí nghiệm,
bồi dưỡng phương pháp nghiên cứu, giáo dục thái độ, tác phong và
phương pháp làm việc tập thể. Các kết luận được rút ra trên cơ sở một
số lượng nhiều hơn các cứ liệu thực nghiệm, các cứ liệu thực nghiệm
này đã được các nhóm học sinh so sánh, bổ sung; qua đó, học sinh thấy
được tính chất khách quan của các quy luật đang nghiên cứu.
Thí nghiệm thực hành: Thí nghiệm thực hành là loại thí nghiệm do
học sinh thực hiện trên lớp ( trong phòng thí nghiệm) mà sự tự làm
việc cao hơn so với thí nghiệm trực diện. Học sinh dựa vào tài liệu
hướng dẫn đã in sẵn mà tiến hành thí nghiệm, rồi viết báo cáo thí
nghiệm.
Thí nghiệm và quan sát vật lý ở nhà: Thí nghiệm và quan sát vật lý ở
nhà là một loại bài làm mà giáo viên giao cho từng học sinh hoặc các
nhóm học sinh thực hiện ở nhà. Loại thí nghiệm này đòi hỏi cao độ
tính tự giác, tự lực của học sinh trong học tập.
Khãa luËn tèt nghiÖp §ç ThÞ Ngäc Anh
20
1.5 Thiết kế tiến trình hoạt động dạy học tri thức cụ thể.
1.5.1 Cơ sở khoa học:
1.5.1.1 Xác định mục tiêu của tiết học.
Việc xác định mục tiêu của tiết học có tầm quan trọng đặc biệt nhằm:
- Có được phương hướng, tiêu chí quyết định về nội dung, phương pháp,
sp xp cỏc yu t ni dung ó din t theo ỳng trỡnh logic ca
tin trỡnh nhn thc xõy dng chỳng)
Vic lp s tin trỡnh xõy dng kin thc ũi hi tr li c cỏc cõu
hi sau:
o Vn t ra l th no? (din t chớnh xỏc cõu hi m vic gii
ỏp dn ti yu t kin thc cn xõy dng)
o Cõu tr li tng ng vi mi cõu hi ó t ra l th no? (Din
t chớnh xỏc cỏc yu t ni dung kin thc xõy dng c)
o Tin trỡnh hnh ng xõy dng c mi yu t ni dung kin
thc v ton b chnh th kin thc l nh th no? ( Xỏc nh
chớnh xỏc cỏc hnh ng cn thc hin v trỡnh t ca chỳng)
1.5.1.3 Xỏc nh tin trỡnh dy hc c th .
Vic xỏc nh tin trỡnh hot ng dy hc c th mt kin thc vt lý
no ú ũi hi giỏo viờn phi suy ngh, tỡm tũi cỏch gii ỏp tt nht cho
cỏc cõu hi sau:
o Kim tra ụn tp, b xung cỏi gỡ v nh th no m bo cho
hc sinh cú trỡnh tri thc xut phỏt cn thit.
o Lm th no giỏc ng vn , nh hng nhim v nhn thc
cho hc sinh.
o Lm th no lụi cun hc sinh tham gia gii quyt vn .
o Kim tra nh hng hnh ng nhn thc c th ca hc sinh
nh th no
o Tng kt v kim tra tri thc nh th no.
Vic xỏc nh tin trỡnh dy hc c th cũn ũi hi giỏo viờn xỏc nh rừ
ngun truyn t thụng tin ( li núi, sỏch bỏo, lm thớ nghim); mc
Khóa luận tốt nghiệp Đỗ Thị Ngọc Anh
22
c lp ca hc sinh trong quỏ trỡnh chim lnh tri thc ( thu nhp, tỏi
to hay tỡm tũi phỏt hin gii quyt vn ); trỡnh t lụgớc ca cỏc hnh
S 1 S 2:
Vn / Bi toỏn
(ũi hi tỡm kim xõy dng kin thc)
iu kin cn s dng i tỡm cõu tr li cho vn t ra.
(Gii phỏp)
BI TON GII PHP
Gii quyt bi toỏn
KT LUN NHN NH
Vn / Bi toỏn
(ũi hi kim nghim/ ng dng thc tin kin thc)
(Gii phỏp)
iu kin cn s dng i tỡm cõu tr li cho vn t ra theo hai
cỏch: suy lun v thớ nghim
BI TON GII PHP
Gii quyt bi toỏn bng
suy lun lý thuyt
KT LUN NHN NH
Gii quyt bi toỏn nh thớ
v tng hp 2 lc tỏc dng lờn cựng mt cht im theo quy tc hỡnh
bỡnh hnh .
Trong chng III , hc sinh c m rng i tng nghiờn cu l
vt rn , m khụng cũn l cht im na. Trc bi Quy tc hp lc
song song hc sinh ó c hc v iu kin cõn bng ca vt rn di
tỏc dng ca 3 lc khụng song song quy tc tng hp lc ng quy