Số hóa bởi trung tâm học liệu ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
MAI TIẾN DŨNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA
HỌC SINH TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH TUYÊN QUANG
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. TS. NGUYỄN VĂN LÊ

THÁI NGUYÊN - 2013
Số hóa bởi trung tâm học liệu


Đặc biệt tôi xin trân trọng và bày tỏ lòng biết ơn chân thành nhất tới
PGS. TS. Nguyễn Văn Lê - Người đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn, động
viên tôi trong suốt thời gian nghiên cứu đề tài và hoàn thành luận văn.
Mặc dù đã có rất nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu thực hiện đề
tài, song không thể tránh khỏi những thiếu sót trong luận văn, tôi kính mong
nhận được ý kiến đóng của các thầy, cô giáo và các bạn đồng nghiệp.
Xin trân trọng cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày 15 tháng 8 năm 2013
Tác giả luận văn Mai Tiến Dũng Số hóa bởi trung tâm học liệu iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT iv
DANH MỤC BẢNG v
DANH MỤC BIỂU ĐỒ vi
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1

1.3.2.1. Hình thành động cơ học tập cho HS 16
1.3.2.2. Hình thành mục đích học tập 17
1.3.2.3. Hình thành các hành động học tập 18
1.3.3. Một số quan niệm hiện nay về hoạt động dạy và học trong nhà trường . 19
1.3.4. Những hình thức hoạt động học tập của HS 20
1.4. Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động học tập ở trường THPT DTNT 22
1.4.1. Nhiệm vụ quyền hạn của Hiệu trưởng và của giáo viên THPT 22
1.4.1.1. Nhiệm vụ quyền hạn của Hiệu trưởng 22
1.4.1.2. Nhiệm vụ của giáo viên trường trung học 23
1.4.2. Nội dung quản lý hoạt động học tập của học sinh 24
1.4.2.1. Chủ thể & khách thể quản lý hoạt động học 24
1.4.2.2. Các nội dung quản lý hoạt động học của học sinh trường THPT DTNT 25
1.4.3. Đặc điểm quản lý hoạt động học tập của học sinh trường THPT DTNT
tỉnh Tuyên Quang 26
1.4.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động học tập của học sinh THPT
DTNT 28
1.4.4.1.Các yếu tố chủ quan 28
1.4.4.2. Các yếu tố khách quan 29
Kết luận chương 1 31
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC
SINH TRƢỜNG THPT DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH TUYÊN QUANG 33
2.1. Vài nét khái quát về Trường THPT DTNT tỉnh Tuyên Quang 33
2.2. Thực trạng hoạt động học tập của học sinh Trường THPT-DTNT tỉnh
Tuyên Quang 35
Số hóa bởi trung tâm học liệu v
2.2.1. Đội ngũ giáo viên và hoạt động dạy học 35
2.2.2. Tình hình học sinh trường THPT DTNT Tuyên Quang 38


vi
Dân tộc nội trú tỉnh Tuyên Quang 64
3.2.1. Biện pháp nâng cao QL HĐHT chính khoá 64
3.2.1.1. Mục tiêu biện pháp 64
3.2.1.2. Nội dung biện pháp 65
3.2.1.3. Cách thực hiện biện pháp 65
3.2.2. Biện pháp chú trọng quản lý học phụ đạo 70
3.2.2.1. Mục tiêu biện pháp 70
3.2.2.2. Nội dung biện pháp 70
3.2.2.3. Cách thực hiện biện pháp 71
3.2.3. Biện pháp tăng cường quản lý kỷ cương nề nếp 72
3.2.3.1. Mục tiêu biện pháp 72
3.2.3.2. Nội dung biện pháp 72
3.2.3.3. Cách thực hiện biện pháp 72
3.2.4. Biện pháp quản lý hiệu quả cơ sở vật chất phục vụ HĐHT của học sinh 73
3.2.4.1. Mục tiêu biện pháp 73
3.2.4.2. Nội dung biện pháp 73
3.2.4.3. Cách thực hiện biện pháp 74
3.2.5. Quản lý nhằm duy trì và phát huy hoạt động tự học 75
3.2.5.1. Mục tiêu biện pháp 75
3.2.5.2. Nội dung biện pháp 75
3.2.5.3. Cách thực hiện biện pháp 75
3.2.6.Quản lý nhằm Đổi mới và nâng cao hoạt động học nhóm, hoạt động
ngoại khoá, tham quan và các hình thức học tập khác 78
3.2.6.1. Mục tiêu biện pháp 78
3.2.6.2. Nội dung biện pháp 78
3.2.6.3. Cách thực hiện biện pháp 78
3.2.7. Biện pháp đẩy mạnh quản lý sự phối hợp giữa phó hiệu trưởng, giáo
viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, quản lý học sinh, bảo vệ, Đoàn thanh niên,

: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
CNH-HĐH
: Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa
ĐTB
: Điểm trung bình
GD-ĐT
: Giáo dục - Đào tạo
GV
: Giáo viên
GVBM
: Giáo viên bộ môn
HĐGD& HĐHT
: Hoạt động giáo dục và hoạt động học tập
HĐHT
: Hoạt động học tập
HPCM
: Hiệu phó chuyên môn
HS
: Học sinh
HT
: Học tập
KQTH
: Kết quả tổng hợp
PHT
: Phiếu học tập
QL
: Quản lý
QLHĐHT
: Quản lý hoạt động học tập
THPT

Số hóa bởi trung tâm học liệu vi
DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Biểu đồ tỉ lệ học sinh đỗ ĐH, CĐ, DBĐH của trường qua các năm 42
Biểu đồ 2.2: Biểu đồ biểu thị tỉ lệ học sinh giỏi qua các năm 43

Số hóa bởi trung tâm học liệu 1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục và Đào tạo có một vai trò đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa then
chốt, quyết định tới vận mệnh của một dân tộc. Theo quan điểm của chủ nghĩa
Mác - Lênin, bất kỳ ở một giai đoạn lịch sử nào, giáo dục - đào tạo luôn đóng
một vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của mỗi cá nhân, tập thể,
cộng đồng, dân tộc và cả nhân loại. Theo C.Mác: Giáo dục - đào tạo “Tạo ra
cho nền kinh tế của một dân tộc những nhà khoa học, chuyên gia, kỹ sư trên
các lĩnh vực kinh tế và nhờ đó những tri thức ấy mới có thể sáng tạo ra những
kỹ thuật tiên tiến, những công nghệ mới. Nếu chúng ta không có đội ngũ ấy thì
sự nghiệp xây dựng CNXH chỉ là lời nói huyênh hoang, rỗng tuếch”.
Ph.Ăngghen thì khẳng định: “Một dân tộc muốn đứng lên trên đỉnh cao của
nền văn minh nhân loại, dân tộc ấy phải có tri thức”. Như vậy cả C.Mác và
Ăngghen đều coi giáo dục - đào tạo là chìa khóa, là động lực đối với sự phát
triển của xã hội, đặc biệt là đối với quá trình xây dựng CNXH của một quốc
gia, một dân tộc.
Vì vậy, nhân ngày khai giảng năm học đầu tiên khi nước ta giành độc lập

dân trí, đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài đáp ứng những yêu cầu của
phát triển KT-XH của một quốc gia. Đặc biệt trong thời đại ngày nay, với tốc
độ phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ, việc nhanh chóng hoà
nhập vào cộng đồng khu vực và thế giới, đòi hỏi giáo dục phổ thông phải có
những bước tiến mới mạnh mẽ. giúp học sinh phát triển toàn diện đạo đức, trí
tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con
người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, biết "giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá
dân tộc, có năng lực tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại, phát huy tiềm năng
của dân tộc và của con người Việt Nam".
Chính vì vậy, quản lý nhà trường đặc biệt là quản lý hoạt động học tập
đòi hỏi phải chặt chẽ, đồng bộ phù hợp với đối tượng, hiệu quả thì mới mang
Số hóa bởi trung tâm học liệu 3
lại chất lượng giáo dục cao cho nhà trường, đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn lực
con người trong thời kỳ CNH-HĐH.
Được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, loại hình trường PT-DTNT đã
được thành lập từ huyện đến tỉnh và trung ương. Trong suốt quá trình ra đời và
phát triển các trường PT-DTNT đã được cộng đồng các dân tộc tin tưởng, là niềm
tin, niềm tự hào của đồng bào các dân tộc, góp phần tạo nguồn cán bộ dân tộc
thiểu số, là trung tâm văn hoá khoa học kỹ thuật, là nơi giáo dục, bảo tồn và phát
triển văn hoá các dân tộc thiểu số. Vị trí của nhà trường được Hội nghị thứ 2
Trung ương khoá VIII Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam nêu
rõ: "Đối với miền núi, vùng sâu, vùng khó khăn, xoá "điểm trắng" về giáo dục ở
ấp, bản. Mở thêm các trường dân tộc nội trú và các trường bán trú ở cụm xã, các
huyện "; "phát triển giáo dục ở các vùng dân tộc thiểu số và các vùng khó khăn,
phấn đấu giảm chênh lệch về phát triển giáo dục giữa các vùng lãnh thổ".
Mặc dù vấn đề quản lý hoạt động giáo dục nói chung và quản lý hoạt
động học tập ở trường THPT-DTNT nói riêng đã có nhiều nhà khoa học giáo

3.2. Đối tượng nghiên cứu
Thực trạng và giải pháp quản lý hoạt động học tập của học sinh ở trường
THPT dân tộc nội trú tỉnh Tuyên Quang.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất được những biện pháp hệ thống đồng bộ hữu hiệu trong công
tác quản lý học tập phù hợp với đặc thù của loại hình trường này, với đối tượng
học sinh thì sẽ nâng cao chất lượng dạy học và học sinh dân tộc thiểu số ở trường
nội trú sẽ có khả năng nhận thức và đạt kết quả học tập như các trường trung học
phổ thông khác.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Hệ thống hoá cơ sở lý luận về quản lý hoạt động học tập của học
sinh DTNT
Số hóa bởi trung tâm học liệu 5
5.2. Khảo sát thực trạng công tác quản lý hoạt động học tập học sinh của
trường THPT dân tộc nội trú tỉnh Tuyên Quang
5.3. Đề xuất một số giải pháp trong công tác quản lý hoạt động học tập của
học sinh
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Do điều kiện về thời gian và năng lực còn hạnh chế, đề tài tập trung
nghiên cứu thực trạng quản lý và các biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động
học tập của học sinh ở trường THPT-DTNT.
Giới hạn khảo sát: 2009 - 2012, nghiên cứu tại trường THPT-DTNT tỉnh
Tuyên Quang.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Các phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phân tích tổng hợp những vấn đề lý luận về quản lý hoạt động học tập
- Hệ thống hoá, khái quát hoá một số vấn đề lý luận, liên quan tới đề tài

THPT DTNT tỉnh Tuyên Quang

Số hóa bởi trung tâm học liệu 7
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
CỦA HỌC SINH TRƢỜNG THPT DTNT
1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề
Trong nhà trường hoạt động dạy học là hoạt động giữ vị trí trung tâm,
chi phối mọi hoạt động khác và quyết định chất lượng giáo dục. Hoạt động dạy
học bao gồm hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò. Hai hoạt động
này song song tồn tại và phát triển trong cùng một quá trình thống nhất. Ở các
lĩnh vực quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường học, quản lý quá trình sư
phạm, dạy học, quản lý hoạt động dạy học đã có nhiều công trình nghiên cứu
nhưng phần lớn chỉ tập trung nghiên cứu hoạt động dạy của giáo viên hoặc
nghiên cứu từng thành tố của quá trình dạy học.
1.1.1. Một số nghiên cứu ở nước ngoài
Việc quản lý hoạt động dạy học thực chất là quản lý hoạt động học tập
của học sinh thông qua quản lý hoạt động dạy của giáo viên. Học sinh là chủ
thể hoạt động học tập và tinh thần thái độ, động cơ, phương pháp học quyết
định trực tiếp kết quả học tập của chính bản thân người học.
Các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục Xô Viết trong những công trình
nghiên cứu của mình đã cho rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường
phụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt
động dạy học và học tập”[16] .
M.I.Kôndakôp, P.V.Zimin, N.I.Saxerđôtôp đi sâu nghiên cứu lãnh đạo
công tác dạy học, giáo dục trong nhà trường và xem đây là khâu then chốt trong
hoạt động quản lý của người làm công tác quản lý giáo dục. [16]

vực Đồng Tháp Mười, tỉnh Long An”. Đề tài đã đi sâu nghiên cứu biện pháp
Số hóa bởi trung tâm học liệu 9
QL HĐGD và QL HĐHT, qua đó nêu được các nội dung QL HĐHT, tuy nhiên
chủ yếu đề cập đến quản lý HĐGD.
Qua nghiên cứu một số luận văn thạc sỹ trong nước chưa thấy tác giả nào
đi sâu nghiên cứu về QL HĐHT của HS THPT. Từ thực tiễn giáo dục và tiếp
xúc nhiều đối tượng học sinh THPT, tôi phát hiện ra trong công tác quản lý,
giáo dục và giảng dạy học sinh, nhà trường cũng còn nhiều thiếu sót. Khi được
tiếp thu lý luận về giáo dục, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, kết hợp với
học tập kinh nghiệm quản lý của các đơn vị khác, chúng tôi thực hiện một số
giải pháp quản lý hoạt động học tập bước đầu đã có kết quả rất khả quan.
Chính vì vậy, Tôi chọn đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động học tập của
học sinh ở trường trung học phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Tuyên Quang”,
với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh THPT
DTNT, đặc biệt đối với những trường chất lượng học sinh đầu vào còn thấp.
1.2. Các khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lý
Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng (NXB Giáo dục, 1998) là: Tổ chức,
điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan. F. W Taylor cho rằng: “Quản lý
là biết chính xác điều muốn người khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn
thành công việc một cách tốt nhất, rẻ nhất”. Các nhà nghiên cứu từ các góc độ
tiếp cận khác nhau đã đưa ra các khái niệm khác nhau. Theo tác giả Nguyễn
Ngọc Quang thì: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể
quản lý đến tập thể người lao động nói chung là khách thể quản lý nhằm thực
hiện được mục tiêu dự kiến”[28,tr.24].
Tác giả Trần Kiểm nêu khái niệm quản lý như sau: “Quản lý là những
tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng,


11
thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp, các biện
pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng.
Quản lý giáo dục là quá trình đạt đến mục tiêu giáo dục của hệ thống
giáo dục bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức,
chỉ đạo, kiểm tra [22,tr.8].
Tác giả Đỗ Ngọc Đạt cho rằng: “QLGD là sự tác động có tổ chức, có
định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý trong hệ thống GD, sử
dụng tốt nhất tiềm năng và điều kiện nhằm đạt được mục tiêu quản lý đã đề ra
theo đúng luật định và thông lệ hiện” [8, tr.8].
Như vậy quản lý giáo dục là việc thực hiện một hệ thống tác động quản
lý của các cấp quản lý nhà nước và từng cơ sở giáo dục đối với toàn bộ hoạt
động giáo dục trong phạm vi trách nhiệm trên cơ sở pháp luật, khoa học nhằm
thực hiện mục tiêu giáo dục.
1.2.3. Quản lý nhà trường
Trường học là đơn vị cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân; là nơi diễn
ra các hoạt động GD cho tập thể HS, sinh viên. Quản lý trường học là một bộ
phận của QLGD. Nhà trường là nơi trực tiếp thực hiện mọi chủ trương, chính
sách, đường lối giáo dục, phương pháp, nguyên tắc, nguyên lý giáo dục trong
phạm vi trách nhiệm của mình nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục - đào tạo
được quy định cho từng cấp học, ngành học [23].
Quản lý nhà trường là QL HĐGD của giáo viên, QL HĐHT của HS,
QL nhân sự, QLHS, QL CSVC thiết bị, điều kiện phục vụ hoạt động dạy
và học. Theo Giáo sư Viện sĩ Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là
thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của
Số hóa bởi trung tâm học liệu 12

Theo Lê Văn Hồng “Hoạt động học là hoạt động đặc thù của con người
được điều khiển bởi mục đích tự giác là lĩnh hội những tri thức, kỹ năng, kỹ
xảo mới, những hình thức hành vi và những dạng hoạt động nhất định, những
giá trị” [12, tr.82].
Như vậy có thể nói hoạt động học là hoạt động bằng chính khối óc và cơ
bắp, nhằm chiếm lĩnh tri thức, hình thành nên những giá trị, những kinh nghiệm
và phương thức hoạt động tạo nên sự phát triển cho bản thân người học bằng
một phương thức nhất định.
1.3. Một số vấn đề lý luận về hoạt động học tập ở trƣờng THPT
1.3.1. Bản chất của hoạt động học
- Đối tượng của hoạt động học (HĐH) là những tri thức và kỹ năng, kỹ
xảo tương ứng với nó. Có thể nói, cái đích mà HĐH hướng tới là chiếm lĩnh tri
thức, kỹ năng, kỹ xảo của xã hội thông qua sự tái tạo của cá nhân. Muốn học có
kết quả, người học phải tiến hành các hoạt động học tập bằng chính ý thức tự
giác và năng lực trí tuệ của bản thân mình.
- HĐH là hoạt động hướng vào làm thay đổi chính bản thân mình.
- HĐH là hoạt động được điều khiển một cách có ý thức nhằm tiếp thu
kỹ năng, kỹ xảo.
- HĐH không chỉ hướng vào việc tiếp thu những tri thức, kỹ năng, kỹ
xảo mới mà còn hướng vào việc tiếp thu cả những tri thức của chính bản thân
hoạt động, nói cách khác là tiếp thu cả phương pháp giành tri thức đó (cách
học) [12,tr.83], [24].
1.3.1.1. Đối tượng của hoạt động học
Số hóa bởi trung tâm học liệu 14
Tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, thái độ… là đối tượng của HĐH. Những tri
thức mà HS phải học được lựa chọn từ những khoa học khác nhau, theo những
nguyên tắc nhất định, làm thành những môn học tương ứng. Đối tượng của