Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Đầu t FDI vào lĩnh vực công nghiệp điện tử,
Thực trạng và giải pháp
Nguyễn Minh Long *
1
Cùng với sự phát triển chung của nền kinh tế từ những năm đầu của thập kỷ
80, ngành công nghiệp điện tử nớc ta đã có những bớc phát triển hết sức nhanh
chóng. Đến nay, nớc ta đã có 22 dự án FDI vào ngành công nghiệp điện tử (kể cả
trong và ngoài khu công nghiệp) đợc cấp giấy phép (chiếm 9% tổng số dự án đã
đầu t vào nớc ta trong thời gian qua) với tổng số vốn đầu t đăng ký là 615 triệu
USD (chiếm 1,8% tổng vốn đầu t). Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế thì
hầu hết các dự án đầu t nớc ngoài đợc cấp giấy phép trong lĩnh vực công nghiệp
điện tử đều triển khai đúng tiến độ cam kết và không có dự án nào bị rút giấy phép
đầu t.
Một đặc trng quan trọng của các dự án điện tử là các sản phẩm sản xuất ra
chủ yếu là dùng để xuất khẩu và thay thế hàng nhập khẩu. Do đó, việc ngày càng
gia tăng lợng vốn vào lĩnh vực này rất phù hợp với chủ trơng của Nhà nớc ta đó là
chủ trơng phát triển các ngành công nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu và sản xuất
các mặt hàng thay thế hàng nhập khẩu.
Đối với ngành công nghiệp điện tử nớc ta, nguồn FDI chủ yếu đợc huy động
từ các nớc Châu á nh Nhật, Nics, các nớc ASEAN (chiếm 93,76%), trong khi đó
nguồn FDI từ các nớc Châu Âu - Châu Mỹ chỉ chiếm 1 tỉ lệ rất nhỏ. Thực tế về thu
hút FDI vào trong nớc nói chung và vào ngành công nghiệp điện tử nói riêng, cho
thấy, những nớc tập trung một khối lợng công nghệ phát triển và kết hợp trình độ
quản lý tốt nh Mỹ, Pháp, Đức...vẫn cha xem Việt Nam là một môi trờng đầu t hấp
dẫn, nhất là đầu t vào lĩnh vực công nghiệp điện tử.
Nhìn chung, các dự án công nghiệp điện tử là có quy mô vốn trung bình và
lớn. Quy mô vốn bình quân một dự án là 27.954.543 USD, nh vậy, đây là ngành
có vốn đầu t rất lớn so với các ngành khác, bởi vì các dự án điện tử có hàm lợng
công nghệ cao. Tuy nhiên, những dự án có quy mô vốn (dới 5 triệu USD) cũng
chiếm một tỷ lệ không nhỏ trong các dự án đợc cấp giấy phép là 31,8% (lợng vốn

tổng giám đốc thứ nhất phải là ngời Việt Nam mà một trong hai ngời này lại có
quyền phủ quyết. Mặt khác, đối với các dự án lớn, một thực tế là phía Việt Nam
không đủ năng lực về tài chính để tham gia góp vốn.
Có thể nói, những dự án có vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài của ngành công
nghiệp điện tử đã trực tiếp đóng góp cho ngân sách nhà nớc hàng trăm triệu USD,
cũng nh đã thu hút đợc hơn 5500 công nhân lao động kỹ thuật và các chuyên gia
trong ngành điện tử. Bên cạnh đó, còn gián tiếp tạo ra việc làm cho hàng ngàn lao
động gián tiếp có công ăn việc làm ổn định và có thu nhập nh các công ty xây
dựng, dịch vụ có liên quan. Một điều đặc biệt nữa là thông qua các dự án đó đã
đào tạo cho Việt Nam một đội ngũ công nhân lành nghề có tác phong công
nghiệp; một đội ngũ chuyên gia giỏi trong lĩnh vực công nghiệp điện tử. Tuy
2
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
nhiên, lao động trong doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài nói chung và điện tử
nói riêng còn nảy sinh nhiều vấn đề trong các doanh nghiệp, phần lớn ngời lao
động cha đợc đối xử đúng nh quy chế của Nhà nớc, bởi vì có khoảng 30% xí
nghiệp có hợp đồng với ngời lao động và chỉ có khoảng 1/3 xí nghiệp có tổ chức
công đoàn, vì thế vừa qua đã có rất nhiều tranh chấp, khiếu kiện.
Ngành công nghiệp điện tử của nớc ta tuy đợc coi là ngành mũi nhọn nhng
đây là một ngành mới cho nên việc xây dựng và phát triển gặp nhiều khó khăn về
công nghệ, đội ngũ chuyên gia, cơ sở hạ tầng... . Chủ trơng của Nhà nớc ta trong
việc hợp tác đầu t với nớc ngoài là phải tiếp nhận những công nghệ tiên tiến phù
hợp tình hình trong nớc. Thông qua FDI, công nghệ đợc chuyển giao qua các hình
thức nh máy móc, thiết bị, kinh nghiệm quản lý, bí quyết kỹ thuật, nhãn hiệu hàng
hoá...Tuy nhiên, trong thực tế chủ trơng này chúng ta vẫn cha đạt đợc theo ý
muốn. Thời gian qua, chúng ta đã nhập khẩu nhiều công nghệ lạc hậu, thiếu đồng
bộ với giá quá cao, gây ô nhiễm môi trờng sinh thái và việc nhập những công nghệ
lạc hậu không những không đạt đợc mục tiêu phát triển của ngành điện tử cũng
nh phát triển đất nớc, mà nó còn làm gia tăng khoảng cách giữa ngành công nghệ
điện tử nớc ta với các nớc trên thế giới. Đội ngũ cán bộ làm việc trong các xí

đầu t của Việt Nam đợc nhiều chuyên gia đánh giá là một môi trờng đầu t hấp dẫn,
thì những hạn chế trên cũng đã làm cho môi trờng đầu t của nớc ta có độ rủi ro
cao, làm giảm lợng các nhà đầu t nớc ngoài ở Việt Nam.
Qua việc phân tích một số nét cơ bản về tình hình thu hút và sử dụng FDI vào
lĩnh vực công nghiệp điện tử và công nghệ tin học nói trên. Để góp phần thực hiện
thành công quá trình thu hút FDI vào trong nớc nói chung và vào ngành công
nghiệp điện tử nói riêng. Chúng tôi đa ra một số giải pháp hữu hiệu nhằm thu hút
và sử dụng một cách có hiệu quả nhất nguồn FDI trong lĩnh vực công nghiệp điện
tử nh sau :
Thứ nhất, về việc hoàn thiện môi trờng pháp lý. Luật đầu t nớc ngoài ra đời
đã trên 10 năm, qua các lần sửa đổi và ngày càng hoàn thiện, tuy nhiên còn có một
số vấn đề cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện nh sau:
- Nâng cấp một số văn bản pháp quy dới luật sang hình thức luật. Nhìn chung
Luật đầu t trực tiếp nớc ngoài của nớc ta đã khá đầy đủ nhng để hoàn chỉnh hơn,
hấp dẫn hơn các nhà đầu t đối với nớc ta phải chuyển đổi một số quy định từ văn
bản dới luật sang hình thức luật để nó có giá trị pháp lý cao hơn và ổn định hơn ví
dụ quy chế khu công nghiệp tập trung, khu chế xuất... thực hiện điều này giúp cho
các nhà đầu t vững tin hơn tránh tình trạng phải đối phó với sự thay đổi về mặt
pháp lý.
- Hoàn thiện hệ thống pháp luật về thuế. Trong thời gian tới Nhà nứơc cần
nhanh chóng ban hành các văn bản hớng đến thu thuế cũng nh các loại phí một
cách thống nhất và hợp lý, tránh tình trạng nhiều khoản thu không hợp lý làm
phiền hà tới nhiều ngời, đặc biệt là các nhà đầu t nớc ngoài.
- Cải cách thủ tục hành chính, hình thành cơ chế, chính sách đồng bộ nhằm
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
phát huy tiềm năng hỗ trợ và khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia thu
hút vốn đầu t nớc ngoài trong lĩnh vực công nghiệp điện tử. Đơn giản hoá thủ tục,
quy trình xét duyệt thẩm định dự án đầu t về quy trình "một cửa" và thời hạn xét
duyệt rút ngắn tối đa.