B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH NGUYN TH RIÊNG CÁC NHÂN T NHăHNG
N RI RO THANH KHON CA CÁC
NGỂNăHÀNGăTHNGăMI VIT NAM
LUNăVNăTHC S KINH T TP. H Chí Minh - Nmă2015

B GIÁO DCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH NGUYN TH RIÊNG CÁC NHÂN T NHăHNG
N RI RO THANH KHON CA CÁC

MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC T VIT TT1
DANH MC BNG BIU2
M U 1
1. Tính cp thit ca đ tài 1
2. Mc tiêu nghiên cu 2
3. i tng và phm vi nghiên cu 2
4. Phng pháp nghiên cu 2
5. Tng quan v tình hình các nghiên cu trong vƠ ngoƠi nc có liên quan đn đ tài 3
6. Nhng đóng góp ca đ tài 5
7. Kt cu ca đ tài 6
CHNG I. TNG QUAN V CÁC NHÂN T NH HNG N RI RO THANH KHON
CA CÁC NGỂN HÀNG THNG MI 7
1.1. Thanh khon ca ngơn hƠng thng mi 7
1.1.1. Khái nim thanh khon ngơn hƠng thng mi 7
1.1.2. Cung-cu thanh khon ngơn hƠng thng mi 8
1.2. Ri ro thanh khon ngơn hƠng thng mi 9
1.2.1. Khái nim ri ro thanh khon ngơn hƠng thng mi 9
1.2.2. Nguyên nhân dn đn ri ro thanh khon NHTM 11
1.3. Qun tr ri ro thanh khon 13
1.4. Vai trò ca qun tr ri ro thanh khon 14
1.5. o lng ri ro thanh khon 15
1.5.1. Phng pháp tip cn ngun thanh khon vƠ s dng thanh khon 16
1.5.2. o lng ri ro thanh khon thông qua các ch s thanh khon 16

3.1.10. Thc hin liên kt h thng 55
3.2. Mt s kin ngh đi vi c quan qun lỦ NhƠ nc 56
3.2.1. Hoàn thin h thng pháp lut nhm đm bo tính hiu qu trong công tác 56
3.2.2. C cu li h thng ngơn hƠng thng mi 56
3.2.3. Tng cng và nâng cao công tác giám sát t xa hot đng ca các NHTM 57
3.2.4. Khoanh vùng các NHTM yu thanh khon 58

3.2.5. y nhanh tin đ c phn hóa các ngơn hƠng thng mi nhƠ nc 58
KT LUN CHNG III 60
KT LUN 61
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CÁC T VIT TT

T vit tt
Din gii
CAR
T l an toàn vn ti thiu
ETA
T l vn t có trên tng ngun vn
FGAP
Khe h thanh khon trên tng tài sn
GDP
Tng sn phm quc ni
IMF
Qu tin t quc t
INF

Bng 2.2. Kt qu c lng vi mô hình Pooled khi không có các nhân t bên ngoài
h thng ngân hàng 36
Bng 2.3. Kt qu c lng vi mô hình Pooled khi có các nhân t bên ngoài h
thng ngân hàng 37
Bng 2.4. Kt qu c lng vi mô hình FEM 38
Bng 2.5. Kt qu c lng vi mô hình REM 39
41
c lng vi mô hình REM khi đƣ loi b bin tha 42
Bng 2.8. Quy mô tng tài sn các NHTM giai đon 2007-2013 46
Danh mc biuăđ
Biu đ 2.1. Tng tài sn ca mt s NHTM Vit Nam qua các nmầầầầầầ 30
Biu đ 2.2. Tình hình cho vay ca mt s NHTM Vit Nam qua các nmầầầầ.35
Biu đ 2.3. Vn t có ca mt s NHTM Vit Nam qua các nmầầầầầầầ 36 1 M U
1. TínhăcpăthităcaăđătƠi
Thanh khon và qun tr ri ro thanh khon là yu t quyt đnh s an toàn trong
hot đng ca bt k ngơn hƠng thng mi nào. Thanh khon ca ngân hàng th hin
 kh nng sn sàng chi tr cho khách hàng và kh nng bù đp tn tht khi xy ra ri
ro. Mt khi ri ro thanh khon xy ra, tùy vào mc đ và sc lan truyn, có th làm
ngng tr hot đng ca các ngơn hƠng thng mi. Chính vì vy, mt trong nhng
nhim v ch yu ca ngân hàng là phi đm bo kh nng thanh khon. Trong th
gii ngày nay, nhiu ngơn hƠng đang phi đi mt vi tình trng cng thng thanh

các NHTM Vit Nam.
3. iătngăvƠăphmăviănghiênăcu
- i tng nghiên cu: các nhơn t nh hng đn ri ro thanh khon ca các
NHTM Vit Nam.
- Phm vi nghiên cu: D liu dùng đ thc hin nghiên cu đc thu thp t báo
cáo tƠi chính ca 14 ngơn hƠng thng mi Vit Nam trong khong thi gian t
2007 đn 2013. Các d liu v kinh t v mô đc thu thp t ngun d liu ca
IMF.
4. Phngăphápănghiênăcu
 thc hin đ tƠi ca mình tôi s dng các phng pháp nghiên cu sau:
3 - Phng pháp thng kê, so sánh, phơn tích s liu v tình hình hot đng kinh
doanh vƠ tình hình thanh khon ca các NHTM Vit Nam t 2007 đn 2013.
- Phng pháp nghiên cu đnh lng nhm kim đnh vƠ nhn din các nhơn t
thông qua các giá tr, đ tin cy, kim đnh mô hình nghiên cu vƠ các gi
thuyt nghiên cu, xác đnh mc đ nh hng ca các nhơn t đn ri ro thanh
khon ca các ngơn hƠng thng mi Vit Nam.
5. TngăquanăvătìnhăhìnhăcácănghiênăcuătrongăvƠăngoƠiăncăcóăliênăquană
đnăđătƠi
Vn đ thanh khon và ri ro thanh khon là mt trong nhng mi quan tâm
hƠng đu ca nhiu ngân hàng trên th gii, đƣ có nhiu công trình nghiên cu v
nhng nhân t tác đng đn ri ro thanh khon ca NHTM vƠ cng đƣ có nhng kt
lun có giá tr.
Trong bài nghiên cu ắNhng nhân t vi mô và v mô tác đng đn thanh
khon ca các NHTM  Anh”
1
ca Valla và Saes-Escorbiac (2006), các tác gi cho
rng thanh khon ngân hàng ph thuc vào các yu t sau: Li nhun ngân hàng (-),

3
ca 2 tác gi Tamara Kochubey và Dorota Kowalczyk (2014) ch
ra rng các NHTM M phi hp đng thi nhng điu chnh ngn hn v vn, ri ro
và thanh khon  2 giai đon trc và trong sut thi k khng hong. Theo đó, trong
giai đon trc khng hong, nhng điu chnh ngn hn trong ngun vn có tác đng
nghch chiu lên nhng điu chnh ri ro trong ngn hn vƠ ngc li, mt s gia tng
trong vic chp nhn ri ro làm gim t l vn ca ngơn hƠng vƠ gia tng các ch s
thanh khon. Trong giai đon khng hong xy ra, các ngân hàng ct gim các ri ro
có th xy ra, tin hành gim ri ro ca danh mc tài sn, danh mc cho vay khi nguy
c các t l vn st gim. Bài nghiên cu cng kt lun rng, mt s gia tng ri ro s
gây ra mt s st gim v t l vn, cng nh thanh khon ngân hàng và nhng điu
chnh v vn có mi quan h nghch chiu vi nhau.
Trong bài nghiên cu “Nhng nhân t tác đng đn thanh khon ca các
Ngân hàng thng mi Slovakia”
4
ca Pavla Vodova (2011) cng đƣ có nhiu kt 3
Tamara Kochubey and Dorota Kowalczyk, (2014), The relationship between Capital, Liquidity and
risk in Commercial Banks, working paper.
4
Pavla Vodova, (2011) Determinants of Commercial Bank’ Liquidity in the Czech Republic, working
paper
5 lun có giá tr. Bng vic xem xét d liu ca các ngơn hƠng thng mi Slovakia
cùng vi d liu kinh t v mô trong giai đon 2001-2010 và phân tích hi quy d liu
bng, tác gi đƣ kt lun rng thanh khon ngân hàng gim ch yu là do kt qu ca
thanh khon. Kt lun này cho phép tác gi đa ra mt s kin ngh hu ích trong vic
qun lý ri ro thanh khon ca các NHTM trong thc t. Tuy nhiên, trái vi k vng
ban đu, các nhân t khác nh t l vn t có trên tng ngun vn, t sut li nhun
trên vn ch s hu, tc đ tng trng kinh t, t l lm phát thì không có Ủ ngha
thng kê trong vic phân tích nh hng đn ri ro thanh khon.
- Bên cnh nhng đóng góp tích cc thì đ tài còn tn ti mt s hn ch. Do
nhng hn ch v mt thi gian nên tác gi cha th thu thp d liu đ đa vƠo mô
hình nhng bin tác đng v mt chính sách, nhng bin v mô khác nh t l tht
nghip, ch đ t giá hi đoái, lƣi sut liên ngơn hƠngầ
- Trong tng lai vi ngun s liu và kin thc sơu hn, tác gi mong mun
hoàn thin mô hình đo lng vi đ tin cy cao hn.  t đó có th đa ra nhng gii
pháp c th và hiu qu hn đ tng kh nng thanh khon và qun tr ri ro thanh
khon mt cách có hiu qu hn.
7. KtăcuăcaăđătƠi
Ngoài phn m đu, kt lun, mc lc, danh mc các ch vit tt, danh mc các
hình và bng, danh mc tài liu tham kho; đ tƠi đc b cc theo 3 chng nh sau:
Chng I. Tng quan v các nhân t nh hng đn ri ro thanh khon ca các
ngơn hƠng thng mi
Chng II. Thc trng các nhân t nh hng đn ri ro thanh khon ca các
ngơn hƠng thng mi Vit Nam
Chng III. Các gii pháp tác đng các nhân t nh hng tích cc đn ri ro
thanh khon ca các ngơn hƠng thng mi Vit Nam
7
đ chi tr vi chi phí hp lý ngay khi nhu cu vn phát sinh
6
. Mt tài sn đc xem là
thanh khon khi đáp ng các tiêu chí sau: có sn s lng đ mua hoc bán, có sn th
trng đ giao dch, có sn thi gian đ giao dch, giá c hp lý.
Mt ngun vn đc gi là có tính thanh khon cao khi chi phí huy đng thp và
thi gian huy đng nhanh. Mt tài sn đc gi là có tính thanh khon cao khi chi phí
chuyn hóa thành tin thp và có kh nng chuyn hóa ra tin nhanh. Trong thc t
nhng tài sn có tính thanh khon cao gm các giy t có giá nh: Tín phiu kho bc,
chng ch tin gi, lnh phiu, hi phiuầnhng tài sn có tính thanh khon thp nh
bt đng sn, dây chuyn sn xut, máy móc thit bầ
1.1.2. Cung-cuăthanhăkhonăngơnăhƠngăthngămi
Cung thanh khon lƠ ngun cung cp thanh khon cho ngơn hƠng, bao gm các
khon vn lƠm tng kh nng chi tr ca ngơn hƠng. Cung thanh khon bao gm: tin
mt, tin gi ti NHNN, tin gi ti các TCTD khác, thu nhn tin gi t khách hƠng,
khách hƠng tín dng hoƠn tr các khon gc vƠ lƣi, bán các TSC ca NHTM, vay t
th trng liên ngơn hƠng, thu t các khon n phi thu khác.
Cu thanh khon: lƠ các khon vn lƠm gim ngơn qu ca ngơn hƠng, lƠ các
nhu cu vn cho các hot đng khác nhau ca ngơn hƠng. Cu thanh khon bao gm:
hoƠn tr tin gi cho khách hƠng, hoƠn tr các khon đi vay, chuyn tin thanh toán
theo yêu cu ca khách hƠng, chi các khon chi phí hot đng, chi tr các khon np
ngơn sách nhƠ nc, tr c tc, chi tr các khon n khácầ
Trng thái thanh khon ròng ca ngơn hƠng trong mt thi k nht đnh, vi các
chi tit v ngun vƠ s dng ngun thanh khon có th đc các nhƠ qun tr thit lp
đ phc v nhu cu qun tr thanh khon. Theo đó, trng thái thanh khon ròng đc
xác đnh nh sau: 6
PGS.TS. Trn Huy Hoàng, Giáo trình Qun tr ngân hàng thng mi, Nxb Lao đng ậXã hi, 2011


mn đ đáp ng yêu cu ca các hp đng thanh toán.
7
Ri ro thanh khon ngân
hàng liên kt vi kh nng đáp ng ngha v ca ngơn hƠng đi vi ngi gi tin 
ngân hàng h cng nh vic chuyn tin gi thành tin mt khi cn thit và chc nng
duy trì s cân bng gia dòng tin vào và dòng tin ra. Nhng dòng tin nƠy đc
qun lỦ di s điu hành và kim soát ca ngơn hƠng trung ng, nó đm bo tính
sn có ca c s tin t cn thit đ gi vng s phát trin ca ngân hàng.
Ri ro thanh khon là mt loi ri ro quan trng bc nht đi vi các ngân hàng
thng mi nói riêng và các t chc tài chính nói chung. Trong thc t có không ít
trng hp, mt t chc kinh t có tài sn nhiu, n rt ít nhng hoƠn toƠn có th phá
sn do yu t ri ro thanh khon ca tài sn không bù đp ni kh nng thanh toán
trong thi đim đó.  mc nh hn, ri ro này có th gơy nên khó khn hoc đình tr
hot đng kinh doanh ca t chc đó trong mt thi đim c th.
Da vào ngun gc dn ti ri ro thanh khon ca các NHTM, có th phân loi
ri ro thanh khon thành 3 nhóm:
Ri ro thanh khon xut phát t tài sn n: có th phát sinh khi ngi gi tin rút
tin trc hn và c khi đn hn nhng NHTM không sn có ngun vn đ thanh toán,
chi tr. Vi mt lng tin gi đc yêu cu rút ra ln vƠ đt ngt buc các NHTM
phi đi vay b sung trên th trng tin t, phi huy đng vn đt xut vi chi phí vt
tri, hoc bán bt tài sn đ chuyn hóa thành vn kh dng đáp ng nhu cu chi tr.
 đáp ng nhu cu ngay lp tc NHTM có th phi bán tài sn vi giá thp hn th
trng hoc vay vi lãi sut cao đ có lng vn kh dng cn thit.
Ri ro thanh khon xut phát t tài sn có: phát sinh liên quan đn vic thc hin
các cam kt tín dng ca ngơn hƠng đi vi khách hàng. Trong trng hp khách hàng
vay yêu cu NHTM thc hin các cam kt tín dng thì NH phi đm bo đ thanh
khon đ đáp ng nhu cu ca khách hàng nu không NH s phi đi mt vi ri ro.
th trng.
12 - Th ba: tính liên kt h thng gia các NHTM đ đm bo an toàn thanh toán
còn yu, to s cnh tranh không lƠnh mnh, đy lƣi sut lên cao to khe h cho khách
hƠng gi tin ắlƠm giá, tng lƣi sut” hoc rút tin chuyn sang các NHTM khác dn
đn lƠm suy yu kh nng chng đ thiu ht thanh khon ca h thng.
- Th t: vn đ qun tr thanh khon ti các NHTM cha tt. Do s yu kém t
qun tr tƠi sn n, có ca các NHTM vƠ s thiu ht ca các công c qun lỦ hu
hiuầNgơn hƠng NhƠ nc cng khó nm bt chc chn tình hình thanh khon cng
nh s thay đi ln trong tƠi sn ca mi NHTM đ điu chnh quy đnh ca mình.
- Th nm: xut phát t phía khách hàng, đơy đc đánh giá lƠ nhóm nguyên
nhơn khin các ngơn hƠng khó có th dùng công c th trng đ điu tit có hiu qu
thanh khon ca các ngơn hƠng. Trong điu kin thông tin bt cơn xng, li cha minh
bch, mt s khách hƠng (k c pháp nhơn) đƣ rút tin ra khi ngơn hƠng nƠy vƠ chuyn
sang ngơn hƠng khác, dơn c rút tin đ mua vƠng, mua đô la M đ tích trầđƣ lƠm
tng tính bt n ca th trng, ni vƠ ngoi t, gơy khó khn cho chính khách hƠng đƣ
vƠ đang s dng dch v gi vƠ vay tin ti ngơn hƠng.
NgoƠi nhng nguyên nhơn trên, còn có nhiu nguyên nhơn nh: do các giao dch
bng ngoi t ti các NHTM Vit Nam ch yu tp trung vƠo mt loi ngoi t lƠ USD;
nhng tác đng trc tip t các loi ri ro khác trong hot đng ngơn hƠng cng gơy
nh hng không nh ti ri ro thanh khon; hin tng mt s tp đoƠn, Tng công ty
NhƠ nc chuyn tin hoc rút tin vi khi lng ln; yu kém trong công tác k
hoch hóa vƠ qun tr điu hƠnhầ

1.2.3. nhăhngăcaăriăroăthanhăkhon

Ri ro thanh khon lƠ ri ro nguy him nht ca ngơn hƠng, có liên quan đn s
sng còn ca ngơn hƠng. Mt ngơn hƠng hot đng bình thng phi đm bo đc

kt  hai ni dung sau: 8
PGS. TS. Trng Quang Thông, Qun tr ngân hàng thng mi, Nxb Tài chính, 2010
14 Mt lƠ, rt ít thi đim tng cung bng vi tng cu thanh khon nên ngơn hƠng
phi thng xuyên đi mt vi tình trng thơm ht hay thng d thanh khon.
Hai lƠ, thanh khon vƠ kh nng sinh li lƠ hai đi lng t l nghch vi nhau.
Mt tƠi sn có tính thanh khon cƠng cao thì kh nng sinh li ca nó s cƠng thp vƠ
ngc li; mt ngun vn có tính thanh khon cao thng có chi phí huy đng ln nên
lƠm gim kh nng sinh li khi s dng đ cho vay.
Thanh khon mang Ủ ngha thi đim rt ln, theo ngha, mt s yêu cu thanh
khon lƠ tc thi hoc gn nh tc thi. Chng hn, mt khon tin gi ln đn hn
vƠ khách hƠng không có Ủ đnh tip tc duy trì s vn nƠy ti ngơn hƠng; khi đó ngơn
hƠng buc phi tìm kim các ngun vn có th s dng ngay nh vay t TCTD khác.
NgoƠi ra, yu t thi v, chu k cng rt quan trng trong vic d kin cu thanh
khon dƠi hn. Vic k hoch đc nhng yêu cu thanh khon nƠy, s giúp ngơn
hƠng hoch đnh đc nhiu ngun đáp ng cu thanh khon dƠi hn hn lƠ trong
trng hp đi vi cu thanh khon ngn hn.
1.4. Vaiătròăcaăqunătrăriăroăthanhăkhon
- m bo kh nng thanh khon cho ngơn hƠng.
- Giúp các ngân hàng d dƠng tip cn các ngun vn kh dng vi chi phí hp
lỦ vƠ đúng lúc cn thit.
NgƠy nay, qun tr thanh khon tr nên quan trng hn so vi trc đơy rt
nhiu, bi vì mt ngơn hƠng có th b đóng ca nu không đáp ng đ nhu cu thanh
khon mc dù v mt k thut, nó vn còn kh nng tr n. Hn na, nng lc qun tr
thanh khon ca mt ngơn hƠng lƠ thc đo quan trng v tính hiu qu tng th đ

thi đim nht đnh. ó chính lƠ lỦ do vì sao nhƠ qun lỦ thanh khon phi luôn sn
sƠng điu chnh mc d tính v yêu cu thanh khon mi khi ngơn hƠng nhn đc
thông tin mi. 9
Vodová. P., (2013a), Determinants of Commercial Banks’ Liquidity in Hungary, working paper
16 1.5.1. PhngăphápătipăcnăngunăthanhăkhonăvƠăsădngăthanhăkhon
Phng pháp nƠy da trên mt thc t lƠ: kh nng thanh khon ca ngơn hƠng
tng khi tin gi tng vƠ cho vay gim. Ngc li, nó gim khi tin gi gim vƠ cho
vay tng.
Bt c khi nƠo ngun thanh khon vƠ s dng thanh khon không bng nhau,
NHTM đu phi đi mt vi khe h thanh khon. Các bc chính trong phng pháp
nƠy gm:
Bc 1: c lng nhu cu vay vn vƠ lng tin gi trong giai đon ngơn hƠng
c tính trng thái thanh khon (giai đon k hoch)
Bc 2: Tính toán nhng thay đi d tính v cho vay vƠ tin gi trong giai đon
k hoch.
Bc 3: c lng trng thái thanh khon ròng ca ngơn hƠng bng cách so
sánh mc đ thay đi d tính trong cho vay vƠ mc thay đi d tính trong tin gi.
Mt công c hu ích lƠ lp báo cáo thanh khon ròng, ghi chép thng kê tt c
lung tin phn ánh ngun to nên thanh khon vƠ s tin ngơn hƠng đƣ thc s s
dng đ đáp ng nhu cu thanh khon.
1.5.2. oălng ri ro thanh khon thông qua các ch s thanh khon
Theo đó, vic s dng các ch s tài chính là mt cách đ c tính yêu cu thanh
khon da trên kinh nghim và mc bình quân ngành thông qua vic nghiên cu da
vào s liu trên bng cơn đi k toán ca các NHTM. Mi ch s th hin mt khía

: giá th trng hp lý ca tài sn
Ngoài ra, các ch s sau đơy cng thng đc dùng đ đo lng thanh khon
ngân hàng:
Tin mt + tin gi ti các TCTD khác
 Ch s trng thái tin mt = x 100%
Tng tƠi sn
V mt lỦ thuyt, ch s nƠy cƠng ln thì ngơn hƠng cƠng có kh nng thanh toán
tc thi đ x lỦ các nhu cu tin mt tc thi. Tuy nhiên, nu ch tiêu nƠy trên thc t
quá cao thì s lƠm cho li nhun ca ngơn hƠng gim xung bi vì các tƠi sn tin mt
hoc tng đng tin thng ít đem li li tc cao cho ngơn hƠng.

Chng khoán thanh khon
 Ch s chng khoán thanh khon = x 100%
Tng tƠi sn
Các chng khoán thanh khon trên bng cơn đi tƠi sn bao gm các chng
khoán kinh doanh, chng khoán đu t sn sƠng đ bán. Nu ch tiêu chng khoán
thanh khon cƠng ln thì ri ro thanh khon mƠ ngơn hƠng phi đi mt cƠng gim.