Chính sách đất nông nghiệp của Trung Quốc
và một số gợi ý về chính sách cho Việt Nam

Phùng Văn Dũng

Trường Đại học Kinh tế
Luận văn Thạc sĩ Kinh tế chính trị; Mã số: 60 31 01
Người hướng dẫn: PGS.TS. Phạm Văn Dũng
Năm bảo vệ: 2010

Abstract. Trình bày vai trò của chính sách đất nông nghiệp Trung Quốc và sự tác động
của chúng đối với nông nghiệp, nông thôn và nông dân. Phân tích thực trạng của chính
sách đất nông nghiệp của Trung Quốc. Đánh giá những tác động của chính sách đất nông
nghiệp của Trung Quốc đối với sự phát triển của đất nước. Rút ra những bài học kinh
nghiệm từ việc hoạch định và thực hiện chính sách đất nông nghiệp của Trung Quốc, từ
đó rút ra những gợi ý về chính sách đất nông nghiệp cho Việt Nam trong những năm tới.
Keywords. Đất đai; Đất nông nghiệp; Trung Quốc; Việt Nam; Kinh tế chính trị
Content.
MỤC LỤC Trang

Lời cam đoan
i

Mục lục
ii

Danh mục các bảng
iv

Chính sách đất nông nghiệp có vai trò quan trọng trong quá trình cách
mạng ở Trung Quốc
24
1.3.2.
Chính sách đất nông nghiệp là bước đột phá đầu tiên dẫn đến thành
công của công cuộc cải cách ở Trung Quốc
25
1.3.3.
Chính sách đất nông nghiệp là yếu tố quan trọng tạo sự ổn định xã hội
và hiện đại hóa nông nghiệp
25
Chương 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH ĐẤT NÔNG NGHIỆP CỦA
TRUNG QUỐC NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY
29
2.1.
Một số nội dung chủ yếu trong chính sách đất nông nghiệp ở Trung
Quốc hiện nay
29
2.1.1.
Quy định về quyền sở hữu và quyền sử dụng đất nông nghiệp ở Trung
Quốc hiện nay
29
2.1.2.
Các hình thức giao quyền sử dụng đất nông nghiệp ở Trung Quốc
33
2.1.3.
Chính sách bảo vệ đất nông nghiệp
36
2.1.4.
Chính sách nuôi dưỡng và bảo vệ độ màu mỡ của đất nông nghiệp

3.1.3.
Chính sách đất đai ở Việt Nam từ 1993 đến trước 2003
72
3.1.4.
Chính sách đất đai ở Việt Nam từ 2003 đến nay
75
3.2.
Sự tương đồng và khác biệt giữa Việt Nam và Trung Quốc
80
3.2.1.
Sự tương đồng
80
3.2.2.
Sự khác biệt
83
3.3.
Một số kinh nghiệm từ Trung Quốc và gợi ý về chính sách đất nông
nghiệp cho Việt Nam
86
3.3.1.
Chính sách đất đai phải không ngừng được hoàn thiện
87
3.3.2.
Chính sách đất nông nghiệp cần đồng bộ, chặt chẽ
90
3.3.3.
Hạn chế "kẽ hở" trong các quy định về xử trí đất nhàn rỗi
91
3.3.4.
Nghiêm túc thực hiện chính sách đất nông nghiệp, đảm bảo hài hòa lợi

quan trọng, tạo nên những bước phát triển vượt bậc, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng
cao đời sống nhân dân, ổn định tình hình chính trị, xã hội.
Từ đó, có thể khẳng định đất đai nói chung, đất nông nghiệp nói riêng là một trong
những nguồn lực quan trọng, có vai trò quyết định đối với sự tồn tại và phát triển xã hội loài
người nói chung, của mỗi quốc gia nói riêng.
Với vị trí và tầm quan trọng như vậy, chính sách đất nông nghiệp của mỗi quốc gia luôn
là vấn đề quan trọng, đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển của ngành nông nghiệp và là
cơ sở cho sự phát triển của cả quốc gia. Một quốc gia có chính sách đất nông nghiệp đúng đắn,
phù hợp với thực tiễn và xu thế của thời đại sẽ có tác dụng tích cực trong việc ổn định xã hội, mở
rộng quan hệ ngoại giao; tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện chính sách đại đoàn kết dân
tộc, tôn giáo.
Trung Quốc là quốc gia lớn, có dân số nói chung và số lượng nông dân đông nhất thế
giới. Trong khi đó, đất nông nghiệp của Trung Quốc là có hạn, chỉ khoảng 100 triệu ha. Điều
đó đòi hỏi nông nghiệp Trung Quốc phải có sự phát triển mạnh mẽ mới đáp ứng được yêu cầu
về lương thực, thực phẩm và đảm bảo đời sống cho một bộ phận lớn dân số sống bằng nghề
sản xuât nông nghiệp. Để đạt được điều đó, yếu tố quan trọng đầu tiên là Trung Quốc phải có
được một chính sách đất nông nghiệp hợp lý, tiên tiến, phù hợp với tình hình thực tế của quốc
gia mình. Nắm bắt được yêu cầu đó, Trung Quốc đã chọn nông nghiệp làm khâu mở đầu thực
hiện cải cách và chính sách đất nông nghiệp cũng được chọn là khâu đột phá trong đổi mới về
chính sách. Trong những năm qua, kể từ khi thực hiện cải cách đến nay, chính sách đất nông
nghiệp của Trung Quốc đã không ngừng được bổ sung, sửa đổi và hoàn thiện. Nhìn chung,
chính sách đất nông nghiệp của Trung Quốc từ khi thực hiện cải cách đến nay đều kiên định và
dựa trên nguyên tắc cơ bản là: đất đai nói chung, đất nông nghiệp nói riêng là thuộc sở hữu
công cộng; nhà nước thực hiện bảo vệ chặt chẽ và phát huy tối đa hiệu quả sử dụng đất canh
tác; lấy việc xây dựng và thực hiện nghiêm túc quy hoạch tổng thể đất đai làm cơ sở để chính
quyền nhân dân các cấp từ trung ương đến địa phương tiến hành quản lý nghiêm ngặt, bảo vệ và
khai thác có hiệu quả tài nguyên đất đai, ngăn chặn và chống mọi hành vi chiếm dụng đất đai phi
pháp; hạn chế nghiêm ngặt việc chuyển mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp sang sử dụng vào các
mục đích phi nông nghiệp. Thực hiện chính sách bảo hộ đặc biệt với đất canh tác cơ bản. Với
những nguyên tắc và quan điểm cơ bản đó, chính sách đất nông nghiệp của nước Cộng hòa nhân

Thống kê, Hà Nội, 2001.
Ngoài ra, còn nhiều bài viết về tình hình phát triển nông nghiệp; các chính sách nông
nghiệp, chính sách đất đai, chính sách đất nông nghiệpvv
Những công trình được tác giả đề cập trên đã nghiên cứu nhiều vấn đề liên quan đến các
lĩnh vực quản lý, sử dụng đất đai nói chung, đất nông nghiệp nói riêng ở cả Việt Nam và Trung
Quốc trong thời gian từ khi hai nước thực hiện cải cách, đổi mới đến nay, nhưng chủ yếu nghiên
cứu về các quy định pháp luật cụ thể liên quan đến đất đai nói chung, chưa có công trình nghiên
cứu nào nghiên cứu trên khía cạnh chính sách đất nông nghiệp ở Trung Quốc từ khi Trung Quốc
thực hiện cải cách đến nay; phân tích sự tương đồng, sự khác biệt giữa Việt Nam và Trung Quốc,
đánh giá và so sánh giữa chính sách đất nông nghiệp của Việt Nam và Trung Quốc, rút ra những
kinh nghiệm, nêu ra những gợi ý, kiến nghị về chính sách đối với đất nông nghiệp cho Việt Nam
trong thời gian tới. Vì vậy, cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu trùng với đề tài.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
+ Mục đích:
Nghiên cứu chính sách của Đảng và Nhà nước Trung Quốc đối với đất nông nghiệp; tổng
hợp một số kinh nghiệm, từ đó đề xuất những gợi ý về giải pháp, kiến nghị đối với Việt Nam.
+ Nhiệm vụ:
- Chỉ ra vai trò của chính sách đất nông nghiệp Trung Quốc và sự tác động của chúng đối
với nông nghiệp, nông thôn, nông dân.
- Phân tích thực trạng chính sách đất nông nghiệp của Trung Quốc; đánh giá những tác
động của chính sách đất nông nghiệp của Trung Quốc đối với sự phát triển của Trung Quốc.
- Rút ra những bài học kinh nghiệm từ việc hoạch định và thực hiện chính sách đất nông
nghiệp của Trung Quốc, từ đó rút ra những gợi ý về chính sách đất nông nghiệp cho Việt Nam
trong những năm tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
+ Đối tượng nghiên cứu: Chính sách đất nông nghiệp của Trung Quốc trong thời kỳ cải
cách mở cửa từ 1978 đến nay.
+ Phạm vi nghiên cứu:
- Các chính sách trực tiếp liên quan đến vấn đề sở hữu, sử dụng đất nông nghiệp trong
quá trình cải cách nông nghiệp nông thôn ở Trung Quốc.

Chương 1: Khái luận về chính sách đất nông nghiệp của Trung Quốc.
Chương 2: Thực trạng chính sách đất nông nghiệp của Trung Quốc những năm gần đây.
Chương 3: Bài học kinh nghiệm từ chính sách đất nông nghiệp của Trung Quốc và gợi ý
chính sách cho Việt Nam.
References.
1. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2002), Nghiên cứu đổi mới hệ thống quản lý đất đai để hình
thành phát triển thị trường bất động sản ở Việt Nam, Đề tài khoa học cấp nhà nước,
Hà Nội.
2. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2004), Hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2003 và Nghị định
181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai, Nxb Bản
đồ, Hà Nội.
3. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2009), Báo cáo về kết quả nghiên cứu, khảo sát về chính
sách đất đai tại Trung Quốc, Hà Nội.
4. Bộ Tư pháp (1994), Luật Quản lý nhà đất đô thị của Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, Tài
liệu dịch tham khảo, Hà Nội.
5. Ngô Đức Cát (Chủ biên) (2001), Phân tích chính sách nông nghiệp, nông thôn, Nxb Thống
kê, Hà Nội.
6. Trần Thị Minh Châu (chủ biên) (2007), Về chính sách nông nghiệp ở nước ta hiện nay, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội.
7. Chính phủ (2006), Nghị định số 17/2006/NĐ-CP ngày 27/01 về sửa đổi, bổ sung một số điều
của các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai, Hà Nội.
8. Chính phủ (2007), Nghị quyết số 16/2007/NQ-CP ngày 27/02 về Chương trình hành động
của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương
Đảng khóa X về một số chủ trương, chính sách lớn để nền kinh tế phát triển nhanh và bền
vững khi Việt Nam là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới, Hà Nội.
9. Chính phủ (2007), Chỉ thị số 11/2007/CT-TTg ngày 08/5 của Thủ tướng Chính phủ về việc
triển khai thi hành Luật Kinh doanh bất động sản, Hà Nội.
10. Chính phủ (2007), Nghị định 123/2007/NĐ-CP ngày 27/7 của Chính phủ qui định về khung
giá đất, Hà Nội.
11. Chính phủ (2008), Nghị định số 44/2008/NĐ-CP ngày 9/4 về sửa đổi, bổ sung một số điều

28. Quốc hội (1946), Hiến pháp, Hà Nội.
29. Quốc hội (1959), Hiến pháp, Hà Nội.
30. Quốc hội (1980), Hiến pháp, Hà Nội.
31. Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội.
32. Quốc hội (2001), Hiến pháp (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội.
33. Quốc hội (1993), Luật Đất đai, Hà Nội.
34. Quốc hội (2003), Luật Đất đai, Hà Nội.
35. Quốc hội (2005), Bộ luật Dân sự, Hà Nội.
36. Quốc hội (2006), Nghị quyết số 57/2006 ngày 29/06 về kế hoạch sử dụng đất 5 năm 2006 -
2010 của cả nước, Hà Nội.
37. Đỗ Tiến Sâm (Chủ biên) (2008), Vấn đề tam nông ở Trung Quốc - Thực trạng và giải pháp,
Nxb Từ điển Bách khoa, Hà Nội.
38. Đỗ Tiến Sâm (Chủ biên) (2005), Vấn đề thực hiện dân chủ cơ sở ở nông thôn Trung Quốc,
Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
39. Khổng Tường Trí (2005), Báo cáo vấn đề tam nông Trung Quốc, Nxb Kinh tế thời đại Bắc
Kinh.
40. Sử Nung Trung (2005), "Vấn đề, xu thế và kiến nghị chính sách giáo dục cơ sở nông thôn
Trung Quốc", Nghiên cứu giáo dục, (6).
41. Trường Đại học Luật Hà Nội (2003), Giáo trình Luật Đất đai, Nxb Công an nhân dân, Hà
Nội.
42. Nguyễn Mạnh Tuân (2010), Đất nông nghiệp của Trung Quốc hiện nay, Nxb Đại học Quốc
gia Hà Nội, Hà Nội.
43. Trần Kinh Tùng (2003), Nghiên cứu sức cạnh tranh của nông nghiệp Trung Quốc, Nxb
Nông nghiệp Trung Quốc.
44. Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội (2008), Quyết định số 26/2008/QĐ-UB ngày 28/5 quy định
về hạn mức giao đất ở mới, hạn mức công nhận đất ở đối với thửa đất có vườn, ao
trong khu dân cư hình thành từ ngày 18/12/1980 đến trước ngày 01/07/2004 và kích
thước, diện tích đất ở tối thiểu được tách thửa cho hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn
thành phố Hà Nội, Hà Nội.
45. Viện Nghiên cứu Trung Quốc (2004), Trung Quốc: 25 năm cải cách mở cửa. Những vấn đề lý