Nâng cao vai trò nhà nước trong xóa đói
giảm nghèo ở Lạng Sơn

Tạ Đức Thanh

Trường Đại học Kinh tế
Luận văn Thạc sĩ Kinh tế chính trị; Mã số: 60 31 01
Người hướng dẫn: TS. Vũ Thị Dậu
Năm bảo vệ: 2010

Abstract. Hệ thống hóa lý luận về xóa đói, giảm nghèo và về vai trò của Nhà nước trong
hoạt động xóa đói giảm nghèo. Phân tích, đánh giá thực trạng về vai trò Nhà nước trong
hoạt động xóa đói giảm nghèo tại Lạng Sơn. Đề xuất và luận cứ có cơ sở khoa học về
giải pháp nhằm nâng cao vai trò Nhà nước trong hoạt động xóa đói giảm nghèo ở Lạng
Sơn.
Keywords. Xóa đói giảm nghèo; Chính sách kinh tế; Nhà nước; Lạng Sơn
Content.
MỤC LỤC

Trang
Danh mục các chữ viết tắt
i
Danh mục các bảng
iii
MỞ ĐẦU
1
Chƣơng 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA NHÀ
NƢỚC TRONG HOẠT ĐỘNG XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO


THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA NHÀ NƢỚC TRONG HOẠT
ĐỘNG XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO Ở LẠNG SƠN
47
2.1. Thực trạng và nguyên nhân nghèo đói ở Lạng Sơn.
47
2.1.1. Thực trạng nghèo đói ở Lạng Sơn
47
2.1.2. Nguyên nhân nghèo đói ở Lạng Sơn
49
2.2. Vai trò của nhà nƣớc trong hoạt động xóa đói giảm nghèo ở Lạng Sơn
52
2.2.1. Định hướng và mục tiêu xóa đói giảm nghèo ở Lạng Sơn
52
2.2.2. Chính sách và chương trình xóa đói giảm nghèo ở Lạng Sơn
54
2.2.3. Tổ chức thực hiện xóa đói giảm nghèo ở Lạng Sơn
71
2.2.4. Công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá thực hiện xóa đói giảm nghèo ở
Lạng sơn
74
2.3. Đánh giá chung về vai trò của Nhà nƣớc trong hoạt động xóa đói giảm
nghèo ở Lạng Sơn
75
2.3.1. Những thành tựu cơ bản
75
2.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế
81
Chƣơng 3
87
ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM TIẾP TỤC NÂNG CAO

107
3.2.6. Đề ra những biện pháp phù hợp để chống lại tư tưởng ỷ lại, trông chờ vào
sự trợ giúp từ phía Nhà Nước của những hộ nghèo
110
KẾT LUẬN
112
TÀI LIỆU THAM KHẢO
113 PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Chương trình mục tiêu quốc gia về xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam được thực hiện từ nhiều
năm qua, đặc biệt là Chiến lược phát triển toàn diện về tăng trưởng kinh tế và xoá đói giảm nghèo
phê duyệt tháng 5/2002, được coi là một bộ phận cấu thành của Chiến lược phát triển kinh tế - xã
hội của Việt Nam trong giai đoạn (2001-2010) và kế hoạch 5 năm (2001-2005), được tổ chức triển
khai và thực hiện đã mang lại cho đồng bào ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam những công
trình cơ sở hạ tầng thiết yếu, cải thiện một phần đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào, góp phần
tích cực giảm tỷ lệ đói nghèo, nâng cao niềm tin của đồng bào vào đường lối phát triển kinh tế của
Đảng, Nhà nước.
Bên cạnh những thành tựu to lớn mà chương trình mang lại cũng còn những vấn đề tồn tại,
đó là hệ thống chính sách, chương trình, cơ chế về xóa đói giảm nghèo, việc tổ chức thực hiện, công
tác kiểm tra, giám sát còn nhiều bất cập, chưa thực sự phù hợp với điều kiện vị trí địa lý, phong
tục tập quán của đại đa số đồng bào đang sinh sống nơi đây. Khối lượng vốn giành cho Chương
trình xóa đói giảm nghèo còn chưa đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi, vấn đề đầu tư, xây dựng cơ sở hạ
tầng nhiều nơi còn chưa thực sự mang lại hiệu quả, đầu tư còn tràn lan, lãng phí, thất thoát Một
trong những nguyên nhân của sự bất cập đó là do vai trò của Nhà nước trong hoạt động xóa đói
giảm nghèo ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam nói chung và ở Lạng Sơn nói riêng chưa thực sự
được phát huy. Điều đó cho thấy cần phải nâng cao hơn nữa vai trò của Nhà nước trong hoạt động
xóa đói giảm nghèo để chương trình thực sự có hiệu quả và mang lại lợi ích thiết thực cho người

nghèo ở Hà Tĩnh”, Luận án tiến sỹ Kinh doanh và quản lý, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí
Minh.
- Hoàng Thị Hiền (2005), “Xóa đói, giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc ít người tỉnh
Hòa Bình- Thực trạng và giải pháp”, Luận văn thạc sỹ Kinh tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ
Chí Minh.
- Thái Văn Hoạt (2007), “Giải pháp xóa đói giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Quảng Trị
trong giai đoạn hiện nay”, Luận văn thạc sỹ Kinh doanh và quản lý, Học viện Chính trị quốc
gia Hồ Chí Minh.
- Năm 2007, Trung tâm thông tin và dự báo quốc gia - Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã xuất
bản cuốn sách “Tăng trưởng và xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam - Thành tựu, thách thức và giải
pháp”, đói nghèo, thành tựu công cuộc xóa đói giảm nghèo và đưa ra những giải pháp cụ thể để
đẩy nhanh công cuộc xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam.
- Mai Sơn (2008), “Hoàn thiện chính sách xã hội nông thôn trong phát triển kinh tế - xã hội ở
Việt Nam”, Luận văn thạc sỹ kinh tế, trường Đại học Kinh tế quốc dân cũng đề cập đến chính sách
xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam.
Ngoài ra còn nhiều bài báo, tạp chí viết về vấn đề xóa đói, giảm nghèo như: TS. Đàm
Hữu Đắc, “Cuộc chiến chống đói nghèo ở Việt Nam thực trạng và giải pháp”, Tạp chí Lao động
và Xã hội, số 272, tháng 10/2005; TS.Nguyễn Hải Hữu, “Hướng tới giảm nghèo toàn diện, bền
vững, công bằng và hội nhập”, Tạp chí Cộng sản, số 9, tháng 5/2006,
Đồng thời, còn nhiều công trình khoa học khác nghiên cứu vấn đề xóa đói, giảm nghèo ở
nhiều khía cạch khác nhau. Có thể khẳng định, các công trình nghiên cứu về đói nghèo và xóa
đói, giảm nghèo ở Việt Nam là rất phong phú. Thành quả của những công trình đã cung cấp
những luận cứ khoa học, thực tiễn cho việc xây dựng, triển khai công tác xóa đói, giảm nghèo
trên toàn quốc và từng địa phương.
Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách độc lập và cụ thể về vai trò của
nhà nước trong hoạt động xóa đói giảm nghèo ở địa phương Lạng Sơn. Đó chính là lý do tác giả
luận văn chọn đề tài nghiên cứu: “Nâng cao vai trò Nhà nước trong xóa đói giảm nghèo ở
Lạng Sơn”.
Trên thực tế, kinh nghiệm các nước cho thấy sự thiếu vắng vai trò của Nhà nước đặc biệt
có hại đối với người nghèo, cộng đồng nghèo; vì người nghèo không tự bảo vệ được các quyền

của Sở lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Lạng Sơn để phân tích, đánh giá thực trạng công
tác xóa đói giảm nghèo ở Lạng Sơn.
- Trên cơ sở phân tích những hạn chế và nguyên nhân về vai trò của nhà nước ở Lạng
Sơn, kết hợp với việc dự báo tình hình mới, luận văn đưa ra những giải pháp cơ bản nhằm nâng
cao vai trò của nhà nước trong hoạt động xóa đói giảm nghèo.
6. Những đóng góp của luận văn
- Luận văn làm rõ hơn lý luận và thực tiễn Việt Nam về đói nghèo, xóa đói giảm nghèo
và vai trò của nhà nước trong XĐGN.
- Nhận diện rõ vai trò của Nhà nước trong hoạt động xóa đói giảm nghèo ở Lạng Sơn.
- Đưa ra những đề xuất, những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của Nhà nước
trong hoạt động xóa đói giảm nghèo ở Lạng Sơn.
7. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn kết cấu
thành 3 chương.
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của Nhà nước trong hoạt động xóa đói
giảm nghèo.
Chƣơng 2: Thực trạng vai trò của Nhà nước trong hoạt động xóa đói giảm nghèo ở
Lạng Sơn.
Chƣơng 3: Định hướng và giải pháp nhằm tiếp tục nâng cao vai trò Nhà nước trong
hoạt động xóa đói giảm nghèo ở Lạng Sơn.
References.
1. Lê Minh Anh (2006), Vấn đề nghèo đói của người Khơ Mú ở bản Cha, xã Chiềng Lương,
huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La, Tạp chí Dân tộc học, số 2(140), tr. 45-49.
2. Vũ Đình Bách (2008), Kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc
gia, Hà Nội.
3. Ban Dân tộc tỉnh Lạng Sơn (2007), Tài liệu hướng dẫn cơ chế quản lý các chính sách dân
tộc, Lạng Sơn.
4. Báo cáo Phát triển Việt Nam 2004, 2007, 2008, 2009.
5. BCH Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa X (2008), Nghị quyết hội nghị lần thứ bảy
về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, Hà Nội.

19. Đảng bộ tỉnh Lạng Sơn (2006), Văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh Lạng Sơn lần thứ XIV, Lạng
Sơn.
20. Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng cộng sản toàn quốc lần
thứ VII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội
21. Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng cộng sản toàn quốc lần
thứ VIII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
22. Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội.
23. Trần Đình Đàn (2002), “Những giải pháp kinh tế- xã hội chủ yếu nhằm xóa đói giảm nghèo
ở Hà Tĩnh”, Luận án tiến sỹ Kinh doanh và quản lý, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí
Minh
24. Nguyễn Đình Hòa (2008), "Phát triển du lịch công đồng và xóa đói giảm nghèo ở Việt
Nam”, Tạp chí Kinh tế và phát triển, số 136, tr. 7-10.
25. Nguyễn Đình Hòa (2009), "Chuyển dịch giàu, nghèo hộ gia đình Việt Nam", Tạp chí Kinh
tế và phát triển, số 140, tr. 17-21.
26. Hoàng Thị Hiền (2005), “Xóa đói, giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc ít người tỉnh Hòa
Bình- Thực trạng và giải pháp”, Luận văn thạc sỹ Kinh tế, Học viện Chính trị quốc gia
Hồ Chí Minh
27. Thái Văn Hoạt (2007), “Giải pháp xóa đói giảm nghèo trên địa bàn tỉnh Quảng Trị trong
giai đoạn hiện nay”, Luận văn thạc sỹ Kinh doanh và quản lý, Học viện Chính trị quốc
gia Hồ Chí Minh.
28. Trần Đình Hoan (1996), Chính sách xã hội và đổi mới cơ chế quản lý việc thực hiện, Nhà
xuất bản Chính trị quốc gia, Hà nội.
29. Trần Thị Hằng (2000), Vấn đề giảm nghèo trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện
nay, Luận án tiến sỹ kinh tế, Học viện Chính trị quốc Gia Hồ Chí Minh.
30. Nguyễn Hải Hữu (2008), Thực trạng và giải pháp xoá đói giảm nghèo đối với đồng bào dân
tộc thiểu số, www.molisa.gov.vn.
31. Phạm Gia Khiêm (2006), Xóa đói giảm nghèo ở nước ta - thành tựu, thách thức và giải
pháp, Tạp chí Cộng sản, số 99, tr. 4-9 Hà Nội.
32. Kho bạc nhà nước Lạng Sơn (2008), Báo cáo thực hiện chương trình 135 (2001-2008),

47. UBND tỉnh Lạng Sơn (2006), Tài liệu tập huấn cán bộ xóa đói giảm nghèo, Lạng Sơn.
48. Ủy ban Dân tộc tỉnh Lạng Sơn (2008), Sổ tay hướng dẫn quản lý tài chính cho các chủ đầu
tư thực hiện dự án Chương trình 135 giai đoạn 2, Lạng Sơn.
49. Văn phòng Chương trình quốc gia xóa đói, giảm nghèo (1993), Báo cáo tại hội nghị chống
đói nghèo, Băng Cốc.