Bảo hiểm y tế cho người nghèo ở Hà Nội

Nguyễn Thanh Bình

Trường Đại học Kinh tế
Luận văn ThS ngành: Kinh tế chính trị; Mã số: 60 31 01
Người hướng dẫn: PGS.TS. Mai Thị Thanh Xuân
Năm bảo vệ: 2010

Abstract: Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác BHYT cho người nghèo tại
thành phố Hà Nội. Phân tích thực trạng công tác BHYT cho người nghèo ở Hà Nội hiện
nay, đánh giá những thành tựu và hạn chế trong công tác này, tìm ra nguyên nhân kinh tế
- xã hội dẫn đến tình trạng đó. Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển BHYT cho
người nghèo tại Hà Nội trong thời gian tới được tốt hơn.

Keywords: Bảo hiểm y tế; Người nghèo; Hà Nội Content
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Sức khoẻ là vốn quý của con người, là điều kiện quan trọng của quá trình phát triển kinh
tế - xã hội của đất nước. Chăm sóc sức khoẻ con người theo định hướng công bằng, hiệu quả là
một quan điểm của Đảng và Nhà nước ta, trong đó tư tưởng xuyên suốt là xây dựng và phát triển
nền y học Việt Nam, nhất là từ khi công cuộc đổi mới được khởi xướng.
Sự phát triển kinh tế trong hơn 20 năm đổi mới đã cải thiện đáng kể về điều kiện ăn,
mặc, ở, đi lại, học hành, do vậy sức khoẻ của người dân ngày càng được tăng cường. Chính sách
Bảo hiểm Y tế (BHYT) ở nước ta được thực hiện từ năm 1992 theo Nghị định số 299/HĐBT
ngày 15/9/1992 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ). Nhưng trong giai đoạn này, người
nghèo chưa được Nhà nước mua BHYT, do đó khi đi khám chữa bệnh (KCB) vẫn phải đóng
viện phí, chỉ một số ít thuộc diện quá nghèo mới được miễn nộp viện phí, do đó gặp rất nhiều

công trình nghiên cứu về BHYT nói chung và nhóm các công trình viết về BHYT tại các địa
phương.
Các bài viết thuộc nhóm thứ nhất có các công trình quan trọng sau:
- “Kinh tế thị trường và yêu cầu hoàn thiện an sinh xã hội”, Tạp chí Luật học, số 4, năm
2006. Bài viết khẳng định BHYT là hết sức cần thiết đối với mọi người dân trên cơ sở phân tích
những ưu điểm của BHYT.
- “Những giải pháp thúc đẩy tiến trình BHYT toàn dân” của Đỗ Văn Sinh đăng trên Tạp
chí Y học lâm sàng, số 11, năm 2007. Nội dung bài viết đưa ra những thuận lợi, khó khăn của
BHYT toàn dân và đưa ra những giải pháp thúc đẩy tiến trình BHYT toàn dân.
- “BHYT: Sự ra đời và đổi mới chính sách an sinh xã hội” của Trần Khắc Lộng, đăng
trên tạp chí Bảo hiểm xã hội, số 10, năm 2007. Nội dung bài viết khái quát tình hình thực hiện an
sinh xã hội, trong đó có nêu lên thực trạng tình hình khám chữa bệnh cho người nghèo và đưa ra
các giải pháp khám chữa bệnh cho người nghèo.
-“Các giải pháp tài chính y tế cho người nghèo”, Báo cáo nghiên cứu của nhóm nghiên
cứu: Dương Huy Liệu; Nguyễn Hoàng Long; Phan Thanh Thuỷ; Đặng Bội Hương và cộng sự,
năm 2005. Nội dung báo cáo đã đánh giá thực trạng nghèo đói và nhu cầu chăm sóc sức khoẻ của
người nghèo tại Việt Nam. Đánh giá các kết quả và hạn chế của các giải pháp tài chính y tế cho
người nghèo đã được thực hiện tại Việt Nam. Đề xuất các giải pháp có tính khả thi về cơ chế
cung cấp tài chính chăm sóc sức khoẻ cho người nghèo.
- “Sự khác biệt về giới trong sẵn sàng chi trả cho mô hình BHYT dựa vào cộng đồng ở
một vùng nông thôn Việt Nam”, Luận văn Thạc sỹ y tế công cộng của tác giả Nguyễn Thanh Hà,
lưu tại Thư viện Quốc gia, năm 2005. Công trình này đã nghiên cứu so sánh giữa nam giới và nữ
giới về trình độ học vấn, về số thành viên trong hộ gia đình có số thành viên là người già và đưa
ra kết luận tỷ lệ nữ giới có bảo hiểm (bất kỳ loại nào) thấp hơn nam giới. Những đặc điểm này đã
dẫn tới sự khác biệt trong sẵn sàng chi trả cho mô hình BHYT dựa vào cộng đồng của nam và
nữ.
Ngoài ra còn có một số Luận văn thạc sỹ và khoá luận tốt nghiệp đại học cũng đã nghiên
cứu vấn đề này ở những góc độ khác nhau.
Thuộc nhóm thứ hai có các công trình:
- “Đánh giá thực trạng và hiệu quả áp dụng phương thức chi trả BHYT bắt buộc tại các

gian tới được tốt hơn.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
* Đối tượng nghiên cứu của đề tài là BHYT cho người nghèo và chăm lo sức khỏe cho
người nghèo thông qua các hoạt động lập quỹ BHYT, cấp phát thẻ, triển khai khám chữa bệnh
cho người nghèo, kể cả nông dân, công nhân viên chức, học sinh, sinh viên thuộc diện nghèo khó
theo tiêu chuẩn của Nhà nước.
*Phạm vi nghiên cứu:
- Về không gian: Đề tài giới hạn phạm vi nghiên cứu là BHYT cho đối tượng người
nghèo trên địa bàn Hà Nội.
- Về thời gian: Từ năm 2000 đến nay
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp chung: Luận văn sử dụng phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng,
duy vật lịch sử và phương pháp của kinh tế chính trị.
- Phương pháp cụ thể: Sử dụng phương pháp. Phân tích - tổng hợp, thống kê - so sánh,
lôgic – lịch sử và phương pháp phỏng vấn
6. Đóng góp mới của luận văn.
- Phân tích, đánh giá thực trạng BHYT cho người nghèo ở Hà Nội, trên cơ sở đó rút ra
hạn chế và nguyên nhân của nó
- Đề xuất giải pháp để hoàn thiện chính sách BHYT cho người nghèo.
- Làm tài liệu tuyên truyền vận động thực hiện chính sách BHYT cho người nghèo trong
giai đoạn hiện nay.
7. Nội dung của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục Tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm 3
chương, 8 tiết:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về bảo hiểm y tế cho người nghèo.
Chương 2: Thực trạng hoạt động bảo hiểm y tế cho người nghèo ở Hà Nội và một số vấn
đề đặt ra.
Chương 3: Định hướng và giải pháp phát triển bảo hiểm y tế cho người nghèo ở Hà Nội
trong thời gian tới.


2005.
17. Nguyễn Thanh Hà (2005), Sự khác biệt về giới trong sẵn sàng chi trả cho mô hình BHYT
dựa vào cộng đồng ở một vùng nông thôn Việt Nam. Luận văn thạc sỹ y tế công cộng.
18. Lương Ngọc Khuê (2005), Nghiên cứu thực trạng và góp phần hoàn thiện mô hình khám
chữa bệnh BHYT tại trạm y tế xã Phù Linh và Đức Hoà huyện Sóc Sơn thành phố Hà Nội.
Luận án tiến sỹ y học, lưu tại Thư viện Quốc gia.
19. Trần Khắc Lộng (2007), BHYT: Sự ra đời và đổi mới chính sách an sinh xã hội, Tạp chí Bảo
hiểm xã hội số 10 năm 2007.
20. Trần Khắc Lộng (2005), Đánh giá thực trạng và hiệu quả áp dụng phương thức chi trả
BHYT bắt buộc tại các bệnh viện tuyến huyện tỉnh Thanh Hoá. Luận án tiến sỹ y học, lưu tại
Thư viện Quốc gia.
21. Dương Huy Liệu; Nguyễn Hoàng Long; Phan Thanh Thuỷ; Đặng Bội Hương và cộng sự
(2005), Các giải pháp tài chính y tế cho người nghèo. Báo cáo nghiên cứu.
22. Luật Bảo hiểm y tế (2008)
23. Nghị định số 63/2005/NĐ-CP ngày 16/05/2005 về ban hành điều lệ bảo hiểm y tế (2005).
24. Nghị quyết số 05/NQ-CP về đẩy mạnh xã hội hoá các hoạt động giáo dục, y tế, văn hoá và
thể dục thể thao (2005).
25. Nghị quyết 46 - NQ/TW về công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân trong
tình hình mới (2005).
26. Nghị định số 73/1999/NĐ-CP về chính sách khuyến khích xã hội hoá đối với các hoạt động
trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hoá, thể thao (1999).
27. Nghị định số 58/1998/NĐ-CP ngày 13/08/1998 về ban hành điều lệ BHYT (1998).
28. Ngân hàng thế giới (2001), Khoẻ để phát triển bền vững
29. Nguyễn Khang (2003), Ước tính chi phí cần thiết cho bảo hiểm y tế toàn dân vào năm 2010.
30. Nguyễn Đức Khoa, Đánh giá việc triển khai Quyết định 139/2002/QĐ-TTg của Thủ tướng
Chính phủ về việc khám chữa bệnh của người nghèo tại huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang.
Luận văn Thạc sỹ Y tế công cộng. Lưu tại thư viện trường Đại học Y tế Công Cộng.
31. Quyết định 139/2002/QĐTTg ngày 5/10/2002 về khám chữa bệnh cho người nghèo (2002).
32. Quyết định số 35/2001/QĐ-TTg ngày 19/03/2001 về phê duyệt chiến lược bảo vệ và chăm
sóc sức khoẻ nhân dân giai đoạn 2001 – 2010.

51. World Bank, 2005. Schieber, George. Financing Health Systerms in the 21
st
Century