Phương thức bảo tồn, phát huy và truyền bá các
di sản văn hóa phi vật thể âm nhạc của đài tiếng
nói Việt Nam
Nguyễn Quang Vinh Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Luận văn Thạc sĩ ngành: Báo chí học; Mã số: 60 32 01 01
Người hướng dẫn: TS. Trần Bá Dung
Năm bảo vệ: 2014 Keywords. Báo chí học; Di sản văn hóa; Đài tiếng nói Việt Nam; Phương tiện truyền
thông

Content
1. Lý do chọn đề tài
Từ bao đời nay, các di sản văn hoá phi vật thể âm nhạc của Việt Nam luôn là món ăn tinh
thần không thể thiếu được trong đời sống của người dân. Nó luôn gắn bó với cuộc đời của con
người từ lúc lọt lòng mẹ đến khi từ giã cõi đời. Tuổi ấu thơ, chúng ta đã được nuôi dưỡng bởi
những lời ru ngọt ngào, trìu mến, đầy tình yêu thương của bà, mẹ, cha và chị, được hát những
điệu hát đồng dao vui vẻ. Lớn lên, chúng ta tham gia các cuộc hát giao duyên để tìm bạn đời
trong các ngày lễ hội đình làng ở địa phương, hát ghẹo, hát ví v.v… Đến khi từ giã cõi đời, linh
hồn chúng ta lại được âm nhạc tang ma đưa về với tổ tiên. Không chỉ gắn bó với cuộc đời của
mỗi con người, âm nhạc dân gian còn có tính thực hành xã hội cao. Đó là những điệu hò lao
động khoẻ mạnh, các điệu hát chèo thuyền rộn ràng, mạnh mẽ; các làn điệu ví phường cấy,
phường vải ngân nga, ngọt ngào; các làn điệu hát ru à ơi, êm ái đưa trẻ nhỏ vào giấc ngủ ngon
lành; các điệu hô bài chòi gắn với chò trơi tổ tôm đầu xuân; những bài hát có nội dung gắn với

trồng cây công nghiệp; thách thức thứ 3 là sự thay đổi từ tôn giáo bản địa sang đạo Tin lành (tôn
giáo không tích hợp với giá trị văn hoá bản địa) ở một số điạ phương ở Tây Nguyên cũng làm
mất đi di sản văn hoá phi vật thể; thách thức thứ 4 là các nghệ nhân dân gian đang nắm các di sản
văn hoá phi vật thể nhiều người đã già yếu hoặc qua đời đã khiến cho di sản đứng trước nguy cơ
mai một v.v Nói đến việc bảo tồn, phát huy và truyền bá các giá trị văn hoá phi vật thể âm nhạc
trong đời sống cộng đồng, chúng ta không thể không nhắc đến vai trò quan trọng của báo chí-
truyền thông trong đó có Đài TNVN trong công việc này. Đây là kênh thông tin chính, hiệu quả
để truyền bá, tôn vinh và bảo tồn các di sản văn hoá phi vật thể âm nhạc của Việt Nam ở trong và
ngoài nước.
Xuất phát từ tính cấp thiết của công việc bảo tồn, phát huy và truyền bá các di sản văn
hoá phi vật thể của dân tộc trong thời kỳ hội nhập hiện nay, luận văn “Phương thức bảo tồn, phát
huy và truyền bá các di sản văn hoá phi vật thể âm nhạc của Đài TNVN” sẽ phân tích, đánh giá
các phương thức bảo tồn, phát huy và truyền bá di sản văn hoá phi vật thể âm nhạc dân tộc, còn
gọi là âm nhạc dân gian hay dân ca và nhạc cổ truyền của Việt Nam tại Đài TNVN.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Qua khảo sát các đề tài khoa học tại Đài TNVN và các luận văn tại thư viện của khoa
Báo chí-truyền thông- Trường Đại học Xã hội và Nhân văn, thì luận văn “Phương thức bảo tồn,
phát huy và truyền bá các di sản văn hoá phi vật thể âm nhạc của Đài TNVN” đề cập đến các
phương thức bảo tồn, phát huy và truyền bá các di sản văn hoá phi vật thể âm nhạc dân tộc của
Đài TNVN là đề tài mới. Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi sẽ kế thừa thành quả của một số
đề tài khoa học viết về chủ đề khác nhưng có thông tin liên quan đến luận văn như:
- Tạ Mai Anh (2009), trong đề tài khoa học “Phương hướng và giải pháp góp phần nâng
cao chất lượng âm nhạc truyền thống các dân tộc Việt nam” đã đưa ra được một số khái niệm về
âm nhạc dân tộc cổ truyền và sự biến đổi của nó; thực trạng chất lượng âm nhạc dân tộc cổ
truyền qua qua góc độ của các nhà nghiên cứu và khảo sát một số cơ quan chuyên môn như:
Viện âm nhạc Việt Nam, Bảo tàng Dân tộc học Việt nam, Nhà xuất bản Âm nhạc, chương trình
“Âm nhạc Dân tộc cổ truyền” của Đài Truyền hình Việt Nam, chương trình “Dân ca và nhạc cổ
truyền” của Đài TNVN và một số phương hướng giải quyết nâng cao chất lượng âm nhạc dân tộc
cổ truyền Việt Nam. Qua đề tài này, chúng tôi có thể tiếp thu một số khái niệm về âm nhạc cổ
truyền Việt Nam và sự biến đổi của nó, số liệu khảo sát về âm nhạc dân tộc tại hệ Âm nhạc

Luận văn sẽ trình bày một cách có hệ thống các phương thức bảo tồn, phát huy và truyền
bá các di sản văn hóa phi vật thể âm nhạc của Đài TNVN, làm rõ quan điểm của Đảng CSVN, tư
tưởng Hồ chí Minh, công ước Quốc tế của UNESCO, luật pháp Việt Nam cũng như vai trò của
báo chí-truyền thông trong công việc này.
Luận văn khảo sát việc bảo tồn, phát huy và truyền bá di sản văn hóa phi vật thể âm nhạc
tại phòng công nghệ lưu trữ âm thanh của Đài TNVN; trên 4 loại hình báo chí của Đài TNVN là:
phát thanh: hệ VOV1, hệ VOV2, hệ VOV3, hệ VOV4, hệ VOV5; báo trực tuyến VOV; báo in:
Báo tiếng nói Việt Nam; báo hình: VOVTV và Nhà hát Đài TNVN. Qua đó, luận văn sẽ phân
tích, so sánh, đánh giá, chỉ ra những điểm mạnh, điểm hạn chế và đưa ra những đề xuất, gợi ý để
việc bảo tồn, phát huy và truyền bá các di sản văn hoá phi vật thể âm nhạc tại Đài TNVN được
tốt hơn.
4- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng
Đối tượng nghiên cứu là các phương thức bảo tồn, phát huy và truyền bá di sản văn hoá
phi vật thể âm nhạc của Đài TNVN.
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu là phòng công nghệ lưu trữ âm thanh của Đài TNVN, Nhà hát Đài
TNVN, Thư viện Đài TNVN và các sản phẩm báo chí có liên quan đến việc bảo tồn, phát huy di
sản văn hóa phi vật thể âm nhạc ở 4 loại hình báo chí của Đài TNVN là: phát thanh: hệ VOV1,
hệ VOV2, hệ VOV3, hệ VOV4, hệ VOV5, báo trực tuyến VOV, báo in Đài TNVN, truyền hình
VOVTV trong thời gian 2 năm (từ tháng 5 năm 2012 đến tháng 5 năm 2014).
5- Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận
Để nghiên cứu đề tài này, tác giả đã vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật
biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử ; tư tưởng Hồ chí Minh về văn hóa nghệ thuật; đường lối
văn hóa văn nghệ của Đảng CSVN; cơ sở pháp lý về công việc bảo tồn các di sản văn hóa phi vật
thể bao gồm: công ước về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO, luật di sản văn hóa,
các văn bản dưới luật di sản văn hóa; vai trò của báo chí-truyền thông với việc bảo tồn và truyền
bá các giá trị văn hóa phi vật thể âm nhạc; cơ sở lý luận về âm nhạc dân tộc học Việt Nam.
5.2 Phương pháp nghiên cứu

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn có ba
chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về việc bảo tồn, phát huy và truyền bá di sản văn hoá
phi vật thể âm nhạc Việt Nam.
Chương 2: Thực trạng các phương thức bảo tồn, phát huy và truyền bá di sản văn hoá phi
vật thể âm nhạc của Đài TNVN.
Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả việc bảo tồn, phát huy và truyền bá di sản văn hóa
phi vật thể âm nhạc tại Đài TNVN. References
1- Đào Duy Anh (2012). “Văn hóa Việt Nam sử cương”, nxb Hồng Đức.
2- Tạ Mai Anh (2009). Đề tài khoa học “Phương hướng và giải pháp góp phần nâng cao
chất lượng âm nhạc truyền thống”
3- Barbara Minto (2010). “Nguyên lý Kim tự tháp Minto”, nxb tổng hợp thành phố Hồ chí
Minh, năm 2010.
4- Trần Văn Bính (2004). Nghị quyết trung ương 5 khóa VIII về văn hóa những vấn đề lý
luận và thực tiễn.
5- PGS-TS Đặng Việt Bích. “Tìm hiểu văn hóa Việt Nam”, nxb Thông tin Hà nội.
6- PGS-TS Nguyễn Văn Dững (2012). “Cơ sở lý luận báo chí”, nxb Lao động.
7- Trương Cộng Hòa (2005). Đề tài “Giải pháp tổ chức hoạt động của Trung tâm tin Đài
TNVN”
8- Dương Bích Hà (1999). “Lý Huế”, nxb âm nhạc.
9- Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 1980, Hà Nam Ninh: Ty
Văn hóa và Thông tin Hà Nam Ninh, năm 1981.
10- Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 1992, nxb Tư pháp, năm
2005.
11- Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, nxb Hồng Đức, năm
2014.
12- Hội đồng biên soạn (2012). Tuyển tập “Dân ca xứ Nghệ”, nxb Nghệ An.

34- Hồng Thao (1997). Âm nhạc dân tộc Mông, nxb Văn hóa dân tộc
35- PGS-TS Trần Ngọc Thêm (1996). “Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam”, nxb TP. Hồ Chí
Minh.
36- Trang Công Tiến (2007). Đề tài khoa học “nâng cao chất lương các chương trình âm
nhạc trên hệ VOV3".
37- Đoàn Thị Trung (2006). Đề tài khoa học “Một số giải pháp nâng cao chất lượng hệ
VOV5”.
38- Tô Vũ (2012). “Âm nhạc Việt Nam truyền thống và hiện đại”, nxb Viện Âm nhạc.
39- Trần Quốc Vượng (2003). “Văn hóa Việt Nam tìm tòi và suy ngẫm”, nxb Văn học, năm
2003.
40- GS-PTS Nguyễn Như Ý (1998). Đại từ điển tiếng Việt, nxb văn hoá thông tin.
41-
42-
43- nhạc.com.
44-
45- http:// www.vov.vn
46-
47- />nghe-tinh
48-