SKKN : Một vài phương pháp giúp học sinh tiểu học học tốt phân môn vẽ tranh theo đề tài
* Lời nói đầu:
Mĩ thuật là nghệ thuật tạo ra cái đẹp nhằm phục vụ nhu cầu vật chất và tinh
thần của con người (mĩ là đẹp, thuật là cách thức, phương pháp). Những gì trong tự
nhiên và trong đời sống xã hội mang lại sự thích thú, sự khoái cảm đều được coi là
cái đẹp.
Vẽ tranh theo đề tài là phân môn tổng hợp nhiều môn học của nghệ thuật hội
họa, là khoa học sắp xếp những yếu tố khác nhau như hình, mảng, đường nét, màu
sắc, đậm nhạt thành một bức tranh nghệ thuật.
Phân môn vẽ tranh theo đề tài bồi dưỡng và phát triển năng khiếu nghệ thuật
giúp cho học sinh biết cách thể hiện sự suy nghĩ của mình bằng ngôn ngữ hội họa.
Bậc Tiểu học là tiền đề cơ bản, là cơ sở ban đầu hết sức quan trọng để đào tạo thế
hệ trẻ trở thành những công dân tốt mang trong mình những phẩm chất tốt đẹp tạo
thành cốt lõi nhân cách con người Việt Nam trong thời kỳ Công nghiệp hóa – Hiện
đại hóa đất nước những phẩm chất đó chính là: Đức – Trí – Thể – Mĩ.
Ngày nay khoa học kỹ thuật phát triển, càng làm nảy sinh ra nhiều ý tưởng bổ ích
giúp cho việc giảng dạy môn Mĩ thuật ngày càng tốt hơn, điển hình như việc đổi
mới phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, sử dụng tốt và hiệu quả đồ
dùng trực quan, vận dụng trong tiết dạy Mĩ thuật đặc biệt là trong các bài vẽ tranh
đề tài.
I. Phần mở đầu :
I.1 Lý do chọn đề tài :
- Mỹ thuật là môn nghệ thuật của thị giác được biểu hiện trong mặt phẳng và của
không gian bằng ngôn ngữ hình khối, màu sắc đậm nhạt sáng tối.Con người có bản
tính là nghệ sĩ. Bất cứ ở đau, lúc nào con người cũng muống đưa cái đẹp vào cuộc
sống. Hơn bao giờ hết cái đẹp trở thành nhu cầu, lợi ích và mục đích sống của con
người. Biết cảm thụ và sáng tạo cái đẹp, đồng thời biết đấu tranh chống lại và loại
trừ cái xấu làm cho cuộc sống ngày một hoàn thiện, hoàn mỹ hơn. Cái đẹp đó được
GV : Nguyễn Quân
1
SKKN : Một vài phương pháp giúp học sinh tiểu học học tốt phân môn vẽ tranh theo đề tài

- Phương pháp quan sát, miêu tả.
- Phương pháp giảng giải .
II. Phần nội dung :
II.1 Cơ sở lý luận :
Vẽ tranh theo đề tài là vẽ tranh về một đề tài cho trước. Học sinh tìm cách vẽ tranh
trong phạm vi đề tài cho phép, không sang đề tài khác. Tìm được cách thể hiện sao
cho rõ đề tài rõ ràng, cụ thể, không giống nhau là rất cần thiết. Ví dụ trong vở tập
vẽ của học sinh có các bài vẽ đẹp như: đi học mưa của Mai Anh Châu (10 tuổi) ,
học nhóm của Nguyễn Anh Dũng (12 tuổi) , học nghề của Vũ Trung Phan là
những tranh nói về đề tài nhà trường một cách rất hay, rất khéo.
- Học sinh tiểu học rất thích vẽ tranh và vẽ theo ý nghĩ, ý thích của mình, tranh của
các em thường:
+ Vẽ như kể, trình bày những gì mình biết, mình thích. Do vậy sắp xếp các hình
tượng như liệt kê, như đếm dàn trải ra trang giấy một cách rời rạc ít có sự liên hệ
giữa các hình vẽ, ít khi các hình vẽ che khuất nhau.
+ Hình vẽ thiếu nhiều chi tiết (nhất là lớp1), hình chung chung, thường ở vị trí
chính diện, ít động, tỉ lệ thiếu cân đối.
+ Các hình vẽ nhỏ bị lệch so với trang giấy.
+ Màu sắc rực rỡ, đậm nhạt chưa rõ ràng, ít chú ý đến màu tranh.
- Có nhiều nguyên nhân:
+ Do đặc điểm lứa tuổi học sinh tiểu học nhìn thế giới xung quanh chỉ ở mức độ
chung như vậy.
+ Dạy học nói chung, dạy mĩ thuật nói riêng chưa chú ý đến quan sát hoặc quan sát
chưa có chủ đích, chưa biết so sánh phân tích, do vậy học sinh tiểu học nhận biết sự
vật chỉ ở mức độ thoáng qua,chưa rõ đặc điểm của mọi vật mọi hiện tượng.
Ở những nơi dạy mĩ thuật có nền nếp, có trách nhiệm, học sinh tiểu học vẻ tranh rất
đẹp, sinh động.Tranh của các em vừa có cái thực của cuộc sống, vừa mang sự hồn
GV : Nguyễn Quân
3
SKKN : Một vài phương pháp giúp học sinh tiểu học học tốt phân môn vẽ tranh theo đề tài

- Không có nhiều tài liệu tham khảo phục vụ cho việc giảng dạy
- Phần lớn học sinh là người dân tộc thiểu số nên khả năng tiếp thu còn hạn hẹp,
tình hình kinh tế còn khó khăn nên phụ huynh ít quan tâm đến việc học của học
sinh, thiếu đồ dùng học tập
Học sinh:
- Nhiều đối tượng học sinh chưa thật sự quan tâm đến môn học nên cũng chưa
chuẩn bị tốt dụng cụ phục vụ môn học làm ảnh hưởng rất nhiều đến việc học tập.
- Thời lượng thực hành bài ở nhà rất ít và các em phải phụ giúp gia đình làm những
công việc hằng ngày.
- Đa số các em chưa tích cực, chủ động trong học tập, chưa phát huy được tính sáng
tạo trong thực hành bài vẽ của mình. Chưa có sự tác động mạnh mẽ từ phía gia
đình đến việc học tập của các em.
b. Thành công, hạn chế :
. Thành công
Mỗi khi bước vào năm học mới tôi và bạn đồng nghiệp cùng quan sát tranh bài vẽ
đầu tiên của học sinh và nhận thấy rằng:
Có nhiều học sinh làm bài theo cách sao chép tranh mẩu (ở lớp 3, 4, 5), tốc độ vẽ
rất chậm, hình vẽ trong tranh rất yếu. Sau một thời gian thì các em bắt đầu hình
thành và vẽ theo các bước, bài vẽ có trọng tâm, nội dung rõ ràng.
. Hạn chế :
Hạn chế gây nên những lí do yếu kém nêu trên là do nhiều nguyên nhân. Mặt khác
do cha mẹ học sinh định hướng cho con em mình đi sâu vào những môn học chính
khóa, vì thế quỹ thời gian ở nhà không đủ để vẽ chu đáo bài tập ở nhà, nên bài vẽ
của học sinh chỉ mang tính đối phó … nhưng cũng phải thừa nhận rằng học sinh
yếu phân môn vẽ tranh do chính tâm lí các em, bắt chước vào một tranh mẩu ở sách
giáo khoa hay sách nào đó để sao chép lại.
c. Mặt mạnh, mặt yếu :
GV : Nguyễn Quân
5
SKKN : Một vài phương pháp giúp học sinh tiểu học học tốt phân môn vẽ tranh theo đề tài

trang trí.
- Học sinh phải hiểu rõ tranh đề tài , vẽ theo đề tài gì ? Từ đó học sinh bước đầu
hình thành được ý chính, ý phụ từ ngôn ngữ chuyển sang thể hiện.
- Vẽ tranh đề tài không lập lại khuôn mẫu mà đòi hỏi có sự sáng tạo (ở bậc tiểu học
không đòi hỏi cao).
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp :
Vậy để phát triển tốt nhất cho học sinh những kĩ năng này, giáo viên cần có những
phương pháp cụ thể và hiệu quả như sau:
+ Chuẩn bị bài:
- Đối với phân môn Vẽ tranh đề tài nhất thiết phải chuẩn bị một số bài vẽ của họa
sĩ. Giáo viên tự chuẩn bị bài vẽ của học sinh năm cũ vẽ bằng cách giữ lại bài vẽ tốt
của học sinh hoặc giao cho các nhóm học sinh chuẩn bị bằng cách sưu tầm tranh vẽ
của các họa sĩ. Mỗi tiết học phải ít nhất 6 – 8 bài vẽ mẫu tham khảo. Lựa chọn bài
vẽ phải cú sự đa dạng, phong phú về hình thức, màu sắc, kích thước, bố cục
nhằm tạo hứng thú cho học sinh. Đặc biệt đối với bài vẽ tranh đề tài quê hương,
chọn những bài mẫu cần đơn giản, mộc mạc.
- Giáo viên cần có một số các kí họa dáng để gợi ý học sinh, để học sinh tham khảo
- Chuẩn bị một số cách xây dựng bố cục về đề tài. Đồng thời phác minh họa ở các
bước vẽ tranh.
Ví dụ như:
- Em thấy trong tranh của bạn vẽ những gì?
- Tranh này vẽ phong cảnh ở đâu?
- Màu nào là màu chủ đạo trong tranh? (ở trường hợp này cụ thể hỏi là “Màu nào
chiếm nhiều trong tranh ?
- Theo em tranh nào đẹp?
- Vì sao em cho là đẹp?
GV : Nguyễn Quân
7
SKKN : Một vài phương pháp giúp học sinh tiểu học học tốt phân môn vẽ tranh theo đề tài
- Với đề tài vẽ phong cảnh quê hương em sẽ vẽ những gì?

học sinh xem một số tranh vẽ cùng đề tài để học sinh tự tin hơn.
- Xác định cảnh vật ở gần, ở xa.
- Những cảnh vật gần thì màu thế nào?ở xa ra sao ?
- Hướng ánh sáng phát từ phía nào sang ?
- Khu vực nào là sáng nhất ? Khu vực nào là tối nhất ?
Giáo viên yêu cầu học sinh thực hiện việc đưa khung cảnh tranh vào giấy bằng
cách chụm hai ngón tay trỏ và hai ngón tay cái vào nhau rồi đưa ra phía trước ngắm
cảnh đẹp, quan sát kỹ phong cảnh trước khi trả lời câu hỏi. Như thế đó bắt buộc học
sinh có thói quen và ghi nhớ trong lúc quan sát, như vậy học sinh mới có thể tự
phân tích cấu trúc và đưa ra kết luận chính xác. Các bước vẽ tranh là một chuổi
logic, nếu không thực hiện tốt bước thứ nhất này thì các em sẽ khó thực hiện bước
tiếp theo. Ít nhất học sinh phải nắm được khái niệm “đường chân trời”, luật xa gần
để vẽ tranh được tốt hơn.
_ Quan sát phong cảnh:
Gíao viên dạy vẽ cũng như giáo viên dạy văn phải hướng dẫn học sinh quan sát
toàn cảnh nơi diễn ra hoạt động đó như: các dáng, động tác,cách ăn mặc
Quan sát từ bao quát đến chi tiết.
Giáo viên cần vẽ thêm các hình minh họa ở nhiều góc khác nhau cho một phong
cảnh.
Bên cạnh việc giáo viên vẽ minh hoạ thì giáo viên có thể hỏi học sinh các câu hỏi
kiểm tra trí nhớ cũng như thói quen quan sát hàng ngày của học sinh. Chẳng hạn:
- Khi vẽ cảnh nhà em đang ở với các góc nhìn khác nhau như: phía trước, phía sau,
mặt bên của ngôi nhà, thế em thấy có sự khác nhau như thế nào?
- Khi đứng ở một điểm cố định nhìn một hàng cột điện có kích thước bằng nhau thì
nhìn càng xa ta càng thấy có sự thay đổi như thế nào?
GV : Nguyễn Quân
9
SKKN : Một vài phương pháp giúp học sinh tiểu học học tốt phân môn vẽ tranh theo đề tài
- Khi nhìn người khác với các góc nhìn ngang tầm mắt, nhìn dưới lên hoặc đứng
trên tầng nhìn xuống thì ta thấy có sự biến dạng như thế nào?

Hình hướng dẫn cần chính xác, đẹp, rõ ràng, đúng yêu cầu bài, nếu sơ sài thì sẽ
phản tác dụng. Bên cạnh việc sử dụng hình hướng dẫn đã chuẩn bị trước, giáo viên
cần vẽ minh họa thêm những phần cần nhấn mạnh để học sinh lưu ý. Chẳng hạn:
cách vẽ phác nét thẳng bằng các đường kỉ hà, cách dựng hình từ các mảng chính,
mảng phụ có sẵn, cách vẽ nền đất và bầu trời,
Trước khi học sinh vẽ vào giấy vẽ, giáo viên cần cho học sinh tham khảo một số
bài vẽ hoàn chỉnh của các học sinh năm trước. Bài vẽ sử dụng làm mẫu tham khảo
phải là những bài vẽ được chọn lọc, đạt yêu cầu về hình, mảng, bố cục, màu sắc
hợp lý
Sau khi hướng dẫn xong, giáo viên xóa các hình minh họa và cất bài mẫu, tránh để
học sinh bắt chước bài vẽ tham khảo mà không tự mình xây dựng một bài vẽ hoàn
chỉnh theo ý tưởng của mình.
_ Hướng dẫn học sinh nhận xét,đánh giá, cuối tiết tập vẽ:
Sau khi học sinh thực hành xong bài vẽ tranh đề tài, cuối tiết học giáo viên chọn
một số bài vẽ đạt yêu cầu và chưa đạt để học sinh nhận xét bài vẽ của chính mình
và bài vẽ của bạn.
Giáo viên có thể đánh số cho các bài vẽ đó chọn và đặt các câu hỏi gợi ý như:
- Em thích bài số mấy?
- Theo em bài vẽ này đạt ở những điểm nào và chưa đạt ở điểm nào?
- Theo em bài nào cần chỉnh sửa? Chỉnh sửa ở những phần nào?
- Qua tiết vẽ này em rút ra được những kinh nghiệm gì?
- Qua nhận xét, em thấy bài vẽ của mình cần chỉnh sửa ở phần nào?
Bên cạnh giúp học sinh biết cách vẽ giáo viên cần lồng ghép các nội dung giáo dục
môi trường, giáo dục đạo đức ,liên hệ thực tế ở cuộc sống quanh em, gợi cho các
em hướng giải quyết.
GV : Nguyễn Quân
11
SKKN : Một vài phương pháp giúp học sinh tiểu học học tốt phân môn vẽ tranh theo đề tài
c. Điều kiện thực hiện giải pháp biện pháp :
- Đồ dùng dạy học trong trường có một số tranh vẽ theo đề tài của họa sĩ, chúng ta

cứu.
Những năm qua áp dụng những biện pháp trên tôi nhận thấy ở học sinh có những
chuyển biến tích cực điển hình như: trong lớp có nhiều học sinh phát biểu, tranh
luận, thảo luận khá lưu loát, phân tích có chọn lọc, bài tập về nhà làm đều đặn hơn,
chu đáo hơn và có chất lượng hơn trước. Học kỳ qua có nhiều học sinh có thái độ
học tập nghiêm túc, tự nguyện.
Trong năm học này (2014 – 2015) tôi tiếp tục vận dụng các phương pháp trên, tôi
thấy có dấu hiệu khả quan, đành rằng không phải tất cả học sinh đều đạt kết quả tốt
của bộ môn mĩ thuật nhưng hầu hết các em đều có dấu hiệu yêu thích phân môn
này.
III. Phần kết luận, kiến nghị :
III. 1. Kết luận :
Như vậy, trong môn Mỹ thuật ở tiểu học, học sinh được học tập thông qua giao tiếp,
trao đổi, tranh luận với nhau, chia sẻ và tự phản ánh, đưa ra được ý kiến cá nhân góp ý
cùng tập thể, các em có nhiều cơ hội để diễn đạt ý nghĩa của mình, có cơ hội học hỏi từ
các bạn các kĩ năng, cách diễn đạt bằng lời hay bằng hình ảnh một vấn đề cặn kẽ và tỷ
mỉ hơn. Cuối cùng là các em thích học môn Mĩ thuật, các em hiểu và yêu mến cái đẹp
và vận dụng những hiểu biết về cái đẹp vào cuộc sống, sinh hoạt, học tập hằng ngày.
Tạo điều kiện cho học sinh học các môn khác hiệu quả hơn và một bộ phận có năng
khiếu, sở trường có thể học tiếp các ngành nghề có liên quan đến Mỹ thuật.
Qua một thời gian áp dụng phương pháp dạy học nêu trên, tôi nhận thấy hiệu quả
dạy học đạt khá cao và cần phát huy. Cụ thể :
- Học sinh hứng thú hơn với các tiết học vẽ tranh có đề tài.
GV : Nguyễn Quân
13
SKKN : Một vài phương pháp giúp học sinh tiểu học học tốt phân môn vẽ tranh theo đề tài
- Học sinh tiến hành bài vẽ đúng trình tự các bước, quan sát, nhận xét kĩ trước khi
vẽ.
- Bài vẽ của học sinh đạt chất lượng cao hơn: hình mảng, bố cục, màu sắc sử dụng
trong bài vẽ đều tốt hơn.

Mỹ thuật thì học sinh có thể vận dụng vốn kiến thức này để vận dụng cho các môn
học khác tốt hơn. Thông qua môn Mỹ thuật với những kiến thức cơ bản của Mỹ
thuật nhằm khơi dậy và phát huy khiếu thẩm mỹ vốn có của học sinh. Đồng thời
từng bước tập cảm thụ và đánh giá một tác phẩm hội họa sao cho phù hợp, đúng
nội dung và ý nghĩa. Ngoài ra Mỹ thuật là một môn học rất quan trọng góp phần
vào sự nghiệp giáo dục và phát triển nhân cách con người hoàn thiện hơn trên tất cả
các mặt : Đức - trí - chân - Thiện - Mỹ. Trên đây là một số kinh nghiệm mà tôi đã
thu thập và đúc kết được trong quá trình giảng dạy, dự giờ, thực hiện chuyên đề.
Mong rằng bài viết sẽ góp phần nâng cao hiệu quả dạy - học không chỉ riêng bộ
môn mỹ thuật mà còn là những bộ môn khác trong nhà trường. Chắc chắn bài viết
không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự góp ý chân thành
của quý thầy giáo, cô giáo để em rút ra những bài học kinh nghiệm góp phần hoàn
thiện hơn về sáng kiến, hơn nữa vận dụng nội dung giáo dục Mỹ thuật vào trong
giảng dạy.
Ba Dinh, ngày 01 tháng 11 năm 2014
Người thực hiện
Nguyễn Quân
GV : Nguyễn Quân
15
SKKN : Một vài phương pháp giúp học sinh tiểu học học tốt phân môn vẽ tranh theo đề tài
IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO :
- Chương trình và sách giáo viên từ khối 1 đến khối 5
- Vở tập vẽ từ khối 1 đến khối 5
- Sách giáo khoa từ khối 3 đến khối 5
- Tài liệu đổi mới chương trình, sách giáo khoa từ khối 1 đến khối 5 và một số tài liệu
tham khảo khác.
- Một số sách mĩ thuật và phương pháp dạy học
GV : Nguyễn Quân
16
SKKN : Một vài phương pháp giúp học sinh tiểu học học tốt phân môn vẽ tranh theo đề tài

Trang
Lời nói đầu…………………………………………… ……………………1
I . Phần mở đầu…………………………………………………… ……1
I.1 Lý do chọn đề tài…………………………………………… … 1
I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài 2
I.3 Đối tượng nghiên cứu 2
I.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 2
I.5 Phương pháp nghiên cứu 2
II. Phần nội dung 3
II.1 Cơ sở lý luận 3
II.2 Thực trạng 4
a. Thuận lợi – khó khăn 4
b. Thành công – hạn chế 5
c. Mặt mạnh – mặt yếu 5
d. Các nguyên nhân, các yếu tố tác
động 6
II.3 Giải pháp, biện
pháp 6
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp 6
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp 7
c. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp 11
d. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp 12
e. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học qua vấn đề nghiên cứu 12
II.4 Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên
cứu 13
III.Phần kết luận, kiến nghị 13
III.1 Kết luận 13
GV : Nguyễn Quân
18
SKKN : Một vài phương pháp giúp học sinh tiểu học học tốt phân môn vẽ tranh theo đề tài