Lời mở đầu
Trong cuộc đời hoạt động cách mạng, chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng vấn đề
xây dựng đạo đức cách mạng, coi đạo đức là cái gốc, cái nền tảng của người cách
mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ bàn một cách sâu sắc, cô đọng, thấm thía
về vấn đề đạo đức mà chính bản thân Người trong suốt cuộc đời đã thực hiện một
cách mẫu mực những tư tưởng và khát vọng đạo đức do mình đặt ra. Rất nhiều
điều Bác nói về đạo đức đã qua hàng bốn, năm mươi năm hay lâu hơn nữa, nhưng
nay vẫn còn nóng hổi tính thời sự. Bác nói về những trường hợp cụ thể cho những
đối tượng cụ thể song ai nghe cũng cảm nhận đó là lời dạy cho mình. Nhìn lại và
nhớ tới từng cử chỉ, từng hành động, từng lời nói và việc làm của Bác trong đời
sống thường ngày, lúc sinh thời ai mà không thấy xúc động? Ai mà không cảm
thấy có một cái gì đó không phải khi làm sai những điều Bác dạy. Trong giai đoạn
hiện nay, đa số cán bộ, đảng viên và nhân ta đã luôn ghi nhớ và thực hiện lời dạy
của Hồ Chí Minh về xây dựng con người mới Việt Nam xã hội chủ nghĩa mà yếu
tố hàng đầu là nâng cao đạo đức cách mạng. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X
của Đảng khẳng định: ”Đa số cán bộ, đảng viên phát huy vai trò tiên phong, năng
động, sáng tạo, giữ gìn phẩm chất đạo đức. “Đó là một trong những yếu tố quyết
định sự thành công của sự nghiệp đổi mới ở nước ta trong hơn 20 năm qua, tuy
nhiên vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức cho học sinh, sinh viên mấy năm gần
đây đã trở thành điểm nóng không chỉ của ngành giáo dục mà còn của toàn xã hội.
Các hành vi lệch lạc chuẩn mực về đạo đức trong học sinh, sinh viên ngày càng gia
tăng, Ở đâu là một hình mẫu lý tưởng cho tuổi học trò? Và làm thế nào để các em
học sinh, sinh viên định hình cho mình một phong cách sống phù hợp với chuẩn
mực lứa tuổi, Vì vậy, hiện nay những tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo
đức và giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên ngày càng trở nên có ý nghĩa
hơn bao giờ hết. Trên nền tảng kiến thức đã được học tập, nghiên cứu trong học
phần tư tưởng Hồ Chí Minh nhóm đã chọn đã chọn đề tài :” Vận dụng những
chuẩn mực đạo đức trong tư tưởng HCM để xây dựng đạo đức,lối sống cho
sinh viên VN hiện nay.’’ Bài thảo luận của nhóm có cấu trúc như sau :
Chương 1. Cơ sở lý luận.
Chương 2. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào đạo đức và lối sống của sinh viên.

đức với các giai cấp, tầng lớp và các nhóm xã hội trên mọi lĩnh vực hoạt động,
trong mọi phạm vi, từ gia đình đến xã hội, trong cả ba mối quan hệ của con người:
đối với mình, đối với người, đối với công việc.
2.Sinh viên học tập và làm theo tấm gương đạo đức HCM
1 . Đạo đức cách mạng: tháng 12-1958, sđd, t.9, tr.283- 285
2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.12, tr.558
2
a. Xác định đúng vị trí, vai trò của đạo đức cá nhân
Đạo đức hiểu một cách tổng quát là toàn bộ những chuẩn mực, những quy tắc,
quan niệm về các giá trị thiện, ác, lương tâm,trách nhiệm , danh dự, hạnh
phúc,công bằng …được xã hội thừa nhận, quy định hành vi, quan hệ giữa con
người với sự nghiệp, giữa con người với nhau và giữa con người với xã hội. Xuất
phát từ bản chất, con người luôn có khát vọng hướng tới chân, thiện, mĩ để hoàn
thiện bản thân. Để vươn tới sự hoàn thiện ,trước hết con người phải tự tu dưỡng
hoàn thiện mình về đạo đức. Do vậy, đạo đức là yếu tố cơ bản của nhân cách tạo
nên giá trị con người, vì vậy ai cũng phải tu dưỡng hoàn thiện mình về đạo đức.
Riêng đối với thế hệ trẻ, việc tu dưỡng này còn quan trọng hơn, vì họ là “người chủ
tương lại của nước nhà”
3
, là cái cầu nối các thế hệ- “người tiếp sức cách mạng cho
thế hệ già, đồng thời là người phụ trách, dìu dắt thế hệ thanh niên tương lai”
4
.
Chính vì vậy, từ rất sớm HCM đặc biệt quan tâm giáo dục đạo đức, chăm lo rèn
luyện đạo đức cho sinh viên. Nói chuyện với sinh viên, người khẳng định: ”thanh
niên phải có đức, có tài. Có tài mà không có đức ví như một anh làm kinh tế tài
chính rất giỏi nhưng lại đi đến thụt két thì chẳng những không làm được gì có ích
lợi cho xã hội mà còn có hại cho xã hội nữa. Nếu có đức mà không có tài ví như
ông bụt không làm hại gì nhưng cũng không có lợi gì cho loài người”
5

Một là, trung với nước, hiếu với dân, suốt đời đấu tranh cho sự nghiệp giải
phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người.
Ngay từ thuở thiếu thời, HCM đã lựa chọn một cách rõ ràng và dứt khoát mục
tiêu hiến dâng cả cuộc đời mình cho cách mạng. Người đã chấp nhận một sự hi
sinh, luôn kiên định, dũng cảm và sáng suốt để vượt qua mọi khó khăn, “thắng
không kiêu, bại không nản “, “ giàu sang không quyến rũ, nghèo khó không
chuyển lay, uy vũ không khuất phục”, nhằm thực hiện bằng được mục tiêu đó
Người nói: Bài học chính trong đời tôi là tuyệt đối và hoàn toàn cống hiến đời
mình cho sự nghiệp giải phóng và thống nhất Tổ quốc, giải phóng giai cấp công
nhân và dân tộc bị áp bức, cho sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội, cho sự hợp tác
anh em và hòa bình dân tộc bị áp bức, cho sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội, cho
sự hợp tác anh em và hòa bình giữa các dân tộc; ” Một ngày đồng bào còn chịu khổ
là một ngày tôi ăn không ngon ngủ không yên”
7
. Đến lúc phải rời thế giới này, điều
luyến tiếc duy nhất của Người là “ không được phục vụ lâu hơn nữa nhiều hơn
nữa”.
6 . Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.7, tr.455.
7 . Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.4, tr.419
4
Hai là: học cần, kiệm, liêm, chính, trí công vô tư, đời riêng trong sáng, nếp sống
giản dị và đức khiêm tốn phi thường.
HCM thường dạy cán bộ, đảng viên phải cần, kiệm, liêm, chính, trí công vô tư, ít
lòng ham muốn vật chất, đó là tư cách người cán bộ cách mạng và tự mình, Người
đã nghiêm mẫu thực hiện. Suốt đời Người sống trong sạch, thực hiện cần, kiệm,
liêm, chính, trí công vô tư, luôn vì nước, vì dân, vì con người không gợn chút riêng
tư .
Là lãnh tụ cách mạng HCM luôn coi khinh mọi sự xa hoa không ưa chuộng
những nghi thức trang trọng cầu kỳ, suốt đời giữ một nếp sống thanh bạch tao nhã,
giản dị, khiêm tốn, khắc khổ, cần lao và tranh đấu để mưu cầu hạnh phúc cho dân

bộ, đảng viên, của các thầy cô giáo, cán bộ quản lý giáo dục và sự hướng dẫn của
dư luận xã họi và pháp luật. nếu coi thường một trong những nhân tố trên, việc học
tập và rèn luyện sẽ khó đạt được kết quả như mong muốn.
Chương 2. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào đạo
đức và lối sống của sinh viên.
1. Một số nét khái quát về đạo đức, lối sống của sinh viên hiện nay
Vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức cho học sinh, sinh viên mấy năm gần đây
đã trở thành điểm nóng không chỉ của ngành giáo dục mà còn của toàn xã hội. Các
hành vi lệch chuẩn về đạo đức trong học sinh, sinh viên ngày càng gia tăng. Và
làm thế nào để các em học sinh, sinh viên định hình cho mình một phong cách
sống phù hợp với chuẩn mực đạo đức đúng lứa tuổi?
Giới trẻ, trong đó có sinh viên – đối tượng sinh ra và lớn lên trong thời kỳ đổi
mới với những biến đổi vô cùng nhanh chóng, cả về đời sống vật chất lẫn đời sống
tinh thần xã hội, đang là đối tượng nhạy cảm nhất trước những biến chuyển của
kinh tế - xã hội. Sự thay đổi của đời sống vừa có tác động tích cực, vừa có tác động
tiêu cực đến đạo đức sinh viên hiện nay. Sinh viên là những trí thức trẻ tương lai,
không ai hết mà chính họ sẽ là những người đóng vai trò chủ chốt trong công cuộc
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Thế kỷ XXI là thế kỷ của văn minh trí tuệ, của sự phát triển khoa học kỹ thuật, nên
rất cần có những con người trẻ tuổi, có trình độ và năng lực sáng tạo cao, có khả
6
năng tiếp nhận cái mới rất nhanh và biết thay đổi linh hoạt, thích nghi kịp thời với
sự thay đổi nhanh chóng của xã hội hiện đại, đại diện cho một thế hệ tiên tiến mới.
Sinh viên trước hết mang đầy đủ những đặc điểm chung của con người. Nhưng
bên cạnh đó, họ còn mang những đặc điểm riêng: trẻ, có tri thức, dễ tiếp thu cái
mới, nhạy cảm với các vấn đề chính trị xã hội,… Đặc điểm rất đáng chú ý
đang hình thành trong những người trẻ hôm nay, liên quan đến sự phát triển của
công nghệ thông tin với tư cách là một cuộc cách mạng. .
Sinh viên hiện nay, nổi bật lên khả năng tự ý thức cá nhân và ít chịu ảnh hưởng
bởi dư luận như trước, tạo điều kiện phát huy sức sáng tạo cá nhân, chủ động và

trong xã hội tham gia ngày càng tích cực vào sự nghiệp giáo dục và đào tạo. Tuy
nhiên, do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan, công tác phối hợp còn nhiều
hạn chế, chưa đáp ứng kịp với nhu cầu về chất lượng và số lượng nguồn nhân lực
của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Một số trẻ em chưa được
hưởng điều kiện nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục tốt nhất; vẫn tồn tại một bộ
phận học sinh, sinh viên có biểu hiện vi phạm về đạo đức, có lối sống hưởng thụ,
vướng vào các tệ nạn xã hội và vi phạm pháp luật.
- Ở góc độ gia đình:
Gia đình là nơi con người sinh ra và lớn lên, là tế bào của xã hội. Trước đây, Chủ
tịch Hồ Chí Minh đã từng nhấn mạnh: “Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội,
xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt. Hạt nhân của xã hội
là gia đình” Gia đình không những là môi trường đầu tiên mà còn là môi trường
quan trọng trong việc giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách cho mỗi con
người. Nói cách khác, gia đình là môi trường không thể thiếu và cũng
không thể thay thế được đối với sự phát triển của mỗi con người. Bởi, “gia đình
là trường học đầu tiên” trước khi con người đến với trường đời.
Ai cũng biết, ngay từ đầu, sự phát triển của mỗi chúng ta đã chịu ảnh hưởng sâu
sắc của giáo dục đạo đức gia đình, của “nếp nhà”, của “gia phong”. Cho nên, gia
đình là môi trường quan trọng bậc nhất trong giáo dục đạo đức. Bởi giáo dục gia
đình là nền tảng có tác động vô cùng to lớn đến sự phát triển của cá nhân và cả
cộng đồng. Điều đó đã lý giải vì sao Đảng và Nhà nước ta luôn coi việc xây dựng
gia đình văn hóa mới là một trong những nội dung quan trọng của chiến lược phát
triển đất nước, phát triển con người.
8
Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, việc xây dựng gia đình văn hóa luôn gắn liền
với tăng cường trách nhiệm của gia đình trong việc giáo dục đạo đức theo những
chuẩn mực tốt đẹp của dân tộc, để mỗi con người được lớn lên trong tình cảm,
trong sự quan tâm, chăm sóc lẫn nhau. Làm được như vậy, gia đình trở thành nơi
có đủ sức mạnh đề kháng, chống lại mọi sự ô nhiễm từ bên ngoài, ngăn chặn mọi
tiêu cực từ phía xã hội, giúp cho các thế hệ sau này có khả năng phát triển tốt hơn.

cho chúng ta thấy rằng không ở lĩnh vực nào mà vấn đề nêu gương lại được đặt ra
như trong lĩnh vực đạo đức. Trong gia đình thì đó là tấm gương của bố mẹ đối với
con cái, của anh chị đối với những người em; trong nhà trường thì đó là tấm gương
của thấy cô đối với học sinh; trong tổ chức, tập thể, Đảng, Nhà nước là tấm
gương của những người phụ trách, lãnh đạo, của cấp trên đối với cấp dưới; trong
xã hội thì đó là tấm gương của người này đối với người khác, những gương
“người tốt việc tốt” mà Hồ Chí Minh đã phát hiện để mọi người học tập noi
theo. Một trăm bài diễn văn hay không bằng tấm gương sống - điều mà Hồ Chí
Minh nói về Lênin, đã đặt ra cho việc xây dựng đạo đức mới một nguyên tắc
rất cơ bản là sự nêu gương về đạo đức. Đó cũng là điều chúng ta thấy ở Hồ
Chí Minh - một tấm gương đạo đức trong sáng tuyệt vời của một cuộc đời trọn
vẹn.
Giáo dục phải tạo đều kiện thuận lợi cho thế hệ trẻ hình thành phương pháp,
phong cách tự giáo dục, tự rèn luyện suốt đời trở thành con người chân chính trong
thời đại phát triển khoa học công nghệ như hiện nay. Chưa lúc nào như lúc này,
việc học tập và vận dụng những lời dạy của Hồ Chủ Tịch về công tác giáo dục nói
chung và việc giáo dục đạo đức nói riêng lại có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan
trọng như bây giờ.
Ai cũng biết thế hệ trẻ chuẩn bị hành trang vào đời cần phải tích luỹ các kiến
thức khoa học, công nghệ, ngoại ngữ, tin học… nhưng nếu chỉ chừng đó thôi
mà không lưu tâm hoặc bỏ qua việc trau dồi phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống,
văn hóa ứng xử, văn hóa giao tiếp, ý thức pháp luật thì rất dễ dẫn đến sự phát triển
lệch lạc, phiến diện. Đó là con đường dẫn tới sự thiếu hụt những giá trị nhân văn
trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách của con người. Sự thiếu hụt đó
là nguy cơ làm suy thoái, thậm chí biến dạng quá trình phát triển của cá nhân và
cộng đồng. Đã đến lúc chúng ta cần phải ý thức được rằng, giáo dục đạo đức, thực
chất là giáo dục nhân cách, hình thành và phát triển hài hòa, toàn diện nhân cách
của con người nhằm đáp ứng cho yêu cầu của sự nghiệp đổi mới. Giáo dục đạo
đức là quá trình hình thành, phát triển và hoàn thiện ý thức đạo đức cũng như
10