Năng lực cạnh tranh của ngành ñiều Việt Nam
trước thách thức Hội nhập kinh tế thế giới
T.S. Nguyễn Anh Phong,
Nhóm Nghiên cứu Thị trường Ngành hàng,
Trung tâm Tư vấn Chính sách Nông nghiệp, IPSARD
Nội dung trình bày

Cơ sở nghiên cứu

Tổng quan ngành ñiều trong nước và thế giới

Chuỗi giá trị ngành ñiều

Phân tích khả năng cạnh tranh của ngành
ñiều Việt Nam

Nhận ñịnh và lựa chọn chiến lược
T
T
Ổ
Ổ
NG QUAN NG
NG QUAN NG
À
À
NH ðI
NH ðI
Ề
Ề
U
U

ñiều thô
Tiêu dùng ñiều
thành phẩm
Tiêu dùng ñiều
thành phẩm
Chế biến
ñiều nhân
Chế biến
ñiều nhân
Nguồn: FAO, 2007
Thực trạng ngành ñiều TG
Côte d'Ivoire
30%
Guinea-Bissau
19%
Indonesia
14%
Benin
10%
Tanzania
10%
Mozambique
7%
Ghana
6%
Nigeria
4%
Tỷ trọng khối lượng ñiều thô xuất khẩu 2005
Các nước
khác

ẩ
ẩ
u nhân ñi
u nhân ñi
ề
ề
u c
u c
á
á
c nư
c nư
ớ
ớ
c xu
c xu
ấ
ấ
t kh
t kh
ẩ
ẩ
u
u
ch
ch
í
í
nh trên th
nh trên th

hạt ñiều quốc tế

Hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001-
2000

Tiêu chuẩn nhà xưởng châu Âu GMP (Good
Manufacturing Practices)

Tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm
HACCP

Quy ñịnh về môi trường theo tiêu chuẩn
ISO 14000...
Dự báo xu hướng thị trường ñiều thế giới

Tốc ñộ tăng bình quân sản lượng ñiều thế giới là
7,2%/năm giai ñoạn 2005 – 2010 (USAID, 2006; Bộ
NN và PTNT 2006)

Dự báo lượng nhân ñiều tiêu thụ thế giới năm 2010
là 409.000 tấn (Mỹ, Ấn ðộ, Trung Quốc, EU và
Canada)

Thị trường ñiều hữu cơ thế giới tăng trưởng với 20%
năm (USAID, 2006). Tỷ trọng XK ñiều hữu cơ trong
tổng sản lượng giao dịch ñiều thế giới ñã tăng từ
10% năm 2006 lên 25 – 30% năm 2007 (Uỷ ban xúc
tiến xuất khẩu ðiều Ấn ðộ (CEPCI)
Nhận xét chung


ỉ
nh có di
ệ
n tích l
ớ
n nh
ấ
t (,000ha)
0,0 50,0 100,0 150,0 200,0 250,0 300,0 350,0 400,0
2006
2004
2002
2000
1998
1996
Gia lai ðăk Lăk ðăk nông ðồng Nai
Bình Thuận Bà Rịa-Vũng Tàu Bình Phước Tỉnh khác
Nguồn: Viện Quy hoạch và TKNN, 2006

0 50 100 150 200 250
2006
2004
2002
2000
1998
1996
Gia lai ðăk Lăk ðăk nông ðồng Nai
Bình Thuận Bà Rịa-Vũng Tàu Bình Phước Tỉnh khác
Di
ễ

Nguồn: Tổng cục thống kê, 2007
0
30
60
90
120
1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006
Tây nguyên ðồng Nai Bình Thuận
Bà Rịa-Vũng Tàu Bình Phước Tỉnh khác
Diễn biến xuất nhập khẩu và giá cả ñiều
Việt Nam
0
20
40
60
80
100
120
140
1000 MT
XK nhân XK hạt NK hạt
Nguồn: Bộ công thương, 2006;
Tổng cục hải quan, 2007
1000tn

Hạt ñiều Việt Nam hiện ñã có mặt tại 40 quốc gia và vùng lãnh
thổ, riêng 9 tháng ñầu năm ñã xuất khẩu ñược trên 400 triệu
USD, cả năm ước ñạt 800 - 850 triệu USD, tăng 45% so với
năm 2007


300
400
500
600
700
800
0
50
100
150
200
250
1988 1989 1990 1995 1998 2001 2003 2005 2006
THT/năm)
Số cơ sở chế biến
Số Cơ sở
CSTK (nghin
THT/năm)
Nguồn: Cục chế biến nông lâm sản và nghề muối, 2007
 Các cơ sở chế biến nhân hạt ñiều
phân bố tại 23 tỉnh, thành phố
 ðông Nam Bộ: 171 cơ sở, CSTK
493.200 tấn hạt/năm
 ðB SCL: 32 cơ sở, CSTK 94.000 tấn
hạt/năm
 DH NTB: 11 cơ sở, CSTK 87.000
tấn/năm
 Tây Nguyên: 10 cơ sở, CSTK 42.500
tấn/năm
 Thái Bình: 01 cơ sở, CSTK 15.000

800
DH Nam
Trung Bộ
Tây Nguyên ðBSCL ðông Nam
Bộ
Cả nước
nghìn THT/năm
Công suất Nguyên liệu
Công nghệ chế biến ñiều Việt Nam

Công nghiệp chế biến hạt ñiều là sự kết hợp giữa thủ công
và cơ giới

Thiết bị gần như 100% ñược chế tạo trong nước, không phải
dùng ngoại tệ nhập khẩu

ðầu tư thiết bị rẻ (chỉ bằng 25 – 30% so với thiết bị nhập
khẩu cùng chức năng, công suất)

Tách vỏ cứng: máy móc dễ thao tác, tỷ lệ thu hồi nhân
nguyên ñạt 85%– 90% (Brazin, Ấn ðộ là 60%)

Từ 2008, dẫn ñầu TG về công nghệ bóc vỏ lụa, tỷ lệ hạt sạch
ñến 87% và chỉ 6-7% hạt bể vỡ (máy của Italia ñạt >40%)

Hiện ñại hóa giảm nhu cầu Lð: bóc 10 tấn hạt/ngày chỉ cần
20 CN ñứng máy (thay vì mất 300 Lð phổ thông)
Sơ ñồ khối công nghệ chế biến hạt ñiều
Hạt ñiều thô nguyên
liệu ñã qua bảo quản


26 DN có kim ngạch xuất khẩu từ 5 triệu USD/năm
trở lên

14 DN ñạt các chứng nhận ISO, GMP, HACCP

Rất nhiều DN nhỏ và siêu nhỏ (xuất khẩu từ 2 – 3
container/năm)
CHU
CHU
Ỗ
Ỗ
I NG
I NG
À
À
NH H
NH H
À
À
NG ðI
NG ðI
Ề
Ề
U
U
VI
VI
Ệ
Ệ