B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

Chuyên ngành: k toán
Mã s: 60340301

LUNăVNăTHCăSăKINHăT

NGI HNG DN KHOA HC
PGS.TS MAI TH HOÀNG MINH
DNGăQUC QUANG

GII PHÁP NÂNG CAO CHT LNG
THÔNG TIN TRÊN BÁO CÁO KIM TOÁN
CA CÁC CÔNG TY NIÊM YT  VIT NAM
TP. H Chí Minh ậ Nmă2014 LIăCAMăOAN
Tôi xin cam đoan lun vn này là kt qu nghiên cu ca riêng tôi, không sao chép ca bt
k ai. Ni dung ca lun vn có s dng các tài liu, thông tin đc đng ti trên các tác
phm, tp chí và các trang web theo danh mc tài liu ca lun vn.
Tt c nhng phn k tha, tham kho cng nh tham chiu đu đc trích dn đy đ và
ghi ngun c th trong danh mc các tài liu tham kho.


1.1 Các vn đ liên quan ti thc trng th trng kim toán  Vit Nam 1
1.1.1 Bài báo và nghiên cu khoa hc nc ngoài 2
1.1.2 Bài báo và nghiên cu khoa hc trong nc 5
1.2 Các vn đ còn tn đng trong các nghiên cu trc đó 8
1.2.1 Khái quát nhng yu kém và bt cp trong thc tin 8
1.2.2 Các vn đ còn tn đng trong nghiên cu 8
CHNGă 2:ă Că S LÝ THUYT V THÔNG TIN TRÊN BÁO CÁO KIM
TOÁN  VIT NAM 11
2.1 Nguyên nhân hình thành dch v kim toán đc lp 11
2.1.1 i vi nhà đu t 11
2.1.2 i vi doanh nghip 12
2.1.3 i vi công ty cung cp dch v KTL 14
2.2 C s lý thuyt v trình bày thông tin trên BCKT v BCTC 17
2.2.1 Khái nim v BCTC 17
2.2.2 Ni dung ca BCKT và đi tng s dng thông tin t BCKT v BCTC 17
2.3 Thông tin hu ích trên BCKT v BCTC 19
2.4 C s pháp lý xây dng dch v KTL 20
2.4 nh hng ca chun mc kim toán Vit Nam đn thông tin trên BCKT v BCTC
22
2.4.1 Lch s hình thành và quá trình phát trin 22 2.4.2 Ni dung đi mi ca chun mc kim toán Vit Nam áp dng cho nm 2014
23
2.4.3 Các yu t nh hng đn thông tin trên BCKT 24
2.5 ụ ngha và ni dung c bn ca BCKT 25
CHNGă 3:ă PHNGă PHÁPă NGHIểNă CU VÀ KHUNG NGHIÊN CU
CHUNG CA LUNăVN 29
3.1 i tng và phm vi nghiên cu 29
3.1.1 i tng nghiên cu 29

5.1.2 Mc tiêu hoàn thin 58
5.2 Gii pháp nâng cao cht lng thông tin trên BCKT v BCTC ca các công ty niêm
yt ti Vit Nam 59
5.2.1 i vi B Tài Chính 59
5.2.2 i vi công ty niêm yt 62
5.2.3 i vi Công ty kim toán 63
5.2.4 i vi hi ngh nghip kim toán 65
5.2.5 i vi UBCKNN 67
5.2.6 i vi ngi s dng BCKT 68
5.3 Nhng hn ch ca đ tài 68
Tài liu tham kho
Ph lc

LI M U
1. TÍNH CP THIT CAă TÀI
Báo cáo tài chính (BCTC) là phng pháp tng hp s liu t các s k toán theo các ch
tiêu kinh t tng hp phn ánh có h thng tình hình tài sn, ngun hình thành tài sn ca
doanh nghip, tình hình và kt qu hot đng sn sut kinh doanh, tình hình lu chuyn
các dòng tin và tình hình vn đng s dng vn ca doanh nghip trong mt thi k nht
đnh. Do đó, BCTC va là phng pháp k toán, va là hình thc th hin và chuyn ti
thông tin k toán tài chính đn nhng ngi s dng đ ra các quyt đnh kinh t.
H thng BCTC ca các doanh nghip đc lp vi mc đích sau:
 Tng hp và trình bày mt cách tng quát, toàn din tình hình tài sn, ngun vn, công
n, tình hình và kt qu hot đng kinh doanh ca doanh nghip trong mt k k toán.
 Cung cp các thông tin kinh t, tài chính ch yu cho vic đánh giá tình hình và kt qu
hot đng ca doanh nghip, đánh giá thc trng tài chính ca doanh nghip trong k
hot đng đã qua và nhng d đoán trong tng lai.

toán viên v BCTC, đng thi xem xét các nhân t tác đng ti tính trung thc ca BCTC.
T đó đa ra gii pháp và các kin ngh đ gia tng nhng thông tin hu ích trên BCKT
ca các công ty niêm yt phc v cho ngi s dng thông tin.

2. MC TIÊU NGHIÊN CU
Lun vn nghiên cu nhm hng ti 3 mc tiêu c bn sau:
- Khái quát và h thng các nghiên cu trên th gii và trong nc v cht lng thông tin
trên BCKT nhm xác đnh đc l hng trong các nghiên cu trc làm nn tng cho
nghiên cu ca tác gi.
- Tóm tt các c s lý lun chính liên quan ti vic trình bày và công b thông tin đang
đc áp dng ti Vit Nam t trc ti nay đ làm nn tng lý lun nhm so sánh vi thc
t áp dng ti Vit Nam.
- Xác đnh và phân tích cht lng thông tin trên BCKT v BCTC ti các công ty niêm yt
 Vit Nam. T đây, đa ra các đ xut đ nâng cao cht lng thông tin trên BCKT đ
hoàn thin vic trình bày và công b thông tin.

3.ăPHNGăPHÁPăNGHIểNăCU
Vic la chn phng pháp nghiên cu s ph thuc vào mc đ chuyên sâu và đc đim
ca đ tài nghiên cu. Tác gi s s dng phng pháp nghiên cu hn hp kt hp gia
nghiên cu đnh lng và đnh tính trong xuyên sut đ tài.
Phng pháp mà tác gi s dng s tp trung vào vic thu thp, phân tích thông tin trên c
s các s liu thu đc t bng câu hi kho sát cho các đi tng thng xuyên s dng
thông tin trên th trng chng khoán. Mc đích ca vic nghiên cu là đa ra các kt lun
v nghiên cu th trng thông qua vic s dng các phng pháp thng kê đ x lý d
liu và s liu. Ni dung ca phân tích là thu thp s liu t th trng, x lý các s liu
này thông qua các phng pháp thng k thông thng, mô phng hoc chy các phn
mm x lý d liu đ đa ra các kt lun chính xác.

tin tài chính ca các công ty niêm yt trên th trng chng khoán đ làm c s đ xut
mt h thng kim soát s minh bch thông tin tài chính công b phù hp vi các thông l
th gii và môi trng kinh doanh, pháp lý  Vit Nam.
- “Tng cng thông tin hu ích trên BCKT v BCTC ti các công ty niêm yt  Vit Nam”
– lun vn thc s nm 2013, tác gi Trnh Thanh Thanh - Trng i hc Kinh t TP.HCM:
nghiên cu này giúp h thng các đc tính cht lng ca thông tin và các yu t nh hng
đn thông tin trên BCKT v Báo cáo tài tính ca các công ty niêm yt. ánh giá thc trng
thông tin trên BCKT v BCTC ti các công ty niêm yt và các yu t tác đng.  xut các
kin ngh và gii pháp đ tng cng thông tin hu ích trên BCKT ti các công ty niêm
yt.

Nhn xét:
Các nghiên cu trên đã đa ra các lỦ lun cn bn v cht lng thông tin trên BCKT v
BCTC. Nhng nghiên cu trên đã h tr và làm nn tng cho nghiên cu tip theo ca tác
gi. Các nghiên cu trc đây ch yu là nghiên cu v trình bày và công b thông tin,
tính minh bch ca thông tin qua các giai đon phát trin. Riêng vi công trình nghiên cu
ca tác gi, ngi vit mun nêu lên thc trng v thông tin và các nh hng ti thông tin
trên BCKT ti thi đim hin ti. Và các đim mi trong thông tin trên BCKT ca các công
ty niêm yt trong thi gian gn đây giúp cho ngi s dng thông tin có thêm các thông
tin hu ích khi s dng BCTC.

5. NHNG ịNG GÓP CA LUN VN
Lun vn ca tác gi là mt công trình nghiên cu khoa hc. Kt qu nghiên cu ca lun
vn đã đóng góp khoa hc mt s đim c bn nh sau:
- Mt là, h thng hóa li các vn đ liên quan ti cht lng thông tin trình bày trên
BCKT ca các công ty niêm yt ti Vit Nam.
- Hai là, khái quát lch s hình thành quá trình phát trin ca BCKT có liên quan đn ni

Báo cáo kim toán
KTL
Kim toán đc lp

VACPA
Hi Kim toán viên hành
ngh Vit Nam
KTNN
Kim toán nhà nc

TNHH
Trách nhim hu hn
KTV
Kim toán viên

CP
C phn
KSCL
Kim soát cht lng

DNTN
Doanh nghip t nhân
CMKT
Chun mc k toán

HTX
Hp tác xã
BTC
B tài chính


Financial Accounting
Standards Board
Hi đng Chun mc K
toán tài chính

ISA
International Standard on
Auditing
Chun mc kim toán quc
t
IFRS
International Financial
Reporting Standard
Chun mc báo cáo tài
chính quc t

GAAP
Generally Accepted
Accounting Principles
Các nguyên tc k toán
đc tha nhn rng rãi
VAS
Vietnamese Accounting
Standard
Chun mc k toán Vit
Nam
DANH MC CÁC CH VIT TT
Bng s
Tên bng
Bng 4.1
Thng kê đi tng kho sát
Bng 4.2
S nm kinh nghim công tác ca các đi tng kho sát
Bng 4.3
Kho sát mc đ tin cy v BCKT theo s nm kinh nghim
Bng 4.4
Phân tích thng kê mô t v thông tin trên BCKT v BCTC
Bng 4.5
Thc trng ca doanh nghip đc phn ánh đy đ trên BCKT
Bng 4.6
Ra quyt đnh đu t da vào BCTC đc kim toán
Bng 4.7
Hn ch ri ro cho nhà đu t
Bng 4.8
D đoán kh nng sinh li 1 CHNGă1: TNG QUAN V CÁC VNă NGHIÊN CU V
CHTăLNG THÔNG TIN TRÊN BÁO CÁO KIM TOÁN V BÁO

Trên thc t đã có doanh nghip vì đ đc tr giá, vì tránh np thu thu nhp thì báo cáo
kt qu kinh doanh thua l, khi đ c phn hóa, đ bán đc c phiu thì báo cáo lãi và c
chng minh doanh nghip đang hot đng có hiu qu.
Mc dù, cht lng kim toán BCTC trong doanh nghip đc tin hành di nhiu hình
thc khác nhau tùy thuc vào góc nhìn ca các đi tng quan tâm, nhng đu có chung
mc tiêu là KTV đa ra Ủ kin đúng đn v tính trung thc ca thông tin trên BCTC kim
toán ti DN. Hn na, BCTC có tuân th các chun mc và ch đ k toán hin hành, phn
ánh đúng bn cht hot đng kinh doanh ca doanh nghip hay không? Theo đó, cht lng
ca kim toán bo đm trung thc, minh bch, công khai s giúp ích đáng k cho nhà qun
lỦ, nhà đu t và cho chính doanh nghip khi s dng kt qu kim toán. T đây, tác gi
xin tóm tt các công trình sau đc các nhà nghiên cu đã tìm hiu, mi mt tác phm đu
hng đn các gii pháp v cht lng thông tin, tính minh bch ca BCTC đc trình bày
theo các nhóm:

1.1.1 Bài báo và nghiên cu khoa hc nc ngoài
i vi các bài báo nghiên cu đc công b trên các tp chí quc t, bên cnh khá nhiu
các nghiên cu, tác gi tin hành la chn mt s bài báo ca các tác gi nghiên cu nh
hng ca thông tin ti BCTC. Mt s bài báo tiêu biu nh:
[1] Premystaw Kabalski (2009), ‘Comments on the Objective of Financial Reporting in the
Proposed New Conceptual Framework’, Eurasian Journal of Business and Economics
2009, 2 (4), page 95 - 111.
Mc đích chính ca bài báo này là trình bày đ ngh đu tiên ca IASB và FASB v nhng
khái nim mi trong vic hng dn lp và trình bày BCTC. Tác gi trình bày và gii thích
nhng gii pháp ca đ ngh này. Ông đã xây dng tóm tt bng ni dung, phân tích nhng
đim quan trng và cho ra nhng ý kin cá nhân v nhng thay đi này. Bài báo này tìm
kim s đóng góp đ tho lun v nhng hng dn các khái nim trong vic lp và trình
bày BCTC.
3 hong tài chính. Trong bài báo này, hai tác gi đã kt ni các lý lun và xem xét vai trò ca
k toán giá tr hp lý trong cuc khng hong tài chính bng cách s dng d liu đ mô
t và các bng chng nhn đc t quan sát và th nghim. Da vào th thut phân tích đ
xác đnh nguyên nhân nào mà k toán giá tr hp lý gây nh hng ti cuc khng hong
tài chính nm 2008.
[5] Ray Ball, Sudarshan Jayaramanv và Lakshmanan Shivakumar (2011), ‘Audited
financial reporting and voluntary disclosure as complements: A test of the confirmation
hypothesis’, November 9, 2011.
Nhóm tác đã thc hin cuc điu tra nhm xác đnh li gi thuyt v BCTC đã đc kim
toán và vic trình bày các thông tin riêng ca nhà qun lý. Vi phí kim toán cao hn (s
đo lng cht lng trong vic kim tra BCTC) thì liên quan ti các d báo ca nhà qun
lý nh thông tin s đc cp nht thng xuyên hn, chuyên sâu hn, chính xác và kp thi
đ cho nhà đu t s dng. Do đó, vic thuyt minh thông tin riêng và BCTC đc kim
toán b tr cho nhau, vai trò kinh t ca chúng không th tách ri riêng đc. Bng chng
mà nhóm tác gi này mt ln na cnh báo nhng nh hng ca thông tin gây ra các phn
ng ca th trng, vì th BCTC đc kim toán nh hng gián tip ti thông tin ti các
đim thi gian khác nhau và các lnh vc kinh t khác ca xã hi.
Tóm li:
Các bài báo khoa hc ca các cá nhân, tp th đã nghiên cu cho thy tm quan trng ca
vic trình bày thông tin trên BCTC nó nh hng ti nhng quyt đnh ca ngi s dng
thông tin. Và các nghiên cu qua tng giai đon thi gian cho thy vic thay đi, b sung
cách trình bày thông tin trên BCTC là ht sc quan trng có th k ti nhng ý tng mi
nh k toán giá tr hp lý, công c tài chính…Do đó, ngi vit đ tài nghiên cu này
quyt đnh chn đ tài này đ thc hin cuc kho sát thc t thông tin trình bày trên BCKT
ca các công ty niêm yt ti Vit Nam đ t đó đánh giá thc trng hin ti và đ xut các
gii pháp nhm nâng cao cht lng thông tin trên BCKT.
chúng đu đã đc KTV phát hin và báo cáo.

6 [2] V Th Duyên (2014), “Cht lng kim toán báo cáo tài chính trong doanh nghip”,
Bài đng trên Tp chí Tài chính s 5
Bài báo này nói v thc trng kim toán ca các t chc kim toán đc lp hin nay vn
còn tn ti nhiu vn đ cha đc gii quyt, trong đó tiêu biu là các tiêu chí và nguyên
tc kim soát cha đc xây dng và ban hành thng nht. ng thi, cht lng ngun
nhân lc kim toán cha đáp ng kp vi đòi hi ngày càng cao ca thc tin cuc sng.
Qua đó, bài báo này mun đ cp ti thc trng kim toán BCTC hin nay  Vit Nam còn
nhiu mt hn ch s làm nh hng ti kt qu kim toán và cht lng dch v ca kim
toán.
[3] Trn Khánh Lâm (2011), “Xây dng c ch kim soát cht lng cho hot đng kim
tón đc lp ti Vit Nam”, Lun án tin s - i hc Kinh t TP. H Chí Minh
Nghiên cu này tp trung đánh giá nhng hn ch c bn ca KSCL ca hot đng KTL
 Vit Nam da trên hai phng din bên trong và bên ngoài. Theo nhn đnh ca tác gi,
các công ty KTL  Vit Nam có quy mô và ngun lc tài chính càng ln s cung cp dch
v kim toán vi cht lng càng cao, điu này đã đc tác gi đnh lng thc hin bng
cách kho sát 35 công ty KTL khác nhau trong nm 2009. i vi các công ty kim toán
nh do thiu ngun lc đã không xây dng đc chính sách và th tc KSCL phù hp, do
đó phn ln các công ty KTL  Vit Nam cha tht s kim soát hiu qu cht lng
kim toán t bên trong. T đó, nghiên cu này ca tác gi đã đút kt li nhng thiu sót
đng thi đa ra các quan đim và gii pháp đ xây dng c ch KSCL ca hot đng
KTL đ nâng cao cht lng dch v kim toán  Vit Nam nh điu chnh quy mô công
ty, giá phí kim toán, trình đ KTV, c ch KSCL bên trong và bên ngoài. ây là mt
trong các nghiên cu mang tính toàn din, khái quát các khía cnh vn đ khác nhau nh
hng ti cht lng KTL ti Vit Nam t trc cho ti nay
[4] Phan Thanh Hi (2014), “Xác lp mô hình t chc cho hot đng kim tón đc lp 

tác gi giúp đnh hng rõ hn v trình bày BCTC hp nht đ có th cung cp thông tin
cho ngi s dng phù hp vi nhu cu hi nhp quc t ngày nay  Vit Nam.

8 1.2 Các vnăđ còn tnăđng trong các nghiên cu trc đó
1.2.1 Khái quát nhng yu kém và bt cp trong thc tin
Dch v KTL đã đc hot đng hn 20 nm k t khi có Chính ph cho B Tài Chính
thành lp 2 công ty KTL đu tiên  Vit Nam vào nm 1991. Theo thi gian, KTL đc
xem nh mt công c quan trng gn lin vi s phát trin kinh t xã hi ca đt nc.
Các công ty KTL giúp cho các khách hàng ca mình thy đc nhng yu kém trong
công tác qun lý tài chính, trong vic áp dng nhng quy đnh v k toán và nhng quy
đnh pháp lý có liên quan ca nhà nc. Công ty KTL giúp cho đn v đc kim toán
khc phc nhng sai sót, phòng nga gian ln và t vn phng pháp kim soát đ giúp
cho đn v đc kim toán.
Tuy nhiên, cùng vi quá trình phát trin và hi nhp kinh t mnh m làm cho s lng
công ty cn s dng dch v kim toán ngày càng tng lên mt cách nhanh chóng. ây là
c hi cho các công ty KTL cng nh gn lin vi nhng thách thc cho dch v kim
toán nh ngun nhân lc kim toán, quy mô hot đng, kim soát cht lng dch v…
Nh vy vn đ đt ra  đây là các công ty KTL vi quy mô va và nh có th cung cp
đc cht lng dch v kim toán tt hay không? Do đó, đ có th tip tc tn ti và phát
trin các công ty KTL phi có nhng đnh hng nâng cao hn na cht lng dch v
đng thi phi khc phc các yu kém, khuyt đim mà hin ti cha đáp ng đc phù
hp vi chin lc kinh t xã hi ca đt nc.

1.2.2 Các vn đ còn tn đng trong nghiên cu

- Hai là, phn ln ni dung mà các nghiên cu trc ch mang tính cht đnh hng áp xây
dng nhng vn đ liên quan ti hot đng KTL nhng cha có s tìm hiu sâu sc nào
v thông tin trình bày trên BCKT
- Ba là, v nhng quy đnh ca chun mc kim toán v vic trình bày thông tin trên BCKT
ch mang tính cht hng dn tham kho, cha đa ra đc các vn đ liên quan mang tính
cht cu th.

Tóm li, đ tài nghiên cu ca tác gi mun trình bày li mt cách tng th các nghiên cu
trong và ngoài nc nhm mc đích tìm ra nhng thiu sót, li thi ca các nghiên cu
10 trc đó.  t đây làm tin đ xây dng cho nghiên cu ca tác gi trên xu th m ca
hi nhp ca Vit Nam bây gi.


trên BCTC nói chung và trên BCKT v BCTC nói riêng. Vì vy, cht lng thông tin đc
dch v kim toán đm bo góp phn công khai, minh bch thông tin tài chính. Cùng vi
s phát trin ca nn kinh t th trng, kim toán đã tr thành mt dch v không th thiu
trong vic đm bo công khai, minh bch thông tin tài chính ca các doanh nghip. m
bo cht lng dch v kim toán BCTC ca các doanh nghip niêm yt là vn đ đc c
quan qun lỦ, công chúng đu t đc bit quan tâm.
 Dch v KTL là cu ni gia doanh nghip và nhà đu t nó cung cp s đm bo
thông tin cho ngi s dng. Sn phm ca dch v này là BCKT giúp góp phn công
khai, minh bch thông tin tài chính. ây chính là mi quan mà ngi vit mun đ cp
ti gia 3 đi tng: doanh nghip, nhà đu t và công ty KTL.
12 2.1.2 i vi doanh nghip
Nhu cu kim toán xut phát t vic các ch s hu doanh nghip (c đông) bi h không
th và cng không cn thit t kim tra mi thông tin tài chính ca doanh nghip do giám
đc doanh nghip chu trách nhim lp và báo cáo cho h, do vy h đã b nhim các KTV
– nhng ngi có đ nng lc chuyên môn nghip v, đc lp, khách quan - thay th h
kim tra mt cách đc lp và báo cáo li theo ý kin ca mình v tính trung thc và hp lý
ca các báo cáo tài chính.
Cùng vi s phát trin và đa dng ca nn kinh t, các thông tin tài chính đc s dng vi
nhiu mc đích khác nhau cho các đi tng khác nhau. Tuy nhiên tt c nhng ngi s
dng kt qu kim toán đu cn s đm bo rng nhng thông tin tài chính mà h đc
cung cp có trung thc và hp lỦ hay không. Nh vy ngha v trc ht ca kim toán
viên là báo cáo mt cách đc lp theo ý kin ca mình da trên kt qu kim toán v mc
đ trung thc và hp lý ca các thông tin tài chính. ng thi trong mt s trng hp, kt
qu kim toán cho thy doanh nghip có hành vi không tuân th pháp lut  mc đ nào
đó mà theo qui đnh ca pháp lut cn báo cáo cho các c quan chc nng, khi đó KTV
còn có ngha v báo cáo li cho các c quan chc nng v hành vi vi phm đó ca doanh
nghip.