B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
o0o

PHAN MINH NGUYT
XÁC NH VÀ O LNG MC  NH
HNG CA CÁC NHÂN T N CHT
LNG THÔNG TIN K TOÁN TRÌNH BÀY
TRÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH CA CÁC
CÔNG TY NIÊM YT  VIT NAM
LUN VN THC S KINH T TP. H CHÍ MINH – NM 2014
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
o0o PHAN MINH NGUYT
MC LC

Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc ch vit tt
Danh mc bng biu
Danh mc hình v
Danh mc ph lc
PHN M U 1
1. S cn thit ca đ tài 1
2. Mc tiêu ca đ tài 2
3. i tng và phm vi nghiên cu 2
4. Phng pháp nghiên cu 3
5. óng góp mi ca lun vn 3
6. Kt cu ca đ tài 4
CHNG 1 TNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CU 5
1.1 Mô hình Delone và McLean (1992) 5
1.2 Mô hình Nelson và các cng s (2005) 6
1.3 Mô hình Maines và Wahlen (2006) 7
1.4 Mô hình Stoderstom và Sun (2007) 9
1.5 Nghiên cu ca Ferdy van Beest, Geert Braam và Suzanne Boelens 10
1.6 Tng hp tình hình nghiên cu 16
KT LUN CHNG 1 17
CHNG 2 C S LÝ THUYT 18
2.1 Tng quan v k toán 18
2.1.1 Khái nim v k toán 18
2.1.2 H thng thông tin k toán 19
2.1.3 Phân loi v k toán 20
2.2 Thông tin k toán trình bày trên BCTC 21

niêm yt 46
3.3 Các gi thuyt nghiên cu cn kim đnh 47
3.4 Mu nghiên cu đnh lng 47
3.4.1 Phng pháp chn mu 47
3.4.2 Kích c mu kho sát 48
3.5 i tng và phm vi kho sát 48
3.6 Công c thu thp, phân tích và x lý d liu 49
KT LUN CHNG 3 50
CHNG 4 KT QU NGHIÊN CU VÀ BÀN LUN 51
4.1 Mu nghiên cu đnh lng 51
4.2 ánh giá thang đo bng Cronbach Alpha 52
4.3 Phân tích nhân t khám phá EFA 55
4.3.1 Nhân t th nht: Vic lp và trình bày BCTC 59
4.3.2 Nhân t th hai: Trình đ nhân viên k toán 59
4.3.3 Nhân t th ba: Ri ro kim toán BCTC ca công ty kim toán đi vi
công ty niêm yt 60
4.3.4 Nhân t th t: Chi phí và li ích khi lp BCTC 60
4.3.5 Nhân t th nm: Mc tiêu lp BCTC 61
4.3.6 Nhân t th sáu: Thu và các vn bn liên quan 61
4.3.7 Nhân t th by: Nhà qun tr công ty 61
4.4 Phân tích nhân t bin ph thuc 61
4.5 Kim đnh thang đo hiu chnh 62
4.6 Kim đnh mô hình và gi thuyt nghiên cu 63
4.6.1 Phân tích tng quan 63
4.6.2 ánh giá phù hp mô hình hi qui tuyn tính bi 64
4.6.3 Kim đnh gi thuyt 65
4.6.4 Kim đnh gi thuyt v ý ngha ca h s hi qui 66
4.6.5 Dò tìm các phm vi gi thuyt cn thit 68
4.6.5.1 Gi đnh v phân phi chun ca phn d 68
4.6.5.2 Gi đnh không có mi tng quan gia các bin đc lp 70


DANH MC CH VIT TT

Ting Vit

Ting Anh
IASB : International Accounting Standards Board
IFRS :
International Financial Reporting Standards
FASB : Financial Accounting Standards Board
US GAAP : US Generally Accepted Accounting Principles

BCTC
BCKT
BCKQHKD
BCLCTT
CTNY
DN

Bng 4.3: Ma trn nhân t sau khi xoay ( Rotated Compoment Matrix (a)) 57
Bng 4.4: Kt qu phân tích EFA cho bin ph thuc 61
Bng 4.5: Kt qu tóm tt Cronbach các thang đo sau khi hiu chnh 63
Bng 4.6: Ma trn h s tng quan 64
Bng 4.7: Tóm tt mô hình 65
Bng 4.8: Phân tích phng sai (ANOVA) 66
Bng 4.9: Trng s hi qui (Coefficients) 66 DANH MC HÌNH V

Trang
Hình 1.1: Mô hình h thng thông tin thành công ca Delone & McLean (1992) 5
Hình 1.2: Mô hình h thng thông tin thành công ca Delone & McLean (2003) 6
Hình 1.3: Mô hình khuôn mu thông tin k toán ca Maines & Wahlen (2006) 8
Hình 1.4: Mô hình các nhân t tác đng ti cht lng k toán ca Stoderstrom và
Sun (2007) 9
Hình 2.1: Quy trình x lý ca h thng thông tin k toán 19
Hình 2.2: c tính cht lng ca BCTC theo quan đim hi t IASB và FASB 34
Hình 3.1: Quy trình nghiên cu 42
Hình 4.1: Biu đ tn s ca phn d chun hóa ca nhân t Cht lng TTKT trình


1

PHN M U
1. S cn thit ca đ tài
Nn kinh t ca Vit Nam đang dn phát trin và mc đ hi nhp vào nn
kinh t th gii ngày càng sâu rng thì vai trò ca ngành k toán ngày càng đc
quan tâm. Hot đng ca ngành k toán s cung cp các báo cáo tài chính (BCTC)
th hin thông tin v tình hình hot đng kinh doanh ca doanh nghip, t đó s tác
đng đn nhiu đi tng khác nhau không ch trong phm vi mt quc gia mà nó
còn mang tính toàn cu. Do đó, thông tin k toán đóng mt vai trò ht sc quan
trng đi vi công tác qun lý doanh nghip  cp đ vi mô. Hn th na, cht
lng ca thông tin k toán nói chung, thông tin k toán tài chính nói riêng s nh
hng trc tip và đáng k đi vi s thành công hay tht bi ca các quyt đnh
kinh t, hay nói cách khác thông tin trên BCTC luôn đóng vai trò quan trng đi vi
nhng ngi s dng thông tin tài chính, đc bit là nhng nhà đu t.
Tuy nhiên, thc trng hin nay cho thy thái đ ca ngi s dng thông tin
k toán tài chính cng nh ngi lp thông tin k toán tài chính đu ít quan tâm hay
cha thc s quan tâm nhiu đn khía cnh các nhân t tác đng đn thông tin trình
bày trên các BCTC. i vi ngi lp BCTC thì h lp BCTC ch yu là theo
chun mc k toán, ch đ k toán hin hành và các quy đnh có liên quan; đi vi
ngi s dng thông tin k toán tài chính thì h đc các BCTC ch yu là da vào
cm tính hay da vào nhng kin thc có đc t sách v, t nhng tri nghim
thc t Do đó, vic s dng thông tin k toán tài chính cng có phn hn ch và
BCTC không phát huy đc ht kh nng truyn ti thông tin ca mình. Vì vy, vn
đ đt ra là đ hiu và lp BCTC đúng, cht lng hn hình thc thì ngoài yu t k
thut k toán, đòi hi ngi lp cng nh ngi s dng phi chú ý đn nhng nhân
t nh hng đn thông tin k toán trình bày trên BCTC đ  t đó có s s tham
chiu khi s dng và lp BCTC hiu qu hn, có nhng quyt đnh kinh t phù hp.


- Các nhân t nh hng đn cht lng thông tin k toán trình bày trên
BCTC.
 Phm vi nghiên cu
 tài tp trung vào vic tìm hiu, xác đnh các nhân t nh hng ti cht
lng TTKT trình bày trên BCTC ca các công ty niêm yt  Vit Nam và đo
lng mc đ nh hng ca các nhân t đó đn cht lng thông tin k toán trình
bày trên BCTC ca các doanh nghip đó.
4. Phng pháp nghiên cu:
Lun vn vn dng 2 phng pháp nghiên cu đó là
- Phng pháp đnh tính: Thit k, khám phá thm dò các nhân t nh hng
đn cht lng TTKT trình bày trên BCTC ca các công ty niêm yt  Vit
Nam và xây dng bng câu hi kho sát s dng thang đo Likert 5 đim.
- Phng pháp đnh lng: D liu kho sát thu thp đc phân tích thông qua
phn mm SPSS 16.0 và áp dng phng pháp mô hình h i qui tuyn tính
bi đ đo lng mc đ nh hng ca các nhân t đn cht lng TTKT
trình bày trên BCTC ca các công ty niêm yt  Vit Nam.
5. óng góp mi ca lun vn
Hin nay, đa s các nghiên cu ca nc ngoài nói chung và Vit Nam nói
riêng đu vit v cht lng thông tin k toán có nh hng đn vic ra quyt đnh
kinh doanh ca nhà đu t hoc các nhân t nh hng đn cht lng thông tin k
toán trong môi trng ng dng hoch đnh ngun nhân lc doanh nghip (ERP).
Cha có nghiên cu c th nào xác đnh đc các nhân t có nh hng đn cht
lng thông tin k toán trình bày trên BCTC ca các công ty niêm yt  Vit Nam.
Do vy, đóng góp mi ca lun vn đó chính là: Xác đnh đc các nhân t có nh
hng đn cht lng TTKT trình bày trên BCTC ca các công ty niêm yt  Vit
Nam và đo lng mc đ nh hng ca các nhân t đó đn cht lng TTKT trình
4

bày trên BCTC. T đó đa ra các gii pháp nhm nâng cao cht lng TTKT trình
bày trên BCTC ca các công ty niêm yt  Vit Nam. ng thi, giúp cho ngi s

thng s dng công ngh thông tin đ thu thp, truyn, lu tr, x lý và biu din
thông tin trong m t hay nhiu quá trình kinh doanh và s thành công ca h thng
thông tin này ph thuc vào h thng và cht lng thông tin ca nó. ng thi
trong mô hình này cng ch ra nhng nhân t nh hng đn s thành công trong t
chc thông tin k toán bao gm 6 nhân t quan trng nh sau:
- System Quality – Cht lng h thng
- Information Quality – Cht lng thông tin
- Use – Vic s dng h thng thông tin
- User Satisfaction – S hài lòng ca ngi s dng
- Individual Impact – Nhân t tác đng liên quan đn cá nhân
- Organizational Impact – Nhân t tác đng liên quan đn t chc
Hình 1.1 Mô hình h thng thông tin thành công ca Delone & McLean (1992)
Cht lng
h thng
Cht lng
thông tin
Vic s dng
h thng
thông tin
S hài lòng
ca ngi s
dng
Nhân t tác
đng liên

là: chính xác, đy đ, thích hp và có th hiu đc.  chính xác ca thông tin nói
chung đc đnh ngha là tính trung thc ca các thông tin đc trình bày. Tính đy
đ đ cp đn s trình bày ca tt c các thông tin có liên quan cho ngi s dng,
thông tin đc trình bày hoàn chnh cho mt ngi s dng, nhng có th không
đy đ cho nhiu ngi khác. Tính thích hp đ cp đn tính kp thi ca thông tin
và tính có th hiu đc liên quan đn cht lng thông tin đc trình bày.
Cht lng
h thng
Cht lng
thông tin
Cht lng
dch v
Vic s dng h
thng thông tin
Ngi s dng
Li nhun
ròng
7

Ngoài ra, Nelson và cng s (2005) cng đã xác đnh các đc đim đc bàn
lun nhiu nht v cht lng h thng đó là: kh nng tip cn, đ tin cy, thi
gian đáp ng, tính linh hot và tính toàn vn. Kh nng tip cn đ cp đn s d
dàng truy cp vào các d liu ca ngi dùng.  tin cy đ cp đn tính có th tin
đc ca h thng. iu này có th đc đo lng trong thi gian hot đng ca h
thng. Thi gian đáp ng đ cp đn thi gian cn trc khi mt hành đng mong
mun đc thc hin bi h thng. Tính linh hot đ cp đn s d dàng thích ng
vi các h thng và tính toàn vn th hin các thông tin t các ngun khác nhau đã
đc kéo li vi nhau.
Nelson và cng s (2005) cng đã điu tra nhng đc tính cht lng cho
ngi s dng bng mt nghiên cu kho sát bao gm 465 ngi s dng kho d


Theo mô hình này, hai đc tính cht lng quan trng ca thông tin k toán
đc trình bày: đó là tính thích hp (Revelance) và đ tin cy (Reliability). Tính
thích hp liên quan đn vic ghi nhn các cu trúc kinh t có liên quan. Có ngha là,
nhng thông tin v các đi tng liên quan đc thu thp và đo lng các thông tin
đó.  tin cy k toán liên quan đn vic phân loi và la chn các thông tin k
toán đc trình bày trong báo cáo tài chính.
 tin cy trong mô hình ca Maines và Wahlen (2005) đc gi là phn
ánh trung thc bi Hi đng Chun mc K toán Quc t (IASB, 2010).  phn
ánh trung thc thì s trình bày thông tin cn đy đ, khách quan và không b li
(thông tin khách quan có ngha là thông tin không b sai lch). ây là vn đ đc
bit liên quan đn kim toán thông tin k toán - tài chính và phn nào đó ca thông
tin k toán đc c tính da trên s ch quan. Tuy nhiên, trong mô hình này thông
Dòng tin tng lai
Mong đi ca ngi s dng
Cu trúc kinh t:
Hp đng, giao
dch, s kin
Ghi nhn cu
trúc kinh t
Các thc đo
Phân loi cu
trúc kinh t
Giá tr
Thông tin k
toán:
BCTC và các
giy t có giá
(2) Mi quan h k toán
(2a) Tính thích hp

lng TTKT hoc tác đng gián tip đn cht lng TTKT thông qua
chun mc k toán và vic trình bày báo cáo tài chính. Vai trò ca h
thng lut và chính tr s giúp cho vic áp dng IFRS d dàng hn.
H thng Pháp lut và chính tr
Chun mc
k toán
Cht lng TTKT
Phát trin th
trng tài chính
Cu trúc
vn
Ch s
hu
H thng
thu
1
2
3
4
6
8
10
5
7
9
11
Trình bày BCTC
10

- Vic trình bày báo cáo tài chính xut phát t hai ngun đó là chi phí

nhau, đc tóm tt trong bng sau:
Bng 1.1 Tóm tt các nghiên cu đánh giá cht lng BCTC

Mô hình dn
tích
(Accrual models)
Mô hình giá tr
thích hp
(Value
relevance)
Mô hình các
yu t đc bit
trong báo cáo
hng nm
(Specific
elements in
annual reports)
Mô hình đc
tính cht lng
(Qualiative
characteristics)
Phng
pháp
o lng mc đ
qun lý thu nhp
theo các quy đnh
và pháp lut hin
hành
S dng mi
liên h gia s

đo lng thu
nhp ca công
ty
Tp trung vào
cht lng báo
cáo tài chính và
đo lng trc
tip
Tp trung vào
cht lng thông
tin BCTC
12

Nhc
đim
Không cung cp
bng chng trc
tip và toàn din
liên quan đn vic
cht lng thông
tin BCTC
Không phân bit
đc gia tính
thích hp và đ
tin cy khi xây
dng s liu k
toán và th
trng chng
khoán có th
không hoàn toàn

2004
e.g. Schipper et
al.,
2003; Van
der Meulen et
al., 2007; Barth
et al., 2006
Phng pháp nghiên cu:
• Thit k bng câu hi s dng thang đo Likert 5 đim (t hoàn toàn
không đng ý đn hoàn toàn đng ý) gm 21 bin quan sát th hin các
đc tính cht lng c bn (gm tính thích hp và trung thc) và đc
tính cht lng nâng cao (gm tính d hiu, so sánh đc và kp thi).
• Mu nghiên cu: s dng 231 báo cáo thng niên ca các công ty
niêm yt ti M, Anh và th trng chng khoán Hà Lan trong nm

Trích đoạn Khái nim vk toán H th ng thông ti nk toán .H th ng Báo cáo tài chính Quy trình nghiên cu MAN – Thang đo nhà qu ntr công ty

---