B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
********

NGUYN TH NGC HI

NGHIÊN CU NHNG NHÂN T
TÁC NG N CHÍNH SÁCH C TC
CA CÁC CÔNG TY NIÊM YT
 VIT NAM

Chuyên ngành:

Tài chính – Ngân hàng
Mã s:
60340201

LUN VN THC S KINH T

NGI HNG DN KHOA HC: PGS. TS. TRN TH THÙY LINH
TP. H Chí Minh, Nm 2013

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
********


Tác gi lun vn
Nguyn Th Ngc Hi
4

MC LC

Trang
Li cam đoan
Danh mc các ký hiu, ch vit tt
Danh mc các bng, biu
Danh mc các hình v, đ th
Tóm tt (abstract) 1
1. Tng quan v đ tài nghiên cu 2
1.1. Lý do chn đ tài 2
1.2. Mc tiêu nghiên cu 3
1.3. i tng nghiên cu 3
1.4. Phm vi nghiên cu 3
1.5. Phng pháp nghiên cu 3
1.6. Nhng đim mi ca đ tài 4
1.7. B cc ca đ tài 4
2. Tng quan các bng chng thc nghim trên th gii v chính sách c tc 6
2.1. Các lý thuyt v chính sách c tc 6
2.1.1. Lý thuyt MM (1961) 6
2.1.2. Lý thuyt vn đ phát tín hiu 7

nghiên cu 24
4.1. Phân tích các nhân t nh hng đn chính sách c tc ca các công ty niêm yt 
Vit Nam 24
4.1.1. T l chi tr c tc (DPR) 24
4.1.2. Tc đ tng trng doanh thu (GROW) 24
4.1.3. Tng trng EPS (GREPS) 25
4.1.4. Quy mô công ty (SIZE) 26
4.1.5. òn by tài chính (LEV), t sut sinh li trên vn c phn (ROE) và tài sn
hu hình (TANG) 27
4.1.6. Tng trng chi tiêu vn (GRCS) 29
4.1.7. Tính thanh khon (LIQ) 29
4.2. Kt qu nghiên cu mô hình hi quy 30
4.2.1. Thng kê mô t 30
4.2.2. Ma trn tng quan ca các bin đc lp 31
4.2.3. Kt qu hi quy 32
4.2.4. Kim đnh gi thit v h s hi qui 35
4.2.5. Kim đnh s phù hp ca mô hình 37
4.2.6. Kim đnh tha bin 38
4.2.7. Kim đnh thiu bin 40

7

4.2.8. Kim đnh t tng quan 41
4.2.9. Kim đnh đa cng tuyn 42
4.2.10. Tng kt nh hng các bin đc lp ti bin ph thuc 44
4.2.10.1. nh hng ca tng bin đc lp ti bin ph thuc 44
4.2.10.2. Mc đ nh hng ca các bin đc lp ti bin ph thuc 46
5. Kt lun 48
ª CT : C đông thng
ª CPT : C phn thng
ª DT
0
: Doanh thu nm nay
ª DT
1
: Doanh thu nm trc
ª M&M : Merton Miller và Franco Modigliani
ª HOSE : S Giao dch Chng khoán Tp. H Chí Minh
ª HNX : S Giao dch Chng khoán Hà Ni
ª EPS : Thu nhp trên mi c phn (Earnings Per Share)
ª DPR : T l chi tr c tc
ª GS : Tc đ tng trng doanh thu
ª LEV : òn by tài chính
ª LIQ : Kh nng thanh toán
ª ROA : T sut sinh li trên tng tài sn
ª SIZE : Quy mô công ty
ª SL : S lng
ª TANG : T l TSC hu hình trên tng tài sn
9

ª LNTT : Li nhun trc thu
ª LNRST : Li nhun ròng sau thu
ª HH : Hu hình
ª OLS : Phng pháp bình phng bé nht
ª TSNH : Tài sn ngn hn
ª TTCK : Th trng chng khoán
ª TNDN : Thu nhp doanh nghip
ª TSC : Tài sn c đnh

4. Biu đ quy mô bình quân ca các công ty niêm yt t nm 2007 – 2011 (4.4) tr
27
5. Biu đ đòn by tài chính, t sut sinh li trên vn c phn và tài sn hu hình bình
quân ca các công ty niêm yt t nm 2007 – 2011 (4.5) tr
28
6. Biu đ tng trng chi tiêu vn bình quân ca các công ty niêm yt t nm 2007 –
2011 (4.6) tr
29
7. Biu đ tính thanh khon bình quân ca các công ty niêm yt t nm 2007 – 2011
(4.7) tr
30

œ¯•
11

Tóm tt
Chính sách c tc là mt vn đ rt đc quan tâm trong lnh vc tài chính doanh
nghip. ng trên góc đ doanh nghip thì c tc là mt ngun tin đáng k phi tr ra
bên ngoài. Trên phng din nghiên cu thì chính sách c tc là vn đ còn gây nhiu
tranh cãi. Trên th gii, đã có rt nhiu tác gi nghiên cu v chính sách c tc vi
nhiu quan đim khác nhau v các nhân t tác đng đn chính sách c tc ca doanh
nghip có th lit kê mt s tác gi nh sau: M&M (1961); Bhattachar (1979) và Miller
và Rock (1985); Kania, Sharon L., Bacon, Frank W. (2005); Yiu Man Leung (2006);
Hafeez Ahmed, Attiya Y. Javid (2009); S. Franklin John and K. Muthusamy (2010),
Farzana Huda và Tazrina Farah (2011); Edward Marfo-Yiadom, Samuel Kwaku Agyei
(2011); Dr. Faris Nasif AL-Shubiri (2011) …. Mc dù có nhiu quan đim khác nhau
nhng hu ht các tác gi đu tp trung nghiên cu đ tìm ra nhân t nào tác đng nhiu
nht đn chính sách c tc ca doanh nghip trong các nhân t nh: quy mô, li nhun,
dòng tin, thu nhp trên mi c phn, tc đ tng trng, tính thanh khon, tui doanh
nghip, đòn by tài chính, t sut sinh li trên tng tài sn.v.v….

sp quyt đnh có nh hng đn giá tr doanh nghip hay không và nhng nhân t nào
tác đng đn chính sách c tc ca các doanh nghip?  có cái nhìn tng quát hn v
chính sách c tc, tác gi chn đ tài: “Nghiên cu nhng nhân t tác đng đn chính
sách c tc ca các công ty niêm yt  Vit Nam” làm lun vn tt nghip ca mình.
1.2. Mc tiêu nghiên cu
Bài nghiên cu tr li các câu hi sau:
v Xác đnh các nhân t nào nh hng đn chính sách c tc ca các công ty
niêm yt  Vit Nam?
13

v ánh giá mc đ nh hng ca các nhân t đn chính sách c tc ca các
công ty niêm yt  Vit Nam?
1.3. i tng nghiên cu
v Nghiên cu nhng nhân t tác đng đn chính sách c tc ca các công ty
niêm yt  Vit Nam giai đon 2007-2011.
v S liu ca đi tng nghiên cu đc s dng là s liu tài chính giai đon
nm 2007-2011 vi 80 công ty niêm yt  Vit Nam đc trình bày trong các báo cáo
tài chính cung cp cho các s giao dch chng khoán Tp. H Chí Minh (HOSE) và s
giao dch chng khoán Hà Ni (HNX).
1.4. Phm vi nghiên cu
v Phm vi nghiên cu ca đ tài này ch gii hn nghiên cu  80 công ty niêm
yt trên th trng chng khoán Vit Nam giai đon t nm 2007-2011.
v  tin hành nghiên cu tác gi chn giai đon t nm 2007-2011 vì đây là
giai đon có nhiu bin đng v kinh t c trên th gii ln Vit Nam dn đn có nh
hng ln đn chính sách c tc ca các công ty ngoài ln công ty trong nc.
v  xem xét các nhân t nh hng t l chi tr c tc tác gi s dng mô hình
hi quy đa nhân t theo phng pháp bình quân bé nht (OLS). S d tác gi chn
phng pháp này vì đa phn các bài nghiên cu thc nghim đu s dng phng pháp
OLS.
1.5. Phng pháp nghiên cu

Chng 1. Tng quan v đ tài nghiên cu
Chng 2. Tng quan các bng chng thc nghim trên th gii v chính sách c
tc
15

Chng 3: C s d liu và phng nghiên cu
Chng 4. Chính sách c tc ca các Công ty niêm yt trên th trng chng
khoán Vit Nam thi gian qua.
Chng 5: Kt qu nghiên cu v chính sách c tc ca các Công ty niêm yt 
Vit Nam. 16

2. Tng quan các bng chng thc nghim trên th gii v chính sách c tc

thc t th trng tn ti các bt hoàn ho. T đó tranh lun v chính sách c tc có tác
đng đn giá tr doanh nghip ch yu nhm vào các bt hoàn ho ca th trng. Và
đa ra các lý gii ng h cho lp lun chính sách c tc có tác đng đn giá tr doanh
nghip.
2.1.2. Lý thuyt vn đ phát tín hiu
Theo nghiên cu ca Bhattachar (1979) và Miller và Rock (1985) thì các nhà đu
t không phn ng vi chính sách c tc mà vi các thông tin cha đng bên trong
chính sách c tc. Vic tng c tc có th là mt tín hiu cho rng các nhà qun tr công
ty rt lc quan v dòng thu nhp trong tng lai ca công ty. Vì thông thng các công
ty rt ngi ct gim c tc nên h ch quyt đnh tng c tc nu tin rng có th duy trì
mc c tc cao đó trong tng lai. Do vy mà tng c tc s dn đn giá c phiu tng.
Nhng chính tín hiu lc quan - dòng thu nhp cao trong tng lai - ch không phi là
phng tin truyn đt tín hiu - c tc tng - làm cho giá c phiu tng lên.
Deshmukh (2003, 2005) cho rng, s hin din mc đ cao hn ca thông tin
bt cân xng trong doanh nghip, mc tr c tc s cao hn đ báo hiu mc thu nhp
tng t, và ngc li. Nhóm nghiên cu cho rng chính sách c tc gi đnh đc s
dng nh là tín hiu v dòng thu nhp trong tng lai ca công ty, mong đi mi quan
h đng bin gia chính sách c tc  Anh và thông tin bt cân xng. Tng t nh
vy, d đoán có mi quan h đng bin gia chính sách c tc và li nhun.
2.1.3. Lý thuyt v chi phí đi din và dòng tin t do
Jensen and Meckling (1976) đa ra xut phát t mâu thun li ích gia các nhà
qun lý công ty (ngi đi din) và các c đông (ngi ch). Trong môi trng bt cân
18

xng thông tin, mâu thun này s làm phát sinh chi phí đi din. Chng hn nh, khi
mt doanh nghip có dòng tin t do cao nhng li thiu các c hi đu t sinh li, các
nhà qun tr có th ny sinh đng c đu t dòng tin vt tri này vào các hot đng
mà có th làm gim giá tr công ty. Lý thuyt đi din cho rng vn đ đu t quá mc
có th đc gii quyt thông qua vic gia tng c tc, bi l chi tr c tc càng nhiu
càng làm gim dòng tin t do bên trong công ty và nu có nhu cu vn đu t mi,

có rt nhiu nhân t nh hng đn chính sách c tc ca doanh nghip nh: li nhun,
quy mô, tc đ tng trng, tài sn hu hình, ri ro, tính thanh khon, đòn by tài chính,
quyn s hu, thu nhp trên mi c phn, thu.v.v Do đc trng ca nn kinh t Vit
Nam nên trong bài lun vn này tác gi s tng kt các nghiên cu lý thuyt cng nh
các nghiên cu thc nghim trc đây và da vào sáu bin ca bài nghiên cu Kania,
Sharon L., Bacon, Frank W. (2005) gm: T sut sinh li trên vn c phn (ROE), tc
đ tng trng doanh thu (GROW), tính thanh khon (LIQ), đòn by tài chính (LEV),
tng trng chi tiêu vn (GRCS), tng trng EPS (GREPS). Ngoài ra tác gi chn
thêm hai bin ca bài nghiên cu Dr. Faris Nasif AL-Shubiri (2011) gm: quy mô công
ty (SIZE), tài sn hu hình (TANG). S d tác gi chn thêm bin quy mô công ty
(SIZE) vì quy mô đc xem là du hiu đu tiên đ các nhà đu t bên ngoài bit đn
doanh nghip. Mt doanh nghip có quy mô ln s là li th trong nn kinh t th trng
cnh tranh nh hin nay. Do đó, hu ht các doanh nghip đu hng ti vic m rng
quy mô đ tn dng li th quy mô ln. Nhng doanh nghip đt đc quy mô ln là
kt qu ca mt quá trình phát trin lâu dài, do đó đc bit đn nhiu và to đc uy
tín trên th trng; mt khác, mt quy mô ln tng ng vi mt tim lc tài chính vng
mnh, doanh nghip càng có điu kin tip cn th trng tài chính và các t chc tài
chính tín dng hn các doanh nghip có quy mô nh. Vì vy, doanh nghip s d dàng
20

hn trong vic tìm kim các ngun tài tr. Tác gi chn bin tài sn hu hình (TANG)
vì di áp lc ca vic cnh tranh, các doanh nghip phi đu t c s h tng, máy
móc thit b, nhng dây chuyn công ngh sn xut hin đi có công sut ln nhm sn
xut các mt hàng xut khu có cht lng cao đ có th đáp ng đc nhu cu ca các
th trng khó tính nht và đm bo đc nhng tiêu chun kht khe v sn phm ca
các quc gia nhp khu. Chính vì vy, các doanh nghip đu t nhiu TSC hu hình.
2.2.1. Nhân t li nhun (ROE)
Li nhun ca doanh nghip là nhân t quyt đnh lâu dài ca chính sách c tc.
Các nhà qun lý đ ngh chi tr c tc khi công ty to ra li nhun đ đm bo vic chi
tr c tc. Li nhun là mt trong nhng nhân t quan trng nh hng đn vic chi tr

2.2.3. Nhân t tính thanh khon (LIQ):
Các công ty có mc n càng cao cng cn tính thanh khon cao đ thanh toán các
khon n tim n. Nhng công ty này thng đc tài tr ni b nhiu hn, h s dng
nhiu vn c phn hn và duy trì nó  mc cao đ tránh các chi phí tài chính làm kit
qu doanh nghip.  tng tính thanh khon, doanh nghip có th phi gim chi tr c
tc. Chi tr c tc thp có ngha công ty cn ngun tài tr bên ngoài ít hn vì công ty
gi li tin mt đ tng tính thanh khon. Vì vy, có th thy có quan h nghch bin
gia tính thanh khon và t l chi tr c tc vì khi lng tin mt tr cho các nhà đu t
di hình thc c tc nhiu thì s gim lng tin mt trong ni b công ty. Ngc li,
theo nhóm nghiên cu Kanwal and Kapoor (2008), Ahmed and Javid (2009) cho rng
tính thanh khon hay lu lng tin là mt nhân t quan trng quyt đnh t l chi tr c
tc. Công ty có tính thanh khon càng cao thì càng chi tr c tc cao so vi công ty có
tính thanh khon thp. Chi tr c tc ph thuc nhiu vào lu lng tin phn ánh kh
nng chi tr c tc ca công ty. Tính thanh khon thp có ngha là chi tr c tc thp do
22

thiu tin mt. T đó có th kt lun có quan h đng bin gia tính thanh khon và t l
chi tr c tc.
2.2.4. Nhân t đòn by tài chính (LEV)
òn by tài chính đóng vai trò quan trng trong vic gii thích chính sách c tc
ca công ty. Khi đòn by tài chính cao thì kh nng ct gim c tc s cao. Kt qu này
phù hp vi kt lun ca nhóm nghiên cu trc đây Benito, A. and G. Young (2001)
đã ch ra rng t l li nhun gi li cao thì ngun tài tr bên ngoài cao và t l li
nhun gi li thp thì ngun tài tr bên ngoài thp. Li th ca li nhun gi li giúp
công ty có đc ngun vn hot đng đ da vào th trng vn. Do đó, đi vi nhng
công ty có nhiu c hi đu t sinh li thì li nhun gi li cao do đó ngun tài tr bên
ngoài cao, ngc li các công ty có li nhun gi li thp thì ngun tài tr bên ngoài
thp. T đó có th kt lun t l li nhun gi li có quan h đng bin vi ngun tài tr
bên ngoài. T l li nhun gi li càng cao, thì chi tr c tc càng thp và ngc li.
2.2.5. Nhân t v tng trng chi tiêu vn (GRCS)

cao.
2.2.7. Nhân t v quy mô (SIZE)
Doanh nghip có th phân loi theo quy mô (đo lng bng vn th trng, tng
doanh thu hoc tng tài sn) vi mc đích phân tích thng kê. Nghiên cu hin ti,
chúng ta s dng tng tài sn đi din cho quy mô doanh nghip. Bin quy mô doanh
nghip là bin quan trng gii thích quyt đnh chi tr c tc cho doanh nghip. C th,
Holder et al. (1998); Gul and Kealey (1999); Koch and Shenoy (1999); Chang and Rhee
(1990); Ho (2003); Aivazian et al. (2003) cho rng doanh nghip càng ln thì càng d
tip cn vi th trng vn và d huy đng vn vi chi phí thp và ít hn ch hn so vi
doanh nghip nh. Vì vy, đi vi doanh nghip ln kh nng chi tr c tc cho các c
24

đông tt hn doanh nghip nh. Nhiu nghiên cu thc nghim cng cho thy quy mô
ca doanh nghip là mt yu t quyt đnh quan trng chính sách c tc ca mt doanh
nghip, và có mi quan h đng bin vi t l chi tr c tc nh nghiên cu ca see
Lioyd et al., (1985); Barclay et al., (1995); Reeding, (1997), Fama and French, (2001);
Dr. Faris Nasif AL – Shubiri, (2011); among others.
2.2.8. Nhân t tài sn hu hình (TANG)
Các nghiên cu trc đây cho rng có mi quan h gia tài sn hu hình và
chính sách c tc ca công ty. Koch và Shenoy (1999) lp lun rng công ty có càng
nhiu tài sn c đnh càng có li ích v thu không da vào n và do đó có th xu hng
s dng chính sách c tc nh hng đn thông tin bt cân xng và chi phí đi din. Vì
vy, k vng có mi quan h đng bin gia cu trúc tài sn vi t l chi tr c tc.
Ngc li, t l tài sn c đnh trên tng tài sn càng cao thì t l tài sn ngn hn
(nhm đm bo cho các khon n ngn hn) càng thp, và do đó kh nng thu hút vn
ca doanh nghip cng thp. Vì vy, vn ca doanh nghip ch yu ch da vào li
nhun gi li ca h nên kh nng chi tr c tc thp. Nhiu nghiên cu cho thy mi
quan h nghch bin gia cu trúc tài sn và t l chi tr c tc (Aivazian et al. (2003);
Ho, (2003); Dr. Faris Nasif AL-Shubiri (2011)). Nói chung, doanh nghip có t l tài
sn c đnh cao trong tng tài sn làm tng kh nng huy đng vn vay vi chi phí thp,


Baker, H.K., E.T. Veit amd G.E.Powell (2001);
Mick và Bacon (2003); Kania, Sharon L., Bacon,
Frank W. (2005)
i
; S.Franklin John và K.
Muthasamy (2010)
(-) Ø Tính thanh khon (LIQ) S.Franklin John và K. Muthasamy (2010);
Aivazian et al. (2003); Rozeff (1982); Jensen et al.
(1992); Agrawal and Jayaraman (1994); and
Gugler and Yurtoglu (2003); Kanwal and Kapoor
(2008); Ahmed and Javid (2009).
(+/-)

Ø Tng trng chi tiêu vn (GRCS) Shapiro, Alan C (1990); Sajata Kapoor (2009);
Kania, Sharon L., Bacon (2005)
(-)
Ø Tng trng EPS (GREPS)

Deangelo and Skinner (1992); Talat Islam,
Muhammad Aamir, Ashfaq Ahmad, Muhammad
Saeed, (2012); Kania, Sharon L., Bacon (2005)
(+)

Ø Qui mô công ty (SIZE|)