B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH

TRN TH CM HÀ
CÁC NHÂN T TÁC NG N CHÍNH SÁCH C
TC CA CÁC
CÔNG TY NIÊM YT TRÊN HOSE

LUN VN THC S KINH T CHUYÊN NGÀNH : KINH T TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG
MÃ S : 60.31.12

NGI HNG DN KHOA HC:
TS. MAI THANH LOAN

LI

CM N Chân thành cm n Ban Giám hiu và Khoa ào to
Sau i hc Trng
i hc Kinh T Thành ph H Chí
Minh đã to điu kin thun li cho tôi hc tp
và nghiên cu trong sut thi gian qua.
Chân thành cm n các Thy Cô Trng i hc Kinh
T Thành ph H Chí
Minh đã nhit tình ging dy cho tôi
trong sut quá trình tham gia hc tp ti Trng.
Chân thành cm n Cô Mai Thanh Loan đã tn tình ch bo, góp ý và đng
viên tôi trong sut quá trình thc hin
lun vn.
Chân thành cm n gia đình, bn bè, đng nghip đã
to điu kin thun li
nht đ tôi hoàn thành lun vn này.
Xin trân trng cm n,

Tác gi lun vn

Trn Th Cm Hà


1.2.1. Khái nim 7
1.2.2. Ch tiêu đo lng chính sách c tc 7
1.2.2.1. T l chi tr c tc 7
1.2.2.1. T sut c tc . 7
1.2.3. Các nhân t nh hng đn chính sách c tc 9
1.2.3.1. Các hn ch pháp lý 9

1.2.3.2. Các điu khon hn ch 9
1.2.3.3. Các nh hng ca thu 10
1.2.3.4. Các nh hng ca kh nng thanh khon 10
1.2.3.5. Kh nng vay n và tip cn các th trng vn 10
1.2.3.6. Tính n đnh ca li nhun 11
1.2.3.7. Các c hi tng trng vn 11
1.2.3.8. Lm phát 11
1.2.3.9. Các u tiên ca c đông 12
1.2.3.10. Bo v chng loãng giá 12
1.2.4. Các chính sách chi tr c tc 13
1.2.4.1. Chính sách li nhun gi li th đng 13
1.2.4.2. Chính sách c tc tin mt n đnh 14
1.2.4.3. Các chính sách chi tr c tc khác 16

1.3. XU HNG CHI TR C TC TRÊN TH GII 16

1.4. MT S NGHIÊN CU TRÊN TH GII V YU T TÁC NG N
CHÍNH SÁCH C TC 19
1.4.1. Mt s nghiên cu lý thuyt và thc nghim 19
1.4.2. Tóm tt các nhân t nh hng đn t l chi tr c
tc t các nghiên cu . 25
1.5. XÂY DNG MÔ HÌNH HI QUY KIM NH CÁC NHÂN T TÁC
NG N CHÍNH SÁCH C TC CA CÁC CTNY TRÊN HOSE 26

hn ch đn vic tích ly vn t ngun li nhun gi li, nh hng đn s phát trin
ca công ty trong tng lai . 52
2.3.3. Chính sách c tc cha hng ti mt c cu vn ti u 53
2.3.4. Yu t phát tín hiu đc quan tâm quá mc 54
2.3.5. Các vn đ phát sinh khác 56
2.3.5.1. Tính minh bch trong công b tình hình tài chính ca doanh nghip 56
2.3.5.2. Chm tr trong vic công b thông tin và thiu các quy đnh x lý rõ ràng 57
KT LUN CHNG 2 58
CHNG 3: MT S GII PHÁP XÂY DNG CHÍNH SÁCH C TC TI
U TRONG DOANH NGHIP 59 3.1. Cn đc bit chú trng nhân t li nhun trong xây dng chính sách c tc ca
công ty 59
3.2. Cn xây dng chính sách c tc phù hp vi tng giai đon sng ca doanh
nghip 60
3.2.1. Giai đon khi s 60
3.2.2. Giai đon tng trng 61
3.2.3. Giai đon bão hòa 63
3.2.4. Giai đon suy thoái 65
3.3. Cn tuân th các nguyên tc c bn trong chính sách c tc 67
3.4. Mt s
gii pháp h tr 69
3.4.1. Xây dng chính sách c tc di tác đng ca thu 69
3.4.2. Mt s gi ý khác 72

KT LUN CHNG 3 74

KT LUN 75



DANH MC CÁC BNG BIU

Bng 1-1. Thng kê t sut c tc phân theo ngành 19
Bng 1.2. Các nhân t tác đng đn t l chi tr c tc đc rút ra t các nghiên cu
26
Bng 2-1. Xu hng phát trin các hình thc chi tr c tc 32
Bng 2-2. Xu hng phát trin các mc chi tr c tc 35
Bng 2-3. Xu hng phát trin ca t l chi tr c tc 37
Bng 2-4. Xu hng phát trin ca t su
t c tc 39
Bng 2-5. Thng kê giá tr trung bình các bin đi vi hình thc chi tr c tc 41
Bng 2-6. Tóm tt các ch tiêu thng kê mô t ca các bin 43
Bng 2-7. H s tng quan gia các bin 44
Bng 2-8. Kt qu kim đnh t tng quan ca mô hình 45
Bng 2-9. Tác đng ca 7 bin đc lp đn t l chi tr c tc 47
Bng 2-10. Tác đng c
a 6 bin đc lp đn t l chi tr c tc 48
Bng 2-11. Tác đng ca 5 bin đc lp đn t l chi tr c tc 48
Bng 2-12. Tác đng ca 4 bin đc lp đn t l chi tr c tc 49
Bng 2-13. Tác đng ca 3 bin đc lp đn t l chi tr c tc 50
Bng 3-1.
Các thông s
chin lc tài chính giai đon khi s 61

Bng 3-2. Các thông s chin lc tài chính giai đon tng trng 62
Bng 3-3. Các thông s chin lc tài chính giai đon bão hòa 64
Bng 3-4. Các thông s chin lc tài chính giai đon suy thoái 66
Bng 3-5. Tóm tt các nhân t nh hng đn chính sách c tc 68
Bng 3-6: So sánh tác đng thu thu nhp ca phng thc chi tr c tc tin mt và

trng vn không hoàn ho c tc là mt vn đ. Brealey và Myers (2005) lit kê
c tc là mt trong mi vn đ quan trng đn nay vn cha đc gii quyt thu
đáo trong lnh vc qun tr tài chính. Black (1976) cho rng vic chia c tc là bài
toán đ c bn nht trong kinh t. Mt s kho sát thc nghim cho thy rng c
nhà qun lý và các nhà đu t đu ng h thanh toán c tc. Lintner (1956) tìm thy
rng các công ty Hoa K trong nhng nm sáu mi phân phi mt phn ln thu
nhp ca h cho c tc, và h cng duy trì mt chính sách c tc n đnh. Theo thi
gian, các nghiên cu ngày càng gia tng và m rng đ tìm ra các yu t khác nhau
nh hng đn t l chi tr c tc ca doanh nghip.
Các lý thuyt  nhng nc đã phát trin cng nh  nhng nn kinh t mi ni
(Aivazian, Booth and Cleary, 2003; Booth, Aivazian, Demirguc-Kunt, and
Maksimovic, 2001; Fan, Titman and Twite, 2009; Glen, Karmokolias, Shah, 1995;
La Porta, Lopez-de-Silanes, Shleifer, Vishny, 2000; Mitton, 2004) đu mun xác
đnh các yu t quyt đnh chính sách c tc là gì? Và h rút ra nhiu kt lun khác
nhau, chng hn nh:
- i vi chính sách c tc, các lý thuyt hin nay cho rng, ging nh nn kinh t
các nc đã phát trin, chính sách c tc ca các doanh nghip nm trong khu vc
kinh t mi ni đu b nh hng bi li nhun, n, và t l giá tr s sách so vi
giá th trng (Aviazian et al., 2003). Và các doanh nghip trong nn kinh t mi
ni thì tr c tc cao hn các doanh nghip  nn kinh t đã phát trin.
-Trang 2-
- Vic bo v quyn li c đông càng mnh m thì chính sách c tc càng cao
(Mitton, 2004; La Porta et al., 2000).
Nhng đ tìm mt li gii duy nht cho chính sách c tc là cha có.  bit chính
sách c tc ca các doanh nghip Vit Nam, c th là các doanh nghip niêm yt
trên sàn giao dch chng khoán Thành ph H Chí Minh (HOSE) thi gian qua b tác
đng bi nhng nhân t nào? Mc đ nh hng ca các nhân t c th ra sao? Tác
gi chn đ tài: “Các nhân t tác đng đn chính sách c tc ca các công ty
niêm yt trên HOSE”


các công ty niêm yt
và ng dng mô hình hi quy kinh t lng đ đánh giá tác đng
ca các bin đc lp đn bin ph thuc nh th nào. S dng các chng trình nh
Microsoft Office Excel, Eviews đ h tr tính toán trong nghiên cu.

5. KT CU LUN VN
Ngoài phn m đu và kt lun, Lun vn đc trình bày theo kt cu sau:
Chng 1: Tng quan v c tc và chính sách c tc
Chng 2: Phân tích các nhân t tác đng đn chính sách c tc ca các doanh
nghip niêm yt trên HOSE giai đon 2007 – 2010
Chng 3: Mt s gii pháp nhm xây dng chính sách c tc ti u trong doanh
nghip
-Trang 4-
CHNG 1
TNG QUAN V C TC VÀ CHÍNH SÁCH C TC

1.1. TNG QUAN V C TC
1.1.1. Khái nim:
C tc đc hiu là mt phn li nhun sau thu ca công ty dành đ chi tr cho các
c đông (ch s hu công ty). C tc còn đc gi là li tc c phn. C tc là
nhau cho mi c phiu cùng mt loi, hoc c phiu ph thông (c phiu thng)
hoc c phiu u đãi. Sau khi thông báo chi tr c tc đc công b, c tc tr
thành khon phi tr ca công ty.

1.1.2. Quá trình chi tr c tc
Các công ty  M thng tr c tc hàng quý. Còn  Vit Nam các công ty thng
tr c tc 2 ln/nm.
C tc thng đc đ xut bi Hi đng qun tr và sau đó đc thông qua bi
i hi đng c đông. Tin trình chi tr c tc din ra nh sau:






Nh vy, giá tham chiu ca c phiu FPT vào ngày 22/06/2011 là 45.755đ ch
không phi ly giá đóng ca phiên lin trc tc 50.000đ.
 Ngày cht danh sách hay ngày đng ký (record date): C tc công b
s đc phân phi cho nhng ai là c đông đng ký tính đn ngày c th này.
 Ngày thanh toán c tc (dividend payment date): là ngày c tc đc
gi đn cho các c đông đng ký.

1.1.3. Các phng thc chi tr
 c tc
1.1.3.1. C tc tr bng tin mt
C tc tin mt là loi c tc ph bin nht. C tc tin mt là s đn v tin t mà
công ty thanh toán cho c đông tính trên phn trm mnh giá mt c phn. Mnh
giá là giá tr ghi trên giy chng nhn c phiu. Hin nay các c phiu niêm yt 
Vit Nam điu có mnh giá thng nht 10.000 đng.
Ví d:
VNM thông báo chi tr c tc đt 1 nm 2010 bng tin mt, t l 30%
-Trang 6-
mnh giá. Ngha là mi c phiu nhn đc c tc 10.000 x 30% = 3.000đ. C
đông s hu 100 c phiu s nhn đc tin c tc là 100x 3.000 = 300.000đ
Tr c tc bng tin mt làm gim tin mt dn đn gim tài sn và gim li nhun
cha phân phi trên bng cân đi k toán, tc gim ngun vn ch s hu.

1.1.3.2. C tc tr bng c phiu
Tr c tc bng c phiu là công ty chi tr c phn thng cho các c đông nm gi
c phn thng theo t l nht đnh và công ty không nhn đc khon tin thanh
toán nào t phía c đông.

đc đem ra phân phi nh th nào, bao nhiêu đc gi li đ tái đu t và bao
nhiêu dùng đ chi tr c tc cho các c đông.
Li nhun gi li cung cp cho các c đông mt ngun tng trng li nhun tim
nng trong tng lai thông qua tái đu t, còn c tc mang li cho các c đông mt
li nhun hu hình hin ti. Vì th, chính sách c tc s nh hng đn s lng
vn c phn trong cu trúc vn ca doanh nghip (thông qua li nhun gi li) và
chi phí s dng vn ca doanh nghip.

1.2.2. Ch tiêu đo lng chính sách c tc:
1.2.2.1. T l chi tr c tc (Dividend payout ratio):
T l chi tr c tc phn ánh mc c tc mà c đông đc hng chim t l bao
nhiêu trong thu nhp trong k do công ty to ra và đc đo lng nh sau:

C tc mi c phn (DPS)
T l chi tr c tc =
Thu nhp mi c phn (EPS)

ây là mt trong nhng nhân t quyt đnh đn giá th trng ca c phn.
Ví d: Công ty c phn xut nhp khu thy sn An Giang (mã chng khoán: AGF)
chi tr 2000đ tin c tc nm 2010 cho c đông. EPS nm 2008 ca AGF là 3.280đ.
Vy t l chi tr c tc ca AGF nm 2008:
%61
3280
2000
 .
Nh vy, AGF đã trích 61% thu nhp đ chi tr c tc cho các c đông, ch gi li
39% cho tái đu t.

1.2.2.2. T sut c tc (Dividend Yield or Dividend-Price ratio)
-Trang 8-


Ta thy, t sut c tc ca công ty c phn xut nhp khu thy sn Bn Tre
(11,63%) cao hn nhiu so vi công ty c phn sa Vit Nam (3,49%). Nu mt
nhà đu t quan tâm đn thu nhp c tc hn là thu nhp lãi vn thì s chn c
phiu ca công ty c phn XNK Bn Tre -Trang 9-
1.2.3. Các nhân t nh hng đn chính sách c tc
Trong thc t có rt nhiu các yu t nh hng đn chính sách c tc. Tuy nhiên,
các yu t c bn sau cn đc cân nhc khi các nhà qun tr la chn mt chính
sách c tc cho công ty mình.

1.2.3.1. Các hn ch pháp lý
Hu ht các quc gia đu có lut đ điu tit vic chi tr c tc ca nhng doanh
nghip đã đng ký hot đng kinh doanh  nc đó. Vì vy khi n đnh chính sách
c tc thì các doanh nghip cn phi cân nhc các hn ch sau nh các nguyên tc
v mt pháp lý:
- Hn ch suy yu vn: tc là doanh nghip không th dùng vn đ chi tr c tc.
 mt s các quc gia trong đó có Vit Nam, vn đc đnh ngha ch bao gm
mnh giá ca c phn thng, trong khi  mt s các quc gia khác, vn đc
đnh ngha bao quát hn, gm c phn vn góp vt quá tài khon mnh giá
(thng đc gi là thng d vn).
- Hn ch li nhun ròng: tc c tc phi đc chi tr t li nhun ròng hin nay
và thi gian qua. Hn ch này đòi hi mt công ty phi có phát sinh li nhun
trc khi đc phép chi tr c tc tin mt. iu này nhm ngn cn các ch s
hu rút li vn đu t ban đu và làm suy yu v th an toàn ca các ch n.
- Hn ch mt kh nng thanh toán: tc không th chi tr c tc khi công ty mt
kh nng thanh toán (n nhiu hn tài sn), nhm đm bo quyn u tiên ca
các ch n đi vi tài sn ca doanh nghip.

mt vn đ rt nhy cm trong giai đon kinh doanh suy yu dài hn, khi c li
nhun và dòng tin đu st gim. Các doanh nghip tng trng nhanh chóng có
nhiu các c hi đu t sinh li cng thng thy khó khi phi va duy trì đ thanh
khon va chi tr c tc cùng mt lúc.

1.2.3.5. Kh nng vay n và tip cn các th trng vn
Doanh nghip ln, có uy tín, d dàng tip cn vi th trng tín dng và các ngun
-Trang 11-
vn khác thì càng có nhiu kh nng chi tr c tc bi kh nng thanh khon linh
hot và tn dng các c hi đu t và tài chính bt thng. Ngc li, đi vi các
doanh nghip nh, ch có vn c phn đc kim soát cht ch và ít giao dch
thng xuyên, khó tip cn vn bên ngoài thì khi có c hi đu t mi thun li
thng vic chi tr c tc không nht quán vi mc tiêu ti đa hóa giá tr doanh
nghip.

1.2.3.6. Tính n đnh ca li nhun
Mt doanh nghip có lch s li nhun n đnh thng sn lòng chi tr c tc cao
hn doanh nghip có thu nhp không n đnh. Hu ht các doanh nghip ln, có c
phn đc nm gi rng rãi, thng do d đi vi vic h thp chi tr c tc, ngay
c nhng lúc gp khó khn nghiêm trng v tài chính.

1.2.3.7. Các c hi tng trng vn
Mt doanh nghip tng trng nhanh thng có nhu cu vn ln đ tài tr cho các
c hi đu t hp dn ca mình. Vì th, thay vì chi tr c tc nhiu và sau đó c
gng bán c phn mi đ huy đng đ s vn mi cn thit, doanh nghip thuc
loi này thng chi tr c tc  mc thp, gi li mt phn ln li nhun và tránh
bán c phn mi ra công chúng va tn kém va bt tin.

1.2.3.8. Lm phát
Trong điu kin nn kinh t có lm phát, vn tích ly t khu hao thng không đ

c phiu ca h tng lên. H qu là, nhng doanh nghip tr c tc thp s thy có
li khi thay đi chính sách c tc cho đn khi nào 40 phn trm trong toàn b các
doanh nghip điu có c tc cao. Ti đim này, th trng c tc đt trng thái cân
bng. Chính sách c tc ca doanh nghip riêng l bây gi không còn quan trng
na.

1.2.3.10. Bo v chng loãng giá
-Trang 13-
Nu mt doanh nghip chp nhn chính sách s dng phn ln li nhun ca mình
đ chi tr c tc, thì khi có các d án tim nng sinh li doanh nghip có th cn
phi bán c phn mi nhm huy đng thêm vn đu t cho d án. Nu các nhà đu
t hin hu ca doanh nghip không mua hay không th mua mt t l cân xng c
phn mi phát hành, quyn li ch s hu theo phn trm ca h trong doanh
nghip s b gim xung (b loãng). Do đó, mt vài doanh nghip chn cách gi li
li nhun nhiu hn và chi tr c tc thp hn đ tránh ri ro loãng giá. Tuy nhiên,
có nhiu cách khác thay cho cách gi li li nhun cao, chng hn nh huy đng
vn t bên ngoài qua hình thc n. Nhng s dng cách này thì doanh nghip phi
lu ý vì nó làm tng ri ro tài chính ca đn v, tng chi phí s dng vn c phn và
 mt thi đim nào đó, làm gim giá c phn.
Mt khác, nu doanh nghip đã có sn mt cu trúc vn ti u, chính sách huy đng
vn t bên ngoài di hình thc n rt có th phn tác dng, tr khi doanh nghip
gi li hay mua li đc vn c phn mi trong th trng vn đ đ bù tr cho n
gia tng.
Ngoài ra, trong thc t còn rt nhiu yu t khác nh hng đn s la chn chính
sách c tc nh: cu trúc c đông, hình thc s hu, quy mô doanh nghip, kh
nng to li nhun, đc đim phát trin ca doanh nghip, lãi sut ngân hàng, Hi
đng qun tr ca doanh nghip nên cân nhc các yu t này tùy trng hp đ đt
đn mt chính sách c tc tt nht có th đc.

1.2.4. Các chính sách chi tr c tc

vy, mc dù t l c tc có khuynh hng đi theo sau mt gia tng trong li nhun
thì cng có trì hoãn li trong mt chng mc nào đó. Chính sách c tc n đnh
đc u tiên vì các lý do sau:
- Các nhà đu t cho rng vic thay đi chính sách c tc có ni dung hàm cha
thông tin – h đánh đng các thay đi trong mc c tc ca doanh nghip vi
mc sinh li. Ct gim c tc nh mt tín hiu là tim nng li nhun dài hn
ca doanh nghip đã st gim và ngc li mt s gia tng trong li nhun nh

Trích đoạn M ts nghiên cu lý thuy t và th c ngh im KT QU NGHIÊN CU MÔ HÌNH HI QUY K IM NH CÁC NHÂ NT ng 3-4 Các thông s chi nl c tài chính giai đ on suy thoái

---