B GIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.H CHệăMINH
THÁI ÁI UYểN THU TÁCăNGăNăCHệNHăSÁCHăC TC
CAăCÁCăDOANHăNGHIP
LUNăVNăTHCăSăKINHăT
TP. H ChíăMinhă- Nmă2014

B GIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.H CHệăMINH THÁI ÁI UYểN
Mc Lc
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các bng biu
Tóm tt 1
1. Chng 1: Gii thiu 2
1.1. Lý do chn đ tài 2
1.2. Mc tiêu nghiên cu 3
1.3. Câu hi nghiên cu 3
1.4. óng góp ca lun vn 4
1.5. B cc ca lun vn 4
2. Chng 2: Tng quan lý thuyt và các kt qu nghiên cu trc đây 5
2.1. Tng quan lý thuyt 5
2.1.1. Tng quan c tc và thu c tc 5
2.1.1.1. Khái nim 5
2.1.1.2. Các phng thc chi tr c tc 5
2.1.2. Tng quan v chính sách c tc 7
2.2. Tng quan các nghiên cu thc nghim trên th gii v chính sách

4.7. Nhóm công ty có quy mô nh 45
4.7.1. Mô hình hi quy đa bin 45

4.7.2. Mô hình hi quy đn bin 47
4.8. Nhóm công ty có quy mô nh nht 48
4.8.1. Mô hình hi quy đa bin 48
4.8.2. Mô hình hi quy đn bin 49
4.9. Nhóm công ty có c hi đu t nhiu nht 50
4.9.1. Mô hình hi quy đa bin 50
4.9.2. Mô hình hi quy đn bin 51
4.10. Nhóm công ty có c hi đu t nhiu 52
4.10.1. Mô hình hi quy đa bin 52

4.10.2. Mô hình hi quy đn bin 53
4.11. Nhóm công ty có c hi đu t ít 54
4.11.1. Mô hình hi quy đa bin 54

4.11.2. Mô hình hi quy đn bin 55
4.12. Nhóm công ty có c hi đu t ít nht 56
4.12.1. Mô hình hi quy đa bin 56
4.12.2. Mô hình hi quy đn bin 58
4.13. Kt qu chy hi quy th hin mi quan h gia t sut c tc và
thu sut thu thu nhp đi vi bng d liu chia làm 9 nhóm 60
5. Chng 5: Kt lun 62
Ph lc

DANH MCăCÁCăBNG BIU

ty có li nhun càng cao thì chi tr c tc tin mt càng tng khi thu sut
thu thu nhp cá nhân đánh trên c tc gim.

2 1. Chngă1:ăGiiăthiu
1.1. LỦădoăchnăđătài
Th trng chng khoán Vit Nam sau nhiu nm chun b, vào nm 1998,
chính thc ra đi, đn nm 2000 thc hin phiên giao dch đu tiên - đã to
tin đ cho các công ty đi chúng huy đng vn, cung cp môi trng đu
t cho công chúng bng cách nm gi, mua bán c phiu ca các công ty
niêm yt – gi là nhà đu t. ng trên góc đ doanh nghip, bên cnh
quyt đnh tài tr và quyt đnh chi tiêu thì chính sách c tc là mt yu t
quan trng giúp làm tng giá tr doanh nghip. Chính sách c tc truyn ti
tín hiu d báo s phát trin ca công ty (Bhattacharya 1979) đn th trng
rng ch nhng công ty tt mi chi tr c tc; c tc cng là công c giúp
hn ch vn đ đi din bng cách tit gim dòng tin t do sn có đ chi
tiêu ca nhà qun lý (Jensen 1986) – vn đ này cho rng có s xung đt
gia li ích ca nhà qun lý và li ích ca các c đông. Nó xut phát t vic
nhà qun lý hành đng vì đng c riêng, vì li ích cá nhân ca mình, tc là
h xây dng mt đ ch riêng ca mình bng cách đu t tin vào d án có
NPV âm, hoc chi tin mt quá mc cho các khon thng, thù lao, và các
đc quyn.
ng trên góc đ nhà đu t, c tc là mt ngun thu nhp quan trng
không ch ca nhng nhà đu t nm gi c phiu dài hn, mà còn là ca
nhà đu t c phiu “lt sóng”. C đông xem vic chi tr c tc là thu
nhp khi nm gi c phiu ca công ty, do đó, c tc tác đng không nh
đn quyt đnh ca các nhà đu t trên th trng chng khoán. Theo Miller
và Rock (1985), c tc không ch đn thun là chính sách ca doanh


1
Trn Ngc Th (2007) – Tài chính doanh nghip hin đi, Nhà xut bn Thng kê, trang 331.
4

cá nhân t c tc là gì ?
1.4. óngăgópăcaălunăvn
Lun vn có 3 đóng góp chính nh sau :
Th nht, lun vn góp phn làm sáng t thêm mi quan h gia thu sut
thu thu nhp và c tc tin mt ca các công ty niêm yt trên sàn giao dch
chng khoán TP. HCM bng nghiên cu thc nghim, cng nh tìm hiu
yu t nào trong các yu t li nhun, c hi đu t, và quy mô có tác đng
đn mi quan h này.
Th hai, kt qu ca bài nghiên cu có th giúp nhng nhà đu t quan tâm
đn c tc ca doanh nghip có th la chn danh mc đu t theo đúng
khu v ca mình.
Th ba, các nhà điu hành chính sách có th đa ra chính sách thu thu
nhp cá nhân t c tc phù hp nhm điu tit th trng theo mc tiêu đã
đnh sn.
1.5. Băccăcaălunăvn
Lun vn gm có 5 chng: Chng 1 gii thiu và trình bày tng quan các
ni dung chính ca lun vn và gii thích lý do tác gi chn đ tài này đ
nghiên cu. Chng 2 trình bày tng quan lý thuyt, kt qu ca các nghiên
cu thc nghim có liên quan trc đây. Chng 3 mô t mu, phng
pháp nghiên cu, mô hình nghiên cu và gii thích các bin đc s dng
đ phân tích. Chng 4 tho lun v nhng kt qu thc nghim. Chng 5
kt lun ca lun vn.
5

2. Chngă2:ăTngăquanălỦăthuytăvàăcácăktăquănghiênăcuătrcăđây

tình hình hot đng thun li cng nh dòng tin n đnh ca doanh nghip.
C tc c phn
Doanh nghip có th gia tng c phn ca mình bng cách chi tr c tc c
phn, hay còn gi là tr c tc bng c phiu cho các c đông. Nói cách
khác, tr c tc bng c phiu là công ty chi tr c phn thng cho các c
đông nm gi c phn thng theo t l nht đnh và công ty không nhn
đc khon tin thanh toán nào t phía c đông. Hình thc này đc áp
dng khi doanh nghip mun gi li li nhun cho mc đích đu t và
mun làm an lòng c đông. Hình thc này tuy làm loãng giá c phiu,
nhng li hn ch lng tin mt đi ra khi doanh nghip. Li th ca c
tc c phn là c đông có s la chn gi li c phn, hoc bán mt phn
c phn mi nhn đ bin thành c tc tin mt cho mình. C tc c phn
cng có li th là có th hoãn đóng thu thu nhp cho đn khi nhà đu t
bán s c phn đó. Nhìn chung, khi th trng chng khoán đang trong xu
th tng, các c đông mong mun đc tr c tc bng c phiu và ngc
li, khi th trng gim, nhà đu t mun nhn c tc tin mt.
Mua li c phn
Công ty có th tin hành mua li mt phn hoc toàn b s c phiu do
công ty đã phát hành đang thuc quyn s hu ca các c đông theo
phng thc mua trc tip t c đông bng cách đa ra mt mc giá đm
thng cao hn giá th trng, hoc có th mua li  th trng t do, hoc
7

có th thng lng riêng đ mua li t nhng ngi đang nm gi mt s
lng ln c phn – gi là mua li c phn. C phn mua li đc gi là c
phiu qu. Vic mua li c phn làm gim s lng c phiu đang lu hành
ca doanh nghip, và s c phiu qu này s không đc tr c tc, không
có quyn biu quyt. Mua c phiu qu đc xem nh là quyt đnh c tc
vì đây là cách thc mà li nhun ca doanh nghip đc chi tr di hình
thc lãi vn.

các doanh nghip thng c gng duy trì mt mc c tc n đnh theo thi
gian.
Nguyên lý gi li li nhun th đng cng đ xut là công ty ‘‘tng trng’’
thng có t l chi tr c tc thp hn các doanh nghip đang trong giai
đon sung mãn (bão hòa).
Chínhăsáchăc tc tin mt năđnh
Chính sách c tc tin mt n đnh đc xây dng trên c s lý thuyt n
đnh li tc c phn. Theo đó, công ty duy trì mc chi tr c tc tng đi
n đnh liên tc qua các nm, s bin đng nu có s không đáng k so vi
s bin đng ca li nhun. Hu ht các doanh nghip và c đông đu thích
chính sách c tc tng đi n đnh. Tính n đnh đc đc trng bng mt
s min cng trong vic gim lng tin mt chi tr c tc t k này sang
k khác. Tng t, nhng gia tng trong t l c tc thng vn b trì hoãn
cho đn khi nào các giám đc tài chính thc s tin tng rng các khon li
nhun trong tng lai đ cao đn mc đ tha mãn c tc ln hn, đng
thi, khi đã tng thì s c gng duy trì c tc  mc đã đnh cho đn khi
9

công ty thy rõ là không th hy vng ngn chn đc s gim sút li nhun
kéo dài.
Cácăchínhăsáchăchiătr c tcăkhác
Ngoài các chính sách c tc trên, các doanh nghip có th áp dng các
chính sách chi tr c tc khác nh : Chính sách c tc có t l chi tr không
đi theo li nhun ca doanh nghip trong nm; hoc chính sách chi tr c
tc thp hàng quý cng vi c tc thng vào cui nm.
2.2. Tngă quană cácă nghiênă cuă thcă nghim trênă thă giiă v chínhă
sáchăcătcăvàătácăđng caăthu
Khó có th ph đnh rng thu rt quan trng, tác đng không nh đn
quyt đnh ca các nhà đu t, điu này có th mô t thông qua phn ng
ca nhà đu t trên th trng trái phiu. So vi trái phiu chính ph thì tin

Theo Lintner (1956), các doanh nghip có các t l chi tr c tc mc tiêu
dài hn, c tc thay di theo sau nhng thay đi trong li nhun n đnh và
kéo dài hn là luôn bám sát t l chi tr c tc mc tiêu s thay đi c tc
bt c khi nào li nhun thay đi, bi nhng giám đc tài chính trong
nghiên cu ca ông tin rng các c đông thích mt tin trình n đnh trong
chính sách c tc. Các doanh nghip càng bo th thì h càng chm thay
đi mc tiêu chi tr c tc ca mình. Mô hình đn gin ca Lintner xác
nhn rng c tc ph thuc mt phn vào li nhun hin ti ca doanh
nghip và mt phn vào c tc ca nm trc. Lintner cng cho rng các
giám đc tài chính thng tp trung vào nhng thay đi trong vic chi tr
c tc hn là mc chi tr tuyt đi, tc là nu mc c tc chi tr trong nm
nay là 5% thì s là mt quyt đnh tài chính n tng nu c tc ca nm
trc là 2%, nhng s không là gì nu c tc ca nm trc cùng là 5%; và
11

h đc bit lo lng v vic phi hy b chính sách chi tr c tc cao trc
đây do nhng tác đng ngc ca quyt đnh này. Có nhiu yu t nh
hng đn vic la chn chính sách c tc ca doanh nghip nh các hn
ch pháp lý ngn cm vic chi tr c tc làm suy yu vn ca doanh
nghip; các điu khon gii hn trong hp đng trái phiu ca công ty và
các tha thun tài tr khác; hay kh nng thanh khon; kh nng tip cn
các th trng vn; tính n đnh ca li nhun hay lm phát, cng nh c
hi tng trng vn; trong đó tác đng ca thu là mt trong nhng tác
đng không th b qua, nh hng không nh đn vic la chn chính sách
c tc ca doanh nghip.
 theo dõi tác đng ca thu đn chính sách chi tr c tc, chúng ta cùng
xem xét trng hp ti M: Trc nm 1986, thu sut biên t cá nhân
(50%) đánh trên thu nhp c tc cao hn nhiu so vi các thu sut biên t
đánh trên thu nhp lãi vn (20%) – điu này khuyn khích các doanh
nghip la chn chính sách chi tr c tc  mc thp, gi li li nhun ti

đó, chi tr c tc bng tin không phi gii pháp ti u, mà chính sách mua
li c phn dng nh là mt thay th tt. Tuy nhiên, không phi tt c các
công ty đu chn gii pháp này, nhiu công ty vn la chn tr c tc do
phi chu áp lc v pháp lut hay nhng điu khon riêng, rng không đc
phép mua c phiu qu. Litzenberger và Ramaswamy (1979, 1980, 1982)
cng đng quan đim vi Brennan là t sut c tc t l thun vi li nhun
trc thu, c th, nu t sut c tc tng 1% thì li nhun trc thu mong
đi phi tng 23%
2
. Tuy nhiên, Miller và Scholes (1978) li cho rng vic
thay đi thu sut s không làm nh hng đn chính sách c tc cng nh 2
Kalay và Michaely (2000) – Dividends and taxes: a re-examination, Financial Management, trang 55.
13

giá tr doanh nghip. Mu cht trong lý thuyt “Tax irrelevancy” này là da
trên gi thit tt c các nhà đu t đu có th d dàng chuyn đi t c tc
sang lãi vn bng cách điu chnh danh mc đu t ca h. iu này phù
hp vi nghiên cu ca Miller và Modiglianni (1961) v vic chính sách c
tc không tác đng đn giá tr doanh nghip khi hai ông gi đnh b qua tác
đng ca thu. Tuy nhiên, vic chuyn đi t c tc sang lãi vn d dàng
nh vy trong điu kin thc t ca th trng hay không? Ti M, trc
khi Tng thng Bush ban hành lut thu mi vào nm 2003, thu sut đánh
trên c tc cao hn thu sut đánh trên lãi vn, thông thng, nhà đu t s
thích lãi vn hn c tc, tuy nhiên, thc t không phi vy, nhiu doanh
nghip vn tip tc chi tr c tc. Gii thích cho hin tung này, có th s
dng lý thuyt “bird-in-hand”
3

công ty nhn đc s u đãi t chính sách ct gim thu vi chính sách c
tc ca nhóm các công ty REITs (Real Estate Investment Trust – Các công
ty y thác đu t bt đng sn) – vn không đc hng li t chính sách
ct gim c tc này. Tác gi ca bài báo nhn thy các công ty REITs và
“nonREITs” vn tng chi tr c tc mc dù có hay không vic đc hng
li t vic ct gim thu sut thu thu nhp cá nhân t c tc. Thm chí c
tc ca các công ty REITs vn tng trng mt cách nhanh chóng. T đó
Jesse Edgerton kt lun vic tng chi tr c tc ca các công ty sau khi điu
chnh thu sut nm 2003 là do nh hng ca vic tng trng li nhun
nhanh chóng, ch không phi do tác đng ca chính sách thu. Ông cng
nhn thy th trng đã tip nhn s tng trng t l chi tr c tc t gia
nm 2002 – tc na nm trc khi chính sách điu chnh thu sut thu thu
nhp cá nhân đc áp dng. iu này đc Jesse Edgerton gii thích là do
tác đng ca vic tng trng cao v li nhun ca nhóm công ty này – nh
vào s bùng n ca th trng bt đng sn M trong nhng nm đu ca
th k 21. Jesse cho rng, nn kinh t phát trin đã giúp các công ty kinh
doanh hiu qu, li nhun tng cao, vô tình trùng hp vi s kin ct gim
thu nm 2003. Do đó, thc t không có vic tng chi tr c tc do gim
15

thu sut, mà thc cht là do li nhun. Theo ngi vit, không th ph
nhn mt thc t là chính sách c tc chu tác đng rt ln t li nhun theo
nh kt qu nghiên cu ca Fama và French (2001), và cng có th thy
trong phn ni dung và kt qu ca bài nghiên cu này ca ngi vit. Tuy
nhiên, nu vì vy mà kt lun thu hoàn toàn không có tác đng đn vic
chi tr c tc ca doanh nghip liu có vi vàng?
Jesse Edgerton nhn thy kt qu nghiên cu ca mình khác vi kt qu
nghiên cu trc đó ca Chetty và Saez (2005), hay Brown, Liang, và
Weisbenner (2007) và Blouin, Raedy, và Shackelford (2011). Nhng kt
qu nghiên cu trên ch ra rng s tng trng v t l chia c tc gn lin

hai ông d đoán chính sách ci cách thu mi ca chính quyn Bush nm
2003 s tác đng đn nhng công ty có t sut li nhun cao và cao nht.
Nghiên cu vào nm 2013 ti th trng Nigeria– mt nc có nn kinh t
mi ni tng t Vit Nam – cng cho thy kt qu tng t vi kt qu
ca George M. Jabbour và Yikang Liu (2006). Trong bài nghiên cu ca
mình, James .O Odia và Killian.O. Ogiedu thc hin hàm hi quy th hin
mi quan h gia li nhun và thu đi vi c tc ca các công ty niêm yt
trên th trng chng khoán Nigeria. Kt qu nghiên cu cho thy có mi
quan h nghch bin có ý ngha gia thu và t l c tc đc chia. 17

Chngă3:ăDăliuăvàăphngăphápănghiênăcu
2.3. ChínhăsáchăthuăthuănhpăcáănhânăđánhătrênăcătcătiăVităNam
Có th coi nm 2009 là mt mc đánh du s thay đi ln v thu thu nhp
cá nhân ti Vit Nam.
Trc nm 2009, thu thu nhp cá nhân ti Vit Nam đc áp dng theo
Pháp lnh thu thu nhp cá nhân đi vi ngi có thu nhp cao s
35/2001/PL-UBTVQH10 ban hành ngày 19 tháng 05 nm 2001, có hiu lc
thi hành t ngày 01 tháng 07 nm 2001. Khon 1 điu 3 ca Pháp lnh quy
đnh “Tm thi cha thu thu đi vi các khon thu nhp v lãi tin gi
ngân hàng, lãi tin gi tit kim, lãi mua tín phiu, trái phiu, k phiu, c
phiu”, điu này có ngha là trong giai đon này, thu sut thu c tc bng
0% (không phn trm).
Vào ngày 21 tháng 11 nm 2007, Lut thu Thu nhp cá nhân s
04/2007/QH12 đc ban hành và có hiu lc t ngày 01 tháng 01 nm
2009. Khon 3 iu 3 ca Lut này quy đnh “Thu nhp chu thu thu nhp
cá nhân gm các loi sau đây, tr thu nhp đc min thu quy đnh ti
iu 4 ca Lut này: (…) Thu nhp t đu t vn bao gm: Tin lãi cho

154 quy đnh thi gian min thu thu nhp cá nhân đi vi thu nhp t c
tc nh sau “Min thu thu nhp cá nhân đi vi thu nhp t c tc mà cá
nhân thc nhn t ngày 01 tháng 08 nm 2011 đn ht ngày 31 tháng 12
nm 2012 do đu t vào th trng chng khoán, góp vn mua c phn ca
doanh nghip”. Theo đó, thu sut thu thu nhp cá nhân t c tc trong
giai đon t ngày 01 tháng 08 nm 2011 đn ht ngày 31 tháng 12 nm
2012 là 0% (không phn trm).