1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

PHẠM THỊ HẰNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NAM HỒNG (ĐÔNG ANH –
HÀ NỘI) ĐÁP ỨNG TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG
GIÁO DỤC TRƯỜNG TRUNG HỌC
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2015

HÀ NỘI – 2015
3

LỜI CẢM ƠN
Luận văn này được hoàn thành tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Có được bản
luận văn tốt nghiệp này, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới
đến Đại học Quốc gia Hà Nội, trường Đại học Giáo dục, đặc biệt là TS. Nguyễn
Văn Ly - người đã trực tiếp hướng dẫn, dìu dắt, giúp đỡ tác giả trong suốt quá
trình triển khai, nghiên cứu và hoàn thành đề tài "Quản lý hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp ở trường trung học cơ sở Nam Hồng (Đông Anh - Hà Nội) đáp
ứng tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường trung học”.
Xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy cô giáo – những nhà khoa
học đã trực tiếp giảng dạy, truyền đạt những kiến thức khoa học chuyên ngành
Quản lí giáo dục cho bản thân tác giả trong những năm tháng qua. Xin gởi tới
phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Đông Anh lời cảm tạ sâu sắc vì đã tạo mọi điều
kiện thuận lợi giúp tác giả thu thập số liệu cũng như những tài liệu nghiên cứu cần
thiết liên quan tới đề tài tốt nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn ban giám hiệu, các đồng chí giáo viên chủ nhiệm,
giáo viên bộ môn, các em học sinh và các bậc cha mẹ học sinh đã tích cực ủng hộ
và nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình điều tra, khảo sát, thu thập dữ liệu liên
quan đến đề tài. Xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn quan tâm giúp
đỡ động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và hoàn
thành luận văn này.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song luận văn này vẫn khó tránh khỏi những
thiếu sót, hạn chế. Tác giả kính mong nhận được những ý kiến góp ý, chỉ bảo của
thầy cô, các nhà khoa học, bạn bè đồng nghiệp và những người quan tâm để luận
văn được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 27 tháng 11 năm 2014
Tác giả

Giáo viên chủ nhiệm
Giáo dục ngoài giờ lên lớp
Hoạt động giáo dục
Khoa học kĩ thuật
Quản lí giáo dục
Thể dục thể thao
Trung học cơ sở
Trung học phổ thông
Thanh niên cộng sản
Thiếu niên tiền phong
Tổng phụ trách
Ủy ban nhân dân
Chủ nghĩa xã hội
5

MỤC LỤC

Lời cảm ơn……………………………………………………………………… i
Danh mục chữ viết tắt…………………………………………………………… ii
Mục lục……………………………………………………………………………

iii
Danh mục bảng…………………………………………………………………

vii
Danh mục biểu đồ ……………………………………………………………… viii
Danh mục hình…………………………………………………………………… viii
MỞ ĐẦU
………………………………………………………………………… 1
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

1.3.6. Quy trình tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp……………… 20
1.3.7. Các lực lượng tham gia quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp…

20
1.4. Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong tiêu chuẩn đánh giá
chất lượng giáo dục trường trung học…………………………………….21
1.5. Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đáp ứng tiêu chuẩn đánh
giá chất lượng giáo dục trường trung học………………………………

22
1.5.1 Quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài
6

giờ lên lớp trên cơ sở các tiêu chí……………………………………… 22
1.5.2 Quản lý đội ngũ thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo yêu
cầu của các tiêu chí……………………………………………………….

25
1.5.3 Quản lý việc phối hợp, huy động các lực lượng giáo dục trong và ngoài
nhà trường tham gia tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo
yêu cầu của các tiêu chí………………………………………………… 27
1.5.4 Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện chương trình hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp theo yêu cầu của các tiêu chí………………


2.2.3 Tình hình học sinh……………………………………………………… 40
2.2.4 Tình hình cơ sở vật chất, phương tiện…………………………………… 41
2.3 Thực trạng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ
sở Nam Hồng…………………………………………………………… 44
2.3.1 Nhận thức của các đối tượng về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp…

44
2.3.2 Thực trạng tổ chức hoạt động hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp……. 51
2.4 Thực trạng quản lí hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung
học cơ sở Nam Hồng. ……………………………………………………

63
7

2.4.1 Thực trạng quản lý việc xây dựng kế hoạch, chương trình hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp………………………………………………

63
2.4.2 Thực trạng quản lý việc thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp……………………………………………………………… 64
2.4.3 Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh phí phục vụ cho
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp…………………………………….

65

GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ NAM HỒNG THEO
TIÊU CHUẨN ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG TRƯỜNG TRUNG HỌC……. 81
3.1 Các nguyên tắc đề xuất xây dựng biện pháp………………………… 81
3.1.1.
Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống ………………………………………
81
3.1.2
Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi………………………………………
81
3.1.3
Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ ……………………………………….
81
3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường trung hoc
cơ sở Nam Hồng đáp ứng tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục
trường trung học…………………………………………………………. 82
3.2.1 Nâng cao nhận thức, bồi dưỡng kĩ năng tổ chức hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp cho cán bộ quản lý, đội ngũ giáo viên chủ nhiệm, giáo
viên tổng phụ trách Đội………………………………………………… 82
8

3.2.2 Quản lý việc xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

98
3.3.2 Đối tượng khảo nghiệm …………………………………………………. 98
3.3.3 Nội dung khảo nghiệm ………………………………………………… 99
3.3.4 Phương pháp khảo nghiệm ……………………………………………… 99
3.3.5 Kết quả khảo nghiệm …………………………………………………….

99
3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp…………………………………………. 101
Tiểu kết chương 3………………………………………………………

103
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ…………………………………………… 104
1. Kết luận………………………………………………………………… …… 104
2. Khuyến nghị…………………………………………… …………………… 106
TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………………………… 107
PHỤ LỤC……………………………………………………………………… 110
9

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1. Bảng số liệu chung về cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên……… 39
Bảng 2.2. Số liệu về đội ngũ giáo viên của trường 5 năm gần đây 39
Bảng 2.3. Tình hình học sinh của trường 5 năm gần đây…………………… 40
Bảng 2.4. Số lớp………………………………………………………………. 42
Bảng 2.5. Số phòng học……………………………………………………… 42
Bảng 2.6. Đối tượng và phương pháp điều tra tại trường THCS Nam Hồng 44
Bảng 2.7. Nhận thức của BGH, GVCN về vị trí, vai trò của hoạt động

GDNGLL…………………………………………………………

66
Bảng 2.15.

Đánh giá của BGH về thực trạng quản lý sự phối hợp các lực lượng
giáo dục tham gia tổ chức hoạt động GDNGLL…………………

68
Bảng 2.16.

Đánh giá của GVCN về thực trạng công tác kiểm tra đánh giá hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp của BGH………………………….

69
Bảng 2.17.

Nguyện vọng của HS về các loại hình hoạt động GDNGLL……… 72
Bảng 2.18.

Nguyện vọng của học sinh về hình thức tổ chức hoạt động
GDNGLL…………………………………………………………

74
Bảng 3.1. Khảo nghiệm của GVCN về mức độ cần thiết, tính khả thi của 7
biện pháp

99
Bảng 3.2. Khảo nghiệm của BGH về mức độ cần thiết, tính khả thi của 7 biện
pháp ……………………………………………………….
11

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ngày nay, trong xu thế phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, kinh tế
tri thức và hội nhập quốc tế đang tạo ra những điều kiện thuận lợi cũng như thách
thức mới đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là giáo dục đào tạo.

môn học cung cấp kiến thức về các lĩnh vực khoa học cơ bản và có hệ thống, Bộ
Giáo dục và Đào tạo còn xây dựng các hoạt động bổ trợ, trong đó có hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với các hình thức sinh
hoạt hấp dẫn, nội dung phong phú góp phần hình thành cho học sinh về ý thức và
niềm tin, về thái độ ứng xử đúng đắn trong các mối quan hệ xã hội, về hành vi và
các kỹ năng sống, tạo cơ sở để học sinh bổ sung và hoàn thiện những tri thức đã
được học trên lớp

Ở các trường THCS, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã được tổ chức
triển khai thực hiện và đạt được nhiều kết quả tốt đẹp. Tuy nhiên cũng còn nhiều
trường vẫn chưa quan tâm chỉ đạo hoạt động này vì vậy hiệu quả hoạt động chưa
cao. Trường THCS Nam Hồng (Đông Anh - Hà Nội) là một trường đã và đang chú
trọng phát triển về chất lượng giáo dục. Nhà trường đã mạnh dạn đổi mới phương
thức quản lý, trong đó đặc biệt chú trọng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên
lớp của. Vì vậy, bước đầu đã đạt được kết quả đáng kể. Tuy nhiên đứng trước yêu
cầu của xã hội, nhà trường cần có những biện pháp quản lý hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp hiệu quả hơn, nhằm đáp ứng được tiêu chuẩn đánh giá chất lượng
giáo dục trường trung học.
Xuất phát từ những lí do nói trên, tác giả đã chọn nghiên cứu đề tài “Quản lý
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Trung học cơ sở Nam Hồng (Đông
Anh - Hà Nội) đáp ứng tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường trung học”.
Đây là luận văn thạc sĩ đầu tiên nghiên cứu về vấn đề này tại trường THCS Nam
Hồng.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận văn đề xuất những biện
pháp quản lý hoạt động GDNGLL nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
cho học sinh trường THCS Nam Hồng đáp ứng tiêu chuẩn đánh giá chất lượng
trường trung học.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở

7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
 Khảo sát, điều tra bằng phiếu hỏi
 Phỏng vấn, quan sát
 Phương pháp chuyên gia.
14

 Tổng kết kinh nghiệm và thử nghiệm
7.3. Phương pháp hỗ trợ khác
Ngoài các phương pháp trên tác giả còn sử dụng phương pháp thống kê để
xử lý thông tin, xây dựng mô hình, sơ đồ, bảng biểu.
8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
8.1. Ý nghĩa lý luận
Góp phần làm sáng tỏ những vấn đề lý luận liên quan đến quản lý hoạt động
GDNGLL đối với cấp THCS.
8.2. Ý nghĩa thực tiễn
Đề xuất những biện pháp quản lý phù hợp với thực tế và có tính khả thi giúp
nâng cao chất lượng hoạt động GDNGLL ở trường THCS Nam Hồng, qua đó giúp
nhân rộng kinh nghiệm quản lý hoạt động GDNGLL cho các trường THCS.
9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và các
phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
đáp ứng tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường trung học.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở
trường THCS Nam Hồng (Đông Anh - Hà Nội).
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường
THCS Nam Hồng đáp ứng tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường trung học. 15

viên, xây dựng đội ngũ quản lý và tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
giỏi về chuyên môn, có tinh thần trách nhiệm cao; nâng cao ý thức trách nhiệm của
16

đội ngũ cán sự lớp, toàn thể học sinh về việc tham gia các hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp [27].
Giang Thị Khuyên với nghiên cứu "Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp ở trường tiểu học miền núi huyện Mai Châu - Sơn La", đã chỉ ra
một số biện pháp tổ chức hoạt động GDNGLL cho học sinh tiểu học có hiệu quả
như: bồi dưỡng nhận thức, kỹ năng hướng dẫn, tổ chức quản lý hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp cho đội ngũ cán bộ, giáo viên; tăng cường công tác thi đua khen
thưởng; chăm lo xây dựng, quản lý CSVC; kiểm tra đôn đốc việc thực hiện hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp; phối hợp các lực lượng tham gia tổ chức [26].
Tác giả Hà Nhật Thăng (Chủ biên) – sách giáo viên Hoạt động GDNGLL
6,7,8,9 cũng đã nêu lên mục tiêu, nội dung, chương trình, phương tiện, trang thiết bị
cho việc tổ chức hoạt động GDNGLL, đánh giá kết quả tổ chức hoạt động
GDNGLL của học sinh đồng thời hướng dẫn thực hiện các chủ điểm… [33].
Như vậy, đã có không ít các tác giả nghiên cứu về hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp ở nhiều khía cạnh khác nhau, nhưng về quản lý hoạt động GDNGLL đáp
ứng tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường trung học thì chưa được đề cập
có hệ thống, cũng như chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này ở trường
THCS Nam Hồng (Đông Anh – Hà Nội).
1.2. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài
1.2.1. Một số khái niệm liên quan đến hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
1.2.1.1. Hoạt động
Họạt động là phương thức tồn tại của con người bằng cách tác động vào đối
tượng để tạo ra sản phẩm, nhằm thỏa mãn nhu cầu của bản thân và nhóm xã hội.
Hoạt động có những đặc điểm sau:
 Hoạt động bao giờ cũng có đối tượng.
 Con người là chủ thể của hoạt động.

Quản lý là một hiện tượng có thuộc tính lịch sử, nó là nội tại của quá trình lao
động. Quản lý phát triển không ngừng theo sự phát triển của xã hội. Vì vậy, lý luận
về quản lý được hình thành và phát triển qua các thời kì với các lý luận về chính trị,
kinh tế, xã hội. Tuy nhiên, chỉ mới gần đây, người ta mới chú ý đến chất khoa học
của quá trình quản lý và dần hình thành các lý thuyết quản lý.
Khái niệm quản lý đã được các nhà khoa học định nghĩa một cách khác nhau
tùy thuộc vào cách tiếp cận, góc độ nghiên cứu và hoàn cảnh xã hội, kinh tế, chính
trị. Có thể điểm qua một số quan điểm đó như sau:
F.W.Taylor (1856 -1915) là người được mệnh danh là cha đẻ của lý luận quản
lý, đã cho rằng: “Quản lý là một nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và
làm cái đó như thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ nhất” [14, tr.89].
18

Henry Fayol (1841 -1925), cha đẻ của thuyết quản lý hành chính quan niệm:
“Quản lý tức là lập kế hoạch, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm tra” [18].
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Bản chất của hoạt động quản lý gồm hai quá
trình tích hợp vào nhau, quá trình “quản” gồm sự coi sóc giữ gìn để duy trì tổ chức
ở trạng thái ổn định; quá trình “lý” gồm sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới, đưa hệ vào
thế phát triển”. Vậy quản lý = quản + lý. Hệ ổn định mà không phát triển thì tất yếu
dẫn đến suy thoái. Hệ phát triển mà không ổn định tất yếu dẫn đến rối ren. Vậy,
quản lý = ổn định + phát triển [1].
Nghiên cứu về khoa học quản lý, các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị
Mỹ Lộc cho rằng: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận
động các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra”[9].
Theo các tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ : “Quản lý là một quá trình
định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lí có hệ thống là quá trình tác động đến hệ
thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định. Những mục tiêu này đặc trưng cho
trạng thái mới của hệ thống mà người quản lí mong muốn”[22, tr37].
Tác giả Nguyễn Quốc Chí cho rằng: “Quản lý là những tác động có định
hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng bị quản lý trong tổ chức để

phải là những chức năng chung, tức là những chức năng phát sinh từ sự khác nhau
giữa sự vận động chung của cơ thể sản xuất với những vận động cá nhân của những
khí quan độc lập hợp thành cơ thể sản xuất đó. Một nhạc sĩ độc tấu tự điều khiển lấy
mình, nhưng một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng [13].
1.2.2.2. Quản lý giáo dục
Quản lí giáo dục trên cơ sở quản lý nhà trường là một phương hướng cải tiến
quản lý giáo dục theo nguyên tắc tăng cường phân cấp quản lý nhà trường nhằm
phát huy tối đa năng lực, trách nhiệm và quyền hạn của các chủ thể quản lý trực tiếp
thực hiện mục tiêu giáo dục, đào tạo mà xã hội đang yêu cầu. Như vậy, quản lí giáo
dục chính là quá trình tác động có định hướng của nhà quản lí giáo dục trong việc
vận hành nguyên lý, phương pháp chung nhất của kế hoạch nhằm đạt được những
mục tiêu đề ra. Những tác động đó thực chất là những tác động khoa học đến nhà
trường, làm cho nhà trường tổ chức một cách khoa học, có kế hoạch quá trình dạy
và học theo mục tiêu đào tạo.
Quản lí giáo dục là hoạt động có ý thức của con người nhằm theo đuổi những
mục đích của mình. Giống như khái niệm “quản lý” đã trình bày ở trên, khái niệm
“quản lý giáo dục” cũng có nhiều quan niệm khác nhau.
Theo M.I. Kônđacốp: Quản lí giáo dục là tập hợp những biện pháp kế hoạch
hoá nhằm đảm bảo vận hành bình thường của cơ quan trong hệ thống giáo dục để
tiếp tục phát triển, mở rộng hệ thống cả về số lượng cũng như chất lượng. [16]
20

“Quản lí giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy
luật của chủ thể quản lý, nhằm cho hệ vận hành theo đường lối, nguyên lý của
Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà
tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo dục đến mục tiêu,
tiến lên trạng thái mới về chất". [26, tr35]
Quản lí giáo dục có tính xã hội cao, vì vậy cần tập trung giải quyết tốt các
vấn đề xã hội để phục vụ công tác giáo dục. Ngoài ra, quản lí giáo dục còn được
xem như quản lý một hệ thống gồm tập hợp các cơ sở giáo dục như trường học, các

mục tiêu, chương trình giáo dục phổ thông dành cho cấp THCS và cấp THPT do Bộ
trưởng Bộ GD & ĐT ban hành. Công khai mục tiêu, nội dung các hoạt động giáo
dục, nguồn lực và tài chính, kết quả đánh giá chất lượng giáo dục.
- Trong điều 24, điều lệ trường trung học có nêu rõ chương trình giáo dục của
trường trung học là: Trường trung học thực hiện chương trình giáo dục, kế hoạch
dạy học do Bộ trưởng Bộ GD & ĐT ban hành; thực hiện kế hoạch thời gian năm
học theo hướng dẫn của Bộ GD & ĐT phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương.
Căn cứ chương trình giáo dục và kế hoạch thời gian năm học, nhà trường xây dựng
kế hoạch và thời khoá biểu để điều hành hoạt động giáo dục, dạy học.
- Điều 26, Điều lệ trường trung học có nêu rõ các hoạt động giáo dục của
trường trung học là: Các hoạt động giáo dục bao gồm hoạt động trong giờ lên lớp và
hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí
tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng
động và sáng tạo, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh
tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động. Hoạt động giáo dục trong giờ lên
lớp được tiến hành thông qua việc dạy học các môn học bắt buộc và tự chọn trong
chương trình giáo dục của cấp học do Bộ trưởng Bộ GD & ĐT ban hành. Hoạt động
GDNGLL bao gồm các hoạt động ngoại khoá về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể
dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo
dục pháp luật, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống nhằm phát triển toàn
diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu
văn hoá, giáo dục môi trường; hoạt động từ thiện và các hoạt động xã hội khác phù
hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh.
Vì vậy, trường THCS có vị trí, chức năng và nhiệm vụ đặc biệt quan trọng
trong sự nghiệp trồng người. Trường THCS là nơi tổ chức một cách tự giác hoạt
động học với tư cách là hoạt động chủ đạo cho các em, trường trung học cơ sở cũng
tổ chức một cách tự giác các hoạt động khác cho học sinh. Nói cách khác, trường
trung học cơ sở là nơi tổ chức một cách tự giác quá trình phát triển của học sinh, là
22


cầu hay mong đợi đã được công bố, ngầm hiểu hay bắt buộc”.
Chất lượng được thể hiện ở các khía cạnh (Theo Harvey &Green - 1993):
 Sự xuất chúng, tuyệt vời, ưu tú, xuất sắc;
23

 Sự hoàn hảo;
 Sự phù hợp thích hợp;
 Sự thể hiện giá trị;
 Sự biến đổi về chất.
1.2.3.2. Quan niệm về chất lượng giáo dục
Chất lượng đào tạo được đánh giá qua mức độ đạt được mục tiêu đào tạo đã
đề ra đối với một chương trình đào tạo (Lê Đức Ngọc, Lâm Quang Thiệp – Đại học
Quốc gia Hà Nội).
Chất lượng đào tạo là kết quả của quá trình đào tạo được phản ánh ở các đặc
trưng về phẩm chất, giá trị nhân cách và giá trị sức lao động hay năng lực hành
nghề của người tốt nghiệp tương ứng với mục tiêu chương trình đào tạo theo các
ngành nghề cụ thể [12].
Chất lượng giáo dục là chất lượng thực hiện các mục tiêu giáo dục (Lê Đức
Phúc – Viện khoa học giáo dục).
Chất lượng giáo dục là sự tuân theo các chuẩn. (theo Tổ chức đảm bảo chất
lượng giáo dục đại học quốc tế - INQAAHE). Và đây cũng là quan niệm của tác giả
luận văn.
1.2.3.3. Khái niệm “chuẩn”
Bách khoa toàn thư Giáo dục quốc tế định nghĩa: "Chuẩn là mức độ ưu việt
cần phải có để đạt đến những mục đích, đặc biệt là cái đo xem điều gì là phù hợp,
là trình độ thực hiện mong muốn trên thực tế hoặc mang tính xã hội".
Theo Đặng Thành Hưng, trong chuẩn chứa đựng các yêu cầu, các quy định và
những tiêu chí cụ thể nhằm chỉ ra nội dung cần đạt cũng như mức độ, giá trị, chất
lượng của nội dung đó như thế nào. Các yêu cầu tiêu chí quy định rõ nội dung được
gọi là chuẩn nội dung, hệ thống các yêu cầu, tiêu chí và quy định còn lại được gọi là

chính là quá trình nghiên cứu chuẩn của việc quản lí hoạt động GDNGLL, xây dựng
hệ tham chiếu, thực hiện các công việc trong hệ tham chiếu và sau đó là tự đánh giá.
1.3. Những vấn đề cơ bản của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở cấp trung
học cơ sở.
1.3.1. Đặc điểm tâm sinh lí học sinh trung học cơ sở
Mọi quá trình giáo dục đều phải bắt đầu từ đối tượng và môi trường giáo dục.
Nghiên cứu đối tượng một cách thấu đáo sẽ giúp nhà giáo dục có những biện pháp
giáo dục phù hợp, chính xác. Đối với hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở cấp
THCS thì học sinh chính là đối tượng mà các nhà giáo dục cần nghiên cứu. Hiểu rõ
đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh THCS sẽ giúp chúng ta làm tốt vai trò của
mình trong công tác giáo dục học sinh.
Tuổi học sinh THCS là giai đoạn phát triển của trẻ từ 11 - 15 tuổi, các em
được vào học ở trường trung học cơ sở. Lứa tuổi này có một vị trí đặc biệt quan
25

trọng trong thời kỳ phát triển của trẻ em, vì nó là thời kỳ chuyển tiếp từ tuổi thơ
sang tuổi trưởng thành, được phản ánh bằng những tên gọi khác nhau như: “thời kỳ
quá độ“, “tuổi khó bảo“, “tuổi khủng hoảng “, Đây là lứa tuổi có bước nhảy vọt
về thể chất lẫn tinh thần, các em đang tách dần khỏi thời thơ ấu để tiến sang giai
đoạn phát triển cao hơn (trưởng thành) tạo nên nội dung cơ bản và sự khác biệt
trong mọi mặt phát triển: thể chất, trí tuệ, tình cảm, đạo đức… của thời kỳ này.
Tuổi THCS có sự tồn tại song song “vừa tính trẻ con, vừa tính người lớn”,
điều này phụ thuộc vào sự phát triển mạnh mẽ về cơ thể, sự phát dục, điều kiện
sống, hoạt động…của các em. Mặt khác, ở những em cùng độ tuổi lại có sự khác
biệt về mức độ phát triển các khía cạnh khác nhau của tính người lớn; điều này do
hoàn cảnh sống, hoạt động khác nhau của các em tạo nên. Hoàn cảnh đó có cả hai
mặt: những điểm yếu của hoàn cảnh kiềm hãm sự phát triển tính người lớn: trẻ chỉ
bận vào việc học tập, không có những nghĩa vụ khác. Nhiều bậc cha mẹ có xu thế
không để cho trẻ hoạt động, làm những công việc khác nhau của gia đình, của xã
hội. Những yếu tố thúc đẩy sự phát triển tính người lớn: sự gia tăng về thể chất, về