Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
MỤC LỤC
I. Đặt vấn đề. 2
II. Giải quyết vấn đề. 3
1.Lí luận về phát triển kinh tế và môi trường sinh thái. 3
2.Phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường ở nước ta hiện nay. 5
a. Những tác động tích cực. 5
b. Những tác động tiêu cực . 6
 Với. môi trường đất. 6
 Với. môi trường nước. 6
 Với. môi trường không khí. 7
 Rừng và độ che phủ thảm thực vật. 8
 Đa dạng sinh học. 8
 Môi trường đô thị và công nghiệp. 8
Nguyên nhân. 9
• Công nghiệp lạc hậu, yếu kém gây lãng phí và thất thoát tài nguyên. 11
• Sự gia tăng dân số và đói nghèo. 15
• Phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường chưa trở thành ý thức hệ của mọi
người. 17
3.Định hướng và giải pháp. 24
III. Kết luận. 26
Tiểu luận triết học
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Con người chỉ là một sản phẩm của tự nhiên, là một phần của sự sống. Mọi.sự
tác động không tốt tới. môi trường của con người đều có tác động trở lại tới.cuộc
sống của chúng ta. Trong những thập kỷ qua, sự phát triển như vũ bão của nền kinh
tế các nước trên thế giới đặc biệt là của các nước có nền kinh tế mới.nổi, các nước
công nghiệp mới đã có những tác động không nhỏ tới. môi trường. Có những tác
động tích cực nhưng phần nhiều là các tác động tiêu cực làm biến đổi. môi trường

1. Lí luận về phát triển kinh tế và môi trường sinh thái
Môi trường là một khái niệm rất rộng, được định nghĩa theo nhiều cách khác
nhau. Kalesnik trong “Các quy luật địa lý chung của trái đất” viết: “môi trường chỉ
là một bộ phận của Trái Đất bao quanh con người mà ở một thời điểm nhất định xã
hội loài người có quan hệ tương hỗ trực tiếp với.nó, nghĩa là môi trường có quan
hệ một cách gần gũi nhất với. đời.sống và hoạt động sản xuất của con người”.
Viện sĩ Gheraximov đưa ra định nghĩa môi trường: “môi trường là khung cảnh của
lao động, của cuộc sống riêng tư và nghỉ ngơi của con người”.
Báo cáo toàn cầu năm 2000, nêu ra định nghĩa môi trường sau: “Theo tự nghĩa,
môi trường là những vật thể vật lý và sinh học bao quanh loài. người”. Trong “Địa
lý hiện tại, tương lai. Hiểu biết về Quả Đất, hành tinh của chúng ta” nêu khá đầy đủ
khái niệm về môi trường: “môi trường là tổng hợp- ở một thời. điểm nhất định-các
trạng huống vật lý, hoá học, sinh học và các yếu tố xã hội có khả năng gây ra một
tác động trực tiếp hay gián tiếp, tức thời.hay theo kỳ hạn đối.với.các sinh vật hay
đối.với.các hoạt động của con người.
“Luật bảo vệ môi trường” được Quốc Hội nước CHXHCN Việt Nam khoá IX, kỳ
họp thứ 4 thông qua ngày 27-12-1993 có định nghĩa khái niệm môi trường: “môi
trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo, quan hệ mật thiết
với.nhau, bao quanh con người có ảnh hưởng tới. đời.sống, sản xuất, sự tồn tại,
phát triển của con người và thiên nhiên.” Hiểu một cách khái quát:
+Với.các cơ thể sống thì môi trường sống là tổng hợp các điều kiện bên ngoài có
ảnh hưởng tới. đời.sống và sự phát triển của chúng.
+Môi trường sống của con người là tổng hợp các điều kiện vật lý, hoá học, sinh
học, xã hội bao quanh con người và có ảnh hưởng tới.sự sống và sự phát triển của
từng cá nhân, cộng đồng, toàn bộ loài.người.
Mở rộng khái niệm môi trường còn có khái niệm “hệ sinh thái”. Đó là hệ thống
các quần thể sinh thể cùng sống và cùng phát triển trong một môi trường nhất định,
có quan hệ tương tác với.nhau và với. môi trường đó. Hiện nay, ta biết nhiều
tới.các thuật ngữ như: ô nhiễm môi trường, suy thoái. môi trường, sự cố môi
trường.

Ở trình độ văn minh cao hơn, nhất là khi khoa học- kỹ thuật phát triển thì con
người từng bước làm chủ tự nhiên môi trường, khai thác tự nhiên môi trường qua
các hoạt động kinh tế phục vụ hco nhu cầu của mình. Nhiều ngành ngề được hình
thành và tồn tại, tiến hành trên những điều kiện có sẵn của môi trường tự nhiên
như: nông, lâm, ngư, nghiệp, ngành khai khoáng… Nhìn chung, môi trường vẫn
giữ vai trò quan trọng, to lớn trong tổ chức, phân công lao động, phân bố lực lượng
sản xuất và vẫn tạo điều kiện thuận lợi hoặc gây khó khăn cho quá trình sản xuất,
ảnh hưởng đến năng suất lao động, tốc dộ phát triển kinh tế.
Khi con người với các hoạt động kinh tế bất chấp quy luật vi phạm những nguyên
tắc đảm bảo cho sự phát triển bền vững, biến “khai thác” thành chiếm đoạt tự nhiên
thì môi trường không những gây khó khăn cho sản xuất mà còn đe doạ sự sống còn
của con người. Biểu hiện trước hết là sự khan hiếm và cạn kiệt dần nguồn tài
nguyên thiên nhiên: rừng, đất, nước ngọt, động thực vật, khoáng sản…và nạn ô
nhiễm nặng nề môi trường, các hiện tượng: “ hiệu ứng nhà kính”, lỗ thủng tầng
ôzôn, sa mạc hoá….Vì vậy, kết hợp mục tiêu kinh tế với mục tiêu sinh thái đảm
bảo cho hệ thống tự nhiên- xã hội phát triển bền vững đang là vấn đề cấp bách toàn
cầu.
Tiểu luận triết học
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế cũng có những tác động làm thay đổi môi trường
sinh thái theo hướng tích cực. Bằng các chiến lược, chính sách, các chương trình,
dự án bảo vệ môi trường, tìm hiểu về môi trường… đệ trình lên các Chính phủ;
bằng các lời kêu gọi, các thông cáo chung của các hội nghị quốc tế về môi trường,
ý thức bảo vệ môi trường đã bắt đầu được hình thành trên một cộng đồng người
rộng lớn. Điều đó tạo nên sự thay đổi đáng kể trong việc sản xuất và bảo vệ môi
trường.
2. Phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường ở nước ta hiện nay
Sau 11 năm đàm phán song phương và đa phương nhiều khó khăn và thử thách,
ngày 1/1/2007, Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của tổ chức

5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
nước và xuất khẩu làm thay đổi.nhận thức của người dân trong việc bảo tồn và phát
triển đa dạng sinh học; duy trì và phát triển tài.nguyên đa dạng sinh học, đảm bảo
cân bằng sinh thái.
-Nâng cao nhận thức của người tiêu dùng và nhà sản xuất đối với các vấn đề môi
trường như hạn chế sử dụng nguyên liệu từ nguồn tài nguyên không tái tạo, sử
dụng các loại hàng hoá thay thế, tạo áp lực đối với các hành vi vi phạm… Thói
quen tiêu dùng của dân cư đã có nhiều thay đổi theo hướng thân thiện với. môi
trường.
-Tăng trưởng kinh tế tạo thêm kinh phí để cải thiện môi trường, thành lập các khu
bảo tồn thiên nhiên, phân chia lợi. ích công bằng hơn trong việc khai thác các
nguồn lợi.từ đa dạng sinh học.
b. Những tác động tiêu cực
Phát triển kinh tế, hội.nhập sâu rộng với. kinh tế thế giới đang có những tác
động tiêu cực tới môi trường, làm cạn kiệt tài.nguyên thiên nhiên, mất cân bằng
sinh thái, ô nhiễm môi trường. Nhiều hoạt động kinh tế tiềm ẩn nguy cơ suy thoái
môi trường, đe doạ tính mạng và sức khoẻ con người.
Với môi trường đất
Thoái hoá đất là xu thế phổ biến trên toàn lãnh thổ Việt Nam từ đồng bằng
đến trung du, miền núi do xói mòn, rửa trôi, mất chất hữu cơ; khô hạn và sa mạc
hoá, ngập úng, lũ; trượt, sạt lở đất; mặn hoá, phèn hoá v.v. Thoái hoá đất dẫn đến
nhiều vùng đất bị cằn cỗi không còn khả năng canh tác và làm tăng diện tích đất bị
hoang mạc hoá.Việc lạm dụng hoá chất và thuốc trừ sâu trong canh tác nông
nghiệp, canh tác không đúng kỹ thuật đang gây ô nhiễm và suy thoái nhiều vùng
đất trên phạm vi cả nước.Kết quả quan trắc môi trường cho thấy, một số vùng đất
nông nghiệp bị ô nhiễm như là ở vùng rau thành phố Hồ Chí Minh, hàm lượng CO
tầng đất mặt dao động từ 9,9 - 15 mg/kg, vượt ngưỡng cho phép về an toàn nông
phẩm; Crom tầng đất mặt đạt 23 - 59 mg/kg, vượt ngưỡng an toàn; vùng rau Hóc
Môn hàm lượng chì trong tầng đất mặt đạt 89 mg/kg, vượt ngưỡng cho phép; vùng

chất lượng nước không đạt tiêu chuẩn A và một số yếu tố không đạt tiêu chuẩn B.
Yếu tố gây ô nhiễm cao nhất là các chất hữu cơ, NO2- và dầu. Ô nhiễm nhất là
đoạn từ nhà máy giấy Hoàng Văn Thụ tới cầu Gia Bảy, ôxy hòa tan đạt giá trị thấp
nhất (0,4 - 1,5 mg/l), BOD5, COD rất cao (>1000mg/l); Colifom ở một số nơi khá
cao, vượt quá tiêu chuẩn A tới hàng chục lần. Hàm lượng NO2 > 2,0 mg/l và dầu >
5,5mg/l,vượt quá tiêu chuẩn B tới 20 lần.
- Sông Nhuệ - sông Đáy: Hiện tại, nước của trục sông chính thuộc lưu vực sông
Nhuệ - sông Đáy đã bị ô nhiễm, đặc biệt là nước sông Nhuệ. Chất lượng nước sông
Nhuệ từng lúc (phụ thuộc vào thời gian mở cống Liên Mạc), từng nơi vượt trên
giới hạn cho phép đối với nước loại B. Các sông khác có chất lượng nước ở mức
giới hạn cho phép đối với nước loại B. Nếu không có biện pháp ngăn ngừa khắc
phục, xử lý ô nhiễm kịp thời thì tương lai không xa nguồn nước sông Nhuệ, sông
Đáy không thể sử dụng cho sản xuất được.
Ngoài ra, ô nhiễm nước ở các sông hồ ở nội thành Hà Nội, Tp Hồ Chí Minh, Tp Đà
Nẵng đang ở mức trầm trọng, các chỉ tiêu quan trắc đều vượt quá tiêu chuẩn cho
phép nhiều lần, thậm chí hàng trăm lần.
Nước ngầm ở một số vùng, đặc biệt là các khu công nghiệp và đô thị có nguy cơ
cạn kiệt vào mùa khô và ở một số nơi đã có dấu hiệu bị ô nhiễm. Nguyên nhân là
do khai thác bừa bãi và không đúng kỹ thuật.
Với môi trường không khí
Chất lượng không khí nói chung còn khá tốt, đặc biệt là khu vực nông thôn,
miền núi. Tuy nhiên, ở các đô thị và khu công nghiệp, ô nhiễm bụi đang trở thành
vấn đề cấp bách. Việc gia tăng các phương tiện giao thông cũng đang gây ô nhiễm
không khí ở nhiều nơi. Tại một số nút giao thông lớn, nồng độ chì, khí CO khá cao,
Tiểu luận triết học
7
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
trực tiếp gây hại đến sức khoẻ của những người tham gia giao thông. Nồng độ bụi
trong các khu dân cư ở bên cạnh các nhà máy, xí nghiệp hoặc gần các đường giao
thông lớn đều vượt trị số TCCP từ 1,5 đến 3 lần, ở những nơi đang diễn ra xây

Trong gần 5 thập kỷ qua, diện tích rừng ngập mặn đã giảm 80%, khoảng 96% các
rạn san hô đang bị đe dọa huỷ hoại nghiêm trọng, nhiều giống loài hoang dã đã
vĩnh viễn biến mất.
Môi trường đô thị và công nghiệp
Quá trình đô thị hoá tương đối nhanh ở các đô thị Việt Nam đã có những ảnh
hưởng đáng kể đến môi trường và tài nguyên thiên nhiên, đến sự cân bằng sinh
thái: tài nguyên đất bị khai thác triệt để để xây dựng đô thị, làm giảm diện tích cây
Tiểu luận triết học
8
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
xanh và mặt nước, cùng với nhu cầu nước phục vụ sinh hoạt, dịch vụ, sản xuất
ngày càng tăng làm suy thoái nguồn tài nguyên nước và gây ra úng ngập; nhiều xí
nghiệp, nhà máy gây ô nhiễm môi trường lớn trước đây nằm ở ngoại thành, nay đã
lọt vào giữa các khu dân cư đông đúc; mở rộng không gian đô thị dẫn đến chiếm
dụng đất nông nghiệp, ảnh hưởng đến vấn đề an toàn lương thực quốc gia và đến
đời sống của nhân dân ngoại thành; sản xuất công nghiệp phát triển mạnh làm phát
sinh một lượng lớn chất thải, trong đó chất thải nguy hại ngày càng gia tăng; bùng
nổ giao thông cơ giới gây ô nhiễm môi trường không khí và tiếng ồn nghiêm trọng;
đô thị hóa làm tăng dòng người di dân từ nông thôn ra thành thị, gây nên áp lực
đáng kể về nhà ở và vệ sinh môi trường, hình thành các khu nhà ổ chuột và khu
nghèo đô thị. Ở các làng nghề, ô nhiễm môi trường đang hết sức bức xúc và là một
trong các vấn đề môi trường cấp bách của nước ta.
Hiện nay, cả nước có khoảng 1.450 làng nghề, trong đó có 300 làng nghề
truyền thống, tập trung chủ yếu ở đồng bằng Bắc Bộ (67,3%), miền Trung 20,5%
và miền Nam là 12,2%.
Theo kết quả điều tra về môi trường làng nghề thì 100% các làng nghề được
điều tra khảo sát đều bị ô nhiễm môi trường.
Làng nghề chế biến nông sản thực phẩm : Sử dụng nhiều nước, lại kết hợp
với chăn nuôi nên 100% nguồn nước mặt bị ô nhiễm, như ở làng nghề làm bún,
làng sản xuất tinh bột, môi trường khí bị ô nhiễm bụi, SO2, đặc biệt hàm lượng

tay của mình huỷ hoại”. Vào năm 1987, trong báo cáo”TƯƠNG LAI CHUNG
CỦA CHÚNG TA” của Hội đồng thế giới về môi trường và phát triển-WCED,
phát triển bền vững được định nghĩa là:”sự phát triển đáp ứng được nhu cầu của
các thế hệ hiện tại nhưng không gây trở ngài cho việc đáp ứng nhu cầu của thế hệ
mai sau”. Hội nghị thượng đỉnh về phát triển bền vững ở Johannesburg( Cộng hoà
Nam Phi) năm 2002 xác định phát triển bền vững là quá trình phát triển có sự kết
hợp chặt chẽ, hợp lý và hài hoà 3 mặt: phát triển kinh tế, phát triển xã hội và bảo
vệ môi trường.
Tại Việt Nam, chỉ thị 36-CT/TW ra ngày 25/6/1998 của Bộ chính trị nhấn
mạnh:”Bảo vệ môi trường là một nội dung cơ bản không thể tách rời trong đường
lối, chủ trương và các kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của tất cả các cấp,các
ngành, là cơ sở quan trọng đảm bảo phát triển bền vững, thực hiện thắng lợị sự
nghiệp CNH-HĐH đất nước”. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX năm 2001 đưa
ra chiến lược, mục tiêu cụ thể là:” Đưa GDP năm 2010 lên ít nhất gấp đôi năm
2000. Nâng cao rõ rệt hiệu quả và sức cạnh trạnh của sản phẩm, doanh nghiệp và
nền kinh tế, đáp ứng tốt hơn nhu cầu tiêu dung thiết yếu, một phần đáng kể nhu cầu
sản xuất và xuất khẩu”.
Để thực hiện chiến lược này, nền kinh tế nước ta trong những năm tới sẽ tăng
trưởng với nhịp độ nhanh khoảng 7,4%/năm. Trong bối cảnh đó,việc bảo vệ môi
trường của nền kinh tế đang đặt ra những thách thức to lớn.
Vấn đề trên cũng được đề cập trong nhiều nghiên cứu quốc tế. GS.Joseph E.
Stiglitz, người từng đoạt giải Noben về kinh tế, trong chuyến thăm Việt Nam tháng
11/2004 đã trình bày bài phát biểu về các thách thức đối với Việt Nam trong tiến
trình hội nhập kinh tế quốc tế. Trong bài phát biểu của mình, ông đã nhấn mạnh”
trong vòng 15 năm qua Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật về phát triển
kinh tế. Tuy nhiên, hàng loạt thách thức đã và đang được đặt ra đối với Việt Nam
nhằm duy trì sự tăng trưởng như đảm bảo bền vững về môi trường, kinhtế,xã hội.
Việt Nam sẽ bước vào một giai đoạn phát triển khó khăn cần sử dụng nhiều yếu tố
môi trường. Nếu các tác động về môi trường không được tính toán đầy đủ trong
các chính sách thì ảnh hưởng có thể sẽ rất thảm khốc và tăng trưởng sẽ không bền

Nam sẽ phải đối mặt với vấn đề ô nhiễm môi trường và đặc biệt là vấn đề chất thải.
Kết quả tính toán từ mô hình còn cho phép dự báo tổng lượng chất thải phát sinh
đến năm 2010 tương ứng với tốc độ tăng trưởng GDP đã đặt ra:
Chất ô nhiễm Khối lượng chất thải ước
tính(kg/tỷ đồng)
Tốc độ gia tăng chất
thải(lần)
SO
2
1027.486 2.065
NO
X
924.097 2.088
CO 2466.516 2.208
VOC 1590.340 2.172
Đây là một kết quả đáng quan tâm. Nó cho thấy mục tiêu tăng trưởng kinh tế
là đúng đắn. Song mặt trái của các hoạt động này là các thiệt hại to lớn về môi
trường do các hoạt động phát triển tạo ra.
Tiểu luận triết học
11