Lêi c¶m ¬n
Thực hiện khóa luận là một việc làm rất cần thiết và bổ ích. Đối với
tôi,đây thực sự là những tháng ngày quý giá và có ý nghĩa.Qua đây tôi xin bày
tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới Thạc sĩ Đoàn Kim Phúc, người luôn tận tình động
viên, giúp đỡ, hướng dẫn và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thành
tốt đề tài này.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới các giảng viên trong khoa Sư
phạm Tiểu học- Mầm non, Trường Đại học Quảng Bình luôn có những góp ý
chân thành cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài.
Mặc dù đề tài đã hoàn thành. Tuy nhiên, sẽ không tránh khỏi những thiếu
sót, kính mong các thầy giáo cô giáo và các bạn sinh viên góp ý, bổ sung để đề
tài được hoàn thiện hơn.
Cuối cùng, kính chúc các thầy cô giáo sức khỏe, hạnh phúc và thành công
trong công việc.
Đồng Hới, năm 2015
Người thực hiện khóa luận Trần Thị Phương Loan
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và
I. Lý do chọn đề tài 1
II. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2
III. Mục đích nghiên cứu 4
IV. Khách thể và đối tượng nghiên cứu của đề tài 4
1. Khách thể nghiên cứu: 4
2. Đối tượng nghiên cứu: 4
V. Giả thuyết khoa học 4
VI. Nhiệm vụ nghiên cứu 4
VII. Phương pháp nghiên cứu của đề tài 4
1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu 4
2. Phương pháp điều tra, khảo sát 5
3. Phương pháp thực nghiệm 5
4.Phương pháp thống kê toán học 5
VIII. Đóng góp của đề tài 5
IX. Cấu trúc của đề tài 5
PHẦN NỘI DUNG 7
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC
HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ GDMT MÔN TNXH 7
I. Cơ sở lí luận 7
1. Một số vấn đề về GDMT 7
1.1 Các khái niệm cơ bản 7
1.1.1 Môi trường 7
1.1.2 Bảo vệ môi trường 8
1.1.3 Giáo dục môi trường 9
1.2. Giáo dục môi trường trong trường tiểu học 10
1.2.1 Vị trí, vai trò của GDMT đối với học sinh tiểu học 10
1.2.2 Các nguyên tắc GDMT ở trường tiểu học 11
1.2.3 Mục tiêu GDMT ở trường tiểu học 12
2. Hoạt động ngoại khoá ở trường tiểu học 13
2.1 Khái niệm 13
2.3.2.3.Trò chơi, đố vui, hái hoa dân chủ…với nội dung giáo dục môi trường. 41
2.3.2.4. Đọc sách, báo, nói chuyện về MT 45
2.3.2.5. Làm kế hoạch nhỏ: thu gom sắt vụn, giấy loại, chai lọ,tiền tiết kiệm… 46
2.3.2.6. Tổng vệ sinh trường, lớp, đường phố 47
2.3.2.7. Trồng và chăm sóc cây 49
CHƯƠNG III: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHOÁ GDMT CHO HỌC
SINH TIỂU HỌC QUA MÔN TNXH LỚP 3 51
3.1. Các nguyên tắc của việc tổ chức hoạt động ngoại khoá GDMT 51
3.1.1. Nguyên tắc tự nguyện 51
3.1.2. Nguyên tắc hấp dẫn 51
3.1.3. Nguyên tắc bổ trợ chính khoá 52
3.2. Khả năng tổ chức các hoạt động ngoại khoá GDMT môn TNXH lớp 3 52
3.3. Các hình thức hoạt động ngoại khoá GDMT môn TNXH 54
3.3.1. Quy trình tổ chức các hoạt động ngoại khoá GDMT môn TNXH 54
3.3.2.Thiết kế một số hình thức tổ chức ngoại khoá GDMT môn TNXH lớp 3 55
3.3.2.1 .Hình thức 1: Điều tra, tìm hiểu về môi trường ở địa phương 56
3.3.2.2.Hình thức 2: Tổ chức tham quan, dã ngoại 59
3.3.2.3. Hình thức 3: Dạ hội môi trường 63
3.3.2.4 .Hình thức 4: Câu lạc bộ môi trường 76
KẾT LUẬN 89
I. Kết quả nghiên cứu của đề tài 89
II. Một số kiến nghị 90
1. Đối với công tác quản lí chỉ đạo chuyên môn 90
2. Đối với giáo viên tiểu học 90
TÀI LIỆU THAM KHẢO 91
PHỤ LỤC
PHỤ LỤC 1: PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN
PHỤ LỤC 2: PHIẾU ĐIỀU TRA (dành cho học sinh tiểu học)
PHỤ LỤC 3: MỘT SỐ CÂU CHUYỆN CÓ NỘI DUNG GDMT DÀNH CHO
GIÁO VIÊN THAM KHẢO
VIẾT
TẮT
CÓ
TRONG
ĐỀ
TÀI
STT Kí hiệu Chú giải
1
GDMT
Giáo dục môi trường
2
MT
Môi trường
3
TNXH Tự nhiên và Xã hội
4
NXB Nhà xuất bản
5
tạo thế hệ trẻ, những chủ nhân tương lai của đất nước. Họ cần phải được giáo
dục một cách có hệ thống về tư tưởng, thái độ, tình cảm, ngay từ khi còn ngồi
trên ghế nhà trường. GDMT cho học sinh tiểu học vừa đạt lợi ích trước mắt, vừa
có lợi ích lâu dài, và vì vậy mà việc làm này được xem là có tác dụng rộng lớn,
sâu sắc và lâu bền nhất.
Môn TNXH, đặc biệt là môn TNXH lớp 3 là môn học có rất nhiều nội
dung GDMT gắn liền với tự nhiên và xã hội được lồng ghép. Các em được học
môn TNXH chính là được học về tự nhiên, học về cuộc sống đang hàng ngày,
hàng giờ diễn ra xung quanh các em.
Có thể nói rằng, nâng cao hiểu biết về tự nhiên, xã hội và các vấn đề môi
trường thông qua các hoạt động ngoại khoá chính là biện pháp hiệu quả nhất để
kích thích nghiên cứu, quan sát, phân tích, suy luận và đánh giá có phê phán để
hình thành khả năng tiếp nhận thông tin và thu thập bằng chứng, giải quyết vấn
đề theo hướng phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh. Tuy nhiên, những
tài liệu nghiên cứu về cách thức tổ chức các hoạt động ngoại khoá còn chưa
nhiều, các mẫu thiết kế các hoạt động phần lớn mới chỉ dừng lại ở mô hình lí
thuyết, chung chung, gây khó khăn cho giáo viên trong quá trình tổ chức các
2
hoạt động, như thế sẽ không phát huy hết tác dụng của các hoạt động ngoại khoá
trong việc GDMT qua môn TNXH.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi mạnh dạn đi sâu nghiên cứu đề tài: “Giáo
dục môi trường qua các hoạt động ngoại khoá môn TNXH cho học sinh lớp 3”.
II. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Đứng trước nguy cơ môi trường đang biến đổi ngày càng xấu đi trên phạm
vi toàn cầu, thế giới nói chung và mỗi quốc gia nói riêng ngày càng quan tâm
hơn đến vấn đề GDMT.
Trên thế giới:Từ năm 1972, khi Hội nghị thượng đỉnh đầu tiên về Môi
trường con người diễn ra tại Stockhôm - Thuỵ Điển, các hoạt động giáo dục môi
trường được tiến hành một cách tích cực khắp nơi trên thế giới. Hội nghị đã
tuyên bố: GDMT rất cần thiết để làm cơ sở cho nhận thức và hành vi có trách
* Riêng với nội dung: GDMT qua các hoạt động ngoại khoá môn TNXH ở
trường tiểu học, nghiên cứu về nội dung và cách thức tổ chức các hoạt động
ngoại khoá GDMT qua môn TNXH, qua tìm hiểu chúng tôi nhận thấy vấn đề này
chưa nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu. Các công trình
nghiên cứu về hoạt động ngoại khoá GDMT qua môn TNXH vẫn còn khiêm tốn,
chủ yếu đi sâu nghiên cứu cơ sở lí luận và xây dựng các mẫu thiết kế hoạt động
ở mức độ chung chung, các giải pháp mang tính định hướng chung, còn thiếu
những gợi ý cụ thể cho giáo viên. Cũng đã có một số công trình nghiên cứu về
vấn đề GDMT qua môn TNXH nhưng chủ yếu đi sâu phân tích, xây dựng kế
hoạch dạy học cho một bài học cụ thể trong các giê học nội khoá như: “Các mẫu
hoạt động GDMT dùng cho trường tiểu học” (Dự án VIE/95/ 041, GDMT trong
nhà trường phổ thông Việt Nam); “Thiết kế mẫu mô - đun giáo dục môi trường
ở trường phổ thông”, (Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) &
DANIDA).
Bên cạnh đó, qua tìm hiểu chúng tôi nhận thấy, có rất ít công trình nghiên
cứu đi sâu tìm hiểu và xây dựng quy trình tổ chức chung cho các hoạt động
ngoại khoá qua môn TNXH. Điều này sẽ gây khó khăn cho người giáo viên tiểu
học khi tiến hành các hoạt động ngoại khoá GDMT cho học sinh, hạn chế chất
4
lượng GDMT qua mỗi hoạt động ngoại khoá. Chính vì vậy, tôi lựa chọn nghiên
cứu loại hình tổ chức dạy học này, mong sao sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của
việc dạy học môn TNXH nói chung và việc GDMT nói riêng.
III. Mục đích nghiên cứu
- Tìm hiểu vai trò, ý nghĩa của việc tổ chức các hoạt động ngoại khoá
GDMT cho học sinh qua môn TNXH.
- Nghiên cứu cách tổ chức các hoạt động ngoại khoá GDMT cho học sinh
lớp 3 qua môn TNXH.
IV. Khách thể và đối tượng nghiên cứu của đề tài
1.Khách thể nghiên cứu:
Quá trình giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học thông qua môn
Đây là phương pháp được sử dụng để kiểm tra tính đúng đắn của mục đích
đã đề ra, kiểm định tính khả thi và hiệu quả của các hình thức hoạt động ngoại
khoá GDMT.
4. Phương pháp thống kê toán học
Được dùng để phân tích và xử lí các kết quả thu được qua điều tra và thực
nghiệm.
VIII. Đóng góp của đề tài
- Làm sáng tỏ một số vấn đề lí luận về GDMT và hoạt động ngoại khoá.
- Khái quát được một số vấn đề về thực trạng dạy và học các nội dung
GDMT, đặc biệt là thông qua các hoạt động ngoại khoá.
- Thống kê được những nội dung TNXH lớp 3 có thể tích hợp các hoạt
động ngoại khoá GDMT.
- Xây dựng được cách thức tổ chức các hoạt động ngoại khoá GDMT môn
TNXH lớp 3
- Thiết kế một số hình thức tổ chức hoạt động ngoại khoá GDMT qua môn
TNXH lớp 3.
IX. Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo thì phần nội dung gồm có
3 chương.
6
Chương I: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc tổ chức hoạt động ngoại khóa
GDMT qua môn TNXH cho học sinh lớp 3
Chương II: Các hoạt động ngoại khóa để giáo dục môi trường trong dạy
học môn tự nhiên và xã hội lớp
Chương III: Tổ chức hoạt động ngoại khoá GDMT qua môn TNXH cho
học sinh lớp 3
ảnh hưởng tới một vật thể hoặc một sự kiện. Bất cứ một vật thể, một sự kiện nào
cũng tồn tại và diễn biến trong một môi trường nhất định. Nói cách khác, MT là
một phần của ngoại cảnh, bao gồm các hiện tượng và các thực thể của tự nhiên
mà ở đó cá thể, quần thể, loài có quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp bằng các phản
ứng thích nghi của mình.
Trong các nghiên cứu về môi trường người ta quan tâm nhiều đến thuật
ngữ “Môi trường sống”. Theo Caude A Villee et all, 1989, thì “môi trường sống
là một phần môi trường mà trong đó một sinh vật hay một quần thể sinh vật sinh
sống” (Dự án quốc gia VIE/95/041, 1998).
Đối với con người, môi trường quan trọng nhất là “Môi trường sống của
con người” hay còn gọi là “Môi trường con người”
Theo nghĩa hẹp, MT sống của con người bao gồm toàn bộ các điều kiện tự
nhiên, điều kiện nhân tạo và điều kiện kinh tế - xã hội bao quanh con người, có
ảnh hưởng tới sự tồn tại và phát triển của từng cá thể cũng như toàn bộ loài
người.
Theo định nghĩa của UNESCO (năm 1981) thì : “Môi trường con người
bao gồm toàn bộ các hệ thống tự nhiên và các hệ thống do con người tạo ra
trong đó con người sống và bằng lao động của mình, khai thác các nguồn tài
nguyên thiên nhiên và nhân tạo nhằm thoả mãn những nhu cầu của con người”.
Qua các khái niệm trên chúng ta có thể nhận thấy môi trường sống của
con người là một hệ thống rất phức tạp và đa dạng, bao gồm môi trường tự
8
nhiên, môi trường nhân tạo và môi trường kinh tế - xã hội. Chúng có quan hệ
chặt chẽ, gắn bó hài hoà với nhau. Đặc biệt là sau hội nghị Môi trường và phát
triển của Liên Hợp Quốc tại Rio De Janero (Braxin) năm 1992, khái niệm môi
trường được mở rộng hơn, đó là khái niệm “Môi trường bền vững”. Khái niệm
này nhấn mạnh đến việc giải quyết những mâu thuẫn giữa sự phát triển kinh tế,
xã hội mà không ảnh hưởng đến môi trường sống của con người, tạo sự hài hoà
lâu dài và bền vững giữa sự phát triển sản xuất và bảo vệ môi trường.
Các khái niệm về MT rất phong phú và đa đạng. Tuy nhiên, trong phạm vi
xã hội mà không tàn phá, huỷ hoại môi trường thiên nhiên, không giảm thiểu
tiềm năng tương lai, bảo vệ môi trường sống và nâng cao không ngừng chất
lượng cuộc sống.
1.1.3 Giáo dục môi trường
Đứng trước sự phát triển như vũ bão của kinh tế - xã hội, vấn đề môi
trường và bảo vệ môi trường càng trở nên bức xúc và được quan tâm hơn bao
giờ hết. Và đi kèm với những phương hướng gìn giữ môi trường bền vững, thuật
ngữ “Giáo dục môi trường” được nhắc tới ngày càng nhiều, thông qua các tài
liệu hội thảo quốc tế và khu vực về bảo vệ môi trường.
Văn bản Hội nghị Tbilisi được tổ chức vào năm 1978 đã đưa ra khái niệm
GDMT như sau: “GDMT là làm cho từng người và cộng đồng hiểu được bản
chất của môi trường tự nhiên và nhân tạo, hiểu được quan hệ tương tác của các
mặt sinh học, vật lí, hoá học, xã hội, kinh tế, văn hoá, có được tri thức, thái độ
và kĩ năng thực tế để tham gia có hiệu quả và có trách nhiệm vào việc tiên đoán
và giải quyết các vấn đề môi trường và quản lí chất lượng của môi trường.
Trong kế hoạch hành động ASEAN 2000 - 2005, GDMT được xác định là một
quá trình thông qua các hoạt động giáo dục chính quy và không chính quy, giúp
con người có được sự hiểu biết, có kĩ năng và các giá trị cho phép họ tham gia
vào việc phát triển xã hội bền vững về sinh thái và công bằng về xã hội, với tư
cách là những người công dân năng động và có tri thức.
Hiểu một cách rõ ràng và đầy đủ về thuật ngữ này thì GDMT là một quá
trình thường xuyên để tạo cho con người những tri thức, kĩ năng, ý thức, kinh
10
nghiệm và các quyết tâm cho phép họ giải quyết những vấn đề môi trường hiện
tại và tương lai, cũng như đáp ứng những nhu cầu của bản thân và xã hội mà
không làm ảnh hưởng đến thế hệ mai sau.
Như vậy, GDMT là một bộ phận trong việc giáo dục nhân cách con người
mới. Thực chất của GDMT là hình thành văn hoá sinh thái cho thế hệ trẻ, cụ thể
đó là: về mặt tri thức, phải từng bước làm cho học sinh nắm được những tri thức
cơ sở của sinh thái học. Về niềm tin và hành vi BVMT, ở đây có nghĩa là chỉ
thiên nhiên của đất nước hôm nay và ngày mai.
Học sinh tiểu học, lứa tuổi dễ tiếp thu những định hướng giá trị mới, giàu
cảm xúc, đó là một thuận lợi cơ bản để xây dựng ở các em tình yêu thiên nhiên,
trân trọng và tha thiết bảo vệ môi trường. Đồng thời trẻ ở lứa tuổi này có tính
tích cực cao, dễ hưng phấn, hiếu động, nghịch ngợm, nếu không được giáo dục
về môi trường một cách nghiêm túc và đầy đủ thì có thể chính các em sẽ trở
thành những kẻ phá hoại môi trường một cách vô ý thức hoặc có ý thức.
Thực tế đã cho thấy GDMT cho thế hệ trẻ một cách có hiệu quả nhất là
thông qua hệ thống trường học, vì trường học có khả năng thực hiện chương
trình học tập theo khuôn khổ chính quy, có cấu trúc và được hỗ trợ chính thức.
1.2.2 Các nguyên tắc GDMT ở trường tiểu học
Hiện nay, với cách nhìn mới nhất, GDMT được coi là một quá trình,
không coi là một môn học. Như vậy, GDMT thực sự là một quá trình giáo dục
giao thoa với tất cả các môn học trong nhà trường, tạo ra những cơ hội thuận lợi
để giáo viên, học sinh, phụ huynh nhận thức được bản chất của môi trường và
các vấn đề liên quan đến môi trường. Việc đưa GDMT vào các môn văn hoá ở
trường học cần tuân thủ những nguyên tắc nhất định sau:
- GDMT được lồng ghép vào tất cả các môn học nhưng không làm thay đổi
chương trình và quỹ thời gian của môn học, nhằm trang bị cho học sinh một hệ
thống kiến thức tương đối đầy đủ về môi trường cũng như các phương pháp bảo
vệ môi trường (dựa vào đặc thù của từng môn học mà đưa nội dung GDMT vào
ở các mức độ phù hợp).
- Nội dung GDMT phải được đưa vào chương trình dạy học của toàn bộ hệ
thống giáo dục chính quy và không chính quy.
12
- Nội dung GDMT phải ưu tiên khai thác tình hình môi trường địa phương
và của đất nước cùng với những biện pháp ngăn ngừa những tác động xấu tới
môi trường đó.
- Nội dung và phương pháp GDMT phải phù hợp với mục tiêu dạy học của
trường tiểu học và đặc điểm của học sinh theo các lứa tuổi khác nhau.
- Tham gia tích cực và có hiệu quả vào các hoạt động giữ gìn vệ sinh, bảo
đảm sự trong sạch của môi trường sống, bảo tồn và phát triển nguồn tài nguyên.
Như vậy, GDMT trong nhà trường phổ thông nhằm đạt đến mục đích cuối
cùng là: mỗi trẻ được trang bị một ý thức trách nhiệm đối với sự phát triển bền
vững của trái đất, một khả năng đánh giá vẻ đẹp của thiên nhiên và một giá trị
nhân cách được khắc sâu bởi một nền tảng đạo lí về môi trường.
Cốt lõi của GDMT chính là hướng học sinh đến sự quan tâm với môi
trường, giáo dục ý thức và tình cảm đối với môi trường. Chính những ý thức và
tình cảm với môi trường sẽ mở ra khả năng bảo vệ môi trường một cách vững
chắc và lâu bền nhất.
2. Hoạt động ngoại khoá ở trường tiểu học
2.1. Khái niệm
Giáo dục môi trường thông qua các môn học góp phần không nhỏ vào
việc hình thành các nhận thức về môi trường và bảo vệ môi trường cho học sinh.
Song những tri thức đó sẽ không được vững chắc, không thể biến thành hành
động và thói quen nếu không được củng cố, rèn luyện thông qua các hoạt động.
Vậy, hoạt động ngoại khoá là gì? Ngay bản thân khái niệm “ngoại khoá” cũng
cho đến nay vẫn chưa được lí giải cặn kẽ, thấu đáo và nhất quán: Ngoại khoá là
hình thức học tập hay vui chơi? Là chính khoá hay ngoài chính khoá?
Hoạt động ngoại khoá được hiểu là một hình thức tổ chức học tập ngoài
lớp có tổ chức, có kế hoạch có phương hướng xác định,không bắt buộc trong
chương trình, được học sinh tiến hành theo nguyên tắc tự nguyện dưới sự điều
khiển, hướng dẫn của giáo viên nhằm bổ sung, củng cố, nâng cao những kiến
thức, kĩ năng học tập về môi trường và bảo vệ môi trường đã được học trong
chương trình chính khoá.
14
Với cách hiểu như trên, hoạt động ngoại khoá được xem là một hình thức
tổ chức dạy học quan trọng, là một trong những con đường để thực hiện đổi mới
phương pháp dạy học theo định hướng: “phát huy tính tích cực, chủ động, sáng
tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm từng lứa tuổi, môn học, bồi dưỡng
tạo của học sinh được phát huy, các kĩ năng làm việc độc lập hay tập thể được
rèn luyện. Như vậy, hoạt động ngoại khoá sẽ phát huy được tính tích cực, tự
giác, chủ động và sáng tạo của học sinh, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn
luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tế để các em có thể tham gia các hoạt
động bảo vệ môi trường ở địa phương.
Như chúng ta đã biết, trong thời đại ngày nay, với quan điểm học tập suốt
đời và xã hội hoá học tập, những bài học trên lớp không còn giữ vị trí độc
quyền. Nhiều cơ hội học tập mới xuất hiện với những tiềm năng và tác dụng to
lớn. Hoạt động ngoại khoá GDMT cũng chính là một trong những cơ hội đó, tạo
điều kiện cho việc tiến hành một xã hội học tập.
Với vai trò to lớn như trên, nếu người giáo viên tổ chức tốt được các hoạt
động ngoại khoá GDMT cho học sinh thì có thể tạo nên chiếc cầu nối, sự liên
kết chặt chẽ giữa lí thuyết và thực hành, giữa những kiến thức GDMT trong sách
vở với những hoạt động thực tiễn bảo vệ môi trường trong đời sống xã hội. Như
vậy, hoạt động ngoại khóa là một hình thức dạy học mang tính tích hợp cao, có
tác dụng phát triển ở học sinh không chỉ kiến thức mà còn rèn luyện kĩ năng,
phát triển thái độ và hành vi tích cực đối với môi trường.
2.3. Đặc điểm của hoạt động ngoại khoá GDMT
Hoạt động ngoại khoá GDMT được phân biệt với các hình thức tổ chức
dạy học khác dùa trên những đặc điểm chủ yếu sau:
- Là hoạt động ngoài giờ lên lớp, không được quy định trong chương trình
chính khoá.
- Là hoạt động tự nguyện cá nhân hay một nhóm học sinh có cùng hứng
thú, sở thích, mối quan tâm về một vấn đề nào đó của nội dung học tập, không
phân biệt học sinh giỏi hay yếu kém.
- Giáo viên không trực tiếp tham gia cùng học sinh mà là người hướng dẫn,
tổ chức, tư vấn hay chỉ đạo, điều khiển các buổi hoạt động ngoại khoá này.
16
- Nội dung hoạt động ngoại khoá thường liên quan tới nội dung đã được
học tập trên lớp, phù hợp với hoàn cảnh từng địa phương và đặc điểm của đối
thân, rễ, lá, hoa, quả đối với đời sống của cây và ích lợi đối với con người. Biết
vai trò của Mặt Trời đối với Trái Đất và đời sống con người,vị trí và sự chuyển
động của Trái Đất trong hệ Mặt Trời, sự chuyển động của Mặt Trăng quanh Trái
Đất, hình dạng và đặc điểm bề mặt Trái Đất, biết ngày đêm, năm tháng, các
mùa.
Về vấn đề hình thành và phát triển những thái độ và hành vi, mục tiêu môn
TNXH chỉ rõ:
- Có ý thức thực hiện các quy tắc giữ vệ sinh, an toàn cho bản thân, gia
đình và cộng đồng.
- Yêu thiên nhiên, gia đình, trường học và quê hương.
Với mục tiêu giáo dục như trên, ta nhận thấy môn TNXH, đặc biệt là môn
TNXH lớp 3 là môn học có rất nhiều nội dung GDMT gắn liền với tự nhiên và
xã hội được lồng ghép. Có thể hiểu các em được học môn TNXH chính là được
học về tự nhiên, học về cuộc sống đang hàng ngày, hàng giờ diễn ra xung quanh
các em. Những bài học trên lớp sẽ hình thành chủ yếu cho học sinh kiến thức về
tự nhiên (sự đa dạng của tự nhiên), về cuộc sống xung quanh các em, về cách
giữ gìn và bảo vệ môi trường, còn hoạt động ngoại khoá GDMT sẽ đưa các em
tiếp cận chính cuộc sống tự nhiên đó. Ở đó, các em được vui chơi, được tìm hiểu
và khám phá những điều mới lạ. Điều đó không chỉ giúp củng cố, mở rộng kiến
thức về tự nhiên, về cuộc sống, mà còn giúp hình thành ở học sinh tình yêu, sự
gắn bó với thiên nhiên, biết yêu cái đẹp, bảo vệ cái đẹp và hơn thế nữa, nó giúp
hình thành ở các em những kĩ năng và hành vi bảo vệ tự nhiên hay chính là bảo
vệ cuộc sống của chính các em, một mục tiêu mà những buổi học trên lớp không
thể đạt được.
Như vậy, để đạt được mục tiêu GDMT qua môn TNXH cho học sinh lớp
3, việc dạy học kết hợp nội khoá và ngoại khoá là hết sức hiệu quả và thực sự
cần thiết nhằm phát huy được hết những ưu điểm của nội dung chương trình và
đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra.
18
Copyright: Tài liệu đại học ©