Ngày soạn: 01/08/2015
Ngày dạy: / /
Tiết PPCT: 1
DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ
CHƯƠNG I. CÁC THÍ NGHIỆM CỦA MEN DEN
Bài 1. MEN DEN VÀ DI TRUYỀN HỌC
I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức:
- Học sinh trình bày được mục đích, nhiệm vụ và ý nghĩa của di truyền học.
- Hiểu được công lao to lớn và trình bày được phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen.
- Hiểu và ghi nhớ một số thuật ngữ và kí hiệu trong di truyền học.
2. Kỹ năng:
- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích kênh hình.
- Phát triển tư duy phân tích so sánh.
- Hệ thống hóa kiến thức
- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK, biết và nắm được các k/n về di truyền, biến
dị, các thuật ngữ, các kí hiệu cơ bản của di truyền học.
- Kĩ năng lắng nghe tích cực
- Kĩ năng tự tin khi trình bày trước nhóm, tổ, lớp
3. Thái độ:
- Xây dựng ý thức tự giác, thói quen học tập bộ môn.
II. CHUẨN BỊ:
GV: Tranh phóng to hình 1.2. Tranh ảnh hay chân dung Menđen.
HS: Xem bài trước.
III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
- Quan sát.
- Vấn đáp, tìm tòi.
- Hoạt động nhóm.
- Giải quyết vấn đề.
IV. CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1.Ổn định lớp: (0,5 phút) kiểm tra sĩ số
là hiện tượng gì?
+ Đặc điểm khác với bố mẹ gọi là
hiện tượng gì?
- Gv: y/c hs tự rút ra kết luận 2
hiện tượng: di truyền và bến dị.
- Hs: Do di truyền và biến dị
- Hs: Tự thu nhận thông tin
và thảo luận nhóm trả lời đạt:
- Hs: Có thể lập bảng và tự rút
ra nhận xét.
- Hs: Hiện tượng di truyền
- Hs: Hiện tượng biến dị.
- Hs: Tự rút ra kết luận đạt:
+ Di truyền là hiện tượng
truyền đạt các tính trạng của bố
mẹ cho các thế hệ con cháu.
I. Di truyền học:
- Gv: Ghi nhận ý kiến của hs,
nhận xét và chốt ý.
- Gv: Cần nhấn mạnh: Di truyền
và biến dị là 2 hiện tượng song
song gắn liền với quá trình sinh
sản.
- Gv: Hãy trình bày mục đích,
nhiệm vụ và ý nghĩa thực tiễn của
di truyền học.
- Gv: Ghi nhận ý kiến của hs,
nhận xét và chốt ý.
- Gv: Có thể nêu một vài ví dụ về
con sinh ra khác với bố
mẹ và khác nhau ở
nhiều chi tiết.
- Di truyền học nghiên
cứu về cơ sở vật chất,
cơ chế, tính quy luật
của hiện tượng di
truyền và biến dị.
- Di truyền học có vai
trò quan trọng trong
chọn giống, trong y học
và đặc biệt là công nghệ
sinh học hiện đại.
Hoạt động 2: Tìm hiểu phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen. (13 phút)
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
- Gv: Cho hs đọc thông tin quan
sát hình 1.2 và giới thiệu sơ lược
các cặp tính trạng trong thí
nghiệm của Menđen.
- Gv: Y/c hs thảo luận nhóm 4’
trả lời các câu hỏi sau:
+ Đối tượng nghiên cứu của
Menđen là gì?
+ Nêu nhận xét về đặc điểm của
từng cặp tính trạng đem lai?
+ Tại sao Menđen thí nghiệm
thành công nhất là ở cây đậu Hà
Lan?
+ Menđen đã sử dụng phương
pháp gì để nghiên cứu trên cây
+ Vì lĩnh vực tế bào học trong
thời điểm đó còn rất hạn chế
cho nên người ta chưa nhận
thức được giá trị công trình của
ông, không phải là lãng quên.
- Hs: Lắng nghe và ghi bài.
- Hs: Lắng nghe.
- Hs: Lắng nghe.
II. Men đen - người
đặt nền móng cho di
truyền học:
- Menđen (1822-1884)
người đặt nền móng cho
di truyền học.
- Đối tượng nghiên cứu
sự di truyền của
Menđen là cây đậu Hà
Lan.
- Menđen dùng phương
pháp phân tích thế hệ
Hoạt động 3: Tìm hiểu các thuật ngữ và kí hiệu của di truyền học. (14 phút)
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
- Gv: Y/c hs nghiên cứu thông
tin SGK và cho biết ý nghĩa của
các thuật ngữ:
+ Tính trạng
+ Cặp tính trạng tương phản
+ Nhân tố di truyền
+ Giống (dòng) thuần chủng
- Gv: Tương ứng với mỗi thuật
truyền học:
1. Một số thuật ngữ:
- Gv: Ghi nhận ý kiến của hs,
nhận xét và chốt ý.
- Gv:Giới thiệu một số kí hiệu
cơ bản của di truyền học.
P: Cặp bố mẹ xuất phát
x: Kí hiệu phép lai
G: Giao tử
♂: Đực; ♀: Cái
F: Thế hệ con (F
1
: con thứ 1 của
P; F
2
con của F
2
tự thụ phấn
hoặc giao phấn giữa F
1
).
Gv: Lấy thí dụ minh họa:
+ Tóc xoăn- tóc thẳng, người cao
– người thấp, da trắng – da đen,
môi dày – mỏng, mũi cong –
thẳng, lông mi dài – ngắn
- Hs: Lắng nghe và ghi bài.
- Hs: Lắng nghe và ghi bài.
- Hs: Theo dõi và ghi nhớ.
+ Tính trạng: là những
).
P : Hoa đỏ x Hoa trắng
AA aa
G: A, A a , a
F
1
: Aa
- Gv: Nêu cách viết công thức
lai: mẹ thường viết bên trái dấu
x, bố thường viết bên phải. P:
mẹ x bố.
- Hs: Lắng nghe
4. Củng cố: (3 phút)
Hãy chọn câu trả lời đúng nhất
Câu 1: Đối tượng của Di truyền học là gì?
A. Tất cả động thực vật và vi sinh vật.
B. Cây đậu Hà Lan có khả năng tự thụ phấn cao.
C. Cơ sở vật chất cơ chế và tính quy luật của hiện tượng di truyền và biến dị.
D. Các thí nghiệm lai giống động vật, thực vật.
Câu 2: Di truyền là hiện tượng:
A. Con cái giống bố hoặc mẹ về tất cả các tính trạng.
B. Con cái giống bố và mẹ về một số tính trạng.
C. Truyền đạt các tính trạng của bố mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con cháu.
D. Truyền đạt các tính trạng của bố mẹ cho con cháu.
Câu 3: Hiện tượng con sinh ra khác với bố mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết được gọi là:
A. Biến dị có tính quy luật trong sinh sản.
B. Biến dị không có tính quy luật trong sinh sản.
C. Biến dị .
D. Biến dị tương ứng với môi trường.
Câu 4: Thế nào là tính trạng?