Tình yêu lứa đôi qua tâm sự của người phụ nữ Việt Nam
November 13, 2014 - Chuyên mục: Văn mẫu THPT - Tác giả: Thu Huyền
Đề bài: Tình yêu lứa đôi qua tâm sự của người phụ nữ Việt Nam
(Phân tích hai bài ca dao: “Hòn đá …” “Lửng lơ…”).
Tình yêu lứa đôi – phải chăng đó chính là sự hài hoà, đồng điệu giữa hai tâm hồn, hai cuộc đời riêng lẻ? Song từ:
Cái thuở ban đầu lưu luyến ấy,
Nghìn năm đâu dễ mấy ai quên.
Cho đến khi kiệu hoa anh rước nàng về, hai con người ấy còn phải trải qua bao thử thách, dập vùi; trải qua bao khắc khoải, lo âu.
Và đây, ta hãy nghe những tiếng lòng sâu kín ấy qua dư vị ngọt ngào của làn điệu ca dao.
Vẫn biết trong tình yêú, tình cảm con người phải được tiến triển từ hai phía. Nhưng tạo hoá, dường như hữu ý, đã gán cho người
phụ nữ một đời sông nội tâm giàu đẹp, phong phú hơn; chính vì vậy mà họ càng thực sự là phụ nữ và luôn uỷ mị, đáng yêu hơn
qua đôi mắt người khác phái. Do vậy, tâm sự trong tình yêu lại là tâm sự của người phụ nữ, tôi nghĩ nó càng đạt đến cái thật cái
cung bậc cao nhất vốn có của tình cảm con người. Cho nên, bàn về tình yêu lứa đôi lại là tình yêu lứa đôi qua tâm sự người phụ
nữ Việt Nam, thiết nghĩ là một điều hoàn toàn hợp lý, hết sức cần thiết và thú vị.
Đây là lời thổ lộ trực tiếp của cô gái với chàng trai – người cô yêu bởi có lẽ khi tình yêu cô chắt chiu cho anh đã đạt đến mức
chín mùi, không thể dồn nén được nữa, nó cần được giải toả:
Hòn đá đóng rong vì dòng nước chảy
Hòn đá bạc đầu bởi tại sương sa.
Hòn đá, dòng nước chảy, sương sa , Câu nói đầu tiên của cô gái sao mà nhiều trắc ẩn? Ở đây, nhân vật trữ tình và đối tượng trữ
tình dường như đã lặn vào hình tượng sự vật mất rồi. Trong nhận thức người nghe chỉ còn lại là những hiện tượng tự nhiên với
cấu trúc câu khá độc đáo, nghe như có vẻ là lạ; thử nghe lại, nào là:
Hòn đá đóng rong / vì dòng nước chảy.
Rồi lại:
Hòn đá bạc đầu / bởi tại sương sa.
Hoá ra mỗi câu nói đều được phân định thành hai vế rạch ròi nhưng người nói-cô gái đã đặt ngược vấn đề tạo một logic câu trái
với môi quan hệ nhân – quả thông thường. Ta thừa biết, nếu bà huyện Thanh Quan viết: Vài chú tiểu dưới núi lom khom thì có lẽ
câu thơ chỉ đạt được mức độ.gợi tả thường tình, nhưng khi nữ sĩ đặt bút: Lom khom dưới núi tiều vài chú thì câu thơ bà lập tức
chuyển mình để trụ lại với thời gian, Cũng vậy, ở đây cô gái đã đưa chủ thể cũng là điều cô muốn nhấn mạnh ra đầu câu nhằm
tạo một ấn tượng cần thiết cho người nghe, cụ thể là chàng trai – đối tượng trữ tình. Nhưng cái cần nói là hai câu thơ trên hàm
chứa ẩn ý gì? Hòn đã đóng rong, Hòn đá bạc đầu – ngay trong hình tượng sự vật cũng có cài gì đó trúc trắc, bị kìm hãm bởi
những tác động khách quan: Vì dòng nước chảy, bởi tại sương sa, (có dị bản là vì bởi sương sa, theo tôi, dị bản này có lẽ kém đạt

tiên của cô, câu nói đầu tiên của cô, câu nói ấy chính là kết quả của nỗi sợ, hèn chi mà:
Hòn đá đóng rong vì dòng nước chảy
Hòn đá bạc đầu bởi tại sương sa.
Hòn đá hoá ra là hình ảnh ẩn dụ tình yêu nồng nhiệt của cô gái với chàng trai. Còn dòng nước chảy, sương sa thực ra chúng là
hình ảnh đại diện cho những tác động khách quan từ phía xã hội. Chúng luôn kìm hãm, rình rập ụp những đau thương lên số phận
tình yêu của cô bất cứ lúc nào. Đây là lời nói đặc trưng cho ca dao, dân ca, càng hiểu hết ý nghĩa sâu xa của nó, ta càng thấy nó
thâm thuý, đẹp đẽ biết chừng nào.
Tình yêu lứa đôi qua tâm sự người phụ nữ Việt Nam xã hội phong kiến xưa cũ, dĩ nhiên luôn gắn liền với nỗi lo, luôn bị kìm hãm
Dù sao thì nỗi sợ ban đầu cô gái đã vượt qua. Vật là tình yêu của nàng có hi vọng được trọn vẹn. Không đâu! Nỗi sợ đã qua là
quá khứ, còn hiện tại cô đang nơm nớp lo cho tương lai. Nỗi sợ sau mới là đáng sợ, ghê gớm, khủng khiếp hơn nhiều. Nếu nỗi sợ
ban đầu hướng về thiên nhiên bao la, rộng lớn thì nỗi sợ sau hướng vào chính lòng anh, và sự son sắt, chung thuỷ của anh đành
cho em đó là:
Sợ vùng mây bạc trên trời mau tan.
Mặc dù:
Em với anh củng muốn kết đôi.
Lại một lần nữa, trở về với qui cũ ước lệ. Cô gái đã ẩn dụ cuộc tình giữa mình và chàng trai, xa hơn nữa là tình yêu chung thuỷ
của chàng trai bằng hình ảnh vừng mây bạc. Phải dủ một tình yêu trọn vẹn đến mức nào, sự nâng niu, quí trọng thậm chí tôn sùng
đến mức nào, người phụ nữ mới có hình ảnh so sánh bạn tình mỹ lệ, tuyệt vời đến yậy? Vừng mây bạc sao mà nó đẹp, nó lấp
lánh, chói chang quá! Có một cô gái cũng nhìn người mình yêu và ghi nhận cảm xúc:
Thấy anh như thấy mặt trời
Chói chang khó ngó trao lời khó trao.
Rõ ràng, dưới mặt nhìn chếch choáng men tình thì người họ yêu dường như luôn rạng rỡ, vĩ đại. Song, có lẽ họ cũng ý thức được
một điều: bạn tình của họ càng rực rỡ, vĩ đại thì họ càng khó vươn tới, tình yêu cũng khó lòng lòng vẹn toàn. Cho nên, ở đây cô
gái đã sợ:
Sợ vừng mây bạc trên trời mau tan.
Đám mây kia cố lấp lánh, huy hoàng thật đó nhưng nó xa quá, nó mong manh dễ tan biến quá cũng như có chắc gì tình yêu của
chàng trai dành cho cô gái được lâu bền không? Bởi vì:
Lòng mẹ là bến bờ
Lòng anh là biển khơi.
Đây mới chính là vấn đề, là giới hạn cuối cùng của sự thắc thỏm, lo sợ cũng là tâm lí thường tình của những cô gái khi đứng

bận lòng vì đâu? Lời thơ sau giải mã:
Dao vàng bỏ đảy kim nhung
Biết ràng quân tử có dùng cho chăng.
Lại là hình ảnh so sánh bất ngờ. Phải chăng dao vàng và đảy kim nhung là tượng trưng cho nàng và chàng trai mà nàng yêu? Dao
vàng đặt canh kim nhung đều là những vật quí – cô gái dường như đã tự thấy sự xứng đôi vừa lứa giữa mình và người mình thầm
yêu trộm nhớ: cả hai tư đều là con nhà trâm anh thế phiệt. Thế là trọn vẹn, hạnh phúc của họ có cơ may đâm chồi? Nhưng đến
câu thơ sau thì nhân vật trữ tình đột nhiên tự hạ thấp giá trị chính mình và do vậy càng nâng người yêu lí tưởng lên ngôi vị cao
nhất của sự trân trọng tôn sùng:
Đèn tà thấp thoáng bóng trăng.
Hoá ra cô đã thao thức trằn trọc suốt cả một đêm cho đến khi đèn tà – bấc đã cạn nghĩa là đêm đã qua. Cũng chưa hẳn là một đêm
nay và rất nhiều đêm nữa bởi làm sao cắt nghĩa được tình yêu một khi mối tình ấy chưa được thoả nguyện, vẫn là mối tình si, hai
trái tim yêu chưa hoà cùng nhịp đập. Đèn tà thấp thoáng bóng trăng – đó chỉ là một nhận thức mơ hồ trong không gian lung linh,
mờ ảo, thực ra, có chắc gì cô gái ý thức được thời gian đang chuyển mình? Tâm thức cô giờ đây có lẽ chỉ tồn tại duy nhất hình
ảnh người tình trông mộng ước tâm sự bức xúc, khó định hình biết cho ai biết ai người biết cho như Nguyễn Bính nói sau này.
Mà có riêng gì cô đâu, những ai đã yêu và đang yêu, một thời vụng dại và một thời đắm đuối nghe lại, đọc lại câu ca dao không
nhắc nhở lại quãng đời vàng son thật đẹp, không nhận ra chính mình trong đó? Song hay nhất, đẹp nhất trong tiếng lòng cô gái
khuê các này, theo tôi vẫn là câu cuối. Nó là đỉnh điểm của hình tượng mộng mị là tiếng buông xé lụa kết thúc một bản tình ca
đơn phương nhưng cuồng nhiệt:
Ai đem người ngọc thung thăng chốn này.
Nó chỉ là lời trách móc bâng quơ thôi nhưng dường như tư nghe có cả tiếng thở dài bất lực. Ai – từ dùng hoàn toàn mang tính
chất phiếm chỉ. Cô gái hỏi ai, trách ai đã cố tình đem đến cho cô cái hình ảnh mà cô cố trốn tránh. Đối tượng – con người mà cô
hằng quan tâm sao cứ chập chờn trước mắt cô, sao cứ bàng quan mà thung thăng chốn này, sao càng đẹp, càng đáng yêu! Như đi
ngang nhà cô gái, cô đã thu trọn bóng hình chàng trai vào trái tim mà hoài thai một mối tình si từ đó. Người ngọc – chỉ riêng cách
gọi cũng đầy sự nâng niu, trân trọng biết chừng nào! Tác giả của nó không còn nhìn bạn tình bằng đôi mắt bình thường nữa mà
bằng đôi mắt lấp lánh tình yêu. Nguyễn Du cũng hơn một lần trao cho Thuý Kiều đôi mắt ấy để cho trong chuyến du xuân, nàng
nhìn chàng Kim mà thấy thực lạ lùng:
Hài văn lần bước dặm xanh
Một vùng như thể cây quỳnh cành dao.
Hình ảnh chàng trai quá đẹp cho nên nó cứ xoắn lấy cô gái, thấy đó mà không thể nào với tới được. Hèn chi mà với cái khoảng
cách nghiệt ngã vô tình ấy, sau này Hàn Mặc Tử – con người từng khạc hồn ra ngoài cửa miệng biến thành nỗi đau tứa máu,

sống trong một xã hội tươi đẹp như hôm nay.
Tình yêu lứa đôi qua tâm sự người phụ nữ Việt Nam đặt trong không gian xã hội phong kiến xưa cũ, dĩ nhiên luôn gắn liền với
nỗi lo, luôn bị kìm hãm. Song, qua đó ta bắt gặp lại những tình cảm, những mảng tâm hồn trong sáng như pha lê. Để một lần nữa,
ta càng gần gũi và yêu kính hơn những người mẹ, người chị của tạ mà có thể tự hào với bạn bè năm châu: Người phụ nữ Việt
Nam chúng tôi khi đã yêu ai thì yêu với tất cả tấm chân tình.
Mắt đen cô gái long lanh
Yêu ai yêu trọn tấm lòng thuỷ chung.
(Nguyễn Đình Thi)
Read more: />