ỨNG DỤNG HÌNH HỌC CỦA
TÍCH PHÂN KÉP


NỘI DUNG
• Tính diện tích miền phẳng
• Tính thể tích vật thể trong R3
• Tính diện tích mặt cong


TÍNH DIỆN TÍCH MIỀN PHẲNG
D là miền đóng và bị chận trong R2:
S (D) =

∫∫D dxdy

Có thể dùng cách tính của tp xác định
trong GT1 cho những bài không đổi biến.


Ví dụ
1/ Tính diện tích miền D giới hạn bởi:
2

y = x ,y = x
y=x
y= x

2

S (D ) =

x
3
Đổi biến: x = rcosϕ, y = rsinϕ
Tọa độ giao điểm

x 2 + y 2 = 1

⇒ 2
2
2
x
x + y =
3



x 2 + y 2 = 1
r = 1


⇔

 2
2
3
2
x
cos ϕ =
x + y =
2

⇔
π
ϕ = ± 6

3 π
=
−
6 18


Nếu sử dụng tính đối xứng của D
Miền D đối xứng qua Ox
D1 = D∩ {x,y)/ y ≥ 0} ⇒ S(D) = 2S(D1)

0 ≤ ϕ ≤ π

6
D1 : 
2
1 ≤ r ≤
cos ϕ

3
S (D) =

π
2
cos ϕ
6 dϕ
3

z = |f2(x,y) – f1(x,y)|


Cách xác định hàm tính tích phân và hình chiếu D

B2: Xác định miền tính tp D
Gs hàm tính tp là z = f(x,y), D là hình chiếu
của Ω lên mp Oxy và được xác định từ các
yếu tố sau:
1.Điều kiện xác định của hàm tính tp
2.Các pt không chứa z giới hạn miền Ω.
3.Hình chiếu giao tuyến của z = f1(x,y) và
z = f2(x,y) (có thể không sử dụng)


Hình chiếu giao tuyến
1.Được tìm bằng cách khử z từ các pt chứa z.
2. Các TH sử dụng hc giao tuyến.
Tìm được từ đk 1,2

g
Hc

Hc gt

t

Không sử dụng

Sử dụng


•Hc giao tuyến: 1 − x = 0
1


V (Ω) =

∫∫

[(1 − x ) − 0]dxdy

D

1

1

∫0 ∫

= dy

(1 − x )dx

y2

1

1

0


•Các pt không chứa y:

x + z = 1, z = 0
z

•Hc giao tuyến:

x =0⇔ x=0


V (Ω) =

∫∫

[ x − 0]dxdz

D

1− x

1

∫ ∫

= dx
0

xdz


z

D = hc Ω
z=1–y

Oyz

2

•Đk xác định hàm: y ≥ 0
•Các pt không chứa x:

y = 0, z = 0
1

y

•Hc giao tuyến: 1 − z = y 2


V (Ω) =

∫∫

2

[(1 − z) − y ]dydz

D




y= x


y= x


x + z =1

y= x


x + z =1

y= x