NHỮNG TRÒ LỐ HAY LÀ VA REN
VÀ PHAN BỘI CHÂU
I. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
Bố cục: Chia làm bốn đoạn:
Đoạn 1 (Từ "Do sức ép của công luận..." đến "... Phan Bội Châu vẫn bị giam trong tù"): Va-ren chuẩn bị sang
nhậm chức Toàn quyền ở Đông Dương với lời tuyên bố sẽ quan tâm tới vụ Phan Bội Châu.
Đoạn 2 (Từ "Đến Sài Gòn thì ông Va-ren..." đến "... thì Phan Bội Châu vẫn nằm tù"): Va-ren đến Sài Gòn và
cảnh tượng người dân Sài Gòn đổ ra đường xem mặt Va-ren.
Đoạn 3 (Từ "Từ Sài Gòn ra Hà Nội..." đến "... thì Phan Bội Châu vẫn nằm tù"): Va-ren trên đường ra Hà Nội,
dừng lại ở Huế và được triều đình Huế nghênh tiếp, phong tặng mề đay.
Đoạn 4 (Phần còn lại): Va-ren ra Hà Nội và cuộc gặp gỡ giữa Va-ren với Phan Bội Châu
1. (Câu 1, Sgk tr 94)
Những trò lố hay là Ve-ren và Phan Bội Châu ra đời từ một hiện tượng lịch sử: nhà đại cách mạng Phan Bội
Châu sau hai chục năm bôn ba hải ngoại để tìm đường cứu nước, đến năm 1925 bị thực dân Pháp bố trí bắt
cóc từ Trung Quốc giải về nước, xử tù chung thân, nhưng sau đó, trước phong trào nhân dân cả nước
đấu“tranh đòi thả, đã phải ra lệnh ân xá. Va ren vốn là một đảng viên Đảng xã hội Pháp, phản bội đảng,
được cử làm Toàn quyền Đông Dương thay Méc-lanh trước đó bị nhà cách mạng Phạm Hồng Thái giết hụt
phải về nước. Va-ren trước ngày chuẩn bị sang Đông Dương nhậm chức có tuyên bố sẽ quan tâm tới vụ Phan
Bội Châu, và ngay lập tức Nguyễn Ái Quốc viết tác phẩm Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu để
phơi bày thực chất của Va-ren.
- Tác phẩm ghi chép một câu chuyện hư cấu, được Nguyễn Ái Quốc viết ngay sau khi Phan Bội Châu bị bắt ở
Trung Quốc 18-6-1925 và bị giải về giam tại Hà Nội. Còn Va-ren được cử làm toàn quyền Đông Dương cuối
năm 1925, và thực tế sau khi Va-ren sang Đông Dương cũng không có chuyện gặp Phan Bội Châu ở Hỏa Lò,
Hà Nội. Cho nên, đây là một câu chuyện hư cấu.
2. (Câu 2, Sgk tr 94 tập 2)
a) Va-ren hứa sẽ chăm sóc vụ Phan Bội Châu... khi nào yên vị thật xong xuôi ở Đông Dương. Nhưng phải còn
lâu, vì ông ta mới xuống tàu, mà hành trình từ Mác-xây đến Sài Gòn kéo dài chừng bốn tuần lễ. Có nghĩa là
trong bốn tuần lễ đó, Phan Bội Châu vẫn bị giam trong tù.
b) Đây là lời hứa dối trá, để ve vuốt, để trấn an công luận ở Pháp và ở Đông Dương đang đấu tranh đòi thả
nhà yêu nước Phan Bội Châu.
Lời hứa này thực chất là một trò lố.