TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
BỘ MÔN LUẬT HÀNH CHÍNH


LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
NIÊN KHÓA 2011-2015
Đề tài:
PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH
ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN

Giảng viên hướng dẫn:

Sinh viên thực hiện:

TS. Phan Trung Hiền

Trình Quốc Hy
MSSV: 5115714
Lớp: Luật Hành chính – K37

Cần Thơ 12/2014


Lời cảm ơn
Có sự thành công như ngày hôm nay người viết luôn được sự hỗ trợ, giúp đỡ
Gia đình, của quý Thầy Cô, và bạn bè. Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, em xin gửi
đến quý Thầy cô Khoa Luật – Trường Đại Học Cần Thơ lời cảm ơn thành kính
nhất đã truyền đạt vốn kiến thức quý báu cho chúng em trong suốt thời gian học
tập tại trường. Em xin chân thành cảm ơn TS. Phan Trung Hiền đã tận tình hướng
dẫn để em hoàn thành được luận văn về lĩnh vực xử phạt vi phạm hành chính đối

……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………

Cần Thơ, ngày……tháng……..năm 2014


NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
---------------------………………………………………..…………………………………………………..
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………

1.3.3 Chủ quan ............................................................................................................. 12
1.3.4 Khách thể.............................................................................................................. 13
1.4 Mục đích, ý nghĩa của việc quy định về xử phạt vi phạm hành chính đối với
người chưa thành niên ..................................................................................................... 13
1.5 Một số nguyên nhân ảnh hướng đến việc vi phạm hành chính của người chưa
thành niên ........................................................................................................................ 14
CHƯƠNG 2 QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH
ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN ..................................................................... 17
2.1 Quá trình hình thành các quy định pháp luật về xử phạt hành chính đối với
người chưa thành niên ..................................................................................................... 17
2.1.1 Giai đoạn trước năm 1997 ................................................................................... 17
2.1.2 Giai đoạn từ năm 2002 đến trước khi Luật xử lý vi phạm hành chính có hiệu
lực .................................................................................................................................. 19
2.1.3 Giai đoạn từ khi Luật xử lý vi phạm hành chính được ban hành đến nay ...... 20
2.2 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính ............................................................ 21
2.2.1 Các hình thức xử phạt chính ................................................................................ 23
2.2.2 Các hình thức xử phạt bổ sung ............................................................................. 23
2.2.3 Các biện pháp khắc phục hậu quả ........................................................................ 23
2.3 Thẩm quyền xử phạt, nguyên tắc xác định và phân định thẩm quyền xử phạt .. 24
2.3.1 Thẩm quyền xử phạt .............................................................................................. 24
2.3.1.1 Cơ quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính ..................................... 24


2.3.1.2 Người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính ......................................... 25
2.3.2 Nguyên tắc xác định và phân định thẩm quyền xử phạt ..................................... 29
2.3.2.1 Nguyên tắc xác định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính theo mức tối đa
của khung tiền phạt và phân định thẩm quyền ........................................................... 29
2.3.2.2 Nguyên tắc xác định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính theo lĩnh vực
quản lý nhà nước và phân định thẩm quyền ................................................................ 30
2.3.2.3 Nguyên tắc xác định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trên cơ sở thời

1. Lý do chọn đề tài
Thế hệ trẻ, thế hệ thanh thiếu niên hay cụ thể hơn là người chưa thành niên chính
là chủ nhân tương lai của đất nước. Họ nắm giữ vận mệnh của đất nước trong tay, hành
động của họ quyết định sự phát triển hay suy thoái của một quốc gia. Để một quốc gia
phát triển giàu mạnh với một nền văn hóa văn minh thì ngay từ đầu phải tạo cho người
chưa thành niên có những suy nghĩ, hướng đi và mục tiêu đúng đắn.
Từ khi gia nhập Liên Hiệp Quốc, Đảng và Nhà nước ta đã chủ động tham các
Công ước quốc tế về bảo vệ quyền trẻ em như Công ước về Quyền trẻ em 1989, Nguyên
tắc tối thiểu chuẩn về quản lý người chưa thành niên (Nguyên tắc Bắc Kinh) 1985…
Đồng thời nội luật hóa, xây dựng chính sách pháp luật phù hợp như: Luật Bảo vệ, chăm
sóc và giáo dục trẻ em; Luật phòng, chống bạo lực gia đình; Bộ luật Hình sự; Bộ luật Dân
sự; Luật Hôn nhân và gia đình; Luật Xử lý vi phạm hành chính… với mục đích bảo vệ
quyền và lợi ích của trẻ em cũng như quy định trách nhiệm của cha mẹ, gia đình và các tổ
chức xã hội.
Tuy nhiên, một hiện tượng đang xảy ra phổ biến tại các nước trên thế giới là tình
hình người chưa thành niên vi phạm pháp luật ngày càng tăng. Các nước đang nổ lực tìm
cách đảm bảo hệ thống tư pháp đối với người chưa thành niên phải tuân thủ theo đúng
pháp luật quốc tế về quyền con người. Để ngăn chặn, giáo dục và hạn chế lại chế lại mức
nghiêm trọng của hành vi vi phạm pháp luật cũng như yêu cầu bảo vệ trẻ em một cách tốt
nhất, thì vấn đề xử phạt đối với người chưa thành niên luôn là vấn đề cấp thiết đặt ra với
mỗi quốc gia. Đặc biệt vấn nạn người chưa thành niên vi phạm pháp luật ngày có xu
hướng tăng nhanh qua mỗi năm. Và Việt Nam cũng nằm trong số đó.
Thấy được điều này, các nhà làm luật từ đầu đã đề ra những quy định riêng biệt
được áp dụng đối với người chưa thành niên vi phạm pháp luật nhằm giúp họ sửa chữa
sai lầm và có hướng đi đúng đắn không rơi vào con đường tội phạm, cụ thể là Luật Xử lý
vi phạm hành chính năm 2012 đã dành hẳn một phần (Phần năm – Những quy định đối
với người chưa thành niên vi phạm hành chính, gồm hai (02) chương), với mục đích ngăn
ngừa, ngăn chặn hạn chế lại hành vi vi phạm pháp luật của người chưa thành niên chưa đi
đến con đường tội phạm. Tuy nhiên, những chính sách pháp luật đó khi được áp dụng lại
là một vấn đề cần phải bàn cãi, do khi áp dụng các quy định đó còn nhiều hạn chế và bất

trong lĩnh vực giao thông trên địa bàn Thành phố Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang. Từ đó đề
xuất những giải pháp thiết thực để khắc phục những bất cập trong việc áp dụng hình thức
xử phạt hành chính đối với người chưa thành niên.
4. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài người viết sử dụng kết hợp một số phương như sau:
Phương pháp phân tích luật viết: để hiểu rõ được các quy định của pháp luật về xử
phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên, người viết sẽ đi sâu phân tích
từng quy định của pháp luật tìm hiểu nội dụng của từng điều luật và các quy định có liên
quan do đó phương pháp phân tích luật viết được sử dụng chủ yếu.
Trong quá trình thực hiện người viết người viết có sử dụng phương pháp nghiên
cứu lý luận trên sách vở, tạp chí…
Ngoài ra, từ các số liệu tình hình vi phạm hành chính của người chưa thành niên
được thống kê, người viết sử dụng phương pháp phân tích số liệu, nhằm mục đích thấy rõ
được tình hình. Từ phân tích này và phân tích các quy định của pháp luật người viết sẽ
tổng hợp vấn đề đưa ra nhận định và kiến nghị cho vấn đề được xem xét.

GVHD: TS. Phan Trung Hiền

Trang 2

SVTH: Trình Quốc Hy


Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên
5. Kết cấu đề tài
Ngoài phần lời mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phần nội dung
chính của đề tài gồm 3 chương với kết cấu như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận về vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành
chính đối với người chưa thành niên.
Chương 1 người viết chủ yếu tìm hiểu tổng quát về khái niệm và đặc điểm tâm



Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VI PHẠM HÀNH CHÍNH VÀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH
CHÍNH ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN
Chương này người viết chủ yếu tìm hiểu tổng quát về khái niệm và đặc điểm tâm
sinh lý của người chưa thành niên. Bên cạnh còn tìm hiểu thêm khái niệm vi phạm hành
chính, xử phạt vi phạm hành chính, các yếu tố cấu thành của hành vi vi phạm hành chính
của người chưa thành niên. Từ đó người viết rút ra khái niệm “xử phạt vi phạm hành
chính đối với người chưa thành niên”, đồng thời người viết cũng nêu ra mục đích, ý
nghĩa của việc quy định về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên.
Làm nền tảng để tìm hiểu sâu và nghiên cứu sâu hơn những quy định của pháp luật về xử
phạt hành chính đối với người chưa thành niên ở Chương 2.
1.1 Khái niệm và đặc điểm của người chưa thành niên
1.1.1 Khái niệm
“Người chưa thành niên” không phải là một khái niệm mới, nó được sử dụng phổ
biến, đặc biệt là trong các văn bản pháp luật. Bên cạnh khái niệm này chúng ta còn bắt
gặp khái niệm “vị thành niên”. Vậy các khái niệm này có gì giống và khác nhau? Những
người ở độ tuổi nào thì được gọi là người chưa thành niên?
Theo từ điển Tiếng Việt1 thì “thành niên” là đến độ tuổi được pháp luật công nhận
là công dân với đầy đủ quyền và nghĩa vụ; “vị thành niên” là chưa đến tuổi được pháp
luật công nhận là công dân với đầy đủ các quyền và nghĩa vụ.
Từ điển luật học2 thì không đưa ra khái niệm “thành niên” trước mà chỉ đưa ra
khái niệm “vị thành niên” (với chú giải là: chưa thành niên) là người chưa đến tuổi được
pháp luật coi là có khả năng để sử dụng quyền, thực hiện nghĩa vụ và chịu trách nhiệm.
Theo đó người chưa đủ 18 tuổi là “vị thành niên”.
Trong tiếng Hán “vị” được hiểu là “chưa tới”. Như vậy khái niệm “chưa thành
niên” cũng chính là khái niệm “vị thành niên”. Với định nghĩa thứ nhất thì việc được
pháp luật công nhận là công dân với đầy đủ các quyền và nghĩa vụ ở đây là mang tính

không trái với những quy định của Chương này”. Tuy chưa đủ 18 tuổi (chưa coi là thành
niên) pháp luật vẫn quy định họ phải chịu trách nhiệm hình sự.
- Trong Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2003, tại chương XXXII: quy định về thủ
tục tố tụng đối với người chưa thành niên phạm tội , cũng đề cập hai nhóm: Từ đủ 14 tuổi
đến dưới 16 tuổi và từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi.
- Trong Bộ luật Dân sự 2005, tại Điều 18 quy định: “Người từ đủ 18 tuổi trở lên
là người thành niên. Người chưa đủ 18 tuổi là người chưa thành niên”. Cũng theo quy
định của Bộ luật này người chưa thành niên vẫn tham gia vào các quan hệ dân sự, mà khi
đó họ phải được pháp luật công nhận là có khả năng “sử dụng quyền, làm nghĩa vụ và
chịu trách nhiệm”.
- Theo Điều 161 Bộ luật Lao động năm 2012 quy định: “Người lao động chưa
thành niên là người lao động dưới 18 tuổi”, theo đó Bộ luật này cũng quy định quyền,
nghĩa vụ và trách nhiệm của người lao động chưa thành niên.
- Tại Khoản 2 Điều 15 Nghị định 81/2013/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp
thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định: “Người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi
đến dưới 16 tuổi bị xử phạt vi phạm hành chính khi họ tự nguyện khai báo, thừa nhận và
thành thật hối lỗi về hành vi vi phạm của mình. Người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến
dưới 18 tuổi bị xử phạt vi phạm hành chính khi hành vi vi phạm hành chính quy định bị
phạt cảnh cáo và người chưa thành niên tự nguyện khai báo, thừa nhận về hành vi vi
phạm, thành thật hối lỗi về hành vi vi phạm của mình”.
Tóm lại, khái niệm người chưa thành niên được xây dựng trên sự phát triển về
mặt thể chất và tinh thần của con người được cụ thể hóa bằng giới hạn độ tuổi trong các
văn bản pháp luật. Theo đó, quy định những quyền và nghĩa vụ cụ thể của người chưa
thành niên.
GVHD: TS. Phan Trung Hiền

Trang 5

SVTH: Trình Quốc Hy


đồng đều, biểu hiện là các em lớn lên trông thấy. Tùy thuộc vào độ tuổi ngay trong cùng
giai đoạn mà sự phát triển của nam và nữ là khác nhau. Tuy nhiên cả nam và nữ có những
đặc điểm chung về lứa tuổi.

3

Đặng Thanh Nga, Một số đặc điểm tâm lý của nguời chưa thành niên, Tạp chí Tâm lý học, số 4/2004.

4

Tham khảo: Uỷ ban bảo vệ và chăm sóc trẻ em Việt Nam, Tổ chức cứu trợ trẻ em Thuỵ Điển (RADDA BARNEN),
“Tài liệu tham khảo về công tác với trẻ em làm trái pháp luật”, Hà Nội, 1996.

GVHD: TS. Phan Trung Hiền

Trang 6

SVTH: Trình Quốc Hy


Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên
Sự phát triển của hệ xương mà chủ yếu là sự phát triển của xương tay, xương
chân rất nhanh nhưng xương ngón tay, ngón chân lại phát triển chậm. Do đó, cơ thể phát
triển không cân đối khiến các em trở nên lóng ngóng, vụng về hay làm đỗ vỡ…
Sự phát triển hệ thống tim mạch không cân đối khiến các em rơi vào tình trạng
rối loạn tạm thời với những biểu hiện như: mệt mỏi, chóng mặt, nhức đầu. Những biểu
hiện này diễn ra không lâu nhưng lại thường xuyên, làm ảnh hưởng không nhỏ đến đời
sống sinh hoạt hàng ngày cũng như tâm lý của người chưa thành niên.
Tuyến nội tuyết bắt đầu hoạt động mạnh thường dẫn đến sự rối loạn của hoạt
động thần kinh làm cho các em dễ xúc động, hay bực tức hay nỗi nóng, do đó các em hay


Trang 7

SVTH: Trình Quốc Hy


Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên
Các em luôn muốn bộc lộ cá tính, tự khẳng định mình, muốn nhanh chống muốn
trở thành người lớn và cố gắng để được đối xử như người lớn, do đó hay phóng đại năng
lực bản thân mình… nhưng thực chất kết thúc giai đoạn chưa thành niên các em chỉ mới
phát triển khá hoàn thiện về mặt sinh lý, còn quá trình nhận thức cũng chưa đầy đủ. Nhận
thức về xã hội, đạo đức, pháp luật… còn hạn chế, đặc biệt là nhận thức về pháp luật. Đôi
khi những nhận thức quan điểm về pháp luật không được hình thành hoặc có nhưng bị
lệch lạc theo cách hiểu chủ quan của các em.
Mặc dù sống độc lập hơn và muốn tỏ ra mình là người lớn nhưng các em ở độ
tuổi này vẫn cần có sự quam tâm, chăm sóc của cha mẹ bởi những khó khăn rắc rối về
mặt tâm sinh lý là không tránh khỏi. Cha mẹ phải là người hiểu rõ điều đó để quan tâm
cho đúng mức, sao cho các em có thể phát huy được tính độc lập của mình nhưng không
tách rời sự quản lý chặt chẽ cần thiết của cha mẹ.
Khi trở thành đối tượng áp dụng hình thức xử phạt, khắc phục hậu quả do thực
hiện hành vi vi phạm hành chính thì những đặc điểm tâm sinh lý trên phải được xem xét
để pháp luật có những quy định phù hợp, đảm bảo việc bảo vệ hiệu quả nhất những
quyền lợi “đặc biệt” của đối tượng này.
1.2 Khái niệm vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính
Theo Khoản 1 Điều 2 của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 thì Vi phạm
hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp
luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải
bị xử phạt vi phạm hành chính; Theo đó thì Vi phạm hành chính của người chưa thành
niên là hành vi có lỗi do cá nhân là người thành niên vi phạm quy định của pháp luật về
quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải xử phạt

cưỡng chế hành chính trong xử lý vi phạm hành chính có sự khác biệt nhất định.
Xử phạt vi phạm hành chính bao gồm các chế tài hành chính thông thường, áp
dụng đối với chủ thể là cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính, bao gồm: cảnh
cáo; phạt tiền; tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình
chỉ hoặt động có thời hạn; tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được xử
dụng để vi phạm hành chính; trục xuất. Trong đó hình thức xử phạt cảnh cáo; phạt tiền
chỉ được quy định và áp dụng là hình thức xử phạt chính, còn hình thức xử phạt tước
quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoặt động có
thời hạn; tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm
hành chính; trục xuất có thể được quy định là hình thức xử phạt bổ sung hoặc hình thức
xử phạt chính. Ngoài ra còn các biện pháp khắc phục hậu quả vi phạm hành chính gây ra
nhằm lập lại trật tự quản lý bị xâm hại.
Các biện pháp xử lý hành chính khác là những biện pháp hành chính có tính đặc
thù và tính cưỡng chế cao hơn các hình thức xử phạt hành chính thông thường, chỉ áp
dụng đối với chủ thể vi phạm là cá nhân, căn cứ vào nhân thân và quá trình vi phạm pháp
luật của đối tượng (vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà không phải là
tội phạm). Các biện pháp xử lý hành chính khác bao gồm: biện pháp giáo dục tại xã,
phường, thị trấn; đưa vào trường giáo dưỡng; đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc và đưa vào
cơ sở cai nghiện bắt buộc.
Từ khái niệm xử phạt vi pham hành chính theo Khoản 2 Điều 2 của Luật Xử lý vi
phạm hành chính năm 2012, thì xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành
niên là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc
phục hậu quả đối với cá nhân là người chưa thành niên thực hiện hành vi vi phạm hành
chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính.

GVHD: TS. Phan Trung Hiền

Trang 9

SVTH: Trình Quốc Hy

Dấu hiệu bắt buộc trong mặt khách quan vi phạm hành chính là hành vi vi phạm
hành chính.
Hành vi vi phạm hành chính là hành vi mà cá nhân là người chưa thành niên thực
hiện hành vi xâm phạm các quy tắc quản lý nhà nước và đã bị pháp luật hành chính ngăn
cấm. Việc ngăn cấm đó được quy định rõ ràng trong các văn bản pháp luật quy định về
xử lý hành chính, theo đó pháp luật quy định rằng những hành vi này sẽ bị xử phạt bằng
các hình thức và các biện pháp xử lý hành chính.

GVHD: TS. Phan Trung Hiền

Trang 10

SVTH: Trình Quốc Hy


Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên
Hành vi vi phạm hành chính được thể hiện dưới dạng hai dạng là: hành động và
không hành động.
- Hành động: là trường hợp cá nhân là người chưa thành niên bằng hành động của mình
thực hiện hành vi vi phạm hành chính. Ví dụ như: A và B do mâu thuẫn lời nói với nhau
không kiềm chế được hành vi của mình nên đã đánh nhau, theo quy định tại điểm a
Khoản 2 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 quy định xử phạt hành
chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự và an toàn xã hội:
“Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với một trong những hành vi
sau đây:
Đánh nhau hoặc xúi giục người khác đánh nhau”.
- Không hành động: là trường hợp cá nhân là người chưa thành niên buộc phải thực hiện
một nghĩa vụ nhất định nhưng không thực hiện nghĩa vụ đó. Ví dụ như: Cá nhân tham gia
giao thông mà không đội mũ bảo hiểm theo quy định tại điểm i Khoản 3 Điều 6 Nghị
định 171/2013/NĐ-CP ngày 13/11/2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh

khoảng thời gian từ 22 giờ đến 06 giờ sáng ngày hôm sau”.
- Địa điểm thực hiện hành vi vi phạm: trong một số vi phạm hành chính để xử phạt với
các hành vi này thì chủ thể có thẩm quyền còn phải căn cứ vào yếu tố địa điểm. Ví dụ
như: hành vi thả diều, bóng bay, chơi máy bay có điều khiển từ xa được coi là hành vi vi
phạm hành chính khi hành vi này được thực hiện ở khu vực sân bay được quy định tại
điểm g Khoản 2 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 quy định xử phạt
hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự và an toàn xã hội:
“Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với một trong những hành vi
sau đây:
Thả diều, bóng bay, chơi máy bay, đĩa bay có điều khiển từ xa hoặc các vật bay
khác ở khu vực sân bay, khu vực cấm”.
- Công cụ phương tiện vi phạm: trong một số vi phạm hành chính để xử phạt với các
hành vi này thì chủ có thẩm quyền căn cứ vào hành vi sử dụng công cụ phương tiện để vi
phạm hành chính. Ví dụ như: hành vi tàng trữ, cất giấu trong người đồ vật dao, búa nhằm
mục đích gây rối trật tự cộng cộng được quy định tại điểm a Khoản 3 Điều 5 Nghị định
167/2013 quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội:
“Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với một trong những hành
vi sau đây:
Tàng trữ, cất giấu trong người, đồ vật, phương tiện giao thông các loại dao, búa,
các loại công cụ, phương tiện khác thường dùng trong lao động, sinh hoạt hàng ngày
nhằm mục đích gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích cho người khác”.
- Hậu quả và mối quan hệ nhân quả: người có thẩm quyền phải chứng minh được hành
vi vi phạm hành chính diễn ra trong đới sống thực tế do cá nhân là người chưa thành niên
thực hiện có mối quan hệ hữu cơ với nguyên nhân nào đó là yếu tố trực tiếp dẫn đến hậu
quả nào đó.
1.3.3 Chủ quan
Hành vi đó là một hành vi có lỗi, tức là người vi phạm nhận thức được vi phạm
của mình, hình thức lỗi có thể là cố ý, nếu người vi phạm nhận thức được tính chất trái
pháp luật trong hành vi của mình, thấy trước hậu quả của vi phạm và mong muốn hậu quả
đó xảy ra hoặc ý thức được hậu quả và để mặc cho hậu quả xảy ra; hình thức lỗi là vô ý

với người chưa thành niên
Quan điểm của Đảng, Nhà nước ta đối với “người chưa thành niên” là thế hệ
tương lai của đất nước rất rõ ràng được thể hiện trong nhiều văn kiện của Đảng và Hiến
pháp là đạo gốc, đạo luật có giá trị pháp lý cao nhất trong hệ thống pháp luật đã quy định:
Điều 39 “Học tập là quyền và nghĩa vụ của công dân”, Điều 61 “bảo đảm giáo dục tiểu
học là bắt buộc, Nhà nước không thu học phí; từng bước phổ cập giáo dục trung học;
phát triển giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp; thực hiện chính sách học bổng, học
phí hợp lý”. Học sinh có năng khiếu được Nhà nước và xã hội tạo điều kiện học tập để
phát triển tài năng. Nhà nước có chính sách học phí, học bổng.
Có thể nói chính sách của nhà nước ta đối với người “người chưa thành niên” thể
hiện tất cả các lĩnh vực quan trọng nhằm dành cho đối tượng này những vấn đề tốt đẹp,
bù đắp vào sự khiếm khuyết về mặt thể chất và tinh thần của con người chưa thành niên;
Tuy nhiên, sự quan tâm này luôn phụ thuộc vào sự phát triển của kinh tế-xã hội. Trong
giai đoạn hiện nay, trước thành tựu của công cuộc đổi mới đất nước thì nhà nước càng có
điều kiện về vật chất cũng như về tinh thần cho đối tượng này.
Do tình hình vi phạm pháp luật của người chưa thành niên, điều kiện thực tiễn
của đất nước và yêu cầu của việc đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật
GVHD: TS. Phan Trung Hiền

Trang 13

SVTH: Trình Quốc Hy


Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên
(tỉ lệ người chưa thành niên vi phạm pháp luật gia tăng; tính chất vi phạm có chiều hướng
ngày một nghiêm trọng, thậm chí đáng báo động. Khuynh hướng sử dụng bạo lực và
hung khí để vi phạm pháp luật, xu hướng trẻ hóa và tập hợp thành băng nhóm hoạt
động…).
Vì thế, nên cần có những quy định cụ thể dành cho người chưa thành niên khi họ

Đối với trẻ, gia đình đại diện cho thế giới rộng lớn xung quanh nó. Sự cảm nhận về thế
GVHD: TS. Phan Trung Hiền

Trang 14

SVTH: Trình Quốc Hy


Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên
giới, về xã hội và về chính bản thân của trẻ, sẽ được ảnh hưởng trực tiếp bởi thái độ, hành
vi, niềm tin của bố mẹ chúng. Thông qua sự chăm sóc, nuôi dưỡng, qua cử chỉ, hành
động... cha mẹ đã truyền đạt lại cho con cái những giá trị, niềm tin, thái độ và cả những
tri thức về thế giới xung quanh, để trẻ phát triển mạnh khỏe, thông minh, trở thành những
công dân tốt sau này. Nhưng nếu sự chăm sóc không phù hợp (không được quan tâm,
hoặc chăm sóc quá mức cần thiết) thì sẽ gây nên những strees nặng nề làm tổn thương
sức khỏe tâm thần của trẻ. Trẻ dễ nảy sinh một số hành vi như chống đối, nói dối, thiếu tự
tin, kém giao tiếp, bị động, thiếu hòa nhập, hay sợ hãi... Chăm sóc sức khỏe tâm thần tốt,
có kế hoạch can thiệp sớm, các biểu hiện trên sẽ dần ổn định. Ngược lại, các hành vi trên
sẽ tiến triển lệch lạc, dẫn đến rối loạn hành vi chống đối như bỏ nhà, trốn học, đi lang
thang, trầm cảm... Hậu quả là một số trẻ đã tự tử hoặc có hành vi vi phạm pháp luật,
trong đó có vi phạm pháp luật hành chính.
- Vấn đề đặt ra là, tại sao hiện tượng trẻ vị thành niên vi phạm pháp luật ngày càng
gia tăng trong xã hội hiện đại? Rõ ràng, việc giáo dục con cái hiện nay không giống như
trong xã hội truyền thống... Về mặt tâm lý đặc trưng của trẻ bây giờ có nhiều mâu thuẫn:
trẻ em lớn về mặt thể xác nhưng về mặt định hướng tâm lý chưa trưởng thành. Trong khi
đó, gia đình lại làm cho trẻ không tự tin vào bản thân của chính mình, không biết mình
lớn hay là còn bé. Đôi khi gia đình lấy chuẩn mực trẻ con để cư xử, đôi khi lại xem trẻ
như một người lớn. Cũng có những trường hợp phụ huynh giống như tự vệ dẫn đến
những biện pháp giáo dục không phù hợp, càng làm cho trẻ trở nên xa cách. Xã hội hiện
nay không còn "đóng" như trước, mà hầu như là một thế giới phẳng, thế giới "mở", do đó

- Một trong những khát khao của lứa tuổi vị thành niên là khao khát được khẳng
định sự trưởng thành. Do đó, làm ngược lại ý của người lớn thì như là một cách thức để
chứng tỏ sự độc lập của mình. Trong nhiều trường hợp, trẻ vị thành niên thực hiện hành
vi vi phạm pháp luật như là để "khẳng định" mình, để "phản ứng" với người lớn.

Về bản thân các em: Gia đình, nhà trường và xã hội có những ảnh hưởng lớn
đến các hành vi của người chưa thành niên. Tuy nhiên, chính bản thân các em cũng có
vai trò quyết định trong việc lựa chọn hành vi ứng xử cho riêng mình. Do đặc điểm tâm
sinh lý của lứa tuổi này, chưa có sự phát triển hoàn thiện về thể chất và tinh thần, là lứa
tuổi đang có sự thay đổi mạnh mẽ về tâm sinh lý, muốn khẳng định mình, không muốn
phụ thuộc và phần lớn các em chưa làm chủ được bản thân nên dễ bị lôi kéo, kích động
tham gia vào những việc làm sai trái, vi phạm pháp luật; nhiều em bị ảnh hưởng tâm lý từ
các loại phim ảnh bạo lực, văn hoá phẩm đồi truỵ trên mạng Internet và ngoài xã hội.
Bản thân một số em lại thích đua đòi, ăn chơi, thích hưởng thụ mà gia đình lại
không có điều kiện cung cấp nên các em tự tìm cách kiểm tiền để thoả mãn các nhu cầu
cá nhân.

GVHD: TS. Phan Trung Hiền

Trang 16

SVTH: Trình Quốc Hy


Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên
CHƯƠNG 2
QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI
NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN
Chương này người viết tìm hiểu sơ lược về lịch sử hình thành các quy định pháp
luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên. Tập chung nghiên cứu

Trang 17

SVTH: Trình Quốc Hy


Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên
Như vậy đối tượng bị phạt vi cảnh là người từ đủ 14 tuổi trở lên, cụ thể là: từ đủ
14 đến 16 tuổi thì có thể bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền; từ đủ 16 đến 17 tuổi có thể bị
phạt cảnh cáo, phạt tiền hoặc phạt lao động công ích, phạt giam như với người thành
niên. Cần phải chú ý rằng, Điều lệ xử phạt vi cảnh chỉ vi định về vi phạm hành chính và
xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giữ gìn trật tự, an toàn xã hội. Với một phạm
vi không rộng như vậy thì những quy định đối với người chưa thành niên chưa nhiều và
chưa cụ thể.
Sau một thời gian khá dài, ngày 30/11/1989, Hôi đồng nhà nước ban hành Pháp
lệnh xử phạt vi phạm hành chính. Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính có hiệu lực từ
ngày 01/01/1990 đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quá trình xây dựng và hoàn
thiện chế định pháp luật về trách nhiệm hành chính. Lần đầu tiên trong lịch sử pháp luật
Việt Nam, việc quy định những vấn đề cơ bản mang tính chất nguyên tắc về xử phạt vi
phạm hành chính được thể hiện tập trung trong một văn bản, làm cơ sở để xây dựng
những văn bản quy định cụ thể hành vi vi phạm hành chính, hình thức và mức xử phạt
trong các lĩnh vực quản lý nhà nước. Đặt biệt những quy định đối với người chưa thành
niên cũng được thừa kế và phát huy. Điều 29 của Pháp lệnh quy định về xử phạt đối với
người chưa thành niên như sau:
“Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phải chịu trách nhiệm hành chính về mọi vi
phạm hành chính do mình gây ra.
Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ bị phạt đối với những vi phạm hành
chính thực hiện do cố ý; hình thức và mức xử phạt đối với họ là cảnh cáo hoặc phạt tiền
đến 10.000 đồng.
Đối với người dưới 14 tuổi thì không xử phạt mà áp dụng biện pháp giáo dục.
Trong trường hợp người chưa thành niên không có tiền nộp phạt thì cha mẹ hoặc

phạt tiền đối với người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi đã được nâng lên
mức cao hơn từ 10.000 đồng thành 50.000 đồng, mức phạt tiền đối với người chưa thành
niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi quy định là thấp hơn so với mức phạt đối với người
thành niên mặc dù không quy định là thấp hơn bao nhiêu. Pháp lệnh xử lý vi phạm hành
chính năm 1995 còn quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại của người chưa thành
niên do hành vi vi phạm hành chính gây ra: “Người chưa thành niên khi vi phạm hành
chính gây thiệt hại vật chất thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật” (Khoản 2
Điều 6). Cha mẹ và người giám hộ vẫn phải có trách nhiệm nộp phạt thay khi người chưa
thành niên không có tiền nộp phạt.Việc quy định thêm những biện pháp xử lý hành chính
khác bên cạnh các biện pháp xử phạt hành chính như trong pháp lệnh xử phạt vi phạm
hành chính năm 1989 đã đạt được những kết quả đáng kể trong việc ngăn chặn, phòng
ngừa vi phạm hành chính, đặc biệt là vi phạm hành chính do người chưa thành niên gây
ra. Có năm biện pháp xử lý hành chính khác nhưng chỉ có hai biện pháp được áp dụng
đối với người chưa thành niên là giáo dục tại xã, phường, thị trấn và đưa vào trường giáo
dưỡng. Còn các biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục; đưa vào cơ sở chữa bệnh và quản chế
hành chính không được áp dụng đối với người chưa thành niên.
2.1.2 Giai đoạn từ năm 2002 đến trước khi Luật Xử lý vi phạm hành chính có
hiệu lực
Tiếp tục kế thừa và hoàn thiện các quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành
chính, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 ra đời thay thế cho pháp lệnh xử lý
vi phạm quy định riêng áp dụng với đối tượng này như Điều 7 Xử lý người chưa thành
niên vi phạm hành chính, Điều 24 Đưa vào trường giáo dưỡng. Từ khi Pháp lệnh xử lý vi
phạm hành chính năm 2002 ra đời đã có rất nhiều các nghị định hướng dẫn chi tiết việc
thực hiện những quy định của Pháp lệnh, trong đó có các nghị định như Nghị định số
134/2003/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh xử lý vi phạm
GVHD: TS. Phan Trung Hiền

Trang 19

SVTH: Trình Quốc Hy