TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
BỘ MÔN LUẬT HÀNH CHÍNH
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
KHÓA 37
Đề tài:
Giáo viên hướng dẫn:
Sinh viên thực hiện:
CN. Võ Nguyễn Nam Trung
Đặng Văn Phước
MSSV: 5115923
Lớp: Luật thương mại 2 – K37
Cần Thơ 11/2014
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
CHƯƠNG 2 CÁC BIỆN PHÁP XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI
NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN ............................................................................. 25
2.1. Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên...... 25
2.1.1. Phạt cảnh cáo ........................................................................................... 26
2.1.2. Phạt tiền ................................................................................................... 28
2.1.3. Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính .................................. 31
2.2. Các biện pháp khắc phục hậu quả ................................................................... 33
2.2.1. Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu ...................................................... 34
2.2.2. Buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây
lan dịch bệnh ...................................................................................................... 35
2.2.3. Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật
nuôi, cây trồng và môi trường; văn hóa phẩm có nội dung độc hại. .................... 36
2.2.4. Buộc nộp lại khoản thu bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm
hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện đã bị tiêu thụ, tẩu tán,
tiêu hủy trái với quy định của pháp luật.............................................................. 39
2.3. Các biện pháp thay thế xử phạt vi phạm hành chính ....................................... 40
2.3.1. Nhắc nhở .................................................................................................. 42
2.3.2. Quản lý tại gia đình .................................................................................. 43
CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN VI PHẠM HÀNH
CHÍNH Ở HUYỆN VŨNG LIÊM – TỈNH VĨNH LONG, BẤT CẬP VÀ GIẢI
PHÁP ĐỂ HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT
VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN ................ 45
3.1. Tình hình thực tiễn về người chưa thành niên vi phạm hành chính ................. 45
3.1.1. Tình hình người chưa thành niên vi phạm pháp luật ở huyện Vũng Liêm . 45
3.1.2. Tình hình người chưa thành niên vi phạm hành chính trên địa bàn huyện
Vũng Liêm ......................................................................................................... 46
3.2. Thực tiễn việc áp dụng các hình thức xử phạt đối với người chưa thành niên ở
huyện Vũng Liêm.................................................................................................. 48
với các hành vi vi phạm pháp luật do người chưa thành niên thực hiện.
Người chưa thành niên là thế hệ trẻ, chủ nhân tương lai của đất nước. Họ nắm
giữ vận mệnh của đất nước trong tay, hành động của họ quyết định định đến sự phát
triển hay suy thoái của một quốc gia. Để một quốc gia phát triển giàu mạnh với một
nền xã hội văn minh thì ngay từ lúc đầu họ phải được quan tâm, giáo dục một cách
đúng đắn nhất để tạo cho người chưa thành niên có sự nhận thức đúng đắn về vai trò
của mình đối với xã hội, đồng thời tạo cho họ có một ý thức tôn trọng và chấp hành
nghiêm các quy định của pháp luật.
Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 có hiệu lực từ ngày 1/7/2013 do cơ
quan lập pháp của nước ta ban hành đã xác định tầm quan trọng của việc xử phạt khi
giáo dục đối với người chưa thành niên nên đã dành hẳn một phần riêng biệt để quy
định đối với người chưa thành niên. Chính vì các lý do nêu trên cùng với việc người
viết muốn tìm hiểu và phân tích tích thật sâu về vấn đề xử phạt đối với người chưa
thành niên và nghiên cứu thực trạng của việc xử phạt vi phạm hành chính người chưa
thành niên ở huyện Vũng Liêm nên người viết đã chọn đề tài “Các biện pháp xử phạt
vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên – Thực trạng ở huyện Vũng Liêm,
tỉnh Vĩnh Long”. Mặt khác, người viết muốn chuyển tải kiến thức một cách rõ nhất
đến người đọc đề từ đó họ hiều hơn về tính chất của việc xử phạt đối với người chưa
thành niên. Cùng với đó là người viết muốn tìm ra nhửng điểm hạn chế, bất cập để
góp phần hoàn thiện các biện pháp xử phạt đối với
GVHD: CN. Võ Nguyễn Nam Trung
1
SVTH: Đặng Văn Phước
Đề tài: Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên –
Thực trạng ở huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long
niên vi phạm hành chính và các nguyên tắc trong việc xử phạt vi phạm hành chính đối
với người chưa thành niên. Đặc biệt trong phần này thì người viết có nêu một cách
khái quát về các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính, đặc biệt là các biện pháp xử
phạt đối với người chưa thành niên.
GVHD: CN. Võ Nguyễn Nam Trung
2
SVTH: Đặng Văn Phước
Đề tài: Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên –
Thực trạng ở huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long
Chương 2: Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa
thành niên
Chương 2 là chương mà người viết nghiên cứu, phân tích và đưa ra các bình
luận các quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa
thành niên trong đó có các hình thức xử phạt, các biện pháp khắc phục hậu quả và các
biện pháp thay thế xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên đồng
thời người viết có nêu thêm các ví dụ cho từng trường hợp cụ thể đề người đọc có thể
hiểu rõ hơn. Căn cứ vào những phân tích trong chương này mà người viết tìm ra được
các bất cập của pháp luật đề trình bày ở chương 3.
Chương 3: Thực trạng người chưa thành niên vi phạm hành chính ở huyện
Vũng Liêm – tỉnh Vĩnh Long, bất cập và giải pháp để hoàn thiện các quy định của
pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên
Chương này người viết cập nhật tình hình người chưa thành niên vi phạm pháp
luật và vi phạm hành chính trên cả nước cùng với đó là người viết có nêu được, vi
phạm hành chính ở địa bàn huyện Vũng Liêm và thực trạng việc áp dụng các hình
thức xử phạt đối với người chưa thành niên ở huyện Vũng Liêm. Từ kết quả phân tích
phạm pháp luật quy định về vi phạm hành chính để kịp thời phòng chống và xử lý các
hành vi vi phạm này. Trong đó phải kể đến các văn bản như là Nghị định 143/CP
ngày 27/5/1977 do Hội đồng Chính phủ ban hành Điều lệ xử phạt vi cảnh, Pháp lệnh
xử phạt vi phạm hành chính ngày 30/11/1989, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính
ngày 6/7/1995, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính ngày 2/7/2002 và văn bản đang
có hiệu lực pháp lý hiện hành là Luật xử lý vi phạm hành chính và hàng loạt các văn
bản như là Nghị định quy định cụ thể về việc xử lý các hành vi vi phạm hành chính
trên các lĩnh vực khác của quản lý hành chính nhà nước1.
Tuy nhiên, qua rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật nêu trên thì có thể thấy
các khái niệm về vi phạm hành chính chỉ được nêu ra cụ thể ở một số văn bản, các
văn bản còn lại chỉ nêu một cách khái quát, cụ thể : Trong Pháp lệnh xử phạt vi phạm
hành chính năm 1989 thì lần đầu tiên định nghĩa vi phạm hành chính được ra đời và
nó được nêu ra tại Điều 1, được quy định như sau “Vi phạm hành chính là hành vi do
cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý xâm phạm đến các quy tắc quản lý
nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị
xử phạt hành chính”2. Theo Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 1995 chỉ định
nghĩa vi phạm hành chính một cách gián tiếp tại khoản 2 Điều 1 “Xử phạt vi phạm
1
Trường Đại học luật Hà Nội, Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, NXB Công an nhân dân, Hà Nội, năm
2005, trang 273.
2
Điều 1 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 1989.
GVHD: CN. Võ Nguyễn Nam Trung
4
SVTH: Đặng Văn Phước
làm thay đổi trật tự bình thường của quản lý hành chính nhà nước. Vi phạm hành
chính là loại vi phạm xâm phạm hoặc có nguy cơ xâm hại đến các quan hệ xã hội hình
thành trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước. Các quan hệ này được nhà nước
điều chỉnh bằng pháp luật. Mặc dù có nội dung đa dạng nhưng các quan hệ xã hội
trong quản lý nhà nước được sắp xếp, phân loại thành những nhóm nhất định do quy
phạm pháp luật hành chính điều chỉnh tạo nên trật tự quản lý nhà nước. Về mặt hình
3
Khoản 2 Điều 1 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 1995.
Khoản 2 Điều 1 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 sửa đổi, bổ sung năm 2007 và năm 2008.
5
Khoản 1 Điều 2 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012.
4
GVHD: CN. Võ Nguyễn Nam Trung
5
SVTH: Đặng Văn Phước
Đề tài: Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên –
Thực trạng ở huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long
thức pháp lý, các trật tự này được biểu hiện thành các quy tắc quản lý nhà nước. Các
cá nhân, tổ chức khi thực hiện hành vi vi phạm hành chính xâm hại đến các quy tắc
quản lý nhà nước là khả năng làm tổn hại đến các quan hệ được xã hội quy định và
bảo vệ.
Khi xét một hành vi có vi pham hành chính hay không thì chỉ cần hành vi đó vi
phạm chứ không cần nhất thiết phải có hậu quả xảy ra. Hành vi ở đây được hiểu là
6
SVTH: Đặng Văn Phước
Đề tài: Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên –
Thực trạng ở huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long
1.1.3. Dấu hiệu của hành vi vi phạm hành chính
Để xác định một hành vi có vi phạm pháp luật không thì cần phải xét các dấu
hiệu của hành vi vi phạm đó để xác định nó có thỏa mãn các dấu hiệu của vi phạm
pháp luật không. Vi phạm hành chính cũng thế, khi xác định một hành vi có phải là vi
phạm hành chính không thì cần xác định các dấu hiệu của hành vi vi phạm đó xem nó
có thỏa mãn các dấu hiệu của hành vi vi phạm hành chính không, cụ thể các dấu hiệu
hành vi vi phạm hành chính bao gồm: Tính trái pháp luật của hành vi, tính có lỗi của
hành vi, hành vi đó bị xử phạt hành chính hoặc bị áp dụng các biện pháp xử lý hành
chính khác
+ “Tính trái pháp luật là hành vi thể hiện ở chỗ hành vi đó được thực hiện
ngược lại với các quy định của pháp luật. Đó là hành động bị pháp luật hành chính
cấm thực hiện, hoặc không thực hiện hành động mà pháp luật hành chính buộc phải
thực hiện.
+ Vi phạm hành chính phải là hành vi có lỗi. Những người bình thường đạt
tới độ tuổi nhất định đều có khả năng điều khiển, nhận thức được tính chất nguy hại
cho xã hội của hành vi, hậu quả của hành vi. Vì vậy lỗi là trạng thái tâm lý, thái độ
của người vi phạm đối với hành vi, hậu quả của hành vi đó, tại thời điểm thực hiện
hành vi, không có lỗi thì không coi là vi phạm hành chính.
+ Vi phạm hành chính – là hành vi bị xử phạt hành chính hoặc bị áp dụng các
biện pháp xử lý hành chính khác. Đây là đặc điểm có tính quy kết, vì nhà làm luật quy
định những hành vi nào là vi phạm hành chính và định ra biện pháp, mức phạt đối với
hành vi đó. Một hành vi không bị xử phạt hành chính thì không phải là vi phạm hành
chuẩn năm 1990 lại xác định trẻ em là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp pháp luật
được áp dụng đối với trẻ em đó quy định tuổi thành niên sớm hơn (Điều 1). Thứ hai,
khái niệm về người chưa thành niên cũng được quy định ở nhiều văn bản quy phạm
pháp luật khác nhau như là tại Điều 68 Bộ luật hình sự năm 1999 sữa đổi, bổ sung
năm 2009 thì xác định người chưa thành niên là người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi.
Còn trong Bộ luật lao động năm 2012 thì chỉ xác định người chưa thành niên là người
dưới 18 tuổi. Tại Nghị định số 81/2013/NĐ-CP ngày 19 tháng 7 năm 2013 của chính
phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật xử lý vi phạm hành
chính, tại khoản 2 Điều 15 quy định điều kiện để áp dụng biện pháp nhắc nhở đối với
người chưa thành niên. Theo đó người chưa thành niên sẽ được chia thành hai nhóm:
người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi và người chưa thành niên từ đủ
16 tuổi đến dưới 18 tuổi. Từ quy định này mà có thể hiểu người chưa thành niên theo
Nghị định này là người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi. Còn đối với Bộ luật dân sự
năm 2005 tại Điều 18 lại xác định “Người từ đủ mười tám tuổi trở lên là người thành
niên. Người chưa đủ mười tám tuổi là người chưa thành niên”8. Qua các khái niệm về
người chưa thành niên được nêu ở các văn bản phạm pháp luật nêu trên thì theo người
viết quy định về người chưa thành niên ở Bộ luật dân sự là quan trọng nhất đây được
xem là một văn bản gốc, quy định trong bộ luật này là quy định nền tảng để các nhà
làm luật khi xây dựng các nghành luật khác quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ đối
với người chưa thành niên. Và như cách diễn giải nêu trên còn có thể thấy điểm chung
giữa người “chưa thành niên” và “trẻ em” đều là những người chưa đủ 18 tuổi. Đối
với các đối tượng này thì tùy vào từng độ tuổi cụ thể mà họ có thể sẽ được hưởng các
quyền và thực hiện các nghĩa vụ khác nhau, đồng thời thì họ cũng sẽ không thực hiện
các nghĩa vụ và hưởng các quyền mà pháp luật không cho phép.
Chính vì vậy mà căn cứ vào đó người viết có thể đưa ra khái niệm về người
chưa thành niên, cụ thể như sau “Người chưa thành niên là người đã đạt đến một độ
tuổi nhất định, độ tuổi được pháp luật xác nhận có tư cách chủ thể khi tham gia vào
quan hệ pháp luật cho đến dưới 18 tuổi”.
7
8
Cá nhân, tổ chức nước ngoài vi phạm hành chính trong phạm vi lãnh thổ, vùng
tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước Cộng hoà xã hội
chủ nghĩa Việt Nam, trên tàu bay mang quốc tịch Việt Nam, tàu biển mang cờ quốc
tịch Việt Nam thì bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật Việt
Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
là thành viên có quy định khác.
Đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính: là các cá nhân được quy định tại các
điều 90, 92, 94 và 96 của Luật xử lý vi phạm hành chính. Tuy nhiên, khi áp dụng biện
pháp này cần phải lưu ý rằng biện pháp này không áp dụng đối với cá nhân là người
nước ngoài”9.
Tuy nhiên, do phạm vi nghiên cứu ở đây chỉ trong phạm vi xử phạt vi phạm
hành chính đối với người chưa thành niên nên đối tượng có năng lực trách nhiệm
hành chính của người chưa thành niên là những đối tượng từ đủ 14 tuổi đến dưới 18
tuổi, theo Luật xử lý vi phạm hành chính hiện hành thì đối tượng điều chỉnh là người
chưa thành niên khi bị xử phạt vi phạm hành chính được chia làm hai nhóm tuổi:
9
Điều 5 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012.
GVHD: CN. Võ Nguyễn Nam Trung
9
SVTH: Đặng Văn Phước
Đề tài: Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên –
Thực trạng ở huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long
luật và họ có thể sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự tương ứng với hành vi
mình đã thực hiện, còn đối với đối tượng là người đã thành niên khi gặp một
tình huống tương tự thì họ sẽ giải quyết bằng lời nói (sự thỏa thuận) bằng
chính suy nghĩ đúng đắn của mình.
+ Cách thức thực hiện một vi phạm của người chưa thành niên thường là một vi
phạm đơn giản, nhanh lẹ, vội vã và sẽ ít có quyết tâm thực hiện đến cùng nếu bị
GVHD: CN. Võ Nguyễn Nam Trung
10
SVTH: Đặng Văn Phước
Đề tài: Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên –
Thực trạng ở huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long
ngăn cản. Đây được xem là điểm khác biệt cơ bản giữa hành vi vi phạm hành
chính do người đã thành niên thực hiện và người chưa thành niên thực hiện. Ví
dụ như là khi người đã thành niện thực hiện hành vi trái pháp luật hành chính để
kiếm lợi bất chính thì cách thức, thủ đoạn tiến hành thường được chuẩn bị trước,
có khi rất tinh vi, phức tạp và quyết tâm hoàn thành hành vi dù có trở ngại
khách quan, còn đối với người chưa thành niên nhất là những em có hoàn cảnh
đặc biệt, như khuyết tật, mồ côi, không nơi nương tựa, bị bỏ rơi, bỏ nhà
sống lang thang, những em là nạn nhân của bạo lực gia đình, nạn nhân
của nghiện ngập ma túy, những em có thói quen đua đòi mua sắm, tiêu xài sang
trọng thì cách thức thực hiện, hành vi vi phạm đơn giản hơn nhiều. Các em
này thường bị áp lực do lệ thuộc về vật chất, nghiện ngập, nên dễ bị
người lớn điều khiển, sai khiến hoặc tự mình tham gia những việc làm trái pháp
luật như trộm cắp, cướp giật và các em thường là không thực hiện hành vi đó
đến cùng nếu như bị ngăn cản.
Đề tài: Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên –
Thực trạng ở huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long
1.2.4. Nguyên tắc áp dụng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối
với người chưa thành niên
Xử phạt vi phạm hành chính là một biện pháp chế tài được áp dụng đối với các
hành vi vi phạm hành chính, góp phần quan trọng trong công cuộc phòng và chống vi
phạm hành chính nói riêng và vi phạm pháp luật nói chung. Việc áp dụng các biện
pháp xử phạt này cần phải tuân thủ tuyệt đối các nguyên tắc xử phạt do pháp luật quy
định mà cụ thể ở đây là các nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính nó giúp cho việc
xử phạt được thực hiện một cách khách quan, chính xác, đúng người, đúng hành vi vi
phạm và đúng với pháp luật. Tuy nhiên, do phạm vi nghiên cứu ở đây là nghiên cứu
về một chủ thể đặc biệt là người chưa thành niên nên vấn đề áp dụng các biện pháp xử
phạt phải tuân theo nguyên tắc đặc biệt đó là ngoài các nguyên tắc chung được quy
định tại Điều 3 Luật xử lý vi phạm hành chính được áp dụng như đối với người đã
thành niên, người chưa thành niên còn có các nguyên tắc xử phạt riêng được quy định
tại khoản 3 Điều 134 Luật xử lý vi phạm hành chính mang nét đặc thù riêng.
Nguyên tắc chung:
Thứ nhất, mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và
phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc
phục theo đúng quy định của pháp luật12.
Đây được xem là một nguyên tắc chung mang tính chủ đạo trong xử lý vi
phạm hành chính. Hành vi vi phạm hành chính tuy không phải là tội phạm nhưng hậu
quả mà nó gây ra cho xã hội là đáng kể (do xảy ra với số lượng nhiều) và tác động
xấu đến hiệu lực quản lý nhà nước trên nhiều lĩnh vực như lĩnh vực quản lý đất đai, về
bảo vệ môi trường. Chính vì vậy mà việc phát hiện và ngăn chặn kịp thời mọi vi phạm
hành chính cũng như phải xử lý nghiêm minh những vi phạm đó là một đòi hỏi khách
quan phải được đáp ứng một cách triệt để. Việc chậm trễ phát hiện, ngăn chặn hoặc
chậm xử lý hành vi vi phạm hành chính sẽ dẫn đến khả năng hành vi vi phạm gây ra
luật13.
Từ nguyên tắc trên có thể cho ta thấy những yêu cầu cơ bản nhất của nguyên
tắc này khi xử phạt một hành vi vi phạm hành chính này là:
+ Phải đảm bảo sự nhanh chóng.
+ Phải đảm bảo sự công khai.
+ Phải đảm bảo sự khách quan.
+ Phải đảm bảo đúng thẩm quyền.
+ Phải đảm bảo sự công bằng.
+ Phải đảm bảo đúng quy định của pháp luật.
Các yêu cầu trên được đưa ra chủ yếu là nhằm để hạn chế sự tùy tiện trong việc
xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên.
Thứ ba, việc xử phạt vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu
quả vi phạm, đối tượng vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng.14
Do mỗi vi phạm có nét riêng biệt về bản chất và mức độ vi phạm chính vì thế
mà các vi phạm hành chính thường là không giống nhau. Chính vì vậy mà việc xử
phạt vi phạm hành chính đòi hỏi phải được thực hiện một cách chính xác dựa vào
từng trường hợp cụ thể, có như vậy mới đảm bảo được tính giáo dục và nghiêm minh
trong việc xử phạt vi phạm hành chính.
Để đáp ứng được yêu cầu trên thì việc xử phạt vi phạm hành chính phải dựa
vào các căn cứ nhất định, đó là:
+ Căn cứ vào tính chất và mức độ của hành vi. Theo đó, hành vi vi phạm càng
phức tạp, càng tinh vi thì càng nguy hiểm; hành vi vi phạm càng nhiều (vi phạm
13
14
Điểm b khoản 1 Điều 3 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012.
Điểm c khoản 1 Điều 3 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012.
GVHD: CN. Võ Nguyễn Nam Trung
phạm là một hành vi vi phạm khác có tính chất cùng loại với hành vi vi phạm mà chủ
thể đã từng bị xử lý, trong khi đó thì khái niệm kia chỉ có một hành vi vi phạm tồn tại.
Một hành vi vi phạm hành chính đã được người có thẩm quyền ra quyết định
xử phạt thì không đồng thời áp dụng các biện pháp xử lý hành chính khác đối với
người thực hiện hành vi vi phạm này. Một hành vi vi phạm hành chính đã bị ra quyết
định xử phạt, nếu sau này phát hiện hành vi đó có các dấu hiệu của tội phạm phải truy
cứu trách nhiệm hình sự thì phải hủy quyết định xử phạt hành chính trước đây, rồi
mới chuyển hồ sơ vi phạm cho cơ quan tố tụng có thẩm quyền để truy cứu trách
nhiệm hình sự.
Đối với một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm, thì người đó sẽ bị xử phạt
về từng hành vi, sau đó tổng hợp lại thành hình phạt chung.
15
Điểm d khoản 1 Điều 3 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012.
GVHD: CN. Võ Nguyễn Nam Trung
14
SVTH: Đặng Văn Phước
Đề tài: Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên –
Thực trạng ở huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long
Trường hợp nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính thì
mỗi người đều phải bị xử phạt vì vi phạm hành chính tương ứng với mức độ lỗi của
mình.
Thứ năm, người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm
hành chính. Cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền tự mình hoặc thông qua người đại
Điểm đ khoản 1 Điều 3 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012.
Điểm e khoản 1 Điều 3 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012.
GVHD: CN. Võ Nguyễn Nam Trung
15
SVTH: Đặng Văn Phước
Đề tài: Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên –
Thực trạng ở huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long
Nguyên tắc riêng:
“Việc áp dụng hình thức xử phạt, quyết định mức xử phạt đối với người chưa
thành niên vi phạm hành chính phải nhẹ hơn so với người thành niên có cùng hành vi
vi phạm hành chính.
Trường hợp người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi vi phạm hành chính thì
không áp dụng hình thức phạt tiền.
Trường hợp người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi vi phạm hành chính bị phạt
tiền thì mức tiền phạt không người giám hộ quá 1/2 mức tiền phạt áp dụng đối với
người thành niên; trường hợp không có tiền nộp phạt hoặc không có khả năng thực
hiện biện pháp khắc phục hậu quả thì cha mẹ hoặc phải thực hiện thay”18.
Đây là một nguyên tắc thấy được rõ nhất sự khác nhau trong xử phạt vi phạm
hành chính giữa người đã thành niên và người chưa thành niên khi thực hiện hành vi
vi phạm hành chính. Khi xây dựng nguyên tắc này các nhà làm luật căn cứ vào sự
nhận thức, tính hợp lí khi áp dụng đối với từng đối tượng.
+ Đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thì không áp dụng hình thức phạt
tiền vì đây là đối tượng có sự hạn chế về mặt nhận thức nhất định, mặt khác các
đối tượng trong trường hợp này đa số là đối tượng chưa có thu nhập nên khi áp
1.3. Khái quát về các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa
thành niên
1.3.1. Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính
Vi phạm hành chính cũng như mọi vi phạm pháp luật khác đều là hành vi trái
với pháp luật gây nguy hiểm cho xã hội. Vi phạm hành chính trực tiếp xâm hại đến
các quy tắc quản lý hành chính nhà nước trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Chính
vì vậy mà để phòng ngừa và ngăn chặn thì Nhà nước ta đã ban hành Luật xử lý vi
phạm hành chính quy định cụ thể từng biện pháp chế tài tương ứng với từng hành vi
cụ thể do các chủ thể khi thực hiện hành vi vi pham, cụ thể là tại Điều 21 quy định
các hình thức xử phạt hành vi vi phạm hành chính và Điều 28 quy định cụ thể đối với
các biện pháp khắc phục hậu quả do hành vi vi phạm hành chính gây ra.
Các hình thức xử phạt:
+ Cảnh cáo: Đây là hình thức xử phạt mang ý nghĩa giáo dục nhiều hơn trừng
phạt được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính mang tính chất
không nghiêm trọng, có các tình tiết giảm nhẹ mà chưa gây thiệt hại về vật chất,
do không hiểu biết hoặc do tác động của nguyên nhân khách quan và theo quy
định của pháp luật thì bị áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo. Cảnh cáo do
người có thẩm quyền xử phạt quyết định và được thể hiện bằng văn bản19.
+ Phạt tiền: Đây là xử phạt được áp dụng đối với vi phạm hành chính từ vi phạm
hành chính nhỏ chưa gây thiệt hại hoặc gây thịt hại không lớn về tài sản cho đến
hành vi vi phạm hành chính có nhiều tình tiết tăng nặng trong lĩnh vực quản lý
nhà nước. Mức phạt tối đa và tối thiếu được quy định đối với từng đối tượng.
• Đối với cá nhân có thể sẽ bị phạt từ 50.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng.
• Đối với tổ chức có thể sẽ bị phạt từ 100.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng.
• Trừ những trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 24 của Luật xử lý vi phạm
hành chính.
+ Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ
hoạt động có thời hạn được quy định tại các khoản 1,2 Điều 25 Luật xử lý vi
phạm hành chính. “Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề được
áp dụng đối với cá nhân tổ chức vi phạm nghiêm trọng các hoạt động ghi trong
chỉ là từ 1 đến 24 tháng.
+ “Tịch thu tang vật phương tiện vi phạm hành chính là hình thức xử phạt mà
các chủ thể có thẩm quyền ra quyết định sung vào ngân sách nhà nước vật, tiền,
hàng hóa, phương tiện có liên quan trực tiếp đến vi phạm hành chính, hình thức
xử phạt này chỉ được áp dụng đối với những hành vi do lỗi cố ý của cá nhân, tổ
chức thực hiện”21. Tuy nhiên khi áp dụng hình thức xử phạt này người có thẩm
quyền ra quyết định cần phải xem xét thật kĩ nếu phương tiện vi phạm bị cá
nhân, tổ chức vi phạm hành chính chiếm đoạt, sử dụng trái phép thì phương tiện
đó không bị tịch thu mà phải được trả lại cho chủ sở hữu hoặc người quản lý,
người sử dụng hợp pháp.
+ Trục xuất đây là hình thức chỉ áp dung đối với chủ thể là người nước ngoài có
hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam buộc phải rời khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa
xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Khi thực hiện hành vi vi phạm hành chính ngoài việc phải chịu các biện pháp
xử phạt trên chủ thể thực hiện hành vi vi phạm hành chính còn phải thực hiện các biện
pháp khắc phục hậu quả sau đây nếu như hậu quả đó xảy ra là do tác động của hành vi
vi phạm hành chính đó. Về mặt bản chất, biện pháp cưỡng chế vi phạm hành chính
này không có tính chất trừng phạt người vi phạm hành chính mà chỉ nhằm mục đích
20
21
Điều 25 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012.
Điều 26 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012.
GVHD: CN. Võ Nguyễn Nam Trung
18
SVTH: Đặng Văn Phước
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng hóa, vật phẩm, phương
tiện được đưa vào lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nhập
khẩu trái với các quy định của pháp luật hoặc được tạm nhập, tái xuất nhưng
không tái xuất theo đúng quy định của pháp luật.
• Biện pháp khắc phục hậu quả này cũng được áp dụng đối với hàng hóa nhập
khẩu, quá cảnh xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng hóa giả mạo quyền sở
hữu trí tuệ, phương tiện, nguyên liệu, vật liệu nhập khẩu được sử dụng chủ
yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ sau khi đã
GVHD: CN. Võ Nguyễn Nam Trung
19
SVTH: Đặng Văn Phước
Đề tài: Các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên –
Thực trạng ở huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long
loại bỏ yếu tố vi phạm; nếu cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự
nguyện thực hiện thì họ sẽ bị cưỡng chế thực hiện.
+ Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi,
cây trồng và môi trường, văn hóa phẩm có nội dung độc hại. Cá nhân, tổ chức vi
phạm hành chính phải tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khoẻ con
người, vật nuôi, cây trồng và môi trường, văn hoá phẩm có nội dung độc hại
hoặc tang vật khác thuộc đối tượng bị tiêu hủy theo quy định của pháp luật; nếu
cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiện thì bị cưỡng
chế thực hiện.
+ Buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn. Cá nhân, tổ chức vi
phạm hành chính phải cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn đã được
công bố, đưa tin trên chính phương tiện thông tin đại chúng, trang thông tin điện
Copyright: Tài liệu đại học ©