TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
NIÊN KHOÁ (2011 – 2015)
Đề tài:
QUYỀN NGĂN CẤM SỬ DỤNG ĐỐI TƯỢNG SỞ
HỮU CÔNG NGHIỆP THEO PHÁP LUẬT
VIỆT NAM
1.1.1.1.1.1.1.1
Giảng viên hướng dẫn:
Sinh viên thực hiện:
Th.S Nguyễn Phan Khôi
Phan Thị Ngọc Hiểu
Bộ môn: Luật tư pháp
MSSV: 5115800
LỚP: LK1164A1
Cần Thơ, 12/ 2014
Đề tài: Quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp theo pháp luật
Việt Nam
Đề tài: Quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp theo pháp luật
Việt Nam
NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
......................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.....................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
..........................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
GVHD: ThS. Nguyễn Phan Khôi
SVTH: Phan Thị Ngọc Hiểu
Đề tài: Quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp theo pháp luật
Việt Nam
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU
Trang
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................ 1
SVTH: Phan Thị Ngọc Hiểu
Đề tài: Quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp theo pháp luật
Việt Nam
1.2.2.3 Quyền ngăn cấm thuộc quyền của người được chuyển giao quyền sở
hữu ................................................................................................................... 18
1.2.3 Những ngoại lệ của quyền ngăn cấm trong luật sở hữu trí tuệ.................... 18
1.2.4 Thời hạn thực hiện quyền ngăn cấm ........................................................... 19
1.3 Những quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật quốc tế có liên
quan đến quyền ngăn cấm .................................................................................... 21
1.3.1 Những quy định của pháp luật Việt Nam về quyền ngăn cấm .................... 21
1.3.1.1 Giai đoạn trước năm 2005 ................................................................... 21
1.3.1.2 Giai đoạn sau năm 2005 ....................................................................... 23
1.3.2 Các quy định của Điều ước quốc tế liên quan đến quyền ngăn cấm ........... 24
1.3.2.1 Hiệp định TRISP .................................................................................. 24
1.3.2.1 Công ước PARIS về bảo hộ sở hữu công nghiệp ............................... 25
1.4 Ý nghĩa của việc nghiên cứu quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng sở hữu
công nghiệp theo pháp luật Việt Nam ................................................................... 26
CHƯƠNG 2 CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ QUYỀN
NGĂN CẤM SỬ DỤNG ĐỐI TƯỢNG SỞ HỮU CÔNG NGHIỆP THEO
PHÁP LUẬT VIỆT NAM
2.1 Chủ thể có quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp theo
pháp luật Việt Nam ................................................................................................. 28
2.1.1 Chủ thể của quyền ngăn cấm ....................................................................... 28
2.1.1.1 Chủ sở hữu đối tượng sở hữu công nghiệp .......................................... 28
2.1.1.2 Người được chuyển giao quyền chủ sở hữu ....................................... 31
2.1.2 Chủ thể bị ngăn cấm...................................................................................... 32
2.2 Nội dung của quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp
2.6 Những biện pháp xử lý hành vi vi phạm quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng
sở hữu công nghiệp ................................................................................................ 53
CHƯƠNG 3 THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ CÁC QUY ĐỊNH VỀ QUYỀN
NGĂN CẤM – HƯỚNG ĐỀ XUẤT
3.1 TÌNH HÌNH THỰC TIỄN ÁP DỤNG ........................................................... 55
3.1.1 Các quy định của pháp luật ........................................................................... 55
3.1.2 Thủ tục tố tụng về thực thi quyền sở hữu trí tuệ ........................................... 55
GVHD: ThS. Nguyễn Phan Khôi
SVTH: Phan Thị Ngọc Hiểu
Đề tài: Quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp theo pháp luật
Việt Nam
3.1.3 Vấn đề về khởi kiện ..................................................................................... 55
3.1.4 Thực tiễn xử lý vi phạm vi phạm theo pháp luật Việt Nam ......................... 56
3.2 Những khó khăn trong việc áp dụng các quy định của pháp luật về quyền
ngăn cấm ................................................................................................................. 58
3.3 Đề xuất hướng giải quyết .............................................................................. 59
3.3.1 Hoàn thiện về nội dung ................................................................................. 59
3.3.2 Hoàn thiện về tổ chức .................................................................................... 61
3.4 tăng cường công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật về sở hữu công
nghiệp ..................................................................................................................... 63
KẾT LUẬN ............................................................................................................ 65
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
GVHD: ThS. Nguyễn Phan Khôi
SVTH: Phan Thị Ngọc Hiểu
GVHD
Giảng viên hướng dẫn
SVTH
Sinh viên thực hiện
GVHD: ThS. Nguyễn Phan Khôi
Trang 9
SVTH: Phan Thị Ngọc Hiểu
Đề tài: Quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp theo pháp luật
Việt Nam
LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Vấn đề về SHTT, đặc biệt là SHCN là một trong những vấn đề quan trọng bậc
nhất của bất kỳ Nhà nước nào trên thế giới, nó là “vấn đề hàng đầu và cơ bản”
trong cuộc cách mạng về công cụ sản xuất trong nền kinh tế hội nhập công nghiệp
hóa hiện đại hóa của quốc gia.
Hoạt động sáng tạo là một trong những hoạt động cơ bản nhất của con người.
Bắt đầu từ những quan sát tự nhiên, con người đã biết dựa vào những khả năng, tri
thức sáng tạo của mình để giải quyết những vấn đề khó khăn trong cuộc sống. Trước
kia, vào những thế kỷ trước con người để có thể tồn tại và sinh tồn chỉ dựa vào
trong chế định bảo vệ quyền SHCN là do một tài sản trí tuệ được chủ sở hữu tạo ra
không hề dễ dàng gì mà còn phải tốn rất nhiều thời gian, của cải, trí lực nhưng lại dễ
bị xâm phạm dưới nhiều hình thức nhằm mục đích sinh lợi.
Luật SHTT năm 2005 SĐBS 2009 đã quy định theo hướng để quyền của chủ
thể quyền SHTT được thực thi trong cuộc sống thì trước tiên phải đề cao quyền
ngăn cấm sử dụng những quyền lợi mà pháp luật trao cho chủ sở hữu trước, khi
nhận thấy có dấu hiệu xâm phạm chủ sở hữu dùng quyền ngăn cấm của mình để tự
bảo vệ lấy tài sản của mình và sau đó mới nhờ đến các quy định về trách nhiệm của
các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trong quá trình hỗ trợ cho việc ngăn cấm này.
Như vậy có thể nói quyền ngăn cấm người khác sử dụng đối tượng của mình
được pháp luật Việt Nam thừa nhận như một ưu tiên để quyền sở hữu của một chủ
thể được bảo vệ bởi những phương thức của chính họ dựa trên những cách thức,
quyền hạn mà pháp luật cho phép. Dưới góc độ chủ thể quyền, quyền ngăn cấm
người khác xâm phạm đến quyền của mình được thực thi và bảo vệ tốt ngoài việc
ngăn chặn những hành vi xâm phạm quyền thì nó còn giúp cho việc khai thác tài sản
trí tuệ được tốt hơn. Dưới góc độ xã hội, khi quyền ngăn cấm người khác sử dụng
đối tượng sở hữu của mình được thực hiện tốt chặc chẽ sẽ có tác dụng kích thích,
thúc đẩy hoạt động nghiên cứu sáng tạo, tạo một môi trường đầu tư kinh doanh an
toàn và lành mạnh trong cơ chế cạnh tranh chung và công bằng.
Hiện nay, Việt nam đã ký kết gia nhập hầu hết các Công ước, Hiệp ước quan
trọng về quyền SHTT nói chung và quyền SHCN nói riêng. Với việc gia nhập này,
pháp luật về quyền SHTT của nước ta buộc phải đạt chuẩn mực về nội dung bảo hộ
và hiệu lực thực thi. Tuy nhiên, tình hình vi phạm pháp luật về quyền SHTT ngày
càng gia tăng cả về tinh thần lẫn chất lượng, đều đó đặc ra thách thức lớn cho các
chủ SHCN. Đòi hỏi pháp luật có quyền ngăn cản sự lạm dụng về việc sử dụng các
đối tượng SHCN.
Trước tình hình đó, cùng với tiến trình không ngừng hoàn thiện pháp luật về
quyền SHCN, chúng ta phải xây dựng và duy trì được một cơ chế thực thi pháp luật
về quyền SHCN thực sự có hiệu quả, phù hợp với tình hình thực tiễn trong nước và
chủ thể quyền SHTT sử dụng trước tiên để đảm bảo được quyền của mình để tự bảo
vệ lấy tài sản của mình dựa trên những phương thức mà luật pháp công nhận trước
khi có sự can thiệp của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
Đứng trước thực tế chung là lợi ích của người tiêu dùng trong nước và thế giới
cùng với cộng đồng doanh nghiệp luôn bị đe dọa về quyền sử dụng của mình, tài sản
trí tuệ của mình dày công tạo nên mà bị người khác sử dụng trái pháp luật và không
nhận được một sự đền bù nào, do quyền sở hữu bị xâm phạm nghiêm trọng xuất
phát từ nhận thức còn lơ là chưa thực sự quan tâm quyền lợi của mình của một bộ
phận dân chúng. Cho nên đề tài này người viết cũng tiến hành nghiên cứu thêm vấn
đề thực tiễn và đưa ra những giải pháp tạo điều kiện cho quyền ngăn cấm được thực
hiện một cách tốt nhất chống lại hành vi xâm phạm quyền ngay từ đầu khi mới bị
xâm phạm. Từ những lợi ích có được đó, mới tạo lòng tin cho người dân giúp chohọ
GVHD: ThS. Nguyễn Phan Khôi
Trang 12
SVTH: Phan Thị Ngọc Hiểu
Đề tài: Quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp theo pháp luật
Việt Nam
có thể yên tâm sáng tạo ra các tài sản trí tuệ, tạo đều kiện cho sự sáng tạo không
ngừng, để những sản phẩm trí tuệ hữu ích này được phát huy nhiều hơn.
3. Phạm vi nghiên cứu
Nếu xét về vấn đề nghiên cứu quyền ngăn cấm trong quyền SHTT trong cơ chế
bảo vệ quyền SHTT nói chung thì đó là một phạm trù rất rộng, nó được điều chỉnh
bởi pháp luật quốc gia và nhiều văn bản pháp luật quốc tế khác. Nhưng trong phạm
vi đề tài này tác giả chỉ tập trung nghiên cứu một phần của quyền ngăn cấm SHTT là
CHƯƠNG 1
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ QUYỀN SỞ HỮU CÔNG NGHIỆP VÀ QUYỀN
NGĂN CẤM SỬ DỤNG ĐỐI TƯỢNG SỞ HỮU CÔNG NGHIỆP THEO
PHÁP LUẬT VIỆT NAM
Sở hữu trí tuệ (SHTT) một khái niệm còn mới mẻ so với người Việt Nam,
những khái niệm cơ sở hay những quyền và lợi ích liên quan đến SHTT hầu như ít
được biết đến. SHCN bắt nguồn từ đầu thập kỉ những năm 80 sau đó liên tục được
bổ sung và hoàn thiện, về phầnhiệu lực cũng như tính chặt chẽ từng bước được nâng
cao hơn nhằm đáp ứng thể chế hóa kịp thời các quan điểm, chủ trương của Đảng và
Nhà nước về phát triển khoa học công nghiệp và SHTT. Xã hội càng phát triển thì
nhu cầu con người càng cao, đều đó đặc ra cho mọi người cũng cần phát triển để
theo kịp xã hội hơn, theo đó những sáng tạo, sáng kiến của con người cũng được tạo
ra nhiều hơn. Điều này đòi hỏi cần phải có một chế định để bảo vệ những sáng tạo
của con người tạo ra cũng như ủng hộ tinh thần tạo ra những đối tượng SHCN đó
góp phần tạo nên sự công bằng phát triển xã hội.
Những tài sản trí tuệ có liên quan đến mọi khía cạnh của đời sống xã hội, một
nền kinh tế muốn phát triển ổn định với tốc độ tăng trưởng cao được hình thành dựa
trên một hệ thống pháp luật bền vững. Chúng ta dễ hiểu rằng khi một tài sản trí tuệ
được tạo ra mà nó được nâng nêu, được bảo vệ, được ngăn chặn những tác động xấu
đến nó thì sẽ giúp cho nó tồn tại lâu hơn bền vững hơn, tạo ra mối quan hệ tốt về lợi
ích giữa những người sáng tạo và lợi ích chung của xã hội.
1.1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUYỀN SỞ HỮU CÔNG NGHIỆP THEO PHÁP
LUẬT VIỆT NAM
1.1.1 Một số khái niệm
1.1.1.1 Khái niệm về sở hữu trí tuệ
Hiệp định chung về thương mại và thuế quan (GATT)1 ở Tokyo năm 1978 lần
đầu tiên đã đề cập đến vấn đề sở hữu trí tuệ. Nhưng mãi đến hơn chục năm sau đó
(1986-1944) tại Urugoay của GATT tại vòng đàm phán thì SHTT mới thực sự trở
thân và lợi ích về vật chất có được từ các tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi
hình, chương trình phát sóng, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch
tích hợp bán dẫn hoặc sở hữu các lợi ích vật chất có từ nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý bí
mật kinh doanh và tên thương mại vật liệu giống cây trồng. Hay nói một cách khác
SHTT là việc một chủ thể sở hữu một tài sản trí tuệ có được do những kết quả của
hoạt động tư duy, sáng tạo của chính chủ thể đó. Những loại tài sản này là loại tài
sản phi vật chất nhưng có một giá trị kinh tế, tinh thần to lớn góp phần hình thành và
phát triển nền văn minh, khoa học công nghệ cho nhân loại đưa nước ta kịp sánh vai
với các cường quốc trên thế giới.
1.1.1.2 Khái niệm về quyền sở hữu trí tuệ
Trong các văn bản pháp luật muốn tìm một khái niệm về SHTT không hề đơn
giản cũng như trong Hiến pháp 1992 không đề cập đến quyền SHTT và trong Bộ
luật dân sự 2005 cũng vậy. Bộ luật dân sự 2005 không hề đưa ra một định nghĩa trực
tiếp về quyền SHTT mãi đến phần sáu của Bộ luật gồm quy định về quyền SHTT và
2
Kamil Idris, Sở hữu trí tuệ - Một công cụ đắc lực để phát triển kinh tế, Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới, trang
8.
GVHD: ThS. Nguyễn Phan Khôi
Trang 15
SVTH: Phan Thị Ngọc Hiểu
Đề tài: Quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp theo pháp luật
Việt Nam
nào đó. Cụ thể, khi xem xét về chủ sở hữu đối tượng SHCN là chủ sở hữu về sáng
3
Phần thứ 6 với 20 Điều từ Điều 736 đến Điều 756, Bộ Luật dân sự 2005
4
Thạc sĩ Lê Đình Nghị - Tiến sĩ Vũ thị Hải Yến, giáo trình luật Sở hữu trí tuệ, nhà xuất bản giáo dục Việt nam
GVHD: ThS. Nguyễn Phan Khôi
Trang 16
SVTH: Phan Thị Ngọc Hiểu
Đề tài: Quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp theo pháp luật
Việt Nam
chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, nhãn hiệu phải được cơ quan có thẩm
quyền cấp Văn bằng bảo hộ các đối tượng SHCN tương ứng. Trong khi đó chủ sở
hữu đối tượng SHCN là bí mật kinh doanh được quy định khi bên làm thuê, bên
thực hiện nhiệm vụ được giao có được trong khi thực hiện công việc được thuê hoặc
được giao thuộc quyền sở hữu của bên thuê hoặc bên giao việc, trừ trường hợp các
bên có thỏa thuận khác. Khác với các đối tượng SHCN trên thì chủ sở hữu của từng
đối tượng là cá nhân hay tổ chức thì ở đối tượng SHCN là chỉ dẫn địa lý chủ sở hữu
lại là của Nhà nước Việt Nam. Khi đó, Nhà nước trao quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý
cho tổ chức cá nhân tiến hành việc sản xuất sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý hoặc trao
quyền quản lý chỉ dẫn địa lý cho tổ chức đại diện quyền lợi của tất cả các tổ chức, cá
nhân được trao quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý.
1.1.2 Đặc điểm của quyền sở hữu công nghiệp
1.1.2.1 Căn cứ xác lập quyền sở hữu công nghiệp
Căn cứ xác lập quyền SHCN giúp cho chủ sở hữu có được các quyền liên quan
cũng như có quyền và nghĩa vụ đối với đối tượng mà mình sở hữu. Căn cứ xác lập
quyền đó được quy định cụ thể tại Điều 6 Luật SHTT năm 2005 SĐBS 2009 và các
văn bản hướng dẫn6 góp phần giúp tổ chức cá nhân hiểu thêm đúng về các căn cứ
xác lập quyền SHTT nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Theo đó
quyền SHCN có căn cứ phát sinh và xác lập quyền đối với từng đối tượng là khác
biệt. Thông tư 01/2007/TT-BKHCN hướng dẫn thi hành Nghị định số
103/2006/NĐ-CP ngày 22 tháng 9 năm 2006 của Chính phủ quy định chi tiết và
hướng dẫn thi hành một số điều của Luật SHTT về SHCN đã hướng dẫn cụ thể như
sau:
Quyền SHCN đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, nhãn
hiệu được hình thành trên cơ sở quyết định cấp Văn bằng bảo hộ của Cục SHTT
theo trình tự thủ tục đăng ký quy định tại Luật SHTT năm 2005, Luật SĐBS một số
Điều của Luật SHTT và các văn bản hướng dẫn cụ thể hoặc công nhận đăng ký quốc
tế theo quy định của điều ước quốc tế mà Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là
thành viên. Người được cấp Văn bằng bảo hộ là chủ sở hữu và được hưởng quyền
đối với đối tượng SHCN trong phạm vi bảo hộ ghi trong Văn bằng bảo hộ và trong
thời hạn hiệu lực của Văn bằng bảo hộ. Khi xảy ra tranh chấp, chủ sở hữu đối tượng
SHCN có quyền sử dụng Văn bằng bảo hộ làm căn cứ chứng minh quyền sở hữu
của mình mà không cần chứng cứ nào khác.
Quyền SHCN đối với chỉ dẫn địa lý được xác lập trên cơ sở quyết định của
Cục SHTT về việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý cho tổ chức quản lý
chỉ dẫn địa lý.
Quyền sở hữu đối với nhãn hiệu quy định cụ thể như sau:
Quyền SHCN đối với nhãn hiệu nổi tiếng được xác lập trên cơ sở thực tiễn sử
dụng rộng rãi khiến cho nhãn hiệu đó trở thành nổi tiếng mà không cần thực hiện thủ
tục đăng ký tại Cục SHTT. Khi sử dụng quyền và giải quyết tranh chấp quyền đối
với nhãn hiệu nổi tiếng, chủ sở hữu nhãn hiệu đó phải chứng minh quyền của mình
hoặc có được thông tin tạo thành bí mật kinh doanh và bảo mật thông tin đó mà
không cần thực hiện thủ tục đăng ký tại Cục SHTT. Khi sử dụng quyền ngăn cấm
của mình để ngăn chặn hành vi xâm phạm và giải quyết tranh chấp quyền đối với bí
mật kinh doanh, chủ thể có bí mật kinh doanh phải chứng minh quyền của mình
bằng các chứng cứ thể hiện hoạt động mà trong đó thông tin tạo thành bí mật kinh
doanh được tạo ra, tìm ra, có được và biện pháp bảo mật thông tin đó.
Quyền chống cạnh tranh không lành mạnh được xác lập trên cơ sở thực tiễn
của hoạt động cạnh tranh mà không cần thực hiện thủ tục đăng ký tại Cục SHTT.
Khi sử dụng quyền chống cạnh tranh không lành mạnh, chủ thể phải chứng minh
quyền của mình bằng các chứng cứ thể hiện đối tượng, lĩnh vực, lãnh thổ, thời gian
kinh doanh liên quan đến hoạt động cạnh tranh.
Mỗi đối tượng SHCN có cách xác định quyền khác nhau, tùy từng đối tượng cụ
thể mà mình có cách đăng kí xác lập cho phù hợp, để từ đó chủ sở hữu có được
quyền sở hữu của mình. Có xác lập được quyền SHCN thì mới chứng minh được
quyền của mình đối với đối tượng sở hữu đó, mình mới có quyền ngăn cấm người
khác sử dụng trái phép quyền sở hữu của mình.
1.1.2.2 Quyền sở hữu công nghiệp một số vấn đề liên quan đến hoạt động
thương mại
Các đối tượng SHCN là một trong những yếu tố cấu thành hàng hoá, dịch
vụ. Quyền SHCN là quyền của tổ chức, cá nhân đối với sáng chế, kiểu dáng công
GVHD: ThS. Nguyễn Phan Khôi
Trang 19
SVTH: Phan Thị Ngọc Hiểu
Đề tài: Quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp theo pháp luật
Việt Nam
sản xuất mà pháp luật nước ta không có những biện pháp ngăn chặn việc sản xuất
như thế thì các nhà đầu tư ấy khi được đề cập đến việc hợp tác ở Việt Nam sẽ là một
sự trở ngại lớn. Khi đó có thể thấy được rằng các quyền SHCN có một sức mạnh
không hề nhỏ trong sự phát triển nước ta cần phải được bảo hộ một cách chặc chẽ.
Hơn nữa việc bảo hộ các quyền SHCN còn góp phần tích cực cho những nổ lực thu
hút vốn đầu tư, gia tăng ngoại thương cung cấp các điều kiện cho chuyển giao công
nghệ9.
Tóm lại, nhờ có SHTT nói chung và SHCN nói riêng mà các nhà sáng tạo mới
tạo ra nhiều sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, giải pháp hữu ích mới thúc đẩy nhanh
quá trình thương mại hóa các đối tượng SHCN. Hàm lượng trí tuệ trong chỉ số tăng
trưởng GDP tăng nhanh, sẽ tạo ra một phong trào thi đua lao động sáng tạo đẩy
mạnh các hoạt động sáng kiến nâng cao trình độ của con người bằng việc bảo hộ
cũng như ngăn cấm những hành vi sử dụng trái pháp luật của các đối tượng SHCN.
Đó chính là con đường duy nhất giúp nước ta thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu.
1.1.2.3 Quyền sở hữu công nghiệp là các độc quyền thương mại
Khái niệm về sự độc quyền
Có thể khẳng định rằng, sẽ không có luật SHTT nếu như không có yếu tố độc
quyền. Từ đó cũng có thể nói SHTT là một dạng độc quyền. Ta hiểu rằng không ai
có thể được sử dụng các đối tượng SHTT nói chung và SHCN nói riêng nếu không
8
Thu hút vốn đầu tư từ nước ngoài FDI
Kamil Idris – Sở hữu trí tuệ một công cụ đắc lực để phát triển kinh tế - Tổ chứ sở hữu trí tuệ thế giới, trang
37.39
9
GVHD: ThS. Nguyễn Phan Khôi
Trang 21
ưu tiên và quyền ưu tiên để chỉ nên sự độc lập trên, và đó là sự độc quyền bởi các
đối tượng SHCN khác không có được.
1.1.3 Phân loại quyền sở hữu công nghiệp
1.1.3.1 Quyền tài sản
Ngoài vật, tiền giấy tờ có giá thì các quyền tài sản liên quan cũng được coi là
tài sản. Khái niệm về quyền tài sản được quy định tại cụ thể tại Điều 181 Bộ luật
dân sự năm 2005: “quyền tài sản là những quyền giá trị được bằng tiền và có thể
chuyển giao trong giao dịch dân sự, kể cả quyền sở hữu trí tuệ”. Đây là những
GVHD: ThS. Nguyễn Phan Khôi
Trang 22
SVTH: Phan Thị Ngọc Hiểu
Đề tài: Quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp theo pháp luật
Việt Nam
quyền gắn liền với quyền tài sản mà khi thực hiện những hoạt động nào đó chủ sở
hữu có quyền nhất định đối với loại tài sản ấy. Và khi thực hiện các quyền ấy chủ sở
hữu sẽ có được một tài sản, tài sản ấy có thể là quyền chuyển giao tài sản, quyền đòi
nợ, quyền SHCN, quyền đối với các phát minh, sáng chế, kiểu dáng công
nghiệp…Dựa vào khái niệm ta có thể thấy rằng một quyền được coi là một tài sản
nếu nó đáp ứng đủ hai yêu cầu sau:
+ Quyền tài sản trị giá được bằng tiền
+ Quyền tài sản có thể chuyển giao cho người khác trong giao dịch dân sự.
Giá trị các quyền tài sản có được thông qua các hình thức pháp lí khác nhau, nó
có thể thông qua việc giao kết hợp đồng dân sự ví dụ như quyền đòi nợ, quyền sử
dụng tài sản thuê của người khác. Cũng có thể thông qua việc cơ quan Nhà nước
chuyển giao quyền sử dụng như quyền sử dụng đất, quyền khai thác khoáng
Quyền SHCN là quyền sở hữu đối với sáng chế, giải pháp hữu ích, thiết kế bố
trí, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu hàng hóa và những quyền khác do pháp luật
quy định. Quyền sở hữu đó bao gồm các độc quyền sử dụng, độc quyền chuyển giao
sở hữu hoặc chuyển quyền sử dụng đối tượng SHCN nói trên cho các tổ chức, cá
nhân khác. Trên cơ sở nghiên cứu các khái niệm về đối tượng SHCN như trên thì có
thể phân chia nội dung của quyền SHCN làm ba quyền cơ bản sau:
+ Nội dung quyền SHCN là quyền sử dụng các đối tượng sở hữu công nghiệp10
Chủ sở hữu đối tượng SHCN có quyền quyết định việc sử dụng đối tượng
SHCN được bảo hộ của mình. Luật SHTT quy định việc người khác sử dụng đối
tượng SHCN mà không được sự đồng ý của chủ sở hữu và không thuộc các trường
hợp sử dụng mà không bị coi là xâm phạm quyền sẽ bị coi là hành vi xâm phạm
quyền đối với SHCN. Vì vậy, khi nói về quyền sử dụng phải lưu ý vì nghĩa của từ sử
dụng rất rộng và trong bài viết này người viết sẽ đề cập đến một số vấn đề sử dụng
được quy định trong Điều 124 Luật SHTT. Do đó các hành vi được phép sử dụng
đối với các đối tượng SHCN chỉ gói gọn trong Điều này.
+ Quyền ngăn cấm người khác sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp11
Có thể nói, quyền ngăn cấm người khác sử dụng đối tượng SHCN là quyền
quan trọng nhất của chủ SHCN. Đó là việc chủ sở hữu ngăn cấm người thứ ba
không được thực hiện các hành vi sử dụng đối tượng SHCN. Tuy nhiên khi xác định
các hành vi mà chủ SHCN có quyền ngăn cấm không chỉ bao gồm những hành vi sử
dụng trực tiếp đối tượng SHCN được bảo hộ như nêu ở trên mới bị coi là hành vi
xâm phạm quyền mà nó còn bao gồm những hành vi khác. Trong pháp luật SHTT
không chỉ nêu lên những hành vi bị coi là xâm phạm mà bên cạnh đó còn những
hành vi những ngoại lệ khi người thứ ba sử dụng các quyền đối với đối tượng SHCN
nhưng chủ thể không ngăn cản. Về phần quyền ngăn cấm này một đều quan trọng
nữa là xác định được chủ quyền xác định được sự công bằng về những lao động
sáng tạo mà con người tạo ra.
+ Quyền định đoạt và chuyển quyền sử dụng đối tượng SHCN
Chủ sở hữu quyền SHCN có quyền định đoạt bằng hình thức chuyển nhượng
quyền sở hữu hoặc từ bỏ quyền sở hữu hoặc chuyển giao quyền sử dụng đối tượng
nhiều quyền cũng như hạn chế đối với chủ sở hữu. Trong bài viết này người viết chỉ
đề cập nhiều đến vấn đề về quyền ngăn cấm sử dụng đối tượng SHCN, một quyền
quan trọng của chủ sở hữu đối tượng SHCN.
1.2 LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUYỀN NGĂN CẤM TRONG LUẬT SỞ HỮU
TRÍ TUỆ VIỆT NAM
1.2.1 Khái niệm chung về quyền ngăn cấm
Khi nhắc đến quyền ngăn cấm một cách dễ hiểu nhất mọi người sẽ hình dung
được rằng đây là quyền cấm người khác làm những gì không đúng và những đều đó
phải nằm trong phạm vi quyền của mình thì mới có thể cấm người khác được. Như
đã giới thiệu ở phần trước, nếu muốn ngăn cấm một đều gì đó cụ thể là ngăn cấm sử
dụng đối tượng SHCN theo pháp luật Việt Nam thì trước tiên chủ sở hữu phải được
trao bằng độc quyền, có độc quyền thì mới có ngăn cấm. Quyền ngăn cấm sử dụng
đối tượng SHCN được pháp luật công nhận và được quy định trong Luật SHTT
2005 SĐBS 2009. Quyền ngăn cấm là một quyền rất quan trọng trong SHCN nó quy
định về những lợi ích của chủ sở hữu, bảo vệ quyền của chủ thể giúp cho chủ thể giữ
được những quyền hợp pháp của mình. Nói một cách dể hiểu hơn muốn ngăn cấm
người khác sử dụng đối tượng SHCN thì mình phải là chủ sở hữu của quyền đó,
12
Điều 139 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 SĐBS 2009
GVHD: ThS. Nguyễn Phan Khôi
Trang 25
SVTH: Phan Thị Ngọc Hiểu
Copyright: Tài liệu đại học ©