LỜI NÓI ĐẦU
Từ trước năm 1990, khái niệm về kiểm toán hoàn toàn xa lạ với nhiều người
Việt Nam. Nhưng kể từ khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, thực hiện chính
sách đổi mới, mở cửa, các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đã đem theo những
kiến thức về kiểm toán độc lập. Kiểm toán độc lập được xem như một điều kiện để
các nhà đầu tư nước ngoài thực hiện đầu tư vào nước ta, đồng thời các nhà quản lý,
các cán bộ khoa học của ta cũng có điều kiện vươn ra nước ngoài, tiếp xúc với nền
kinh tế thị trường thế giới và nhận thức được tác dụng thiết thực của hoạt động
kiểm toán độc lập.
Xuất phát từ hoàn cảnh đó, hoạt động kiểm toán ở Việt Nam đã ra đời. Công
ty Kiểm toán Việt Nam (VACO) là Công ty kiểm toán độc lập đầu tiên ở Việt Nam
được thành lập và nhanh chóng trở thành công ty kiểm toán hàng đầu của Việt
Nam. Tuy mới ra đời được 10 năm, một khoảng thời gian chưa phải là dài nhưng
VACO đã khẳng định được vị trí của mình và góp phần vào sự phát triển của ngành
kiểm toán non trẻ của Việt Nam.
Qua một thời gian ngắn được thực tập tại Công ty, qua nghiên cứu tài liệu
giới thiệu về Công ty cùng với những thông tin thu thập được, em xin đưa ra những
tổng kết đánh giá về quá trình 10 năm hoạt động của Công ty và định hướng phát
triển của Công ty trong thời gian tới trong báo cáo thực tập tổng hợp của mình. Kết
cấu của báo cáo ngoài lời nói đầu và kết luận gồm 2 phần:
Phần I: Qúa trình hoạt động và phát triển của VACO
Phần II: Định hướng phát triển của VACO giai đoạn 2001- 2005.
Do hạn chế về thời gian cũng như chưa có điều kiện tìm hiểu sâu hơn về
Công ty nên báo cáo chỉ mang tính tổng hợp, khái quát. Em rất mong nhận được sự
đóng góp ý kiến của thầy giáo và các anh chị kiểm toán viên VACO để báo cáo của
em đưọc hoàn chỉnh hơn.


Phần I: Quá trình hoạt động và phát triển của VACO
Công ty Kiểm toán Việt Nam, tên giao dịch quốc tế là Vietnam Auditing
Company (VACO) được thành lập theo quyết định số 165/TC/QĐ/TCCB ngày

kiểm toán Việt Nam, điều này giúp VACO có điều kiện tiếp cận một cách đầy đủ
và có hệ thống quy trình kiểm toán tiên tiến của thế giới. Cũng trong năm này, theo
chủ trương của Bộ Tài chính hai chi nhánh của VACO tại thành phố Hồ Chí Minh
và Đà Nẵng đã tách ra thành hai công ty độc lập là Công ty Kiểm toán và tư vấn
(A&C) và Công ty Kiểm toán Đà Nẵng (DACO). Trên nền tảng là chi nhánh của
VACO tách ra, cho đến nay hai công ty này đang hoạt động rất hiệu quả.
Đến năm 1996, chi nhánh của VACO tại thành phố Hồ Chí Minh được tái
thành lập và không ngừng phát triển, giữ vị trí quan trọng trong hoạt động của
VACO. Còng trong năm này chi nhánh tại Hải Phòng được thành lập, điều này cho
thấy sự lớn mạnh không ngừng của VACO nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
Sau hai năm hoạt động dưới hình thức liên doanh, với một quy trình kiểm
toán đã được chuyển giao và sửa đổi cho phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt
Nam cùng với một đội ngò nhân viên ngang tầm với các hãng kiểm toán quốc tế, từ
tháng 10/1997 DTT đã chính thức công nhận VACO với đại diện là phòng Dịch vụ
Quốc tế là thành viên của DTT và là đại diện hợp pháp duy nhất của DTT tại Việt
Nam. Điều này đã đưa VACO trở thành Công ty kiểm toán đầu tiên của Việt Nam
đạt trình độ quốc tế và đánh dấu bước phát triển mới của VACO nói riêng và ngành
kiểm toán độc lập ở Việt Nam nói chung. Việc tổ chức quản lý của VACO- thành


viên của DTT đã tạo điều kiện cho VACO khai thác tối đa những trợ giúp của DTT
về chuyển giao kỹ thuật kiểm toán và quản lý quốc tế, về chuyên môn, tài liệu.
Đồng thời, DTT đã trợ giúp đào tạo đội ngò nhân viên Việt Nam một cách có hệ
thống về kiểm toán và kế toán quốc tế, giúp VACO đưa vào sử dụng hệ thống
phương pháp kiểm toán AS/2 (Auditing System/2) và chuẩn mực phục vụ khách
hàng của DTT.
Hiện nay với 8 phòng nghiệp vụ tại Hà Nội gồm phòng Nghiệp vụ I,II,III,IV,
phòng Kiểm toán xây dựng cơ bản, phòng Dịch vụ Quốc tế, phòng Đào tạo và phát
triển kinh doanh, phòng Tư vấn thực hiện các chức năng kiểm toán và tư vấn cùng
với 2 chi nhánh tại thành phố Hồ Chí Minh và Hải Phòng đã đưa hoạt động cung

nghiệp, kết hợp các hình thức đào tạo tập trung, đào tạo từ xa, cả ở trong và ngoài
nước. Với phương châm “mỗi nhân viên là một phần tài sản của công ty” và “chất
lượng nhân viên là chất lượng dịch vụ”, từ năm 1997 VACO đã bắt đầu triển khai
chương trình “Quốc tế hoá đội ngò nhân viên” mà biện pháp chủ yếu là tăng cường
các khoá đào tạo nhân viên theo các cấp bậc khác nhau nhằm xây dựng một đội ngò


nhân viên có đủ năng lực và trình độ nghiệp vụ để cung cấp các dịch vụ với chất
lượng “vượt trên sự mong đợi của khách hàng”.
Với tư cách là thành viên của DTT, nhiều năm qua VACO đã nhận được sự
giúp đỡ của DTT về đào tạo nhân viên. Cho đến nay VACO đã cử nhiều lượt nhân
viên đi học kiểm toán dài hạn tại Mỹ theo chương trình phát triển toàn cầu (GDP)
của DTT cũng như tham gia các khoá học ngắn hạn tại các nước trong khu vực
Châu Á- Thái Bình Dương và Châu Âu. Đồng thời trong ba năm gần đây VACO đã
cử 30 nhân viên chuyên nghiệp tham gia học chương trình kiểm toán viên công
chứng Anh (ACCA). VACO là Công ty kiểm toán đứng đầu Việt Nam về số lượng
nhân viên được đi học tập và làm việc ở nước ngoài. Chi phí đào tạo của VACO
đều tăng lên qua các năm, cụ thể nếu năm 2000 chi phí cho đào tạo là 4 tỷ đồng thì
năm 2001 dự kiến là 5 tỷ đồng. Điều đó thể hiện sự đầu tư đúng hướng của Ban
Giám đốc Công ty để đáp ứng với xu thế hội nhập quốc tế hiện nay.
Cùng với việc cử nhân viên ra nước ngoài học, VACO còn thực hiện công
tác đào tạo ở trong nước, đây là hoạt động thường xuyên của Công ty để giúp nhân
viên không ngừng nâng cao năng lực và trình độ. Với những nhân viên đã từng ra
nước ngoài học thì sẽ trở thành giảng viên để đem những kiến thức, tài liệu tiếp thu
được truyền đạt lại cho các nhân viên khác trong Công ty, đặc biệt là các khoá đào
tạo về sử dụng phần mềm kiểm toán AS/2 của DTT. Điều này cho thấy hiệu quả
của công tác đào tạo cử nhân viên đi học ở nước ngoài, nó không chỉ đem lại kiến
thức cho những người được ra nước ngoài học mà còn là công cụ phục vụ cho công
tác đào tạo ở trong nước. Tuy nhiên nếu chỉ dùa vào những kết quả của công tác
đào tạo thì chưa thể đánh giá hết trình độ của nhân viên. Với tư cách là thành viên



khách hàng và nhân viên trong công ty”, trong nhiều năm qua Công ty đã không
ngừng mở rộng các loại hình dịch vụ cả về số lượng và chất lượng nhằm đáp ứng
nhu cầu ngày càng cao của nền kinh tế thị trường.
Trong các dịch vụ trên, dịch vụ kiểm toán báo cáo tài chính chiếm tỷ trọng
lớn nhất vì các công ty có vốn đầu tư nước ngoài bắt buộc phải kiểm toán theo luật
định, đồng thời yêu cầu kiểm toán báo cáo tài chính của các doanh nghiệp nhà
nước, chủ yếu là các Tổng công ty đang tăng dần. Bên cạnh dịch vụ kiểm toán báo
cáo tài chính, công ty cũng thực hiện dịch vụ kiểm toán quyết toán các chương
trình xây dựng cơ bản hoàn thành, tuy nhiên loại hình dịch vụ này chiếm tỷ trọng
nhỏ do các công trình xây dựng cơ bản đều sử dụng ngân sách nhà nước nên phí
kiểm toán cho loại hình này thấp và chưa có quy định bắt buộc phải kiểm toán loại
hình này. Tuy vậy, công ty vẫn duy trì thực hiện dịch vụ kiểm toán loại hình này do
công ty xác định đây là dịch vụ hỗ trợ và để giữ khách hàng.
Cùng với dịch vụ kiểm toán, Công ty còn thực hiện cung cấp các dịch vụ kế
toán bao gồm thiết lập và đang ký hệ thống kế toán, trợ giúp khách hàng trong công
tác hạch toán kế toán, lập báo cáo tài chính quý, năm theo yêu cầu của các cơ quan
nhà nước Việt Nam và của các công ty mẹ. Công ty cũng thực hiện trợ giúp các
doanh nghiệp chuyển đổi báo cáo tài chính được lập theo chế độ kế toán Việt Nam
sang hình thức phù hợp với các nguyên tắc kế toán được thừa nhận chung, hoặc
theo yêu cầu cụ thể của tập đoàn. Với mục đích không ngừng tăng cường hiệu quả
của dịch vụ kế toán, trợ giúp cho hoạt động của các doanh nghiệp, các chuyên gia
kế toán của Công ty có thể trợ giúp cho khách hàng trong việc xây dựng hệ thống
kế toán phù hợp với yêu cầu quản lý của doanh nghiệp, yêu cầu báo cáo của đối tác
nước ngoài và các quy định của chế độ kế toán Việt Nam trình Bộ Tài chính phê
duyệt áp dụng.


Một loại hình dịch vụ khác nữa của Công ty là dịch vụ tư vấn thuế, tư vấn tài

kiểm toán nội bé.

Biểu sè 2: Cơ cấu doanh thu theo loại hình dịch vụ năm 2000
19.5%

5%

3.5%

72%
- KiÓm to¸n b¸o c¸o Tµi chÝnh:
- T­ vÊn thuÕ tµi chÝnh:
- DÞch vô kiÓm to¸n XDCB:
- C¸c dÞch vô kh¸c:

72%
19.5%
5%
3.5%

4. Về khách hàng và doanh thu
Trong 10 năm qua, VACO đã thực hiện gần 5000 hợp đồng dịch vụ kiểm
toán, tư vấn tài chính, kế toán, thuế,… cho mọi khách hàng trong nước và quốc tế
với doanh thu năm sau luôn cao hơn năm trước. Nếu như năm 1995 công ty đã thực
hiện 235 hợp động dịch vụ đem lại doanh thu 4,5 tỷ đồng thì trong năm 2000 doanh
thu của công ty là trên 24,5 tỷ đồng với 500 hợp đồng dịch vụ và năm 2001 doanh
thu ước tính là trên 30 tỷ đồng với hơn 500 hợp đồng dịch vụ. Sự tăng trưởng về


doanh thu đã giúp cho VACO có những đóng góp không nhỏ vào ngân sách nhà

30,5

2,97

4,2

3,26

3,5

1, Hợp đồng

HĐ

6

235

250

300

2, Doanh thu

Tỷ đ

0,46 4,43 5,14 9,1

3, Nép ngân sách


chuyờn ngnh cho cỏc tp on kinh t hng u ca Vit Nam nh Tng cụng ty
in lc, Tng cụng ty Du khớ, Tng cụng ty Hng khụng, Tng cụng ty Bu
chớnh vin thụng, Tng cụng ty Xi mng, Tng cụng ty Than, Ngõn hng Ngoi
thng Vit Nam,. õy l nhng ngnh kinh t cú úng gúp rt ln vo ngõn
sỏch ca t nc. Ngoi ra vi mt s Tng cụng ty, VACO cũn thc hin phỏt
hnh cỏc bỏo cỏo cho mc ớch s dng cho cỏc t chc quc t. Nhm a dng
hoỏ khỏch hng, VACO cũn m rng dch v kim toỏn cho cỏc ngõn hng thng
mi, cỏc cụng ty ti chớnh, bo him, cỏc cụng ty c phn niờm yt trờn th trng
chng khoỏn,, tuy nhiờn t trng doanh thu theo loi hỡnh khỏch hng ny cũn
chim mt t trng nh.
Vi th mnh l Cụng ty hng u trong cỏc cụng ty kim toỏn Vit Nam v
l thnh viờn ca mt trong cỏc hóng kim toỏn ln trờn th gii ó to cho VACO
cú mt lng khỏch hng ln v cựng vi cỏc dch v m VACO cung cp ó to
cho VACO tr thnh ngi bn ng hnh v sỏt cỏnh cựng cỏc doanh nghip.
Biu số 4: C cu doanh thu theo loi hỡnh khỏch hng nm 2000

32%

52%
2.5%

13.5%
%

- Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài: 52%
- Doanh nghiệp Nhà nước: 32%
- Các dự án quốc tế: 13.5%
- Các khách hàng thuộc khu vực hành chính sự nghiệp, công ty cổ phần: 2.5%



tư, tài chính đặt ra cho các Công ty kiểm toán tại Việt Nam rất nhiều thuận lợi và
thách thức. Đó là sự hoạt động của thị trường chứng khoán còn mới mẻ ở Việt Nam
cùng với những quy định của Chính phủ về việc tiếp tục đẩy mạnh quá trình cổ
phần hoá các doanh nghiệp nhà nước đã tạo cho các Công ty kiểm toán một tiềm
lực khách hàng lớn. Bên cạnh đó chúng ta đang trong quá trình hội nhập kinh tế với
khu vực và thế giới, trong tương lai gần Việt Nam sẽ gia nhập các tổ chức AFTA,
WTO và đặc biệt là Hiệp định Thương mại Việt-Mỹ bắt đầu có hiệu lực đã đặt ra
cho các Công ty kiểm toán rất nhiều khó khăn. Đó là sẽ có rất nhiều các Công ty
kiểm toán nước ngoài vào thị trường Việt Nam, đưa các Công ty kiểm toán của
Việt Nam phải tham gia vào sự cạnh tranh gay gắt. Để vượt qua được những khó
khăn và thách thức đó buộc các Công ty kiểm toán trong nước và nước ngoài phải
không ngừng phấn đấu, phát triển để có thể phục vụ được các doanh nghiệp có vốn


đầu tư nước ngoài và trong nước với chất lượng dịch vụ cung cấp đạt tiêu chuẩn
quốc tế.
Xác định được tình hình của nền kinh tế Việt Nam và xu hướng hội nhập với
nền kinh tế thế giới là một tất yếu, Ban Giám đốc VACO đã đề ra cho Công ty
mình một chiến lược phát triển Công ty đến năm 2005 nhằm duy trì mức tăng
trưởng cao, thực hiện nâng cao một bước chất lượng dịch vụ, quốc tế hoá đội ngò
nhân viên và phấn đấu giữ vị trí hàng đầu về mọi mặt trong ngành kiểm toán độc
lập. Chiến lược phát triển Công ty đến năm 2005 bao gồm:
Một là: Tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ tư vấn, kế toán và kiểm toán,
đảm bảo cung cấp được chất lượng dịch vụ vượt lên trên sự mong đợi của khách
hàng.
Mét trong những nhân tố góp phần vào thành công của VACO trong 10 năm
qua đó là chất lượng dịch vụ. Với việc không ngừng phát triển về mọi mặt VACO
luôn phấn đấu đem lại những thông tin trung thực, hợp lý với độ tin cậy cao về số
liệu tài chính của các khách hàng để giúp các nhà đầu tư, các nhà quản lý, các cơ
quan nhà nước có thể dùa vào các kết quả đó để có thể đưa ra những quyết định

toán nước ngoài thì việc thu hót nhân tài vào làm việc trong Công ty là một vấn đề
quan trọng trong sự phát triển của VACO. Trong những năm tới VACO vẫn tiếp
tục thực hiện các đợt tuyển dụng nhân viên để có thể tìm được những nhân viên có
đủ năng lực, trình độ và tư cách đạo đức. Đồng thời Công ty không ngừng thực
hiện các khoá đào tạo nội bộ, cử nhân viên đi học nước ngoài để nâng cao năng lực
và trình độ cuả nhân viên và phấn đấu tăng cao số lượng kiểm toán viên quốc gia.


Bốn là: Tích cực đóng góp vào công cuộc đổi mới ngành tài chính trong việc
xây dựng Luật kế toán, các Chuẩm mực kế toán và kiểm toán và các khuôn khổ
pháp lý về kế toán và kiểm toán.
Trong những năm qua VACO đã có những đóng góp tích cực vào việc phát
triển của ngành kiểm toán non trẻ của Việt Nam, đặc biệt là việc tham gia vào việc
xây dựng Luật kế toán, xây dựng các Chuẩn mực kế toán và kiểm toán Việt Nam
và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động kế toán, kiểm toán. Mục tiêu trong
những năm tới của VACO là tiếp tục tham gia vào hoạt động này để góp phần vào
công cuộc làm lành mạnh hoá nền tài chính quốc gia.
Năm là: Mở rộng giao lưu, hợp tác với các tổ chức quốc tế.
Với mục tiêu không ngừng phát triển và nâng cao chất lượng dịch vụ đạt tiêu
chuẩn quốc tế, trong những năm qua với tư cách là thành viên của DTT, VACO đã
nhận được sự giúp đỡ hết sức to lớn về đào tạo, về kỹ thuật chuyên môn nghề
nghiệp, các tài liệu chuyên ngành, về khách hàng,… Trong thời gian tới đây VACO
sẽ vẫn không ngừng nâng cao sự giúp đỡ của DTT đồng thời mở rộng quan hệ hợp
tác với các hãng kiểm toán khác, với các tổ chức tài chính, kế toán trên thế giới
nhằm học hỏi kinh nghiệm, nâng cao năng lực nghề nghiệp để đáp ứng với yêu cầu
phát triển trong tình hình mới.
Tóm lại, để tham gia vào quá trình hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế
giới, có rất nhiều vấn đề đặt ra cho ngành tài chính Việt Nam nói chung và VACO
nói riêng. Với sự đổi mới hoạt động và nâng cao chất lượng dịch vụ, tập thể Ban
giám đốc và nhân viên VACO sẽ không ngừng phấn đấu để đạt được mục tiêu