TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
BỘ MÔN LUẬT THƢƠNG MẠI

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
KHÓA 36 (2010 – 2014 )


BẢO HIỂM TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ CỦA CHỦ XE
ĐỐI VỚI HÀNH KHÁCH ĐI PHƢƠNG TIỆN
XE KHÁCH – LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Giảng viên hƣớng dẫn
Đoàn Nguyễn Minh Thuận

Sinh viên thực hiện
Trần Thị Chúc Mai
MSSV: 5105880
Lớp: Luật Thƣơng mại 1 – K36

Cần Thơ, 12/2013


LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến các Thầy, Cô của
Trường Đại học Cần Thơ và các Thầy, Cô của Khoa Luật đã truyền thụ, dạy dỗ cho
em những kiến thức chuyên môn cũng như kiến thức xã hội trong suốt những năm qua.
Trong quá trình nghiên cứu luận văn tốt nghiệp em xin được bày tỏ lòng biết ơn
chân thành và sâu sắc đến Cô Đoàn Nguyễn Minh Thuận đã nhiệt tình hướng dẫn,
giúp đỡ em trong suốt quá trình nghiên cứu, giúp em có thể hoàn thành tốt luận văn.
Cuối cùng em xin bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình, bạn bè đã luôn bên cạnh giúp

…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………..


NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN PHẢN BIỆN
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………......................................
………………………………………………………………………………………..


BẢNG TỪ VIẾT TẮT
TỪ ĐƢỢC VIẾT TẮT
Trách nhiệm dân sự

TỪ VIẾT TẮT
TNDS


CHƢƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO HIỂM TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ....... 5
1.1. Khái quát chung về trách nhiệm dân sự và bảo hiểm trách niệm dân sự ...... 5
1.1.1. Khái quát chung về bảo hiểm ........................................................................ 5
1.1.2. Khái niệm trách nhiệm dân sự ....................................................................... 9
1.1.3. Các yếu tố làm phát sinh trách nhiệm dân sự ................................................ 9
1.1.4. Khái niệm bảo hiểm trách nhiệm dân sự ..................................................... 12
1.1.4.1. Đối tượng bảo hiểm của bảo hiểm trách nhiệm dân sự ....................... 122
1.1.4.2. Hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự ............................................... 13
1.2. Khái quát bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe khách đối với hành
khách ...................................................................................................................... 16
1.2.1. Khái niệm bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe khách đối với hành
khách .................................................................................................................... 16
1.2.2. Đặc đểm của việc triển khai bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe khách
đối với hành khách ............................................................................................... 18
1.2.2.1. Đối tượng bảo hiểm mang tính trừu tượng ........................................... 18
1.2.2.2. Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe khách đối với hành khách được
thực hiện dưới hình thức bắt buộc ..................................................................... 18
1.2.2.3. Có thể áp dụng giới hạn trách nhiệm hoặc không ................................. 21
1.3. Sự cần thiết của bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe khách đối với
hành khách ............................................................................................................. 21
1.3.1. Đặc điểm và tính năng động của xe khách .................................................. 21
1.3.2. Sự cần thiết phải triển khai nghiệp vụ bảo hểm trách nhiệm dân sự của chủ
xe khách đối với hành khách ................................................................................ 22
1.3.3. Cở sở hình thành tính bắt buộc của bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe
khách đối với hành khách ..................................................................................... 24
CHƢƠNG 2. PHÁP LUẬT VỀ BẢO HIỂM TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ CỦA CHỦ
XE ĐỐI VỚI HÀNH KHÁCH ĐI PHƢƠNG TIỆN XE KHÁCH ......................... 26
2.1. Quy định của pháp luật về bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe đối với
hành khách đi phƣơng tiện xe khách .................................................................... 26
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận

PHỤ LỤC

GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận

SVTH: Trần Thị Chúc Mai


Bảo hiểm TNDS của chủ xe đối với hành khách đi phương tiện xe khách
– Lý luận và thực tiễn
LỜI MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Từ lâu nhu cầu đi lại đã là một nhu cầu thiết yếu của con người. Nhu cầu này
càng có xu hướng tăng lên cùng với sự phát triển của nền kinh tế xã hội. Ngày nay
với sự phát triển mạnh mẽ về số lượng, cũng như chủng loại các phương tiện vận
tải cơ giới đã mang lại cho con người một phương thức vận chuyển thuận tiện
nhanh gọn và tiết kiệm, trong đó một phương tiện phát triển mạnh mẽ và được sử
dụng phổ biến là các loại xe khách. Ở Việt Nam, đây là một trong những phương
tiện thiết yếu và tạo thuận lợi cho hành khách đối với những quãng đường dài. Tuy
nhiên sự phát triển một cách nhanh chóng và bất hợp lý giữa mức độ tăng nhanh
của các phương tiện cơ giới trong đó có các loại xe khách với tốc độ phát triển của
cơ sở hạ tầng giao thông cùng với việc thiếu ý thức của những người tham gia giao
thông đã làm cho tai nạn giao thông xảy ra ngày càng nhiều và mức độ ngày càng
nghiêm trọng gây thiệt hại về tài sản, tính mạng cho cá nhân cũng như toàn xã hội.
Các rủi ro tiềm ẩn trong quá trình vận động của phương tiện xe khách luôn có
thể đe dọa tới sức khoẻ, tính mạng con người, của cải vật chất trên phạm vi toàn xã
hội. Khi các rủi ro xảy ra thường kéo theo những tổn thất không lường và để lại hậu
quả lâu dài, ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống của con người, đến một cộng đồng dân
cư, thậm chí đến cả một xã hội. Các rủi ro có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác
nhau nhưng bất luận là nguyên nhân nào đều gây ra một hậu quả là làm cho người
gặp rủi ro lâm vào tình trạng khó khăn trong đời sống, trong một số trường hợp tự

nhiệm dân sự tuy nhiên chỉ nghiên cứu về bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc
của chủ xe khách đối với hành khách đi phương tiện xe khách, bảo hiểm này nằm
trong bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc của chủ xe cơ giới và xe khách là một
loại xe cơ giới phải mua bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc, đặc biệt là cho
hành khách trên xe. Đề tài nghiên cứu đi sâu về các yếu tố cần thiết xoay quanh yếu
tố bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe khách đối với hành khách và tập trung
vào các quyền và nghĩa vụ của các chủ thể của loại hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm
dân sự này.
3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự nói chung và bảo hiểm trách nhiệm dân sự của
chủ xe cơ giới đối với người thứ ba nói riêng vẫn còn là một lĩnh vực khá rộng, đề
tài “Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe đối với hành khách đi phương tiện
xe khách – Lý luận và thực tiễn” tập trung tìm hiểu và phân tích những quy định
của pháp luật cũng như thực tiễn của các vấn đề về mảng đề tài bảo hiểm trách
nhiệm dân sự của chủ xe khách đối với hành khách đi phương tiện xe khách, vấn đề
lý luận và thực tế giải quyết.
4. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Xuất phát từ những vấn đề cấp thiết nêu trên nên đề tài chủ yếu dựa vào cơ sở
quy định của pháp luật và những nội dung cơ bản của luật học, ngoài ra còn kết hợp
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận

SVTH: Trần Thị Chúc Mai
2


Bảo hiểm TNDS của chủ xe đối với hành khách đi phương tiện xe khách
– Lý luận và thực tiễn
với những phương pháp phân tích, tổng hợp, liệt kê và chứng minh nhằm làm rõ
hơn những quy định của pháp luật về bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc của
chủ xe khách đối với hành khách phục vụ cho việc nghiên cứu.


SVTH: Trần Thị Chúc Mai
3


Bảo hiểm TNDS của chủ xe đối với hành khách đi phương tiện xe khách
– Lý luận và thực tiễn
bên trong quá trình thực hiện hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc của
chủ xe khách đối với hành khách. Thêm vào đó là vấn đề về trách nhiệm bồi
thường của doanh nghiệp bảo hiểm làm cơ sở cho những nghiên cứu và giúp người
viết có thể có cái nhìn tổng thể và đưa ra quan điểm của mình tại Chương 3.
Chƣơng 3: Một số thực trạng và kiến nghị nhằm hoàn thiện chế định bảo
hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe đối với hành khách đi phƣơng tiện xe
khách: Từ những cơ sở lý luận cơ bản ở Chương 1 cùng với việc nghiên cứu
những quy định pháp luật ở Chương 2 người viết đã phân tích đồng thời đối chiếu
với thực tiễn triễn khai những quy định này cho việc bảo đảm quyền lợi các bên,
ngươi viết đã nêu ra quan điểm của mình về những mặt tồn tại bên cạnh đó là một
số kiến nghị nhằm giúp cho việc hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm trách niệm dân
sự bắt buộc của chủ xe khách đối với hành khách.

GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận

SVTH: Trần Thị Chúc Mai
4


Bảo hiểm TNDS của chủ xe đối với hành khách đi phương tiện xe khách
– Lý luận và thực tiễn
CHƢƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO HIỂM TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ
1.1. Khái quát chung về trách nhiệm dân sự và bảo hiểm trách niệm dân sự

ThS Võ Thị Pha, Giáo trình Lý thuyết bảo hiểm, Nhà xuất bản Tài Chính, năm 2005, trang 15.

GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận

SVTH: Trần Thị Chúc Mai
5


Bảo hiểm TNDS của chủ xe đối với hành khách đi phương tiện xe khách
– Lý luận và thực tiễn
thường hay chi trả cho một số người đóng góp tài chính đó hoặc người thứ ba phải
gánh chịu khi có tổn thất hoặc sự kiện bảo hiểm xảy ra, và hoạt động chi trả này
phải được thực hiện theo quy luật thống kê những thiệt hại mà những người đóng
góp tài chính này đều chấp nhận3.
Từ những nghiên cứu và tài liệu thu thập, khái niệm về bảo hiểm có thể được
người viết hiểu là việc những người có cùng chung rủi ro về một lĩnh vực nhất định
sẽ đóng góp một khoản tiền cho một doanh nghiệp bảo hiểm để chắc chắn rằng một
khi rủi ro đó xảy ra thì họ sẽ được doanh nghiệp bảo hiểm này bồi thường hay chi
trả để bù đắp tổn thất của họ. Tuy nhiên các điều kiện để chi trả hay bồi thường khi
có sự kiện bảo hiểm phải tuân theo quy định mà các bên đã thỏa thuận và trong
trường hợp sự kiện bảo hiểm không xảy ra thì doanh nghiệp bảo hiểm sẽ không
phải chi trả hay bồi thường và số tiền mà người tham gia bảo hiểm đã đóng cho
doanh nghiệp bảo hiểm cũng sẽ không được hoàn lại.
Là một hoạt động được xây dựng và xem xét trên nhiều góc độ pháp lý, bảo hiểm
có những đặc trưng sau:
Một là, bảo hiểm được xem như là một sự chuyển dịch rủi ro
Có thể nói dù ở trong bất cứ một xã hội nào thì vẫn luôn luôn tìm ẩn những rủi ro
có thể xảy ra bất cứ lúc nào đối với con người, rủi ro được xem như là tiền đề của
bảo hiểm. Rủi ro có thể xảy ra ở phương diện tính mạng hoặc thân thể của con
người, những thiệt hại về vật chất hay những rủi ro gây thiệt hại về tài sản sức

Không phải bên tham gia bảo hiểm sẽ mong xảy ra một rủi ro đối với mình để
được hưởng bảo hiểm. Nhưng nếu không tham gia bảo hiểm mà xảy ra rủi ro thì họ
có thể sẽ phải chịu một tổn thất lớn về tài chính. Chính vì vậy việc đóng phí bảo
hiểm cho doanh nghiệp bảo hiểm chính là việc người tham gia bảo hiểm chịu một
khoản tổn thất nhỏ về tài chính một cách thường xuyên và biết trước để đổi lại
được sự an tâm và khi xảy ra rủi ro dẫn đến một tổn thất tài chính lớn thì họ sẽ
được doanh nghiệp bảo hiểm bù đắp. Nghĩa là khoản tổn thất tài chính khi có rủi ro
sẽ được chia nhỏ thành phí bảo hiểm. Doanh nghiệp bảo hiểm sẽ thay khách hàng
áp dụng việc chia tổn thất lớn thành tổn thất nhỏ. Giả định trường hợp anh A gặp
tai nạn giao thông và bị thương nặng, tổng chi phí để chữa bệnh và hồi phục sức
khỏe là 10.000.000đ. Giả sử: Anh A không mua bảo hiểm cho sức khỏe của mình
thì khi xảy ra tai nạn anh A sẽ phải chịu toàn bộ những tổn thất tài chính đó, có
nghĩa trong một khoảng thời gian ngắn anh A sẽ phải chi trả một số tiền lớn. Nếu
anh A mua bảo hiểm cho sức khỏe của mình với mức phí bảo hiểm là
550.000đ/năm. Theo đó khi xảy ra tai nạn doanh nghiệp bảo hiểm sẽ phải chi trả
khoản tài chính đó cho anh A. Như vậy thay vì phải trả cùng một lúc số tiền lớn là
10.000.000đ thì anh A chỉ phải trả 550.000đ hàng năm và số tiền này được coi là
một tổn thất nhỏ, cố định và biết trước.
Ba là, bảo hiểm là sự san sẻ tổn thất
Khi tham gia bảo hiểm có nghĩa người mua đã chuyển những tổn thất mà mình
có thể phải gánh chịu sang cho doanh nghiệp bảo hiểm. Việc doanh nghiệp bảo
hiểm chấp nhận sẽ chịu các tổn thất do rủi ro gây nên đối với người tham gia bảo
hiểm sẽ thuộc về mình, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ bằng nguồn tài chính của mình
chi trả cho những tổn thất đã được bảo hiểm. Do số lượng người tham gia bảo hiểm
không phải chỉ là một người hay một nhóm người mà có rất nhiều đồng thời có xu
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận

SVTH: Trần Thị Chúc Mai
7


còn được biết đến như các tổ chức phi ngân hàng mà trong đó nó thực hiện chức
năng như một trung gian tài chính, tức là góp phần giải quyết hiện tượng thiếu thừa
vốn diễn ra thường xuyên trong nền kinh tế, đảm bảo cho quá trình tuần hoàn vốn
được diễn ra trôi chảy và nhanh chóng.

GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận

SVTH: Trần Thị Chúc Mai
8


Bảo hiểm TNDS của chủ xe đối với hành khách đi phương tiện xe khách
– Lý luận và thực tiễn
Qua vài điều sơ lược trên có thể nhận thấy bảo hiểm có vai trò quan trọng đối với
con người, đối với xã hội và cả nền kinh tế. Việc bảo hiểm ra đời và hoạt động là
nhu cầu cần thiết và khách quan của cuộc sống.
1.1.2. Khái niệm trách nhiệm dân sự
Mọi hoạt động của cá nhân đều phải tuân thủ những quy định của pháp luật,
theo đó pháp luật sẽ công nhận và bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi người. Trên
nền tảng của pháp luật, một khi những lợi ích này bị xâm phạm thì cá nhân có
quyền đòi hỏi công bằng ở sự bồi thường và bù đắp hợp lý cho những tổn thất của
mình.
Từ việc cần thiết bảo vệ lợi ích chính đáng trên những quy tắc đã được thể chế
hóa thành một chế tài của pháp luật dân sự đó là trách nhiệm dân sự và nó bắt buộc
mọi công dân phải tuân thủ.
Trách nhiệm dân sự (TNDS) là trách nhiệm phát sinh do vi phạm nghĩa vụ dân
sự. Mà nghĩa vụ dân sự là việc mà theo quy định của pháp luật thì một hoặc nhiều
chủ thể không được làm hoặc bắt buộc phải làm một việc nào đó đối với một hoặc
nhiều chủ thể khác. Người phải chịu trách nhiệm dân sự này nếu không thực hiện,
thực hiện không đầy đủ hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ của mình thì phải chịu

về mặt vật chất và tinh thần, là những tổn thất thực tế ảnh hưởng đến quyền và lợi
ích chính đáng của bên bị thiệt hại và được quy đổi thành tiền. Những thiệt hại này
có thể ảnh hưởng một phần hay toàn bộ và nghiêm trọng đến đời sống của bên bị
thiệt hại, làm giám đoạn hay mất đi những lợi ích vật chất đáng có của họ thậm chí
ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống tinh thần mà các giá trị vật chất khó có thể bù đắp
toàn bộ.
Thứ hai, phải có lỗi của bên gây ra thiệt hại, lỗi ở đây là lỗi cố ý và vô ý của bên
phải chịu trách nhiệm dân sự bởi hành động hoặc sự không hành động của chính
chủ thể đó gây thiệt hại, tổn thất cho bên có quyền.
Thứ ba, phải có mối quan hệ nhân quả giữa lỗi và thiệt hại thực tế. Theo đó thiệt
hại thực tế mà bên bị hại phải gánh chịu là do nguyên nhân từ việc gây ra lỗi của
bên gây ra thiệt hại. Do bên có lỗi đã gây ra và chính lỗi này đã làm thiệt hại, tổn
thất về lợi ích vật chất hay tinh thần hoặc có thể cả vật chất và tinh thần cho bên bị
hại. Để có quyền yêu cầu cho việc bồi thường thiệt hại, người bị hại cần chứng
minh được thiệt hại thực tế đó là hậu quả trực tiếp hay gián tiếp từ lỗi của người đã
thực hiện hành vi.
Thứ tư, chủ thể thực hiện hành vi phải có năng lực chủ thể. Chủ thể được nói
đến ở đây không chỉ là cá nhân, có thể là tổ chức…có đầy đủ năng lực để chịu trách
nhiệm đối với hành vi của mình. Cụ thể hơn khi tham gia quan hệ pháp luật thì các
chủ thể phải có tư cách chủ thể và tư cách này được xác định bởi năng lực pháp luật
và năng lực hành vi. Điều này đồng nghĩa với việc hiện hành vi có lỗi và lỗi này có
mối quan hệ nhân quả với thiệt hại thực tế của bên bị hại là do chủ thể có đầy đủ
năng lực hay tư cách chủ thể thực hiện và hoàn toàn có khả năng phải gánh chịu
trách nhiệm về những hành vi của mình theo quy định của pháp luật.

GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận

SVTH: Trần Thị Chúc Mai
10


thường thiệt hại theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa đối với thiệt hại của chủ hàng
và trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng đối với thiệt hại của người đi xe
máy.
Tuy nhiên để an toàn và hạn chế những tổn thất đến mức tối thiểu cho chủ thể
gây ra thiệt hại trong trường hợp nằm ngoài khả năng bồi thường hay trong khả
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận

SVTH: Trần Thị Chúc Mai
11


Bảo hiểm TNDS của chủ xe đối với hành khách đi phương tiện xe khách
– Lý luận và thực tiễn
năng đi nữa mà tổn thất quá lớn so với khối tài sản của bản thân, các cá nhân và tổ
chức này nên mua bảo hiểm. Các cá nhân tổ chức sẽ phải nộp cho tổ chức bảo hiểm
một khoản phí và xem như rủi ro được được chuyển giao cho doanh nghiệp bảo
hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ thay chủ thể có nghĩa vụ bồi thường cho bên bị hại
khi có sự kiện bảo hiểm xảy ra. Bảo hiểm sẽ bồi thường khoản tiền mà chính chủ
thể đã gây ra thiệt hại phải bồi thường hoặc theo thỏa thuận giữa tổ chức bảo hiểm
và tổ chức, cá nhân mua bảo hiểm.
1.1.4. Khái niệm bảo hiểm trách nhiệm dân sự
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự là một loại hình bảo hiểm mà theo đó doanh
nghiệp bảo hiểm cam kết sẽ bồi thường phần trách nhiệm dân sự của tổ chức, cá
nhân mua bảo hiểm theo thỏa thuận ký kết giữa hai bên trong hợp đồng bảo hiểm
và tổ chức, cá nhân mua bảo hiểm này phải đóng cho doanh nghiệp bảo hiểm một
khoản phí phù hợp với nội dung bảo hiểm đã thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm.
Việc mua bảo hiểm trách nhiệm dân sự sẽ chuyển gánh nặng tài chính của tổ
chức cá nhân mua bảo hiểm cho doanh nghiệp bảo hiểm, tuy nhiên không phải loại
trách nhiệm nào cũng doanh nghiệp bảo hiểm bồi thường mà chỉ được bồi thường
khi trách nhiệm dân sự này phù hợp với những điều kiện đã được thỏa thuận trong

không đúng nghĩa vụ dân sự thì phải chịu trách nhiệm dân sự khi có lỗi cố ý hoặc
lỗi vô ý, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
Trong các hậu quả pháp lý theo quy định về trách nhiệm dân sự có quy định về
trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Theo điều 307, mục 3, chương XVII, Bộ Luật dân
sự CHXHCN Việt Nam năm 2005, trách nhiệm bồi thường thiệt hại bao gồm trách
nhiệm bồi thường thiệt hại về vật chất, trách nhiệm bù đắp tổn thất về tinh thần:
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại về vật chất là trách nhiệm bù đắp tổn thất vật
chất thực tế, tính được thành tiền do bên vi phạm gây ra, bao gồm tổn thất về tài
sản, chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế, khắc phục thiệt hại, thu nhập thực tế bị
mất hoặc giảm sút.
Trách nhiệm bù đắp tổn thất về tinh thần: người gây thiệt hại về tinh thần cho
người khác do xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín của
người đó thì ngoài việc chấm dứt hành vi vi phạm, xin lỗi, cải chính công khai còn
phải bồi thường một khoản tiền để bù đắp tổn thất về tinh thần cho người bị thiệt
hại.
Như vậy, đối tượng bảo hiểm của bảo hiểm trách nhiệm dân sự nếu nói cụ thể
hơn chính là trách nhiệm bồi thường thiệt hại của người được bảo hiểm phát sinh
theo quy định về trách nhiệm dân sự của luật pháp.
1.1.4.2. Hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự
Hợp đồng dân sự theo quy định tại Điều 333 Mục 7 Chương XVII Bộ luật Dân
sự CHXHCN Việt Nam năm 2005 là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập,
thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.
Bên cạnh đó ta có hợp đồng bảo hiểm là sự thoả thuận giữa bên mua bảo hiểm
và doanh nghiệp bảo hiểm, theo đó bên mua bảo hiểm phải đóng phí bảo hiểm,

GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận

SVTH: Trần Thị Chúc Mai
13


bảo hiểm trách nhiệm dân sự thì không thể xác định được trách nhiệm bồi thường
thiệt hại tối đa là bao nhiêu. Mức trách nhiệm bồi thường được xác định theo thoả
thuận của các bên và các quy định của pháp luật, trên cơ sở mức độ lỗi của người
gây thiệt hại và thiệt hại thực tế của người thứ ba. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại
4

Khoản 1 Điều 12 Mục 1 Chương II Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000 được sửa đổi, bổ sung năm 2010

GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận

SVTH: Trần Thị Chúc Mai
14


Bảo hiểm TNDS của chủ xe đối với hành khách đi phương tiện xe khách
– Lý luận và thực tiễn
phát sinh khi có các điều kiện sau: có hành vi gây thiệt hại của người tham gia bảo
hiểm đối với người thứ ba; có lỗi của người gây thiệt hại; có thiệt hại thực tế đối
với bên thứ ba; thiệt hại xảy ra là kết quả tất yếu của hành vi gây thiệt hại và ngược
lại hành vi là nguyên nhân trực tiếp gây ra thiệt hại.
Thứ tư, trong hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự lỗi của người tham gia bảo
hiểm khi thực hiện hành vi gây thiệt hại là căn cứ để xác định trách nhiệm bồi
thường của người tham gia bảo hiểm, đồng thời cũng là căn cứ để xác định trách
nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm. Trên thực tế lỗi trong trách nhiệm dân sự là lỗi
suy đoán, nên người gây thiệt hại bị suy đoán là có lỗi khi thực hiện hành vi gây
thiệt hại, trừ trường hợp họ chứng minh được thiệt hại xảy ra trong trường hợp
phòng vệ chính đáng, tình thế cấp thiết, sự kiện bất ngờ hoặc hoàn toàn do lỗi của
bên bị thiệt hại. Căn cứ vào mức độ lỗi để xác định người gây thiệt hại phải bồi
thường toàn bộ, một phần hoặc liên đới bồi thường, từ đó doanh nghiệp bảo hiểm
xác định trách nhiệm bồi thường của mình.

Thứ ba, căn cứ vào đối tượng bảo hiểm cụ thể, hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm
dân sự chia thành các loại là: bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới, bảo
hiểm trách nhiệm dân sự của chủ tàu, bảo hiểm trách nhiệm của chủ đóng tàu, bảo
hiểm trách nhiệm nghề nghiệp, bảo hiểm trách nhiệm dân sự của người vận chuyển
hàng không đối với hành khách, bảo hiểm trách nhiệm công cộng, bảo hiểm trách
nhiệm sản phẩm, bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ sử dụng lao động đối với
người lao động, bảo hiểm trách nhiệm của chủ nuôi chó, các loại bảo hiểm trách
nhiệm khác.
1.2. Khái quát bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe khách đối với hành
khách
1.2.1. Khái niệm bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe khách đối với hành khách
Để hiểu thế nào là bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe khách đối với hành
khách thông qua các nội dung theo quan điểm của người viết cần nghiên cứu các
thuật ngữ cơ bản sau:
Pháp luật không quy định về khái niệm xe khách tuy nhiên ta có khái niệm về xe
cơ giới: "Xe cơ giới" bao gồm xe ô tô, máy kéo, xe máy thi công, xe máy nông
nghiệp, lâm nghiệp và các loại xe đặc chủng khác sử dụng vào mục đích an ninh,
quốc phòng (kể cả rơ-moóc và sơ mi rơ-moóc được kéo bởi xe ô tô hoặc máy kéo),
xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe gắn máy và các loại xe cơ giới tương tự
(kể cả xe cơ giới dùng cho người tàn tật) có tham gia giao thông 5.
Từ khái niệm trên có thể hiểu “Xe khách” là một loại xe cơ giới nằm trong danh
mục xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách bằng đường bộ - ngành nghề kinh
doanh có điều kiện theo quy định của pháp luật kinh doanh vận tải hành khách theo

5

Khoản 3 Điều 3 Chương I Nghị định 103-2008NĐ-CP ngày 16 tháng 09 năm 2008 về bảo hiểm bắt buộc
trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới; Điểm 3.3 Khoản 3 Mục I Thông tư số 126-2008TT-BTC ngày 22-122008 của Bộ Tài chính quy định Quy tắc, điều khoản, biểu phí và mức trách nhiệm BHBBTNDS của chủ
XCG


hợp đồng giữa hành khách với doanh nghiệp kinh doanh vận tải xe khách, hợp
đồng ngày được xác lập khi hành khách thực hiện hành vi mua vé xe khách của
mình. Tùy theo độ dài của tuyến đường và chất lượng dịch vụ của từng doanh
nghiệp kinh doanh vận tải xe khách mà hành khách phải trả các khoản tiền ở mức
độ khác nhau.
6

Khoản 1,2 Điều 64 Mục 1 Chương VI và Điểm a Khoản 1 Điều 66 Mục 1 Chương VI Luật Giao Thông
đường Bộ 2008
7
Khoản 4 Điều 3 Chương I Nghị định 103-2008NĐ-CP ngày 16 tháng 09 năm 2008 về bảo hiểm bắt buộc
trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới;Điểm 3.4 Khoản 3 Mục I Thông tư số 126-2008TT-BTC ngày 22-122008 của Bộ Tài chính quy định Quy tắc, điều khoản, biểu phí và mức trách nhiệm BHBBTNDS của chủ
XCG

GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận

SVTH: Trần Thị Chúc Mai
17