SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“Kinh nghiệm dạy học môn toán theo mô hình trường học mới VNEN cho
lớp 5A3 trường Tiểu học Hua Nguống”

–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

PHẦN I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong thời đại ngày nay, khi mà khoa học công nghệ ngày càng phát triển
kéo rất nhiều thứ thay đổi trong đó có giáo dục. Giáo dục là bước then chốt tác
động đến mọi mặt xã hội. việc thay đổi hình thức giáo dục để tạo ra một lớp
người mới năng động, tự tin, làm chủ chính mình, biết hợp tác là một xu thế tất
yếu.
Trên thế giới việc thay đổi phương thức giáo dục đã diễn ra từ lâu đã
mang lại nhiều thành công. Hình thức giáo dục mới này chuyển từ cách dạy học
truyền thống thầy dạy trò nghe, ghi chép thụ động sang hình thức giáo dục hiện
đại trò làm việc trải nghiệm chiếm lĩnh kiến thức, thầy quan sát giúp đỡ. Nổi bật
ở hình thức dạy học này còn là cách tồ chức chỗ ngồi, học sinh được ngồi theo
nhóm, được tự do thảo luận đưa ra ý kiến của mình.
Về tới Việt Nam mô hình dạy học mới này có tên gọi VNEN hay mô hình
trường tiểu học mới Việt Nam. Mô hình này coi quá trình tự học của học sinh là
trung tâm hoạt động giáo dục, giáo viên là người hướng dẫn, đồng hành với học
sinh, giúp học sinh tự tìm hiểu và lĩnh hội kiến thức. Trải qua hơn 2 năm dạy
thực nghiệm tôi nhận thấy không những phụ huynh mà còn nhiều giáo viên vẫn
bỡ ngỡ chưa hiểu rõ bản chất của việc dạy học này. Và đặc biệt rất khó khăn
trong quá trình tổ chức dạy học môn toán. Môn toán là môn học đặc trưng chiếm
thời lượng nhiều trong tất cả các giờ học. Môn toán đòi hỏi tư duy logic và sự
tập trung cao độ. Học sinh gặp nhiều khó khăn trong quá trình trải nghiệm, thực
hành, chiếm lĩnh kiến thức. Xuất phát từ thực tế này và với mong muốn nâng
cao chất lượng dạy học môn toán cho học sinh tiểu học tôi chọn sáng kiến:
“Kinh nghiệm dạy học môn toán theo mô hình trường học mới VNEN cho
lớp 5A3 trường Tiểu học Hua Nguống”

2. Phương pháp nghiên cứu
Để đạt hiệu quả trong quá trình nghiên cứu tôi đưa ra những phương pháp
nghiên cứu sau.
Phương pháp nghiên cứu tài liệu
Nghiên cứu các tài liệu liên quan đến nội dung đề tài từ đó tổng hợp, phân
tích hệ thống hóa theo nhiệm vụ nghiên cứu.
Phương pháp quan sát
Quan sát qua trình làm việc trên lớp, đặc biệt là cách thức thảo luận nhóm,
đánh giá trong nhóm, cách thức làm việc cá nhân, cách tổng hợp kiến thức.
nhằm đánh giá thực trạng, cách thức tiếp nhận thông tin để đưa ra giải pháp
nâng cao hiệu quả, chất lượng môn toán.
Phương pháp điều tra phỏng vấn
Thông qua các câu hỏi dạng trắc nghiệm, tự luận cho một số học sinh liên
quan đến cách suy nghĩ tiếp cận kiến thức, nhằm tìm hiểu nguyên nhân đánh giá
thực trạng, đưa ra giải pháp thực hiện. Hoặc là thông qua phỏng vấn trực tiếp
qua đó nắm bắt được thực trạng.
Phương pháp nghiên cứu sản phẩm.
Thông qua các bài kiểm tra nhằm phân tích quá trình tiếp thu kiến thức để
đánh giá sản phẩm.
Phương pháp so sánh
2


Thông qua kiểm tra so sánh kết quả giữa nhóm thực nghiệm và nhóm
không được thực nghiệm.
Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Thông qua hoạt động tổ chức dạy học, giáo viên ghi chép tổng kết, đúc rút
đi đến kết luận
Phương pháp thống kê toán học
Sử dụng phương pháp thống kê toán học nhằm phân tích đánh giá sản

2. Cơ sở pháp lí
Căn cứ vào bộ tài liệu hướng dẫn học lớp 5 do bộ giáo dục và đào tạo xuất
bản.
3


Căn cứ vào chuẩn kiến thức kĩ năng.
Căn cứ vào tài liệu tập huấn do bộ xuất bản
3. Cơ sở thực tiễn
Tài liệu hướng dẫn học môn toán theo mô hình VNEN được biên soạn
dựa theo tài liệu sách giáo khoa cũ. Như vậy là kiến thức không hề thay đổi chỉ
thay đổi hình thức dạy học thuận lợi cho việc chuẩn bị bài của giáo viên.
Tất cả học sinh đều được trang bị tài liệu hướng dẫn học.
Học sinh đươc trải nghiệm qua mô hình.
Là giáo viên chuyên toán và đã trải qua hai năm kinh nghiệm dạy học
theo mô hình VNEN.
Thiết kế tài liệu theo hình thức 3 trong 1
Năm đầu tiên thử nghiệm mô hình VNEN cho lớp 5
V. KẾT QUẢ ĐIỀU TRA VÀ KHẢO SÁT THỰC TIẾN
1. Về tài liệu hướng dẫn
Tài liệu hướng dẫn chia làm 2 tập, mỗi tập gồm 2 phần(tập 1A, 1B, 2A,
2B).
Mỗi bài có thể chia thành 1 tiết hay nhiều tiết phụ thuộc vào nội dung bài
dài hay ngắn
Bài học luôn được bố trí theo thứ tự sau :
- Mục tiêu: Ghi chuẩn kiến thức học sinh cần đạt được sau khi hoàn
thành bài học
- Hoạt động cơ bản : Cung cấp kiến thức cơ bản của bài học
- Hoạt động thực hành : Phần bài tập giúp học sinh củng cố kiến thức
phần hoạt động cơ bản và phát triển nhận thức rèn kĩ năng tính.

của học sinh.
Ở hình thức dạy học mới đã khắc phục được nhược điểm của hình thức
dạy học cũ. Thứ nhất là học sinh được làm việc theo nhóm, hoạt động theo
nhóm có thể trao đổi bài với bạn ngay trong giờ học. với cách viết sách mới thì
học sinh được biết mục tiêu của bài học, biết mình cần đạt được điều gì sau bài
học như vậy sẽ kích thích học sinh học tập mạnh dạn hơn, tư duy chủ động, sáng
tạo hơn. Cách viết sách mới giúp học sinh tự học dễ dàng hơn, hiểu bài đơn giản
hơn so với sách cũ trừu tượng. Có thể nói sách giáo khoa cũ là sách dành cho
giáo viên giảng dạy còn để tự học sinh làm việc là rất khó. Với hình thức dạy
học mới giáo viên không phải nặng về giáo án nhưng nếu không tìm hiểu bài
trước khi lên lớp thì có thể gặp nhiều tình huống khó xử nếu kiến thức không
vững bởi môn toán lớp 5 không dễ, có rất nhiều bài toán trìu tượng. Trong quá
trình dạy học môn toán theo chương trình VNEN nếu giáo viên không quan sát
rộng, không chú ý đến những học sinh yếu, không chuẩn bị đồ dùng chu đáo thì
hiệu quả tiết học rất thấp, học sinh yếu sẽ rất yếu do bị lệ thuộc vào học sinh khá
giỏi dẫn đến hiệu quả tiết học thấp.
2. Đưa ra giải pháp
Khi khắc phục được những yếu điểm trên thì hiệu quả học môn toán sẽ
được nâng lên.
2.1. Hình thức tổ chức dạy môn toán
Cũng giống hình thức tổ chức dạy học các môn khác đặc trưng dễ nhận
biết đầu tiên là việc sắp xếp chỗ ngồi. Học sinh được bố trí ngồi theo nhóm tùy
vào điều kiện lớp học rộng hẹp, số lượng học sinh nhiều hay ít mà sắp xếp học
sinh ngồi theo nhóm 4 người hoặc nhóm 6 người, không nên sắp xếp nhóm có 3
người hay 5 người. Một nhóm cũng không nên sắp sếp quá 6 người.
Trong lớp nếu trình độ của học sinh tương đối đồng đều nhau thì ta nên
sếp theo nhóm ngẫu nhiên khi đó các thành viên trong nhóm có điều kiện học
tập giúp đỡ nhau hoàn thành bài học tốt hơn, tinh thần thi đua trong nhóm sẽ
được khơi dậy. Học sinh nhận thức nhanh hơn có thể giúp đỡ bạn nhận thức
5

cơ bản của bài để các em không xa rời mục tiêu của bài.
Để giúp đỡ được học sinh kịp thời trong tiết học thì vị trí đứng của giáo
viên cũng rất quan trọng. Giáo viên cần chọn vị trí phù hợp sao cho vừa giúp đỡ
được nhóm này đồng thời vẫn quan sát được nhóm khác hoạt động, tránh tình
trạng trong khi giáo viên đi giúp đỡ nhóm này thì nhóm khác không hoạt động
hoặc hoạt động xong rồi ngồi chơi, giáo viên cần phát hiện và kịp thời cho học
sinh chuyển sang hoạt động khác. Theo tôi các nhóm cần được bố trí sao cho
giáo viên có thể đi lại thuận tiện xung quanh và các học sinh nhận thức chậm sẽ
được bố trí ngồi ngoài để giáo viên thuận tiện giúp đỡ và quan sát.

6


Sơ đồ tổ chức lớp học 30 học sinh mỗi nhóm 6 học sinh

B
ả
n
g
l
ớ
p

Vị trí giáo viên nên chọn trong quá trình quan sát giúp đỡ các nhóm
2.2. Cách thức tiếp nhận thông tin
Để quá trình tiếp nhận thông tin, chiếm lĩnh kiến thức đạt hiệu quả cần
thực hiện theo quy trình sau :
Gợi động cơ, tạo hứng thú
Hiểu được mục tiêu của bài học
Tổ

Lưu ý: Trong quá trình giảng dạy để đạt hiệu quả cần vận dụng linh hoạt,
mềm dẻo không phải hoàn cảnh nào cũng vận dụng dầy đủ các bước trên.
Cơ bản trong mọi tình huống giáo viên cần chuẩn bị kiến thức, nhiệt tình
với học sinh, nghiêm túc trong dạy học, luôn động viên khuyến khích kịp thời,
cần chú ý quan tâm đến học sinh nhận thức chậm.
2.3. Cách ghi nhớ kiến thức
Ghi nhớ kiến thức rất quan trọng bởi trong môn toán kiến thức của bài sau
thường liên quan đến kiến thức bài trước. Không nhớ được kiến thức bài trước
học sinh không thể vận dụng vào hoạt động bài sau. Đặc biệt mô hình VNEN
chủ yếu là học sinh tự khám phá, chiếm lĩnh kiến thức. Để ghi nhớ hiệu quả cần
làm như sau :
Việc học toán phải chú trọng vào tư duy phân tích hơn là học thuộc lòng
đơn thuần.
Ví dụ : Ghi nhớ cách đổi 1m2 = 100 dm2
Cho hs hiểu 1m2 là diện tích hình vuông có cạnh 1m, mà 1m = 10dm.
Diện tích hình vuông có cạnh 1m bằng diện tích hình vuông cạnh 10dm.
Diện tích hình vuông cạnh 10dm là: 10 10 = 100dm2
Vậy 1m2 = 100 dm2

1dm
1m
Tạo ấn tượng sẽ làm cho học
sinh nhớ lâu
8


Ví dụ : Ghi nhớ được thứ tự của bảng đơn vị đo độ dài.
Km hm dam m dm cm m
Đây là 1 dãy kĩ tự mà học sinh không nhớ được thứ tự các đơn vị dẫn đến
tình trạng không thể đổi được đơn vị đo. Vậy cần tạo cho học sinh 1 ấn tượng về


p=ax4
S=axb
p = (a +b)x2

Hình học

Hình tam giác
Hình thang

S=axh:2
p=a+b+c
S = (a + b) x h : 2
p=a+b+c+d

Trên đây là ví dụ về sơ đồ tư duy tùy vào bài cụ thể mà có các sơ đồ khác
nhau. Cũng có thể dùng sơ đồ tư duy để chốt lại kiến thức bài học.
VI. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
Bài minh họa cho sáng kiến
* 1 Ví dụ 1
Bài 37: NHÂN MỘT SỐ THẬP PHÂN VỚI MỘT SỐ THẬP PHÂN
Mục tiêu
Cho học sinh đọc mục tiêu bài học, nhắc lại với bạn về những việc mình
cần đạt được sau bài học.
A. Hoạt động cơ bản
9


1. Học sinh làm việc theo nhóm khám phá cách nhân hai số thập
phân.

HĐ 2 Làm việc cả lớp
×

a) Làm việc cá nhân nêu cách đặt tính và thực hiện phép tính 8,74 6,9.
Đổi vở trao đổi với bạn.
b) Em và bạn đọc rồi giải thích cho nhau nghe nội dung cách nhân hai số
thập phân.
Giáo viên thực hiện giảng trên lớp vì đây là phần kiến thức trọng tâm học
sinh cần hiểu rõ cách làm thế nào, đặt dấu phẩy ở đâu. “ Thực hiện nhân như
nhân hai số tự nhiên, hai thừa số có tất cả ba chữ số ở hàng thập phân thì tích
cũng có ba chữ số ở hàng thập phân. Dùng dấu phẩy tách tích ra ba chữ số kể từ
phải sang trái. Vừa nói giáo viên vừa chỉ trên bảng để tạo hình ảnh trực quan.
×

c) Học sinh thực hiện đặt tính rồi tính : 16,25 6,7
Thống nhất kết quả đúng, hướng dẫn bạn còn gặp khó khăn.
HĐ 3. Khắc sâu kiến thức
Làm việc cặp đôi cùng bạn đọc nội dung quy tắc cách nhân một số thập
phân với một số thập phân, nói với bạn cách nhân một số thập phân với một số
thập phân, lấy ví dụ minh họa.
B. Hoạt động thực hành
10


Cặp đôi
HĐ 1. Đặt tính rồi tính
Học sinh làm việc cá nhân, sau đó từng cặp đổi vở chữa bài cho nhau
×

×

×

a

2,36
4,2
3,05
2,7
b) Em và bạn đọc rồi giải thích cho nhau nghe nội dung :
Nhận xét
Phép nhân các số thập phân có tính chất giao hoán :
Khi đổi hai thừa số của một tích thì tích không thay đổi.
a

×

b=b

×

a

c) Em vận dụng viết ngay kêt quả tính:
4,34

×

×

×

11


Đây là 2 bài toán có lời văn nếu trong lớp có nhiều học sinh gặp khó khăn
chưa làm được. Ta sẽ chuyển sang hoạt động lớp để đảm bảo học sinh kịp tiến
độ chương trình. Nhưng vẫn đảm bảo tính tích cực lấy học sinh làm trung tâm.
Học sinh báo kết quả những việc em đã làm.
Giáo viên có thể dùng sơ đồ tư duy như sau để củng cố lại kiến thức cho
học sinh.

Nhân như nhân
số tự nhiên

Đếm số chữ số ở
phần thập phân
của hai thừa số

Đánh dấu phẩy ở
tích

Nhân số thập
phân
Nhân số thập
phân với 0,1 ;
0,01 ; 0,001...

Đếm số chữ số ở
phần thập phân các
số 0,1 ; 0,01 ;
0,001...


Phan Mạnh Tú

13