Hữu cảm (Có cảm xúc) là bài thơ chữ Hán trong tập Bạch Vân
am thi tập. Bài thơ xuất hiện trong lúc các phe phái phong kiến
(Lê, Mạc, Trịnh, Nguyễn), đánh giết lẫn nhau để tranh giành
quyền vị, gây ra bao cảnh đau thương chết chóc cho dân lành!
Hữu cảm đã thể hiện một niềm ưu ái sâu nặng với đời và dân tộc.
Hữu cảm
Nghịch tặc xương cuồng phạm đế kinh,
Chủ ưu thần nhục trọng thương tình.
Hề tô cửu uất thương sinh vọng,
Điếu phạt thùy hưng thời vũ binh.
Tứ hải y quy dân đới cựu,
Cửu thiên chiêu yết nhật trùng minh.
Cổ lai nhân giả tri vô địch,
Hà tất khu khu sự chiến tranh.
(Nguyễn Bỉnh Khiêm)
Có cảm xúc
Giặc giã tung hoành lấn đế kinh,
Vua tôi lo lắng xiết bao tình.
Mong mưa chan chứa lòng dân vọng,
Trừ bạo tưng bừng đạo nghĩa binh.
Bốn bể vui theo người đạo đức,
Khắp nơi lại thấy cảnh thanh bình.
Xưa nay nhân giả là vô địch,
Lọ phải khư khư thích chiến tranh.
(Ngô Lập Chi dịch)


Ra đời sau Nguyễn Trãi hơn một trăm năm, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã kế thừa được những truyền thống
văn học tốt đẹp của nhà yêu nước vĩ đại ấy, mặt khác lại phản ánh tâm trạng của cả một tầng lớp trí thức
dân tộc phải sống trong buổi suy vi, loạn lạc của chế độ phong kiến.
Ông sống gần suốt thế kỉ thứ XVI (1491 - 1585), đỗ Trạng nguyên, học vấn uyên thâm, đức trọng, tài cao,