Trangi 103

L IC M

N

hoàn thành lu n v n th c s này, bên c nh nh ng n l c c a b n thân, tôi đư
nh n đ

c r t nhi u s giúp đ nhi t tình và có giá tr t quỦ th y cô; các anh ch

đang làm vi c t i các Phòng Tài chính K ho ch, Phòng Kinh t , Chi c c Th ng kê
c a các huy n, TP B n Tre và Phòng

ng kỦ kinh doanh thu c S K ho ch và

đ u t t nh B n Tre. Ngoài ra, các anh, ch là ch doanh nghi p, ch h kinh doanh
là ng

i đư h tr r t nhi u thông tin đ ph c v nghiên c u này. Bên c nh đó, tôi

c ng nh n đ

c s đ ng viên, ng h v tinh th n r t quỦ giá c a gia đình, đ ng

nghi p và b n bè trong su t th i gian h c t p và th c hi n đ tài này.
Tôi xin chân thành bày t lòng bi t n đ n th y Nguy n Hoàng B o, th y đư r t t n
tình góp Ủ, đ nh h

ng nghiên c u, giúp đ v m t tài li u c ng nh h


B n Tre, tháng 5 n m 2015
H c viên
Nguy n V n ông Ph

ng


Trangii 104

L I CAM OAN
Tôi cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi. T t c các d li u thu th p
đ

c dùng trong lu n v n, g m nh ng s li u th ng kê, thông tin đ nh tính và

nh ng ghi nh n Ủ ki n t các đ n v qu n lỦ liên quan, ch doanh nghi p đ

c kh o

sát đ u do chính tôi th c hi n, ghi chép và s d ng trung th c. Các s li u, các nh n
đ nh đ

c trích d n trong lu n v n đ u đ

c chú thích ngu n g c rõ ràng và nghiêm

túc. Các k t qu nghiên c u đ u là k t qu c a s phân tích, suy lu n khách quan
c a chính cá nhân tôi và nh ng n i dung này ch a t ng đ

c công b

1.2. S c n thi t c a đ tƠi....................................................................................... 2
1.3. M c tiêu nghiên c u ......................................................................................... 3
1.4. Ph m vi nghiên c u .......................................................................................... 4
1.5. K t c u đ tƠi ..................................................................................................... 4
Ch

ng 2: C

S

Lụ LU N ................................................................................. 5

2.1. Doanh nghi p..................................................................................................... 5
2.1.1. Khái ni m vƠ phơn lo i ................................................................................. 5
2.1.2.

ng ký DN .................................................................................................... 9

2.2. H kinh doanh ................................................................................................. 10
2.2.1. Khái ni m ..................................................................................................... 10
2.2.2.

ng ký c a HKD ....................................................................................... 11

2.3. S khác bi t gi a DNTN vƠ HKD ................................................................. 11
2.3.1. V n đ ch th ............................................................................................. 12
2.3.2. Quy mô vƠ đ a đi m kinh doanh ................................................................ 12
2.3.3.

ng ký kinh doanh .................................................................................... 12

3.5. B ng cơu h i .................................................................................................... 32
3.6. Ph

ng pháp l y m u vƠ thu th p s li u .................................................... 33

3.7. Thông tin v m u ............................................................................................ 33
3.8. D li u th c p ................................................................................................ 33
3.9. Mô hình nghiên c u ........................................................................................ 34
Ch

ng 4: K T QU ............................................................................................ 37

4.1. Th ng kê mô t ................................................................................................ 37
4.1.1.

c đi m c a đ n v .................................................................................... 37

4.1.2. V n con ng

i .............................................................................................. 38


Trangv 107

4.1.3. V n tƠi chính................................................................................................ 40
4.1.4. V n xư h i .................................................................................................... 41
4.1.5. Thái đ v vi c thƠnh l p DN ..................................................................... 43
4.1.6. Chu n m c v vi c thƠnh l p DN .............................................................. 43
4.1.7. Kh n ng t ch v vi c thƠnh l p DN ..................................................... 44
4.1.8. V n đ môi tr

5.4. Khuy n ngh .................................................................................................... 59
TÀI LI U THAM KH O ..................................................................................... 61


Trang
vi108

DANH M C CÁC T

VI T T T

DFID

:

B phát tri n Qu c t Anh

DN

:

doanh nghi p

DNNVV

:

doanh nghi p nh và v a

DNTN


:

theory of planned behavior

TRA

:

theory of reasoned action

VAT

:

value added tax (thu giá tr gia t ng)


Trang
vii 109

DANH M C CÁC B NG
B ng 2.1. Tình hình đ ng kỦ và gi i th c a DN và HKD trong n m 2013 và 2014 ........ 15
B ng 3.1. Mô t các bi n s ..................................................................................... 34
B ng 3.2. Gi thi t tính đi m v m c đ g n k t ................................................... 36
B ng 4.1. B ng k t qu h i quy l n 2 ...................................................................... 47
B ng 4.2. B ng k t qu ki m tra tính đ y đ các bi n đ c l p c a mô hình ........ 45
B ng 4.3. B ng ki m đ nh m c đ phù h p c a mô hình ..................................... 45
B ng 4.4. Ma tr n h s t


Hình 3.1. Mô hình nghiên c u đ xu t .................................................................... 28
Hình 3.2. Quy trình nghiên c u ............................................................... 29
Hình 4.1. Bi u đ phân ph i s n m t n t i d ng HKD c a DN tr c khi thành l p .....37
Hình 4.2. Bi u đ phân ph i m i quan h c a khách th nghiên c u v i các DN,
HKD khác ................................................................................................ 41
Hình 4.3. Bi u đ phân ph i m i quan h c a khách th nghiên c u v i các cá nhân
làm vi c trong c quan nhà n

c ............................................................ 42

Hình 4.4. Bi u đ phân ph i m i quan h c a khách th nghiên c u v i cá nhân khác .....42
Hình 4.5. Phân b ph n d chu n hóa Pearson và giá tr tiên đoán ........................ 53
Hình 4.6. Phân b đ l ch ph n d và s th t đ i t

ng nghiên c u .................. 53

Hình 4.7. Phân b đ l ch ph n d và giá tr tiên đoán .......................................... 54
Hình 4.8. Phân b ph n d chu n hóa và s th t đ i t

ng nghiên c u ............ 54

Hình 4.9. Phân b

ng nghiên c u ............. 54

Hình 4.10. Phân b

nh h
nh h


i m l i các th

ng

hi u m nh trong ngành d a B n Tre, chúng ta d dàng nh n th y t t c h đ u thu c
các lo i hình DN. V i s l

ng ch kho ng m t ph n m

i so v i s HKD, nh ng

đây là nh ng đ n v đóng góp đáng k cho s phát tri n kinh t c a t nh. Hàng n m,
tính riêng trong ngành d a, t tr ng giá tr s n xu t c a các DN chi m g n 50%,
ph n còn l i là c a các HKD3.
Nhà n

c công nh n quy n kinh doanh c a HKD là đ qu n lỦ các đ n v SXKD có

quy mô nh v n d t n t i nh là m t t t y u khách quan trong quá trình phát tri n
c a m t n n kinh t . Theo Ngh đ nh s 43/2010/N -CP ngày 15 tháng 4 n m 2010
c a chính ph v đ ng kỦ DN, HKD có s d ng th

ng xuyên h n m

i lao đ ng

ph i chuy n đ i sang ho t đ ng theo hình th c DN. Tuy v y, hi n nay t i t nh B n
Tre, có hàng tr m HKD có s d ng th

ng xuyên h n 10 lao đ ng, th m chí là t


các quy đ nh v ch đ báo cáo k t qu SXKD, hay các quy đ nh v th ng kê, l u
gi h s , t ch c công tác k toán, l p và n p báo cáo tài chính đ i v i lo i hình
này. Ph n nhi u trong s các HKD là ch a tuân th các quy đ nh c a nhà n
s d ng lao đ ng, x lỦ ô nhi m môi tr

cv

ng hay các v n đ v v sinh an toàn th c

ph m, phòng ch ng cháy n . Chính nh ng đ c đi m này làm h n ch r t l n đ n
quá trình phát tri n c a ngành d a nói riêng và s phát tri n kinh t c a t nh nói
chung.
V ph n mình, HKD g p m t s h n ch trong vi c th
giao d ch th

ng m i, c ng nh vi c xây d ng th

đi u ki n h i nh p kinh t nh hi n nay. B i vì

ng l

ng, đàm phán các

ng hi u trên th tr

ng, trong

lo i hình HKD, h g i cho đ i tác


nghi m th c ti n và s th ng nh t đ xu t c a các ngành, các c p, chính quy n đ a
ph

ng c ng đư có nhi u gi i pháp khuy n khích thúc đ y các HKD thành l p DN.

Th nh ng, hi n nay s l
DN, đ ng th i s l

ng HKD trong ngành d a v n cao h n 10 l n s l

ng

ng đ ng kỦ m i hàng n m c a HKD c ng cao h n 6 l n so v i

DN4. Hàng tr m HKD có s d ng th

ng xuyên h n m

i lao đ ng v n t n t i t

nhi u n m nay, b t ch p quy đ nh c a pháp lu t.
V y đi u gì nh h
ch HKD?

ng đ n quy t đ nh thành l p hay không thành l p DN c a ng

i

tr l i câu h i này c n có m t nghiên c u khoa h c đ xác đ nh rõ


nh h

HKD s làm c s đ các s ngành đ a ph

ng c a nó đ n quy t đ nh c a các

ng t nh đ ra bi n pháp qu n lỦ, h tr

thích h p, t o đi u ki n thu n l i cho các HKD và DN phát tri n, nh m góp ph n
vào vi c thúc đ y s phát tri n kinh t c a t nh. V i m c tiêu t ng quát trên, m c
tiêu c th c a đ tài là tr l i 2 câu h i bao g m: (1) Các y u t nào nh h
quy t đ nh thành l p DN c a ng
y u t này

i ch HKD? và (2) Kh n ng tác đ ng c a t ng

m c đ nào?

Theo s li u t Báo cáo t ng k t tình hình đ ng kỦ kinh doanh n m 2014 c a S K ho ch và
B n Tre.

4

ng đ n

u t t nh


Trang 4


c

Vi t Nam và trên th gi i đ nh n di n các y u t có kh n ng tác đ ng đ n quy t
đ nh thành l p DN.

ây là c s đ xây d ng mô hình nghiên c u trong ch

ng 3.

Ch

ng 3 mô t chi ti t thi t k nghiên c u, bao g m khung phân tích, t p d li u,

ph

ng pháp thu th p, kh o sát và ghi nh n k t qu . Ch

ng 4 mô t các k t qu

kh o sát và th c hi n phân tích, bàn lu n v s tác đ ng c a các y u t thu c khung
phân tích đ n vi c ra quy t đ nh thành l p DN c a các HKD. Ch
k t qu phân tích
ch và h

ch

ng 5 t ng h p

ng 4 đ đ a ra k t lu n v nh ng v n đ chính, nh ng h n



S

Lụ LU N

Ch

ng này trình bày nh ng khái ni m, phân tích đánh giá các th t c hi n hành và

tình hình đ ng kỦ thành l p c a DN, HKD.

ng th i, trình bày các lý thuy t, mô

hình phân tích liên quan và tóm t t m t s k t qu th c nghi m t nh ng nghiên
c u tr

c

Vi t Nam và trên th gi i đ nh n di n các nhóm nhân t có kh n ng

tác đ ng đ n quy t đ nh thành l p DN.
2.1. Doanh nghi p
2.1.1. Khái ni m vƠ phơn lo i
DN là t ch c có tên riêng, có tài s n, có tr s giao d ch, đ

c đ ng kỦ thành l p

theo quy đ nh c a pháp lu t nh m m c đích kinh doanh. Trong đó, kinh doanh đ

c

c phát

c quy n thành l p m t


Trang 6

DNTN.

c bi t là ch DNTN có quy n bán ho c cho thuê DN cho ng

i khác mà

các lo i hình DN khác không có.
u đi m c a DNTN hoàn toàn có th ch đ ng trong vi c quy t đ nh các v n đ
liên quan đ n ho t đ ng kinh doanh c a đ n v do ch có m t ch s h u duy nh t.
Ch đ trách nhi m vô h n c a ch DNTN t o s tin t

ng cho đ i tác, khách hàng

và giúp cho đ n v ít ch u s ràng bu c ch t ch b i pháp lu t nh các lo i hình
công ty khác.
Nh

c đi m c a lo i hình này là do DNTN không có t cách pháp nhân, ch DNTN

ph i ch u trách nhi m b ng toàn b tài s n c a DN và c a b n thân, không gi ng
nh các lo i hình DN có t cách pháp nhân khác là ch ch u trách nhi m tài s n trên
ph n v n đ ng kỦ. Ngoài ra, DNTN còn g p khó kh n trong vi c huy đ ng v n do
không đ



Trang 7

Công ty TNHH hai thƠnh viên tr lên
Công ty TNHH hai thành viên tr lên có m t s đi m khác so v i công ty TNHH
m t thành viên là đ

c góp v n thành l p t hai đ n không quá n m m

i thành

viên, các thành viên có th là t ch c hay cá nhân. Ph n v n góp c a các thành viên
ch đ

c chuy n nh

ng theo quy đ nh c a pháp lu t.

u đi m c a công ty TNHH hai thành viên tr lên là ch s h u công ty ít g p r i
ro v trách nhi m tài s n, do có t cách pháp nhân nên công ty ch có trách nhi m
tài s n trong ph m vi s v n đư đ ng kỦ. S l

ng thành viên không nhi u nên vi c

qu n lỦ, đi u hành không quá ph c t p. Ch đ chuy n nh
ch nh ch t ch nên nhà đ u t d dàng ki m soát đ
h n ch s thâm nh p c a ng
Nh



ng c ph n c a mình cho ng

i khác. Công ty c ph n có t cách pháp

nhân, có quy n phát hành ch ng khoán các lo i đ huy đ ng v n. Công ty c ph n
ph i có

i h i đ ng c đông, H i đ ng qu n tr và Giám đ c hay T ng giám đ c,

đ i v i công ty c ph n có trên m

i m t c đông ph i có Ban ki m soát.

u đi m c a công ty c ph n là nh ch đ trách nhi m trách nhi m h u h n nên
các c đông ch ch u trách nhi m v n và các ngh a v tài s n khác c a công ty
trong ph m vi v n góp. C c u v n c a công ty c ph n h t s c linh ho t t o đi u


Trang 8

ki n cho nhi u ng

i cùng góp v n vào công ty. Kh n ng huy đ ng v n c a công

ty c ph n r t cao thông qua vi c phát hành c phi u ra công chúng, đây là đ c đi m
riêng có c a công ty c ph n. Vi c chuy n nh

ng v n trong công ty c ph n là


có thành viên góp v n. Thành viên góp v n ch ch u trách nhi m v các kho n n
c a công ty trong ph m vi s v n đư góp vào công ty, đ

c chia l i nhu n theo t l

t i quy đ nh đi u l công ty. Công ty h p danh có t cách pháp nhân, nh ng không
đ

c phát hành b t k lo i ch ng khoán nào.
u đi m c a công ty h p danh là k t h p đ

c uy tín cá nhân c a nhi u ng

i. Do

ch đ liên đ i ch u trách nhi m vô h n c a các thành viên h p danh mà công ty
h p danh d dàng t o đ

c s tin c y c a các b n hàng, đ i tác kinh doanh. Vi c

đi u hành qu n lý công ty h p danh không quá ph c t p do s l

ng thành viên ít.

H n ch c a công ty h p danh là do ch đ liên đ i ch u trách nhi m vô h n nên
m c đ r i ro c a các thành viên h p danh là r t cao. Lo i hình công ty h p danh đư
đ

c pháp lu t quy đ nh nh ng ch a ph bi n trên th c t .


c nh ng ho t đ ng c a lo i hình này. Do

c luôn khuy n khích, thúc đ y các nhà đ u t (có đ đi u ki n) đ ng kỦ

thành l p DN đúng theo quy đ nh c a pháp lu t. i u này giúp cho nhà n

c có m t

c s d li u v thông tin pháp lỦ c a DN và là n n t ng cho các c quan qu n lỦ có
liên quan c p nh t, trao đ i thông tin đ n m b t, giám sát ho t đ ng c a DN6.
2.1.2.2. ụ ngh a pháp lý c a vi c đ ng ký DN
i v i nhà n

c, vi c quy đ nh v đ ng kỦ DN là th hi n s b o h c a nhà n

c

b ng pháp lu t đ i v i các ch th ho t đ ng kinh doanh nói chung và các ch DN
nói riêng.

ng th i, nhà n

c th c hi n ch c n ng qu n lỦ c c u các thành ph n

kinh t xư h i, ki m soát các ho t đ ng kinh doanh theo đ
ký DN giúp cho c quan qu n lỦ nhà n
doanh đ t đó có nh ng ch tr
ch phù h p, giúp nhà n

6

c c p gi y phép thành l p DN và đ ng kỦ

c th a nh n v m t pháp lỦ, có quy n ti n hành các ho t đ ng

kinh doanh nh đư đ ng kỦ d

i s b o h c a pháp lu t. Thành l p DN c ng là c

s pháp lỦ ch c ch n nh t đ m t DN yêu c u các c quan nhà n

c b o v các

quy n, l i ích và tài s n h p pháp c a mình c ng nh b o đ m tính pháp lỦ đ i v i
ho t đ ng c a mình trong quá trình ti n hành các ho t đ ng kinh doanh.
V m t xư h i, đ ng kỦ DN còn nh m công khai hoá các ho t đ ng c a DN tr

c

công chúng. Xư h i có đ

c các thông tin và các đ m b o v t cách pháp lỦ c a

DN. Và nó t o ra ni m tin

các khách hàng khi th c hi n các giao d ch. ó c ng là

đi u ki n tiên quy t đ m t DN có th t n t i và phát tri n.
V m t kinh t , khi th c hi n các ho t đ ng kinh doanh, DN v i t cách là m t
thành viên trong c c u các thành ph n kinh t , các ho t đ ng c a DN còn góp ph n
tác đ ng vào s phát tri n kinh t c a toàn xư h i.

doanh.

7

i) lao


Trang 11

u đi m c a HKD là ít ch u s đi u ch nh c a pháp lu t nên vi c thành l p và ho t
đ ng đ n gi n. Quy mô g n nh và ch đ ch ng t s sách k toán r t đ n gi n,
phù h p v i cá nhân kinh doanh nh l .
Nh

c đi m c a HKD là theo pháp lu t quy đ nh ch đ

c s d ng t i đa 10 lao

đ ng nên h n ch quy mô c a HKD, không có t cách pháp nhân, ph i ch u trách
nhi m b ng toàn b tài s n c a ch h v m i ho t đ ng c a HKD. HKD g n li n
v i tính ch t ho t đ ng nh l manh mún nên khó xây d ng th
cao n ng l c c nh tranh trên th tr
2.2.2.

ng hi u và nâng

ng.

ng ký c a HKD


đ u tiên là chuy n thành DNTN và m t s r t ít chuy n thành công ty trách nhi m
h u h n. T nh ng phân tích đánh giá nêu trên cho th y vi c chuy n đ i t HKD
sang lo i hình DNTN (mà không ph i là các lo i hình DN khác) là m t th c t t t
y u, khi mà trình đ qu n lỦ, đi u hành c a các ch HKD còn r t h n ch . Do v y,
đ tài này xác đ nh tr ng tâm nghiên c u là các y u t

nh h

ng đ n vi c ra quy t

đ nh thành l p DNTN c a các HKD. Sau đây là nh ng khác bi t gi a lo i hình
DNTN và HKD.


Trang 12

2.3.1. V n đ ch th
Theo quy đ nh c a pháp lu t, DNTN do m t cá nhân làm ch , còn HKD do m t cá
nhân là công dân Vi t Nam ho c m t nhóm ng

i ho c m t h gia đình làm ch .

Nh v y, v ch s h u gi a hai lo i hình có s khác nhau v s l

ng. M t bên là

DN m t ch , góp toàn b v n, t ch u toàn b l i ích và trách nhi m, m t bên là
không nh t thi t m t ch mà có th là m t nhóm ng

i, m t h gia đình cùng góp


m t trong nh ng khó kh n trong công tác qu n lỦ nhà n

c v ho t đ ng SXKD

trên đ a bàn, đ ng th i c ng là tr ng tâm nghiên c u c a đ tài này.
V đ a đi m kinh doanh, HKD có nhi u h n ch h n DNTN (theo đi u 54 Ngh
đ nh s 43/2010/N -CP ngày 15/04/2010 c a Chính ph v đ ng kỦ DN). Ngoài ra,
DNTN đ

c phép kinh doanh xu t kh u, nh p kh u (theo kho n 5, i u 7, Lu t DN

n m 2014) còn HKD thì không có quy n này.
2.3.3.

ng ký kinh doanh

Theo quy đ nh c a pháp lu t thì DNTN b t bu c ph i đ ng ký kinh doanh, còn
HKD thì ch m t s tr

ng h p nh t đ nh. C quan đ ng ký kinh doanh c a h gia

đình là c p huy n (Phòng Tài chính - K ho ch ho c Phòng Kinh t ) và HKD thì
không có con d u. DNTN đ ng kỦ t i c quan đ ng ký kinh doanh c p t nh đ đ

c


Trang 13


Tuy nhiên, theo quy đ nh c a B tài Chính t i công v n s 17526/CV-BTC ngày 01
tháng 12 n m 2014, t ngày 01/01/2015 tr v sau t t c HKD cá th ph i n p thu
theo ph

ng pháp khoán thu

n đ nh trên doanh thu.

i v i DNTN, cách tính thu là hoàn toàn d a trên h th ng s sách k toán c a
DN.

a ph n các DNTN ngành d a ph i đóng các lo i thu nh là: thu môn bài,

thu thu nh p DN, thu giá tr gia t ng, thu xu t nh p kh u, thu thu nh p cá nhân.
ây ch là nh ng khác bi t c b n gi a DNTN và HKD. M c dù v y, chúng ta v n
d dàng nh n th y so v i HKD thì hình th c DNTN hi n đ i và ch t ch h n. Pháp
lu t quy đ nh DNTN ph i th c hi n ch đ thông tin báo cáo cho c quan qu n lỦ
nhà n

c có th m quy n và h th ng s sách k toán là ch t ch h n so v i HKD.

i u đó là nh m m c đích giúp cho nhà n
h

c th c hi n công tác đi u hành, đ nh

ng n n kinh t theo Ủ chí c a mình. Chính vì v y, nhà n

đi u ki n cho ng


3 ngày làm vi c, đ c bi t là DN t quy t con d u, n i dung và hình th c con d u.8
Các v n b n d

i lu t c ng đư đ

c ban hành và t o đi u ki n thu n l i v th t c

đ ng kỦ DN, c th nh : Ngh đ nh s 43/2010/N -CP ngày 15 tháng 4 n m 2010
c a Chính ph v đ ng kỦ DN; Ngh đ nh s 05/2013/N -CP ngày 09 tháng 01
n m 2013 c a Chính ph s a đ i, b sung m t s đi u quy đ nh v th t c hành
chính c a Ngh đ nh s 43/2010/N -CP ngày 15 tháng 4 n m 2010; Thông t s
14/2010/TT-BKH T ngày 04 tháng 6 n m 2010 c a B K ho ch và

ut h

ng

d n m t s n i dung v h s , trình t , th t c đ ng kỦ DN theo quy đ nh t i Ngh
đ nh s 43/2010/N -CP ngày 15 tháng 4 n m 2010 c a Chính ph ; Thông t s
01/2013/TT-BKH T ngày 21 tháng 01 n m 2013 c a B K ho ch và
h

u t

ng d n v đ ng kỦ DN.

T nh ng phân tích trên cho th y, nhà n

c đư và đang hoàn thi n các quy đ nh


TT

N i dung

H cá th

DN
N m 2013

N m 2014

N m 2013

N m 2014

1

C p gi y ch ng nh n
đ ng kỦ thành l p m i

356 gi y

372 gi y

2.146 gi y

2.587 gi y

2


đ ng kỦ m i. S l

ng DN

ng HKD t ng thêm (sau khi đư tr s gi i th , hay b thu h i

gi y đ ng kỦ kinh doanh) trung bình hàng n m cao h n 23 l n so v i s DN t ng
thêm. V n đ ng kỦ kinh doanh trung bình c a DN là h n 2 t đ ng/đ n v , trong
khi đó HKD ch h n 200 tri u đ ng/đ n v . Chính vì v y, công tác qu n lỦ nhà
n

c g p r t nhi u khó kh n và t n nhi u th i gian, công s c do s l

ng r t l n

các HKD cá th v i quy mô r t nh n m r i rác trên kh p đ a bàn t nh. Các chuyên
gia cho r ng tình tr ng đ ng kỦ kinh doanh trong ngành d a c ng không ngo i l .


Trang 16

2.6. C s lý thuy t
2.6.1. Các lý thuy t h tr
Trên c s đ i t

ng nghiên c u là hành vi ra quy t đ nh thành l p DN c a các

HKD, xét trong đi u ki n các y u t liên quan đ n ho t đ ng s n xu t không đ i.
Nh v y, b n ch t c a v n đ là v i th c tr ng hi n t i, t i sao m t đ n v t n t i
d ng HKD thay vì là DN. T đó, đ tài d a trên 03 lỦ thuy t chính đ h tr cho

các y u t ki m soát (actual control) và nh n th c v kh n ng ki m soát hành vi
(perceived behavior control). Vi c b sung nh ng nhân t này đư giúp mô hình TPB
xem xét đ

c đ y đ và d đoán đ

c chính xác h n hành vi trong t ng ng c nh

c th . Còn nhân t v đ ng l c đ

c đ i di n chính b i ý đ nh th c hi n hành vi thì

v n nh mô hình c , ch u nh h

ng b i thái đ c a ch th đ i v i hành vi

(attitude toward behavior) và nh ng chu n m c mà ch th đó đang tuân theo
(subjective norm).


Trang 17

Nh ng ni m
tin v hành vi

Thái đ h ng
t i hành vi

Nh ng ni m
tin v chu n

c đo l

ng thông qua nh ng ni m tin n i b t

(behavioral beliefs - v n t n t i s n trong ch th ) v nh ng giá tr c a hành vi
(behavior outcomes) và m c đ quan tr ng c a các giá tr đó đ i v i ch th
(outcome evaluation).
Chu n m c c a ch th (subjective norm) ám ch áp l c mà ch th c m th y t
vi c xư h i, hay nh ng ng
hi n hành vi. Áp l c này đ
ch th đang tuân theo.
có nh h

i khác ngh gì v vi c ch th th c hi n hay không th c
c đo l

ng b i vi c nh n đ nh nh ng chu n m c mà

i v i m t s hành vi, vai trò c a nh ng chu n m c này

ng r t l n đ n vi c hình thành Ủ đ nh th c hi n hành vi, ng

c l i c ng

có nh ng hành vi mà các chu n m c này không th c s có vai trò gì.
Nh n th c v kh n ng ki m soát hành vi (perceived behavior control) là đ i di n
cho s t đánh giá c a ch th v kh n ng b n thân th c hi n m t hành vi có d
dàng hay không, hay nói cách khác đó là s t tin v vi c th c hi n hành vi c a ch
th . Trong mô hình lỦ thuy t v s l a ch n h p lỦ ch a xu t hi n y u t này vì gi
đ nh c a TRA lúc đó đ n gi n h n, ch c n m t ng