1. Lý do chọn đề tài:
Đối với bất kỳ dân tộc nào trên thế giới, ba yếu tố ăn – mặc - ở là những yếu tố
quan trọng nhất trong cuộc sống. Hàn Quốc là một đất nước tự hào có truyền
thống lâu đời thể hiện rõ nét trong cả ba yếu tố kể trên. Trong đó, yếu tố ở có ít
thay đổi nhất so với hai yếu tố còn lại. Đặc biệt là ngôi nhà– nơi trú ẩn để đối phó
với thiên nhiên khắc nghiệt. Vì vậy kiến trúc nhà ở của người Hàn có những nét
phong cách độc đáo riêng phù hợp với khí hậu, địa hình mà không đất nước nào
có. Đây cũng là một nét văn hóa nổi bật trong sinh hoạt của người Hàn Quốc.

2. Nội dung
2.1Một số nét khái quát về điều kiện tự nhiên và nhà ở Hàn Quốc
Vị trí địa lý:là một quốc gia nằm ở khu vực Đông Bắc Á. Vị trí bán đảo nối liền
đại lục và nhìn ra đại dương. Hàn Quốc nằm ở nửa phần phía Nam của bán đảo
Triều Tiên. Phía bắc giáp bắc Triều Tiên, phía đông giáp biển Nhật Bản, phía
nam giáp eo biển bắc Triều Tiên, phía tây giáp Hoàng Hải. Biên giới tự nhiên
giữa Trung Quốc và bán đảo Triều Tiên là hai con sông Áp Lục và Tuman.
Như vậy, bán đảo Triều Tiên là cầu nối giữa Đại lục và Nhật và là con đường
giao lưu văn hóa toàn diện.
Khí hậu: Hàn Quốc là một nước có khí hậu lạnh, mùa đông ở đây rất khắc
nghiệt có nhiều tuyết, mùa hè thì rất nóng.
Hàn Quốc có địa hình mang nét đặc trưng bởi hệ thống đồi núi đa dạng chiếm
khoảng 70% diện tích lãnh thổ. Những ngọn đồi thấp chủ yếu nằm ở phía Nam
và phía Tây và dần cao lên ở phía Đông và phía Bắc.
Do vậy, mà nhà ở của người Hàn quốc có những nét đặc trưng thích hợp với
điều kiện tự nhiên nơi đây. Thời tiền sử, các cư dân đầu tiên của bán đảo Triều
Tiên sống trong các hang động, lều làm bằng đá. Những ngôi nhà này đã có các
chức năng cơ bản như bếp lửa, không gian để làm việc và ngủ. Các nhà nghiên
cứu cho rằng có ba loại nhà tồn tại ở thời tiền sử Triều Tiên là nhà hầm, nhà gỗ
1



2.2. Đặc trưng văn hóa nhà truyền thống Hàn Quốc
2.2.1 Nhà ở truyền thống
2.2.1.1 Phân loại
Theo vùng miền: Nhà truyền thống của Hàn Quốc được gọi là Hanok.
Hanok được thiết kế độc đáo, tùy theo ý thích của chủ nhân và phù hợp với khí
hậu của từng vùng. Hình dáng nhà có sự khác biệt giữa các vùng miền, như nhà ở
vùng phía Bắc có khí hậu lạnh thì các phòng được xây thành cụm khít với nhau
nhằm tránh gió lùa. Nhà có hình chữ U, hình vuông hoặc hình chữ điền. Nhà ở
miền Nam nóng bức thì được làm theo kiểu hình chữ nhất hoặc chữ L để thông
gió. Nhà ở miền Trung thì có hình dáng giống như ký tự #.

Theo địa vị: Vào thời kỳ tiền hiện đại, ở Hàn Quốc có 2 trường phái kiến trúc
chính, phụ thuộc vào quy mô xây dựng của từng tầng lớp xã hội khác nhau. Trong
đó, phong cách Trung Hoa được thể hiện rõ nét khi xây dựng cung điện, đền đài,
quan phủ. Tầng lớp thượng lưu thường xây nhà lớn, có cấu trúc chắc chắn và được
trang trí nhiều nhưng không được dùng những màu dùng để trang trí cho cung
điện của nhà vua. Những nhà này có mái lợp ngói có những nét cong uyển chuyển
và nổi bật với những mái chìa hơi cao hơn một chút., và ngói nhà cũng được trang
trí. Những ngôi nhà lợp mái ngói như thế này được gọi là Kiwajip. Những nét đặc
sắc thì lại nằm ở những ngôi nhà bình thường của người dân làm bằng gỗ với mái
nhà được làm bằng đất sét hoặc rơm rạ, ít trang trí. Những ngôi nhà có mái làm
bằng rơm rạ thì được gọi là Chogajip . Tuy nhiên dù là nhà của ai thì cũng không
có ngôi nhà bình thường nào rộng hơn 99 kan (một đơn vị tính chu vi giữa bốn cột
chính được sử dụng để tính toán kích thước theo những kiến trúc truyền thống).
3


Cấu trúc và kích cỡ nhà thay đổi tùy theo quy mô, quan hệ xã hội và sự giàu có
của gia đình đó.


thiên nhiên. Một ngôi nhà truyền thống tiêu biểu gồm có: nền móng, cột, xà ngang,
tường, cửa, mái hiên, mái nhà .v vv.
4


*Các nguyên vật liệu chủ yếu cấu tạo nên sự thân thiện với môi trường cho
ngôi nhà gồm:
Đá: dùng để làm nền móng cho ngôi nhà, thường thì người ta xây nền móng
cao hơn so với mặt đất. Đất sét có tác dụng bọc ngoài để giữ nhiệt, tránh hơi
nóng mùa hè và khí lạnh của mùa đông, vì vậy mà người ta dùng đất sét để xây
tường.
Gỗ: dùng để làm cột, xà ngang, cửa, sàn nhà, mái hiên v vv Mái hiên với những
đường cong uyển chuyển hơi uốn cao lên. Độ dài của mái hiên có thể điều
chỉnh để kiểm soát lượng ánh sáng mặt trời đi vào nhà.
Giấy (Hanji - một loại giấy được làm theo công thức đặc biệt của Hàn Quốc,
tạo thành sợi từ nguyên liệu thô như vỏ cây dâu tằm): dùng để làm cửa, sàn
nhà .
Rơm: dung để làm mái nhà, tường.
Những ngôi nhà truyền thống thường được xây dựng mà không cần sử dụng một
chiếc đinh vít nào vì được ghép lại với nhau bằng các chốt gỗ. Các thức như sau:
Đầu tiên, người ta tạo khung và dựng cột bằng gỗ rồi làm gạch từ hỗn hợp đất và
cỏ để trát vào khung. Sàn nhà được làm bằng đất cứng hoặc đá ở dưới, rồi trải một
lớp giấy Hanji đã đánh bóng với dầu đậu. Giấy Hanji còn được sử dụng để dán lên
tường, mắc vào trong khung của cửa trượt và các xương sườn ngang của cửa sổ.
Ưu điểm của loại giấy này là không thấm nước, ánh sáng có thể lọt qua nên khiến
cho ngôi nhà đẹp và thoáng khí hơn. Còn về các phòng thì hơi thấp, tương đối nhỏ,
không có nhiều cửa sổ hay cửa ra vào > vì được xây để bảo vệ cho chủ nhân của
nó khỏi những yếu tố bên ngoài và tối đa hoá sự ấm áp khi sử dụng hệ thống sưởi
Ondol vào mùa đông.
Riêng đất sét và rơm thì người ta chủ yếu dùng làm mái nhà. Ở những ngôi nhà của

với Sarangchae, còn Anchae được xây phiá bên trong đằng sau dãy tường gắn liền
với cửa trong, nhằm để nó không được nhìn thấy từ bên ngoài. Cánh trong (anchae)
là khu vực phòng của nữ giới đặt ở phiá sau nhà và cũng là nơi tụ họp cả gia
đình. Do vậy không có gì ngạc nhiên nếu ta thấy căn phòng này được trang bị một
tủ quần áo, chăn màn và các đồ dùng cá nhân khác. Cánh ngoài (sarangchae) là
khu vực phiá ngoài dành cho nam giới (thường là chủ gia đình), là nơi tiếp khách
của cả nhà. Theo quan niệm của họ thì một người quý phái có học và nổi tiếng
không bao giờ nghĩ việc trang hoàng căn phòng của mình là cần thiết, vì vậy một
vài vật dụng bằng gỗ đơn giản như bàn học, giá sách cũng là đủ cho căn phòng vốn
chủ yếu được sử dụng cho việc đọc sách và đàm đạo học thuật. Không gian mở
liên kết các phòng với nhau trong một khu vực được gọi là đại sảnh (daecheong) ,
khoảng sàn gỗ rộng ở giữa này được gọi là maru . Người ta thường sử dụng cái tên
Daecheongmaru để chỉ không gian này. Daecheong là không gian sinh hoạt của
nhiều thế hệ cùng chung sống trong gia đình. Maru là sàn bằng gỗ được làm
không chạm vào mặt đất để tránh độ ẩm và nhiệt độ trong suốt mùa hè, đặc
biệt, người ta còn cất giữ các loại ngũ cốc ở đây. Sàn gỗ maru được làm thông
ra tận hiên giúp thông gió cho ngôi nhà. Ngoài ra còn có Jangdokchae là một nơi
phơi và lưu trữ các loại thực phẩm lên men đựng trong đồ sành sứ và đất sét.
Jangdokchae nằm trong một khu vực gần nhà bếp sạch sẽ. Vị trí này được chọn vì
có thể nhận được rất nhiều ánh nắng mặt trời và thông gió đủ để bảo quản thực
phẩm. Sadan là một ngôi đền nơi thờ phụng tổ tiên. Nó được đặt trong khu vực
trong cùng của nơi cư trú để tiếp nhận năng lượng của ngọn núi phiá sau nhà.
6


*Hệ thống sưởi Ondol

Bên cạnh đó, một số phòng còn có hệ thống sưởi dưới sàn Ondol - một hệ thống
sưởi độc đáo của người Hàn Quốc và không giống bất cứ nơi nào trên thế giới.
Những ghi chép đầu tiên về hệ thống sưởi này từng được đề cập đến trong cuốn

chuyển động của không khí. Nhà Hanok có tường và cửa ra vào ít. Khi cánh cửa
được đóng lại, nó sẽ trở thành một bức tường và khi nó được mở, những làn gió ùa
vào để giữ cho không khí lưu thông khắp không gian sống. Đó là lý do tại sao kiến
trúc Hanok có thể giữ mát trong cái nóng của mùa hè. Hệ thống sưởi sàn Ondol và
khoảng sàn Maru là hai điểm đặc biệt của một ngôi nhà truyền thống Hàn Quốc.
Hệ thống sưởi sàn Ondol giúp sưởi ấm ngôi nhà vào mùa đông lạnh giá còn
khoảng sàn Maru lại giúp làm mát cho ngôi nhà vào mùa hè nóng bức. Trong cùng
một ngôi nhà nhưng lại sở hữu hai hình thái kiến trúc vô cùng hữu ích và độc đáo,
điều này ta chỉ có thể bắt gặp trong ngôi nhà truyền thống Hàn Quốc.
Ondol cũng được sử dụng cho mục đích y tế. Ngôn ngữ Hàn Quốc có cụm từ "làm
nóng cơ thể", trong đó đề cập đến một ảnh hưởng được tạo ra khi người bệnh nằm
8


trên sàn nhà ấm trong mùa đông lạnh. Sự tác động như vậy rất có hiệu quả cho
những người mệt mỏi hoặc bị bệnh, phụ nữ có thai và người già. Cho đến ngày
nay, người Hàn Quốc thích nằm ngủ trên sàn ondol vì họ để có thể tránh cảm lạnh
hoặc một số bệnh khác.
*Nghệ thuật trang trí

Thông thường người Hàn Quốc thích trang trí đơn giản hơn là sự tô vẽ khoa
trương, sặc sỡ. Kiến trúc Hàn Quốc truyền thống hầu như không đề cao sự phô
trương về quy mô cũng như cách thức trang trí. Các căn phòng thường khá nhỏ và
được trang trí giản dị. Người ta ưa chuộng những họa tiết tự nhiên như những
đường vân và màu sắc tự nhiên trên thớ gỗ. Tiêu biểu cho quan điểm thẩm mỹ này
là kiến trúc Sarangchae . Do ảnh hưởng từ tư tưởng Nho giáo nên một người quý
phái và có học không bao giờ nghĩ việc trang hoàng căn phòng của mình là cần
thiết vì thế trong phòng thường chỉ có một vài vật dụng bằng gỗ đơn giản, một bức
tranh phong cảnh nhỏ vẽ bằng mực nước và vài thứ đồ gốm. Những họa tiết được
trang trí nhiều trên bìa sách, giấy dán tường là ánh chớp và hoa phong lan, bên

nóc các tòa nhà và là những hình trang trí thể hiện vẻ đẹp và giá trị nghệ thuật đích
thực. Dangcheong gồm có năm màu: đỏ, xanh, vàng, đen và trắng. Bên cạnh chức
năng trang trí, dangcheong còn được dùng vào những mục đích thực tế.
Dangcheong được dùng để bảo vệ bề mặt tòa nhà và che đi những vết thô ráp trong
chất liệu được sử dụng, đồng thời nhấn mạnh đặc điểm và thể hiện phẩm cấp của
tòa nhà hay đối tượng nào đó. Dancheong có ở hầu hết mọi tòa nhà truyền thống,
bao gồm cả đền chùa bất kể chúng nằm ở Seoul hay các tỉnh khác.
Như vậy ta có thể thấy nghệ thuật trang trí trong nhà ở của người Hàn Quốc tuy
khá đơn giản nhưng rất đặc trưng bởi sự tinh tế và hòa hợp với tự nhiên qua các
hình ảnh thiên nhiên mang tính biểu tượng cao. Ngoài ra các các tư tưởng Phật
giáo, Shaman giáo, Lão giáo và Nho giáo và đặc biệt là triết lí âm dương – ngũ
hành đã ảnh hưởng rất nhiều đến các họa tiết và phong cách trang trí của người
Hàn Quốc.

2.2.2 Các yếu tố truyền thống ảnh hưởng đến nhà ở hiện đại
Nhà của người Hàn Quốc, kể cả cũ hay mới, đều được xây để bảo vệ chủ nhân
của nó khỏi những yếu tố bên ngoài. Trần hơi thấp, các phòng tương đối nhỏ và
khôngcó nhiều cửa sổ hay cửa ra vào.
Mục tiêu xây dựng chính: giữ ấm. Một số phòng có sàn ondol, tức là sàn nhà được
sưởi ấm từ bên dưới. hệ thống sưởi này rất quen thuộc trong đời sống của người
Hàn Quốc và thậm chí còn trở thành mốt. Một số các ngôi nhà xây theo kiểu
phương Tây trong những năm gần đây có một số phòng được trang bị hệ thống
10


sưới kiểu này. Tương tự như vậy, nhiều người Hàn Quốc vẫn thích ngồi và nằm
trên đệm và thảm dầy được trải dưới sàn nhà.
Cho tới hiện nay, vẫn có rất ít nhà có ghế và giường. Mọi sinh hoạt đều diễn ra trên
sàn nhà (ăn, ngủ, trò chuyện…). Vì mọi sinh hoạt đều diễn ra trên sàn nhà nên
người Hàn luôn bỏ dép trước khi bước vào nhà.Thiết kế và xây dựng mang tính

11


truyền thống Hanok thường cách mặt đất 3-5 bậc thang để đặt hệ thống sưởi sàn
Ondol bên dưới, giúp sưởi ấm vào mùa đông giá rét. Tuy kiến trúc của cả Việt
Nam và Triều Tiên đều là kiến trúc mở nhưng về mặt cấu trúc tiêu chuẩn của một
ngôi nhà thì Việt Nam là nhà cao cửa rộng để tạo không gian thoáng mát, hòa hợp
với tự nhiên trong khi ở Triều Tiên là nhà hơi thấp, các phòng tương đối nhỏ và
không có nhiều cửa sổ hay cửa ra vào để tránh cái lạnh vào mùa đông. Về hình
thức kiến trúc nhà truyền thống Triều Tiên thường chia thành nhiều buồng, các
phòng ngăn cách bằng cửa kéo với chấn song gỗ, còn nhà ở Việt Nam thường có 3
hoặc 5 gian và không chia thành nhiều phòng nhỏ biệt lập, gian giữa là nơi đặt bàn
thờ gia tiên ở phía trong và phía ngoài là bộ bàn ghế tiếp khách.Người Việt có
quan niệm ‘đẹp đẽ phô ra, xấu xa đậy lại’, nên gian chính là bộ mặt của chủ nhà,
lại là nơi thờ cúng của tổ tiên nên được bài trí hết sức công phu so với các gian bên
cạnh. Trong khi đó ở Triều Tiên nhà thờ thường xây ở phía sau, phòng của phụ nữ
(anbang ) được đặt ở phía sau nhà và là nơi tụ họp của cả gia đình còn phần phía
trước của gian nhà (sarangbang ) là nơi ở của người chủ gia đình và cũng là nơi
tiếp khách của cả nhà. Nếu người chủ là người có học, phòng của người đó sẽ được
trang bị một bàn học, giá sách, sách và một vài cái đệm.
Nhìn chung văn hóa ở của người Triều Tiên và người Việt Nam có rất nhiều điểm
tương đồng do ảnh hưởng mạnh mẽ từ triết lí âm dương – ngũ hành của người Á
Đông. Tuy nhiên cũng có một số điểm khác biệt đặc trưng do sự khác biệt về tính
cách cũng như khí hậu và địa hình của hai đất nước.

3. Kết luận
Hanok là phong cách kiến trúc độc đáo truyền thống Hàn Quốc. Phong cách
nhà Hanok Hàn Quốc không chỉ mang truyền thống của quá khứ mà còn là một
phong cách kiến trúc hiệu quả trong thời hiện đại. Kiến trúc hanok quyến rũ bao
gồm hai phần: tính năng khoa học và thân thiện với môi trường. Sự xuất sắc khoa