TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH
----------&----------

NGUYỄN HẢI NHẤT PHONG

PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN VIỆC THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP
NƯỚC NGOÀI (FDI) VÀO TỈNH VĨNH LONG
GIAI ĐOẠN 2000 - 2013
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Ngành Kinh tế học
Mã số ngành: 52310101
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN
NGUYỄN THỊ KIM HÀ

11-2013


LỜI CẢM TẠ
-----Trải qua hơn ba tháng nghiên cứu và làm đề tài luận văn tốt nghiệp, tôi đã gặp rất
nhiều khó khăn và thử thách, đến nay tôi cũng đã hoàn thành đề tài nghiên cứu của
mình. Được kết quả như ngày hôm nay cũng là nhờ công ơn của thầy cô khoa Kinh tế
& Quản trị kinh doanh trường Đại học Cần Thơ đã nhiệt tình dạy dỗ và cung cấp kiến
thức cho tôi trong hơn ba năm học qua, những kiến thức đó đã đóng góp rất nhiều
trong đề tài nghiên cứu này. Đặc biệt, tôi chân thành cảm ơn Cô Nguyễn Thị Kim Hà,
nhờ sự chỉ dẫn của cô tôi mới có thể hoàn thành luận văn này một cách tốt nhất.
Xin chân thành cảm ơn người bạn thân, người đã góp ý kiến và giúp đỡ tôi trong
quá trình thực hiện đề tài này.
Xin cảm ơn các anh, chị, cô, chú ở Trung tâm Xúc tiến đầu tư & Hỗ trợ doanh
nghiệp Vĩnh Long và Phòng Kinh tế thuộc Sở Kế hoạch & Đầu tư Vĩnh Long, đặc biệt


NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP
-----...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
Ngày …. tháng …. năm 2013
Thủ trưởng cơ quan

iii


NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
...................................................................................................................................
Ngày …. tháng …. năm 2013
Giáo viên phản biện

v


MỤC LỤC
-----Trang
CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ............................................................................................... 1
1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU .................................................................................. 1
1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU............................................................................................... 2



3.2.2 Đầu tư trực tiếp nước ngoài được cấp phép ở tỉnh Vĩnh Long ...................... 30
3.2.3 Cơ cấu FDI ........................................................................................................ 35
3.2.4 FDI tỉnh Vĩnh Long so với các tỉnh trong khu vực ........................................ 40
3.2.5 Đánh giá chung ................................................................................................. 42
CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC THU HÚT

VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI............................................................ 46
4.1 MỘT SỐ GIẢ THIẾT BAN ĐẦU ........................................................................ 46
4.2 LỰA CHỌN BIẾN CHO MÔ HÌNH.................................................................... 47
4.2.1 Nhân tố thị trường .............................................................................................. 47
4.2.2 Nhân tố lao động ................................................................................................ 48
4.2.3 Nhân tố cơ sở hạ tầng......................................................................................... 48
4.2.4 Nhân tố chính trị, chính sách và pháp luật........................................................ 48

4.2.5 Nhân tố tích lũy................................................................................................. 49
4.3 THỐNG KÊ MÔ TẢ SỐ LIỆU CÁC BIẾN......................................................... 49
4.4 XÂY DỰNG MÔ HÌNH HỒI QUY................................................................................51
4.4.1 Thiết lập mô hình tổng quát .............................................................................. 51

4.4.2 Sự kỳ vọng về các biến..................................................................................... 52
4.4.3 Kiểm định tham số............................................................................................ 54
4.4.4 Kiểm định bỏ sót biến ......................................................................................... 54
4.5 THỰC HIỆN KIỂM ĐỊNH CÁC KHUYẾT TẬT CỦA MÔ HÌNH.................. 56
4.5.1 Kiểm định phương sai của sai số thay đổi ..................................................................56
4.5.2 Kiểm định tự tương quan giữa các quan sát ..................................................... 57

4.5.3 Kiểm định đa cộng tuyến.................................................................................. 58
4.6 KẾT QUẢ VÀ GIẢI THÍCH MÔ HÌNH............................................................ 59


DANH SÁCH BẢNG
-----Trang
Bảng 3.1 Dân số tỉnh Vĩnh Long qua các năm ...........................................................18
Bảng 3.2 Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long giai đoạn từ năm 2000 đến
năm 2012 theo giá so sánh năm 2010 ....................................................................22
Bảng 3.3 Đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long từ năm 2000 đến
tháng 6 năm 2013....................................................................................................31
Bảng 3.4 Đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long phân theo ngành
nghề giai đoạn từ năm 2000 đến tháng 6 năm 2013 .............................................36
Bảng 3.5 Đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long phân theo đối tác
đầu tư giai đoạn từ năm 2000 đến tháng 6 năm 2013 ...........................................38
Bảng 3.6 Đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long phân theo hình
thức đầu tư giai đoạn từ năm 2006 đến tháng 6 năm 2013 ..................................40
Bảng 3.7 Đầu tư trực tiếp nước ngoài được cấp phép ở các tỉnh ĐBSCL (lũy kế các
dự án còn hiệu lực đến ngày 31/12/2012) .............................................................41
Bảng 4.1 Kỳ vọng về mối quan hệ giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc ...........53
Bảng 1: Danh mục các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Vĩnh Long còn
hiệu lực đến ngày 20/6/2013 ..................................................................................72
Bảng 2: Số liệu các biến của mô hình hồi quy giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2012
..................................................................................................................................75

ix


DANH SÁCH HÌNH
-----Trang
Hình 3.1 Cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh tế trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long giai
đoạn từ năm 2000 đến năm 2012 ...........................................................................23
Hình 3.2 Đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long giai đoạn từ năm

GDP

: Gross Domestic Product – Tổng sản phẩm quốc nội

NGO

: Non-governmental organization – Tổ chức phi chính phủ

ODA

: Official Development Assistance – Hỗ trợ phát triển chính thức

OLS

: Ordinary least square – Phương pháp bình phương bé nhất

USD

: United States dollar – Đô la Mỹ

VIF

: Variance inflation factor – Hệ số phóng đại phương sai

WTO

: World Trade Oganization – Tổ chức Thương mại thế giới

Các từ tiếng Việt
C.Ty

: Phân phối

SX

: Sản xuất

TNHH : Trách nhiệm hữu hạn
UBND : Ủy ban nhân dân
VL

: Vĩnh Long

VN

: Việt Nam

VNĐ

: Việt Nam đồng

XK

: Xuất khẩu
xi


CHƯƠNG 1
GIỚI THIỆU

1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Muốn thu hút được khối lượng vốn lớn cần phải có
những chính sách hợp lý, mà cơ sở để đưa ra những chính sách chính là việc nhận ra
được các yếu tố và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đó đến việc thu hút nguồn vốn
đầu tư trực tiếp nước ngoài. Xuất phát từ vấn đề trên, tôi chọn đề tài “Phân tích các
yếu tố ảnh hưởng đến việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào tỉnh Vĩnh
Long giai đoạn 2000 - 2013” để xây dựng mô hình thu hút FDI phù hợp với tình hình
hiện nay của tỉnh.
1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1.2.1 Mục tiêu chung
Phân tích thực trạng đầu tư trực tiếp nước ngoài ở tỉnh Vĩnh Long trong những
năm qua và mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến việc thu hút đầu tư trực tiếp nước
ngoài vào tỉnh, qua đó đề ra những giải pháp nhằm xây dựng những chính sách phù
hợp để thu hút FDI trong thời gian sắp tới.
1.2.2 Mục tiêu cụ thể
Mục tiêu 1: Phân tích thực trạng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại tỉnh Vĩnh
Long.
Mục tiêu 2: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc thu hút đầu tư trực tiếp
nước ngoài.
Mục tiêu 3: Đề xuất một số giải pháp để xây dựng các chính sách thu hút đầu tư
trực tiếp nước ngoài tại Vĩnh Long.

2


1.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU
1.3.1 Không gian:
Địa bàn nghiên cứu: đề tài được tiến hành nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Vĩnh
Long. Các số liệu trong đề tài chủ yếu được cung cấp từ Trung tâm Xúc tiến Đầu tư &
Hỗ trợ doanh nghiệp và Phòng Kinh tế thuộc Sở Kế hoạch & Đầu tư tỉnh Vĩnh Long.
1.3.2 Thời gian:

(1) Tạo nguồn vốn quan trọng để thúc đẩy phát triển kinh tế: Hầu hết các nước
kém phát triển đều rơi vào cái vòng luẩn quẩn, đó là: thu nhập thấp, dẫn đến tiết kiệm
thấp, vì vậy đầu tư thấp và hậu quả lại là thu nhập thấp. Tình trạng luẩn quẩn này chính
là điểm nút khó khăn nhất mà các nước này phải vượt qua để hội nhập vào quỹ đạo
tăng trưởng kinh tế hiện đại. Nhiều nước lâm vào tình trạng trì trệ của sự nghèo đói bởi
lẽ không lựa chọn và tạo ra được điểm đột phá chính xác một mắt xích của vòng luẩn
quẩn này. Trở ngại lớn nhất đối với các nước này là vốn đầu tư, tuy nhiên để tạo vốn
4


cho nền kinh tế nếu chỉ trông chờ vào tích lũy nội bộ thì hậu quả khó tránh khỏi là sự
tụt hậu trong sự phát triển chung của thế giới. Để tìm lối thoát cho vấn đề này, nhà kinh
tế học người Mỹ P.A. Samuelson đã đi đến kết luận: các nước nghèo muốn phát triển
nhất thiết phải có cú hích từ bên ngoài nhằm phá vỡ cái vòng luẩn quẩn đó. Theo ông
cú hích đó không phải cái gì khác mà chính là nguồn vốn FDI (Đường Vinh Sường,
2007).
(2) Tạo điều kiện để tiếp nhận công nghệ hiện đại và phương thức quản lý tiên
tiến: Đứng về lâu dài, đây là lợi ích căn bản nhất đối với nước nhận đầu tư, FDI có thể
thúc đẩy sự đổi mới kỹ thuật ở các nước nhận đầu tư góp phần tăng năng suất của các
yếu tố sản xuất, thay đổi cấu thành sản phẩm,... thúc đẩy sự phát triển của các nghề
mới đặc biệt là những nghề đòi hỏi hàm lượng công nghệ cao. Vì thế nó có tác dụng
đối với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng
trưởng nhanh ở các nước nhận đầu tư. Mặt khác, FDI còn mang lại kinh nghiệm quản
lý, kỹ năng kinh doanh và trình độ kỹ thuật cho các đối tác trong nước nhận đầu tư
thông qua các chương trình đào tạo và quá trình vừa học vừa làm. FDI còn thúc đẩy
các nước nhận đầu tư phải cố gắng đào tạo ra những kỹ sư, nhà quản lý có trình độ
chuyên môn để tham gia vào các công ty liên doanh với nước ngoài.
(3) Góp phần giải quyết việc làm tại các nước đang phát triển: Thực ra đây là
một tác động kép: tạo thêm công ăn việc làm cũng có nghĩa là tăng thêm thu nhập cho
người lao động, từ đó tạo điều kiện tăng tích lũy trong nước. FDI ảnh hưởng trực tiếp

a) Khai thác quá mức nguồn tài nguyên: Với mục tiêu trên hết là tối đa hóa lợi
nhuận, nên các nhà đầu tư nước ngoài thường khai thác triệt để và tìm mọi biện pháp
để sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên sẵn có. Điều này dẫn đến hậu quả là có
thể làm cạn kiệt nguồn tài nguyên này.
b) Cơ cấu ngành nghề phát triển không đồng đều: Để chạy theo lợi nhuận, các
nhà đầu tư nước ngoài chỉ tập trung vào một số ngành và vùng có nhiều thuận lợi.
Thậm chí ở một số ngành nghề, họ còn sẵn sàng đẩy các nhà đầu tư trong nước đến chỗ
phá sản để độc chiếm thị trường.
c) Sự cạnh tranh không cân sức giữa các doanh nghiệp trong nước và các doanh
nghiệp FDI: Các doanh nghiệp trong nước chưa tiếp cận với các công nghệ hiện đại,
6


sản phẩm lạc hậu, khó tiêu thụ, thiếu hiểu biết về thị trường nước ngoài trong khi các
nhà đầu tư nước ngoài có kỹ năng quản lý hiện đại, công nghệ cao, sản xuất các sản
phẩm chất lượng cao và có mạng lưới quan hệ rộng với các đối tác nước ngoài.
d) Nước tiếp nhận trở thành "bãi rác công nghệ" cho các nước phát triển: Do
phải tiếp nhận các công nghệ lạc hậu đã bị thải hồi từ các nước đầu tư.
2.1.3 Các hình thức FDI
2.1.3.1 Hợp đồng hợp tác kinh doanh
Hình thức này là hình thức đầu tư trong đó các bên quy trách nhiệm và phân chia
kết quả kinh doanh cho mỗi bên để tiến hành đầu tư kinh doanh mà không thành lập
pháp nhân mới. Trong quá trình kinh doanh các bên hợp doanh có thể thành lập ban
điều phối để theo dõi, giám sát việc thực hiện hợp đồng hợp tác kinh doanh. Hình thức
hợp doanh không phân phối lợi nhuận và chia sẻ rủi ro mà phân chia kết quả kinh
doanh chung theo tỷ lệ góp vốn hoặc theo thoả thuận giữa các bên. Các bên hợp doanh
thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước sở tại một cách riêng rẽ. Pháp lý hợp
doanh là một thực thể kinh doanh hoạt động theo luật pháp nước sở tại chịu sự điều
chỉnh của pháp luật nước sở tại, quyền lợi và nghĩa vụ của các bên hợp doanh được ghi
trong hợp đồng hợp tác kinh doanh

sở tại) và Đầu tư thông qua mô hình công ty mẹ và con (một công ty sở hữu vốn trong
một công ty khác ở mức đủ để kiểm soát hoạt động quản lý và điều hành công ty đó
thông qua việc gây ảnh hưởng hoặc lựa chọn thành viên hội đồng quản trị).
2.1.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI
Hầu hết các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư trực tiếp
nước ngoài xoay quanh lí thuyết chiết trung về sản xuất quốc tế, mô hình OLI của John
Dunning (1980). Học thuyết này kế thừa rất nhiều những ưu điểm của các học thuyết
khác về FDI.
Dunning đã tổng hợp các yếu tố chính của nhiều công trình khác nhau lý giải về
FDI và đề xuất rằng có 3 điều kiện cần thiết để một doanh nghiệp có động cơ tiến hành
đầu tư trực tiếp: lợi thế về sở hữu, địa điểm và nội bộ hóa. Cách tiếp cận này được biết
đến dưới tên mô hình OLI. Lợi thế về sở hữu của một doanh nghiệp có thể là một sản
8


phẩm hoặc một quy trình sản xuất mà có ưu thế hơn hẳn các doanh nghiệp khác hoặc
các doanh nghiệp khác không thể tiếp cận. Các lợi thế về địa điểm bao gồm không chỉ
các yếu tố nguồn lực, mà còn có cả các yếu tố kinh tế và xã hội, như dung lượng và cơ
cấu thị trường, khả năng tăng trưởng của thị trường và trình độ phát triển, môi trường
văn hóa, pháp luật chính trị và thể chế. Tiếp đến là lợi thế về nội bộ hóa sản xuất, được
hiểu là việc một công ty thực hiện và kiểm soát toàn bộ quá trình sản xuất một sản
phẩm từ khâu nguyên liệu đầu vào cho đến việc bán sản phẩm. Từ nền tảng của lý
thuyết Dunning, hàng loạt các nghiên cứu đã tiến hành phân tích các nhân tố ảnh
hưởng đến dòng vốn FDI đổ vào Việt Nam cả cấp quốc gia lẫn cấp tỉnh, vùng. Các
nghiên cứu hầu như tập trung vào tiềm năng thị trường, lao động, cơ sở hạ tầng, chính
sách chính phủ và tác động tích lũy.
2.1.4.1 Nhân tố thị trường
Tổng giá trị GDP và tốc độ tăng trưởng GDP cho thấy quy mô cũng như tiềm
năng tăng trưởng của một nền kinh tế trong tương lai. Một địa phương có tổng giá trị
GDP lớn, tốc độ tăng trưởng GDP cao và liên tục sẽ có cơ hội được nhà đầu tư nước

vốn từ trong nước chảy ngược ra ngoài, tìm đến những nơi trú ẩn mới an toàn và hấp
dẫn hơn.
b) Các chính sách
Chính sách tiền tệ, chính sách lãi suất và tỷ giá tác động trực tiếp đến dòng chảy
của FDI với tư cách là những yếu tố quyết định giá trị đầu tư và mức lợi nhuận thu
được tại một thị trường xác định. Việc xem xét sự vận động của vốn nước ngoài ở các
nước trên thế giới cho thấy, dòng vốn đầu tư dài hạn, nhất là FDI đổ vào một nước
thường tỷ lệ thuận với sự gia tăng lòng tin của các chủ đầu tư, đồng thời lại tỷ lệ
nghịch với độ chênh lệch lãi suất trong - ngoài nước, trong - ngoài khu vực. Nếu độ
chênh lệch lãi suất đó càng cao, tư bản nước ngoài càng ưa đầu tư theo kiểu cho vay
ngắn hạn, ít chịu rủi ro và hưởng lãi ngay trên chỉ số chênh lệch lãi đó.
Chính sách thương nghiệp, có ý nghĩa đặc biệt đối với lĩnh vực đầu tư làm hàng
xuất khẩu. Mức thuế quan cũng ảnh hưởng đến giá thành xuất khẩu. Hạn mức (quota)

10


xuất nhập khẩu thấp và các hàng rào thương mại khác cũng có thể không kích thích tới
các nhà đầu tư.
Chính sách thuế và ưu đãi, thường được áp dụng để thu hút, tạo sự hấp dẫn đối
với các nhà đầu tư nước ngoài.
c) Luật Đầu tư
Hệ thống pháp luật đầu tư của nước sở tại phải đảm bảo sự an toàn về vốn và
cuộc sống cá nhân cho nhà đầu tư khi hoạt động của họ không làm phương hại đến an
ninh quốc gia, bảo đảm pháp lý đối với tài sản tư nhân và môi trường cạnh tranh lành
mạnh, đảm bảo việc di chuyển lợi nhuận về nước cho các nhà đầu tư được dễ dàng,
thuận lợi nhất cho hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài. Nội dung của hệ thống pháp
luật càng đồng bộ, chặt chẽ, tiên tiến, nhưng cởi mở, phù hợp với luật pháp và thông lệ
quốc tế thì khả năng hấp dẫn của FDI càng cao.
d) Sự phát triển của nền hành chính quốc gia

Sử dụng phương pháp so sánh, đối chiếu qua từng năm để nhận thấy xu hướng
của dòng vốn FDI.
- Phương pháp so sánh tuyệt đối: là hiệu số giữa chỉ tiêu kỳ phân tích và chỉ tiêu
kỳ gốc.
∆y = y1 – y0

(2.1)

Trong đó:
y0: Là chỉ tiêu năm trước
y1: Là chỉ tiêu năm sau
∆y: Là chênh lệch tăng, giảm của các chỉ tiêu kinh tế
- Phương pháp so sánh tương đối: là tỉ lệ phần trăm của chỉ tiêu cần phân tích so
với chỉ tiêu gốc thể hiện mức độ hoàn thành kế hoạch đã được đặt ra từ trước hoặc tỉ lệ
của số chênh lệch tuyệt đối với chỉ tiêu kinh tế kỳ gốc để nói lên tốc độ tăng trưởng.

12


ti 

yi
* 100%
yi 1

(2.2)

Trong đó:
yi: Là mức độ cần nghiên cứu
yi-1: Là mức độ kỳ gốc

Trích đoạn Kiểm định đa cộng tuyến KẾT QUẢ VÀ GIẢI THÍCH MÔ HÌNH Giải thích mô hình Giải pháp phát triển nguồn nhân lực Giải pháp về cải cách thủ tục hành chính

---