TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC
======
ĐỖ THỊ NGUYỆT
SỬA LỖI VỀ DẤU CÂU
TRONG CÁC BÀI TẬP LÀM VĂN VIẾT
CHO HỌC SINH LỚP 5
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Phƣơng pháp dạy học Tiếng Việt
HÀ NỘI - 2015
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC
======
ĐỖ THỊ NGUYỆT
SỬA LỖI VỀ DẤU CÂU
TRONG CÁC BÀI TẬP LÀM VĂN VIẾT
CHO HỌC SINH LỚP 5
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Phƣơng pháp dạy học Tiếng Việt
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học
TS. NGUYỄN THU HƢƠNG
Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2
LI CAM OAN
Khúa lun c hon thnh di s hng dn trc tip ca TS
Nguyn Thu Hng.
Tụi xin cam oan rng:
- Khúa lun ny l kt qu nghiờn cu, tỡm tũi ca riờng tụi
- Nhng t liu c trớch dn trong khúa lun l trung thc
- Kt qu nghiờn cu ny khụng th trựng vi bt kỡ cụng trỡnh nghiờn
cu ca tỏc gi no ó c cụng b trc ú
Nu sai, tụi xin hon ton chu trỏch nhim.
H Ni, thỏng 5 nm 2015
Sinh viờn
Th Nguyt
Đỗ Thị Nguyệt
K37C - Giáo dục Tiểu học
Khóa luận tốt nghiệp
Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2
DANH MC CC Kí HIU VIT TT
NXB
1.1. Khỏi nim du cõu .................................................................................. 7
1.2. Phõn loi du cõu ting Vit .................................................................. 7
1.3. C s, chc nng ca du cõu ting Vit ............................................... 8
1.4. Vic dy du cõu ting Vit trng Tiu hc ................................... 14
1.4.1. Phõn b thi lng ....................................................................... 14
1.4.2. Ni dung dy.................................................................................14
1.4.3. Hỡnh thc lm bi tp rốn luyn ................................................... 16
1.4.4. Nhn xột chung .............................................................................. 16
1.5. S lc kin thc v du cõu ............................................................... 17
1.5.1. Nhng du cõu ting Vit c tỡm hiu Tiu hc .................... 17
1.5.2. Bng túm tt cỏch dựng cỏc du cõu............................................18
1.5.3. Cỏch t du ỳng khong cỏch gia cỏc ch trong cõu ............ 24
Chng 2. THC TRNG CC LI V DU CU CA HC SINH TIU
HC TRONG CC BI TP LM VN VIT LP 5 .............................. 25
Đỗ Thị Nguyệt
K37C - Giáo dục Tiểu học
Khóa luận tốt nghiệp
Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2
2.1. Kho sỏt thc trng li v du cõu ca hc sinh tiu hc qua cỏc bi
Tp lm vn vit lp 5................................................................................. 25
2.1.1. a im tin hnh iu tra .......................................................... 25
2.1.2. Phng phỏp tin hnh iu tra ................................................... 25
2.1.3. Cỏch thc iu tra ......................................................................... 25
2.1.4. Kt qu iu tra ............................................................................. 25
em bt u lm quen vi cỏc k nng nghe, núi, c, vit. c bit, vi k
nng vit giỳp cỏc em phỏt trin t duy, cm nhn cỏi hay, cỏi p trong mi
bi hc, hiu c ngha ca ting, t, cõu m mỡnh va vit, cỏc em cú th
nm c kho tng tri thc ca loi ngi.
rốn k nng vit cho hc sinh, ngi giỏo viờn phi dy tt cỏc phõn
mụn nh Chớnh t, Luyn t v cõu, Tp c v Tp lm vn, trong ú Tp
lm vn l mt phõn mụn rt quan trng. Nú thc hin mc tiờu cui cựng v
quan trng nht ca dy hc ting m l dy hc sinh s dng ting Vit
giao tip, t duy v hc tp. Ngoi ra vic dy hc Tp lm vn cũn cú tỏc
dng rt ln trong vic hỡnh thnh v phỏt trin úc quan sỏt, trớ tng tng,
nng lc t duy, kh nng nhn xột, ỏnh giỏ, bc l cm xỳc ca hc sinh.
Hn na, Tp lm vn cũn gúp phn nuụi dng v phỏt trin mi quan tõm
ca cỏc em vi s vt, hin tng xung quanh mỡnh. Khụng nhng th nú cũn
khi gi cỏc em lũng yờu cỏi p v kh nng phỏt trin ngụn ng.
Trong thc t dy hc, cú rt nhiu bi vn hay ca hc sinh th hin
kh nng tỏi hin i sng, t duy linh hot, sỏng to v trớ tng tng
phong phỳ ca cỏc em. Tuy nhiờn nhng li m cỏc em mc phi khi lm mt
bi tp lm vn cng khụng ớt, trong ú cỏc li m hc sinh thng gp nhiu
nht chớnh l li v du cõu. iu ny nh hng rt ln n kh nng din
t trong sỏng, chớnh xỏc t tng tỡnh cm.Tụi nhn thy rng, dy v hc
phõn mụn Tp lm vn ca hc sinh l cụng vic cn thit, nú giỳp cho giỏo
Đỗ Thị Nguyệt
1
K37C - Giáo dục Tiểu học
Khóa luận tốt nghiệp
Đỗ Thị Nguyệt
2
K37C - Giáo dục Tiểu học
Khóa luận tốt nghiệp
Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2
nhỡn rng hn v c th hn. Trong 14 trang vit, ụng dnh 5 trang gii
thiu chung v lch s du cõu ca nhõn loi, tỏc dng du cõu v cn c
chung ca vic dựng du cõu. Hn na, trong phn ph lc cun sỏch,
Nguyn Kim Thn ó gii thiu mt s trng hp dựng du cõu ting Vit
mt cỏch rừ rng. Ngoi ra, chỳng tụi cũn phi im qua cun i ti s
thng nht mt s quy tc dựng du cõu (o Thn), Núi v vit ỳng ting
Vit (Nguyn Kim Thn, H Lờ, Lờ Xuõn Thi, Hng Dõn),
Sau ú cũn cú nhiu ti liu nghiờn cu v ng phỏp ting Vit u cú
bn n du cõu, cú th k n cun Ng phỏp ting Vit (y ban khoa hc
xó hi Vit Nam), 99 bin phỏp tu t ting Vit (inh Trng Lc), Du
cõu ting Vit nhỡn t gúc vn bn (Nguyn Th La), Bn v nhng c s
ca vic dựng du cõu trong ting Vit (Lý Ton Thng), Phng phỏp dy
hc du cõu ting Vit trng ph thụng (Nguyn Xuõn Khoa), Ting Vit
thc hnh (Lờ A, inh Thanh Hu), Ting Vit thc hnh (Nguyn Minh
Thuyt, Nguyn Vn Hip), Dy hc ng phỏp tiu hc (Lờ Phng Nga),
1000 bi tp luyn cỏch dựng du cõu ting Vit dnh cho hc sinh tiu hc
(Nguyn Quang Ninh, Nguyn Th Ban), Mt s bi tp luyn k nng s
dng du chm, du phy trong cỏc bi vn cho hc sinh lp 5 (Nguyn Th
Nhỡn chung, cỏc ti liu nghiờn cu núi trờn ó cp n cỏc vn :
chc nng, cụng dng ca du cõu, c s s dng du cõu, cỏc li v du cõu,
ni dung v phng phỏp dy hc du cõu trong nh trng.
V chc nng ca du cõu, mc dự cú nhiu quan im cha hon ton
thng nht nhng nhỡn chung, cỏc ti liu nghiờn cu u ó nhm gúp phn
lm n nh hn nhng quy tc s dng du cõu, hng n s thng nht v
chun húa cỏc chc nng ca du cõu ting Vit. i vi ti khúa lun,
vic tỡm hiu cỏc ti liu nghiờn cu v chc nng ca du cõu ting Vit giỳp
chỳng tụi cú nhng cn c khoa hc ỏnh giỏ tớnh chớnh xỏc, tin cy ca
ni dung dy hc du cõu a vo nh trng v ỏnh giỏ kt qu hc tp du
cõu ca hc sinh.
Bờn cnh vic nghiờn cu v chc nng, cụng dng ca du cõu, mt s
ti liu cũn bn v c s ca du cõu hay c s cụng dng ca du cõu,
nú c hiu l vic t du cõu, s din t cỏc quy tc du cõu da trờn cỏi
gỡ v cn c vo õu s dng du cõu cho chun, cho hay. Cỏc ti liu
nghiờn cu c s ca vic dựng du cõu l nhng gi ý i vi vic xỏc nh
con ng, cỏch thc thun tin nht hng dn hc sinh nhn bit cỏc
chc nng, cụng dng ca du cõu, cỏch tip nhn v cỏch dựng du cõu khi
Đỗ Thị Nguyệt
4
K37C - Giáo dục Tiểu học
Khóa luận tốt nghiệp
Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2
5
K37C - Giáo dục Tiểu học
Khóa luận tốt nghiệp
Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2
4.2. Phm vi nghiờn cu
Tụi ó tin hnh iu tra, kho sỏt thc trng k nng s dng du cõu
trong cỏc bi tp lm vn vit ca hc sinh lp 5 Trng tiu hc Th trn A ụng Anh - H Ni v Trng tiu hc Ngụ Quyn - Vnh Yờn - Vnh Phỳc.
5. Nhim v nghiờn cu
- Nhng vn lớ lun v du cõu trong cỏc bi tp lm vn vit cho hc
sinh lp 5.
- Thc trng li s dng du cõu trong cỏc bi tp lm vn vit ca hc
sinh lp 5 ca hai Trng Tiu hc Th Trn A v Trng tiu hc Ngụ
Quyn.
- Nguyờn nhõn v bin phỏp khc phc li v du cõu cho hc sinh lp 5
trong cỏc bi tp lm vn vit.
6. Phng phỏp nghiờn cu
Trong quỏ trỡnh nghiờn cu ti, khúa lun ó s dng cỏc phng phỏp
nghiờn cu ch yu sau õy:
Phng phỏp iu tra, kho sỏt
Phng phỏp thng kờ
Phng phỏp nghiờn cu ti liu
Phng phỏp phõn tớch ngụn ng
Phng phỏp tng hp
7. Cu trỳc khúa lun
mt cõu vn. Chỳng c dựng ch ranh gii gia cỏc cõu, cỏc thnh phn
trong cõu, gia cỏc thnh t trong cm t, trong cỏc liờn hp cm t.
[18, tr 104]
V trong khúa lun ny, chỳng tụi chn v theo khỏi nim v du cõu
ca Nguyn Nh í, 1973, T in gii thớch thut ng Ngụn ng hc, NXB
i hc Quc gia.
1.2. Phõn loi du cõu ting Vit
Da vo v trớ v chc nng ca cỏc du cõu trong vn bn vit, ngi
ta chia mi du cõu ting Vit thnh hai nhúm chớnh sau:
- Nhúm cỏc du t cui cõu (cũn gi l cỏc du chm cõu). Nhúm ny
gm bn du: chm, hi chm, chm than, chm lng.
Cỏc du ny thng ng v trớ cui cõu tng thut, cõu hi, cõu
cm thỏn v cõu cu khin. Riờng du chm lng cũn cú th ng v trớ u
hoc cui trong cõu.
Đỗ Thị Nguyệt
7
K37C - Giáo dục Tiểu học
Khóa luận tốt nghiệp
Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2
- Nhúm cỏc du t trong cõu. Nhúm ny gm cỏc du sau: phy, chm
phy, gch ngang, hai chm, ngoc n, ngoc kộp (ỏnh du ranh gii gia
cỏc thnh phn ngoi nũng ct vi nhau v vi b phn nũng ct ca cõu;
ỏnh du ranh gii gia cỏc thnh phn ng chc vi nhau; cỏc v ca cõu
Khóa luận tốt nghiệp
Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2
cụng dng ca du cõu tr nờn nghốo nn. iu ny ó kỡm hóm s hon thin
v phng phỏp ging dy du cõu.
Do ú, cỏc quan im ny mang tớnh cht phin din, khụng bao quỏt
c y cỏc chc nng, cụng dng v c s ca du cõu. c bit l vn
v mi quan h qua li gia du cõu v ng iu ó gõy ra s ri rm, s
sai lm, s mõu thun trong nhng phỏt trin ca cỏc nh nghiờn cu v cụng
dng v c s ca du cõu. S khụng rừ rng v mõu thun trong nhng phỏt
biu ny mt mc nht nh cũn do s ln ln khỏi nim cụng dng v
c s ca du cõu.
Trong nhng nm gn õy, vn rc ri v phc tp ny trong ngụn
ng hc Xụ Vit ó ớt nhiu c soi sỏng. Giỏo s X.U.Abakumov cho rng
cụng dng c bn ca du cõu l ch ch ra s phõn chia li núi thnh cỏc
b phn cú ý ngha biu t t tng trong ch vit. Ngoi cụng dng c
bn ny, ụng cũn ch ra vai trũ ph ca du cõu l ụi khi cũn cú th ch ra
mt sc thỏi ý ngha no ú ca mt b phn ca li núi cú mt du no t
sau, cú th ch ra mi quan h qua li gia cỏc b phn ca cõu cú du cõu t
gia.
Do cụng dng c bn ca du cõu l ch ra s phõn chia li núi thnh
cỏc b phn cú ý ngha biu t t tng trong ch vit, cho nờn s vng
mt ca du cõu trong mt bi vn khụng nhng gõy khú khn rt ln cho s
hiu ngha ca bi vn m cũn cú th dn n s hiu lm hoc hiu bi vn
theo nhiu ngha.
Nh vy, cựng vi cỏc yu t khỏc ca ngụn ng (t, cu trỳc cỳ phỏp),
du cõu dựng biu th t tng v tỡnh cm trong li núi bng ch vit.
Nhng bi vỡ ngi vit bao gi cng da vo li núi bờn ngoi hoc bờn
v ý ngha. Thớ d, núi du phy dựng ngn cỏch on cõu ph vi on
cõu chớnh thỡ thun tin hn l tỡm cụng thc v s ngn cỏch cỏc t tng
bng dy phy, trong ú t tng ny ph thuc vo t tng kia. Tuy chỳng
ta núi mt ý ngha khụng tn ti c lp (ni dung khụng th tn ti nu
khụng cú hỡnh thc) nu khụng cú mt hỡnh thc biu t nú, nhng chỳng ta
phi chỳ ý rng ý ngha ca cõu núi m cỏc phng thc biu t nú, ph
thuc vo nú, l im xut phỏt, l ch yu.
Ng iu l phng thc cỳ phỏp quan trng biu t t tng, l
nhõn t bt buc phi cú ca cõu, nờn d nhiờn cng l c s ca du cõu.
Nhng khụng nờn tỏch nú khi cỳ phỏp v quan h ý ngha trong li núi,
khụng c thi phng vai trũ ca nú, khụng c quy cho nú l cỏi c s
duy nht ca du cõu.
Đỗ Thị Nguyệt
10
K37C - Giáo dục Tiểu học
Khóa luận tốt nghiệp
Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2
Trờn c s xỏc nh ỳng n v cụng dng v c s ca du cõu, cú
th xỏc nh chc nng ca du cõu, tỡm hiu mc ớch dựng du cõu trong
tng trng hp riờng bit.
V chc nng, cú th chia cỏc du thnh hai nhúm: nhúm du dựng
phõn cỏch v nhúm du dựng tỏch bit.
Nhúm du th nht dựng phõn cỏch cõu ny vi cõu khỏc, phõn cỏch
Khóa luận tốt nghiệp
Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2
2- Cựng mt du cú th m nhim nhng chc nng khỏc nhau.
Thớ d: Du phy cú th dựng phõn cỏch v tỏch bit. Du phy
phõn cỏch cỏc nh ng ng lp v tỏch bit thnh phn trng ng ca cõu.
3- Cựng mt du - trong cựng mt cu to cú th ng thi mang mt
s chc nng.
Thớ d: Du hi l du kt thỳc cõu v ch ra cõu hi. Du hai chm
trong cõu phc khụng cú liờn t ch ra:
- Quan h nhõn - qu gia cỏc b phn ca cõu phc
- S vng mt ca liờn t, bi vỡ nu cú liờn t thỡ dựng du khỏc.
4- Cựng mt chc nng cú th dựng nhiu du khỏc nhau.
Thớ d: Du phy, du chm phy cựng thc hin chc nng phõn cỏch.
Du phy, du gch ngang, du ngoc n u thc hin chc nng tỏch bit.
Trong trng hp ny, phi cú s tinh t v s phõn tớch phc tp khi
chn dựng mt du: chc nng thỡ l mt, nhng mc phõn cỏch hoc tỏch
bit thỡ li khỏc nhau.
Khi chn du, khú nht l chn nhng du gn nhau, c bit l
du gch ngang v du ngoc n.
Cú th cung cp cho hc sinh nhng hiu bit v chc nng ca du
bng nhiu cỏch:
1. Khỏi quỏt húa nhng kin thc v chc nng ca du cung cp
khỏi nim bc u v bn cht ca du v cụng dng ca chỳng.
Chc nng ca du cú th lm sỏng t khi phõn tớch chớnh s kin ng
phỏp (thnh phn chờm khụng liờn h vi cõu hoc thnh phn ca cõu bng
mt dng thc no ca mi liờn h ph thuc, nú c phỏt õm mt cỏch c
bit: h ging v nhp iu nhanh hn mt chỳt. Trờn ch vit, nú c tỏch
bit bng du: tỏch bit). ngn nga s nhm ln cỏc s kin ng phỏp, cú
cn chỳ ý c bit ti s phõn bit du v mt chc nng. S tng ng phc
tp gia du v chc nng ca nú ũi hi s khỏi quỏt húa v h thng húa
thng xuyờn bi ging.
Hc sinh phi hiu quan nim c bn ca nguyờn tc logic - ng phỏp
ca du cõu l cỏc b phn v thnh phn ca cõu gn bú cht ch vi nhau
thỡ khụng dựng du ngn cỏch. Hc sinh phi hiu cỏi gỡ c phõn cỏch,
cỏi gỡ c tỏch bit, ti sao phi tỏch bit v tỏch bit bng du gỡ, khi no
du hoc s vng mt ca nú ch ra tớnh cht c bit ca mi liờn h, nhng
du no cú th c dựng trong cựng mt chc nng
Đỗ Thị Nguyệt
13
K37C - Giáo dục Tiểu học
Khóa luận tốt nghiệp
Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2
S hiu bit chc nng ca du cú th giỳp hc sinh nõng cao trỡnh
hiu bit v du cõu, ỏp dng chỳng mt cỏch mm do biu t chớnh xỏc
t tng ca mỡnh.
1.4. Vic dy du cõu ting Vit trng Tiu hc
Du cõu l mt ni dung trng tõm ca b mụn Ting Vit trong trng
ph thong. Ni dung ny gn lin vi cỏc kin thc ng phỏp c bn v cõu
v c dy k ngay t bc Tiu hc. bc Trung hc c s, cỏc ni dung
ny li c nhc li mt ln na hc sinh nm vng hn v vn dng
trong thc t lm bi tp lm vn.
- Lp 5 t tit 22 n tit 23 hc cỏc du cõu mi:
+ Du chm phy (;) v du hai chm (:) : 1 tit
+ Du ngoc n ( ): 1 tit
T tit 24 n tit 25, ụn li tt c 9 du cõu ó hc: du chm, du
chm hi, du chm cm, du phy, du gch ngang, du hai chm, du chm
phy, du ngoc kộp v du ngoc n.
1.4.2. Ni dung dy
Mi du cõu c cu trỳc gm 3 phn;
- Trc tiờn a ra thớ d v loi du cõu ú;
- Sau ú nờu cụng dng (hay chc nng) v cỏch c khi gp loi du
cõu ú.
- Cui cựng cú phn ghi nh ( trong khung) cho hc sinh d nh.
Qua tỡm hiu ni dung dy hc du cõu trong b sỏch giỏo khoa Ting
Vit, chỳng tụi nhn thy du cõu c dy qua hai giai on. Giai on u
(cỏc lp 1, 2, 3), du cõu c dy hc thụng qua cỏc bi tp thc hnh. Giai
on sau (cỏc lp 4, 5), du cõu cú bi hc riờng vi yờu cu cao hn, hc
sinh phi bit khỏi quỏt húa v chc nng, cụng dng ca cỏc du cõu t cỏc
vớ d v bi tp c th.
Trong giai on u, du cõu c dy hc ch yu da vo trc cm
ngụn ng ting m . Cỏc bi tp dự khụng nờu ra cụng dng, chc nng ca
du cõu, dự khụng yờu cu hc sinh phi phõn bit cỏc thnh phn ng phỏp
ca cõu nhng cỏc em ó cú th bit t du cõu ỳng ch. Vớ d, i vi du
phy, sỏch lp 2, 3 ó yờu cu cỏc em in du phy vo cõu vn, on vn ó
lc b du phy tỏch trng ng, tỏch cỏc v cõu ghộp, tỏch hụ ng, tỏch cỏc
thnh phn cựng loi, tỏch b phn chuyn tip
Giai on sau, du cõu cú bi hc riờng phõn mụn Luyn t v cõu.
Lỳc ny, cỏc chc nng, cụng dng ca du cõu mi c phỏt biu thnh li.
Vớ d, du phy c nờu vi ba chc nng nh sau:
Đỗ Thị Nguyệt
Sỏch Ting Vit cng cú nhng bi tp vui, hp dnto khụng khớ
hc tp hng thỳ, ng thi cng giỳp hc sinh nhn rừ vai trũ quan trng ca
du cõu i vi vic to lp v tip nhn vn bn.
1.4.4. Nhn xột chung
V mt s lng, bc Tiu hc cp n mi loi du cõu. Tuy
nhiờn, du chm xung hng (.) cng ch l mt hỡnh thỏi ca du chm. Do
vy, thc cht hc sinh c hc kin thc ca chớn loi du cõu. Riờng du
Đỗ Thị Nguyệt
16
K37C - Giáo dục Tiểu học
Khóa luận tốt nghiệp
Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2
chm lng () bc Tiu hc cha c dy (du chm lng c dy trong
chng trỡnh lp 7 Trung hc c s - bi 29). Vic dy tt c cỏc du cõu cho
hc sinh ngay t bc tiu hc giỳp cỏc em cú iu kin vn dng linh hot
trong quỏ trỡnh vit vn. Chớnh iu ny ó hn ch trng hp vit cõu sai v
hiu sai ngha ca cõu i vi hc sinh. Khụng nhng th, vic dy tt c cỏc
du cõu cho hc sinh ngay t bc tiu hc cũn giỳp cỏc em bit s dng du
cõu vi mc ớch tu t ngay trong cỏc bi tp lm vn ca mỡnh.
V mt thi lng, du cõu c dy v luyn tp nhiu v k tiu
hc (21 tit). tiu hc cũn cú ba tit ụn li ton b du cõu ó hc (tit 26,
27 v 33). Chớnh vỡ th, hc sinh cú iu kin luyn tp v thc hnh nhiu
hn. V do ú, cụng dng (chc nng) ca tng loi du c hc sinh vn
Du
Du
Du
chm
chm
cm (chm
phy
chm
hai
ngoc
ngoc
gch
chm
hi
than)
,
,
,
Đỗ Thị Nguyệt
17
,
,
,
K37C - Giáo dục Tiểu học
Khóa luận tốt nghiệp
Tr-ờng ĐHSP Hà Nội 2
1.5.2. Bng túm tt cỏch dựng cỏc du cõu
Cỏch gi tờn
1. Du chm
Cỏch ghi
.
3. t cui cõu k nhng li c dựng vi
Đỗ Thị Nguyệt
18
K37C - Giáo dục Tiểu học
Copyright: Tài liệu đại học ©