Bài dự thi: Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn

BÀI DỰ THI
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI
QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC

Năm học: 2014 - 2015
“Nguồn nước quê em”

1


Bài dự thi: Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn

I. TÊN TÌNH HUỐNG
“NGUỒN NƯỚC QUÊ EM ”
II. MỤC TIÊU
Tìm hiểu thực trạng, nguyên nhân cơ bản và hậu quả của việc sử dụng nước ô
nhiễm đồng thời đưa ra một số giải pháp nhằm khắc phục tình trạng ô nhiễm nguồn
nước hiện nay ở Kim Bảng. Từ đó giáo dục ý thức bảo vệ môi trường nói chung và
bảo vệ nguồn nước nói riêng.
III. TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC GIẢI
QUYẾT TÌNH HUỐNG
Để giải quyết tình huống trên chúng em đi nghiên cứu những nội sau:
1. Thực trạng nguồn nước ở Kim Bảng hiện nay.
2. Nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước.
3. Hậu quả của ô nhiễm nguồn nước.
4. Các giải pháp hạn chế, khắc phục ô nhiễm nguồn nước.
IV. GIẢI PHÁP GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
Vận dụng kiến thức của các môn:

cuối cùng tập trung chảy vào sông Nhuệ, sông Đáy. Chính vì vậy, có nhiều thời điểm
trong năm, sông Nhuệ, sông Đáy - đoạn chảy qua địa bàn của huyện như một dòng
sông chết. Khi chảy về đến địa phận Kim Bảng, mặc dù đã trải qua quá trình pha
loãng và lắng cặn, nhưng nồng độ các chất ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng vẫn ở mức
rất cao. Bằng chứng là nồng độ NH 4+ tại hạ lưu cống Nhật Tựu nhiều thời điểm vượt
quá 12 mg/l-N, vượt tiêu chuẩn cho phép loại B tới 12 lần.
Tất cả các chỉ số ô nhiễm tại trạm cống Nhật Tựu đã cho thấy nguyên nhân ô
nhiễm chính cho dòng sông Nhuệ là từ bên ngoài. Tuy vậy, nguyên nhân gây ô nhiễm
từ bên trong địa bàn của huyện cũng rất lớn.
b. Nguyên nhân bên trong
* Nguồn thải từ các khu công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp
Huyện Kim Bảng hiện nay có 3 cụm công nghiệp: Cụm công nghiệp - tiểu thủ
công nghiệp Biên Hòa, nằm dọc quốc lộ 21B có diện tích 8 ha, hiện đã có 8 doanh
“Nguồn nước quê em”

3


Bài dự thi: Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn

nghiệp tham gia; Cụm công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp Thi Sơn, đã có 14 doanh
nghiệp; hiện có 12 doanh nghiệp và Cụm công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp Nhật
Tựu, có diện tích 10ha.
Các ngành công nghiệp chủ yếu của Kim Bảng gồm: ngành sản xuất xi măng
có 3 cơ sở với tổng công suất thiết kế là 1613 nghìn tấn/năm gồm: nhà máy xi măng
Bút Sơn, công ti xi măng X77, xí nghiệp xi măng Nội Thương, một cơ sở khai thác
và chế biến đá xây: công ti sản xuất vật liệu xây dựng Kim Bảng; 2 cơ sở sản xuất
gạch ngói gồm: nhà máy gạch Khả Phong, nhà máy gạch Tuylen. Hàng năm, ngoài
việc tham gia đóng góp vào sự phát triển kinh tế chung của huyện thì các nhà máy,
các khu công nghiệp-tiểu thủ công nghiệp cũng đã thải vào môi trường một lượng lớn

59,6

89

TCVN 5945-2005 (loại B)

10

-

50

80

Thông số
Ngày lấy mẫu

Kết quả phân tích mẫu nước tại mương tiếp nhận nước thải từ các khu công
nghiệp - tiểu thủ công nghiệp cho thấy: hàm lượng các chất hữu cơ ở nhiều thời điểm
vượt quá tiêu chuẩn loại B (TCVN 5945 - 2005), hàm lượng các chất dinh dưỡng
cũng vượt tiêu chuẩn loại B. Như vậy, nguồn nước thải tại các khu công nghiệp - tiểu
thủ công nghiệp không đảm bảo tiêu chuẩn cho phép, lại xả trực tiếp vào mương dẫn
ra sông Nhuệ, sông Đáy và làm ô nhiễm nguồn nước sông.
* Nguồn thải từ các làng nghề
“Nguồn nước quê em”

4


Bài dự thi: Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn

xấu tới sức khoẻ của con người. Chất thải sinh hoạt là một tổ hợp phức tạp các thành
phần vật chất, thường tồn tại dưới dạng không hoà tan, keo. Thành phần và độ nhiễm
“Nguồn nước quê em”

5


Bài dự thi: Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn

bẩn phụ thuộc nhiều vào loại chất thải. Chất thải sinh hoạt được tạo ra ở các khu dân
cư công cộng do hoạt động sinh lí của con người, gia súc và tồn tại dưới dạng chất
thải rắn và nước thải. Nước thải từ khu chăn nuôi thường chứa nhiều vi khuẩn gây
bệnh, nước thải từ khu dân cư lại chứa nhiều chất tẩy rửa. Đây là nguyên nhân chính
gây ô nhiễm chất hữu cơ, chất dinh dưỡng và vi sinh vật gây bệnh.

Nước thải từ khu dân cư
Dân số ngày càng tăng là nguyên nhân dẫn đến lượng chất thải sinh hoạt gia
tăng. Dân số Kim Bảng trong giai đoạn hiện nay là 127.567 người và gia tăng hàng
năm 1,1%. Mỗi ngày, mỗi người dân sử dụng trung bình 100 lít nước, thì toàn bộ dân
số của huyện thải ra môi trường 12.756 m 3/ngày. Lượng rác thải sinh hoạt bình quân
mỗi người từ 0,3 - 0,5 kg rác/ngày, tổng số rác thải của cả huyện là 63,78 tấn/ngày.
Hiện nay, ở nhiều vùng nông thôn, chưa có hoạt động thu gom rác thải, và đương
nhiên rác thải vẫn được xả tự do vào nguồn nước ao, hồ, sông. Đây là nguyên nhân
trực tiếp dẫn đến tình trạng ô nhiễm nước mặt đang gia tăng.
Bên cạnh đó thì nước thải từ các khu chăn nuôi cũng đã làm môi trường nước
của huyện bị ô nhiễm trầm trọng.
Nồng độ các chất hữu cơ và dinh dưỡng trong nước thải chăn nuôi của xã Hoàng
Tây
Thông số
Ngày lấy mẫu

TCVN 5945 - 2005 (loại B)

10

-

50

80

Nguồn nước thải từ khu chăn nuôi tại xã Hoàng Tây đổ trực tiếp ra dòng nước
sông Nhuệ. Nước thải có màu xám đen, mùi hôi thối rất khó chịu, gây ô nhiễm môi
trường nghiêm trọng.
“Nguồn nước quê em”

6


Bài dự thi: Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn

Theo kết quả phân tích, nhìn chung nồng độ NH4+ tại các điểm cống xả từ các
cơ sở sản xuất đều không đạt tiêu chuẩn. Hầu hết các mẫu nước đều vượt tiêu chuẩn
loại B về sự ô nhiễm, đặc biệt là nồng độ NH 4+ tại thôn Thọ Lão lên tới 185 mg/l,
vượt hơn 18 lần tiêu chuẩn cho phép loại B (TCVN 5945 - 2005).
* Nguồn thải từ sản xuất nông nghiệp
Trong quá trình sản xuất nông nghiệp, người dân địa phương đã sử dụng một
lượng lớn thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học tại các vùng nông nghiệp thâm
canh. Một lượng đáng kể thuốc và phân hóa học không được cây trồng tiếp nhận,
chúng sẽ lan truyền và tích lũy trong đất, nước và các sản phẩm nông nghiệp dưới
dạng dư lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.

lượng nước ngầm biểu hiện bởi giảm công suất khai thác, hạ thấp mực nước ngầm,
lún đất.

Các nguồn gây ô nhiễm nước ngầm
3. HẬU QUẢ CỦA Ô NHIỄM NƯỚC
Hậu quả chung của tình trạng ô nhiễm nước là tỉ lệ người mắc các bệnh cấp và
mạn tính liên quan đến ô nhiễm nước như viêm màng kết, tiêu chảy, ung thư… ngày
càng tăng. Người dân sinh sống quanh khu vực ô nhiễm ngày càng mắc nhiều loại
bệnh tình do dùng nước bẩn trong mọi sinh hoạt. Ngoài ra ô nhiễm nguồn nước còn
gây tổn thất lớn cho các ngành sản xuất kinh doanh, các hộ nuôi trồng thủy sản.
Các nghiên cứu khoa học cũng cho thấy, khi sử dụng nước nhiễm asen để ăn
uống, con người có thể mắc bệnh ung thư trong đó thường gặp là ung thư da. Ngoài
ra, asen còn gây nhiễm độc hệ thống tuần hoàn khi uống phải nguồn nước có hàm
lượng asen 0,1mg/l. Vì vậy, cần phải xử lý nước nhiễm asen trước khi dùng cho sinh
hoạt và ăn uống.

“Nguồn nước quê em”

8


Bài dự thi: Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn

Một số bệnh do ô nhiễm nước
Người nhiễm chì lâu ngày có thể mắc bệnh thận, thần kinh, nhiễm Amoni,
Nitrat, Nitrit gây mắc bệnh xanh da, thiếu máu, có thể gây ung thư. Metyl tert-butyl
ete (MTBE) là chất phụ gia phổ biến trong khai thác dầu lửa có khả năng gây ung thư
rất cao. Nhiễm Natri (Na) gây bệnh cao huyết áp, bệnh tim mạch, lưu huỳnh gây bệnh
về đường tiêu hoá, Kali, Cadimi gây bệnh thoái hoá cột sống, đau lưng. Hợp chất hữu
cơ, thuốc trừ sâu, thuốc diệt côn trùng, diệt cỏ, thuốc kích thích tăng trưởng, thuốc

áp dụng công nghệ: xử lý nước thải theo công nghệ phản ứng kỵ khí dạng vách ngăn
(ABR):
Chắn rác

Nguồn tiếp nhận hoặc
khu vực tưới ruộng

Xử lý nước thải theo công nghệ phản ứng kỵ khí dạng vách ngăn có thể cải tiến
và áp dụng trong mỗi gia đình với chi phí đầu tư không quá lớn nhưng đem lại hiệu
quả cao đối với vấn đề bảo vệ môi trường.
- Tăng cường các biện pháp xử phạt hành chính đối với các doanh nghiệp và
người dân vi phạm. Xét cho cùng, nước sạch và không khí trong lành là những điều
thiết yếu để có được một cuộc sống khỏe mạnh.
VI. Ý NGHĨA CỦA VIỆC GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
Thông qua chương trình các môn học: Sinh, Địa, Hoá, GDCD,.. chúng em thấy
vấn đề môi trường luôn là vấn đề nóng bỏng của toàn xã hội, đặc biệt là trong giai
đoạn hiện nay. Cùng với sự phát triển của công nghiệp thì ô nhiễm môi trường nói
chung và nhiễm nguồn nước nói riêng là vấn đề bức xúc của toàn xã hội. Cái quan
trọng là ta phải nhận thức được nó và hạn chế nó bằng biện pháp tốt để cải thiện môi
trường.
Sau khi ngiên cứu về vấn đề môi trường nước ở Kim Bảng hiện nay chúng em
hiểu ra được nguyên nhân ô nhiễm nguồn nước, hậu quả, từ đó giúp chúng em có ý
thức hơn trong việc tiết kiệm nguồn nước, bảo vệ môi trường nước nói riêng và môi
trường sống nói chung.
Với tình huống trên, chúng em muốn gửi thông điệp tới mọi người: vấn đề ô
nhiễm môi trường nước hiện nay ngày càng nghiêm trọng không chỉ ở các khu công
nghiệp mà ngay trong các hộ gia đình, các khu dân cư,... Chúng ta hãy chung tay bảo
vệ nguồn nước như bảo vệ sự sống của chính mình!

“Nguồn nước quê em”