ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
HOÀNG KHẮC TIỆP
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI Ở
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ LÊ QUÝ ĐÔN, HUYỆN Ý YÊN,
NAM ĐỊNH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 05
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS TRẦN QUỐC THÀNH
HÀ NỘI – 2012
1
MỤC LỤC
Trang
Lời cảm ơn .................................................................................................. i
Danh mục viết tắt ....................................................................................... ii
Danh mục các bảng ................................................................................... iii
Danh mục các sơ đồ ................................................................................... iv
Mục lục ....................................................................................................... v
MỞ ĐẦU .................................................................................................... 1
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI Ở CÁC TRƢỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ.......................................................................................... 6
2.3. Thực trạng bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Lê Quý Đôn...... 35
2.3.1. Hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Lê Quý Đôn .......... 35
2.3.2. Kết quả bồi dưỡng học sinh giỏi của trường ..................................... 38
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi của trường
THCS Lê Quý Đôn...................................................................................... 44
2.4.1. Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi .................................... 44
2.4.2. Tổ chức thực hiện kế hoạch bồi dưỡng học sinh giỏi ....................... 44
2.4.3. Bồi dưỡng giáo viên tham gia giảng dạy đội tuyển học sinh giỏi............ 46
2.4.4. Thực trạng các điều kiện đảm bảo cho hoạt động bồi dưỡng HSG ......... 49
2.4.5. Sự phối hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội ............................. 51
2.4.6. Công tác kiểm tra, đánh giá, khen thưởng và kỷ luật. ...................... 51
2.5. Đánh giá chung về quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở
trường THCS Lê Quý Đôn ......................................................................... 53
2.5.1. Điểm mạnh ........................................................................................ 54
2.5.2. Điểm yếu ........................................................................................... 54
2.5.3. Thời cơ .............................................................................................. 56
2.5.4. Thách thức ......................................................................................... 56
2.5.5. Bài học kinh nghiệm ......................................................................... 57
Tiểu kết chương 2........................................................................................ 58
Chƣơng 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG
HỌC SINH GIỎI Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ LÊ QUÝ ĐÔN,
HUYỆN Ý YÊN, NAM ĐỊNH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY ..................... 59
3.1. Định hướng và nguyên tắc đề xuất biện pháp ...................................... 59
3.1.1. Định hướng phát triển của trường THCS Lê Quý Đôn .................... 59
3.1.2. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp ..................................................... 60
3.2. Các biện pháp quản lý hoạtđộng bồi dưỡng HSG ở trường THCS
lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định ........................................................ 62
3.2.1. Nâng cao nhận thức của cán bộ, giáo viên, học sinh và cha mẹ
các em về tầm quan trọng của hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ............ 62
CBQL
Cán bộ quản lý
CMHS
Cha mẹ học sinh
CSVC
Cơ sở vật chất
GD&ĐT
Giáo dục và Đào tạo:
GV
Giáo viên
HS
Học sinh
HSG
Học sinh giỏi
PPDH
Bảng 2.6. Công tác đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ đội ngũ GV............... 47
Bảng 2.7. Tỷ lệ HS thi đỗ các trường THPT công lập và xếp thứ hạng
trong tỉnh .................................................................................................................. 53
Bảng 3.1. Kết quả thống kê khảo sát về tính cần thiết và khả thi
của các biện pháp ........................................................................................ 82
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Trang
Sơ đồ 1.1. Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý .................................. 13
Sơ đồ 1.2. Quản lý nhà trường ................................................................... 15
Biểu đồ 2.1. Tỷ lệ HS của trường đạt giải so với tổng số HS đạt giải
của huyện trong năm học 2007-2008 và 2011-2012 ................................... 39
Biểu đồ 2.2. Tỷ lệ HS lớp 9 đạt giải cấp tỉnh so với tổng số HS dự
thi của nhà trường........................................................................................ 40
Biểu đồ 2.3. Số HS đạt giải cấp tỉnh ở các môn Địa lý, Tin học và
Vật lý ........................................................................................................... 41
Biểu đồ 2.4. Số lượng HS thi đỗ trường THPT chuyên Lê Hồng Phong .......... 43
Sơ đồ 3.1. Nội dung tổ chức bồi dưỡng GV ............................................... 74
Sơ đồ 3.2. Mối quan hệ giữa các biện pháp ............................................... 81
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục và đào tạo nước ta đã và đang từng bước phát triển vững
chắc, tạo nền tảng cho việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng
nhân tài. Trong đường lối và chính sách phát triển giáo dục và đào tạo, Đảng
ta đã coi “giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu” và khẳng định: muốn
tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa thắng lợi, phải phát triển mạnh giáo
dục và đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát
Như vậy, hoạt động bồi dưỡng HSG là phù hợp với mục tiêu phát triển
chung của ngành giáo dục nhằm đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng
cao của đất nước.
Thực hiện Nghị quyết của Tỉnh ủy Nam Định, Trường THCS Lê Quý
Đôn là trường THCS duy nhất của huyện Ý Yên được UBND tỉnh chọn để
thực hiện xây dựng cơ sở giáo dục đào tạo chất lượng cao. Trong nhiều năm
qua, hoạt động bồi dưỡng HSG luôn được nhà trường coi là nhiệm vụ trọng
tâm của mỗi năm học. Nhà trường đã đạt được nhiều thành tích trong các kỳ
thi HSG cấp huyện và cấp Tỉnh. Có được những thành tích đó là do sự đóng
góp không nhỏ của đội ngũ GV giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ, tâm huyết với
nghề, các thế hệ HS chăm ngoan, hiếu học, sáng tạo và công tác quản lý hoạt
động bồi dưỡng HSG có hiệu quả của nhà trường.
Tuy nhiên, những năm gần đây chất lượng HSG của nhà trường không
ổn định, công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG gặp nhiều khó khăn, trở
ngại và có nhiều bất cập. Chính vì thế, nó đã tác động tiêu cực đến niềm tin
của các cấp lãnh đạo, các bậc phụ huynh và cả đội ngũ GV và HS trong nhà
trường. Với cương vị là cán bộ quản lý, tôi nhận thấy tính cấp bách và cần
thiết phải nghiên cứu và đổi mới công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG
của nhà trường. Từ những lý do nêu trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài:
“Quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cơ sở
Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định trong bối cảnh hiện nay”
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi
dưỡng HSG ở trường THCS Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, Nam Định phù hợp với
bối cảnh hiện nay nhằm nâng cao chất lượng học sinh giỏi của trường.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Tiến hành xây dựng bộ phiếu hỏi dành cho đối tượng là CBQL, GV
nhằm thu thập những thông tin cần thiết phục vụ cho việc phân tích và đánh
giá thực trạng vấn đề nghiên cứu.
7.2.2. Phương pháp phỏng vấn
Tiến hành phỏng vấn sâu đối với một số lãnh đạo phòng GD&ĐT,
CBQL, GV của trường THCS Lê Quý Đôn để làm rõ hơn những kết quả thu
được qua phiếu hỏi, đồng thời bổ sung thêm những thông tin cần thiết phục
vụ cho việc nghiên cứu đề tài.
7.2.3. Phương pháp chuyên gia
Tiến hành xin ý kiến của các chuyên gia trong nghiên cứu cơ sở lý
luận, xây dựng bộ phiếu khảo sát thực trạng. Nhờ chuyên gia đánh giá thực
trạng học sinh giỏi và bồi dưỡng học sinh giỏi của trường. Đề nghị chuyên
gia gợi ý các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS
Lê Quý Đôn.
7.2.4. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Vận dụng những lý luận khoa học quản lý giáo dục để phân tích, đánh
giá thực trạng bồi dưỡng HSG và thực trạng quản lý bồi dưỡng HSG ở trường
THCS Lê Quý Đôn, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Từ đó khái quát hoá, hệ
thống hoá và rút ra những kết luận.
7.2.5. Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học
Sử dụng phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học để thống kê,
tổng hợp phân tích và xử lý số liệu thu được từ nhiều nguồn khác nhau giúp
cho việc nghiên cứu đạt kết quả cao.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ
lục nội dung, luận văn được trình bày trong 3 chương:
thần kỳ về kinh tế nổi tiếng thế giới. Hướng chiến lược giáo dục vào cuộc
cách mạng khoa học - kỹ thuật và sự phát triển kinh tế, đã tạo nên “Sự thần kỳ
Nhật Bản”.
Ở Trung Quốc, từ đời nhà Đường, những trẻ em có tài đặc biệt được
mời đến sân Rồng để học tập và được giáo dục bằng những hình thức đặc
biệt. Từ năm 1985, Trung Quốc thừa nhận phải có một chương trình giáo dục
đặc biệt dành cho hai loại đối tượng học sinh yếu kém và HSG, trong đó cho
phép các HSG có thể học vượt lớp.
Trong suốt thế kỉ 20, HSG đã trở thành một vấn đề của nước Mỹ với
hàng loạt các tổ chức và các trung tâm nghiên cứu, bồi dưỡng HSG ra đời.
Năm 2002 có 38 bang của Hoa Kỳ có đạo luật về giáo dục HSG (Gifted &
Talented Student Education Act) trong đó 28 bang có thể đáp ứng đầy đủ cho
việc giáo dục HSG. Nhà nước có chính sách phát hiện, tuyển chọn các loại
HSG, học sinh năng khiếu hàng năm. Về hình thức đào tạo, bồi dưỡng thì rất
phong phú, đa dạng … Tất cả đều theo nguyên tắc giáo dục chuyên biệt, vừa
chú trọng đảm bảo kiến thức phổ thông chung, vừa quan tâm tới năng khiếu,
sở trường của từng học sinh.
Nước Anh thành lập cả một Viện hàn lâm quốc gia dành cho HSG và
tài năng trẻ, Hiệp hội quốc gia dành cho HSG, đồng thời có Website hướng
dẫn giáo viên dạy cho HSG và học sinh tài năng ( />Nước Đức cũng có Hiệp hội dành cho HSG và tài năng Đức, hệ thống thi
HSG toán được tổ chức chặt chẽ từ cấp cơ sở (trường phổ thông) tới cấp quốc
gia. Từ năm 2001 chính quyền New Zealand đã phê chuẩn kế hoạch phát triển
chiến lược HSG.
Giáo dục phổ thông Hàn Quốc có một chương trình đặc biệt dành cho
HSG nhằm giúp chính quyền phát hiện học sinh tài năng từ rất sớm. Năm
1994 có khoảng 57/174 cơ sở giáo dục ở Hàn Quốc tổ chức chương trình đặc
biệt dành cho HSG.
Một trong 15 mục tiêu ưu tiên của Viện quốc gia nghiên cứu giáo dục
học sinh giỏi cấp quốc gia theo Thông tư số 56/2011/TT-BGDĐT. Quy chế
này quy định về thi chọn HSG quốc gia, đồng thời giao cho các địa phương
quy định cụ thể việc tổ chức các kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp cơ sở tại địa
phương, đơn vị.
Những năm gần đây, có nhiều đề tài, công trình nghiên cứu đã đưa ra các
giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt là chất lượng bồi dưỡng HSG
ở các nhà trường nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực cho
xã hội. Trong đó có đề tài: “Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên Trung
học cơ sở thành phố Hà Đông nhằm tăng cường chất lượng dạy học trong giai
đoạn hiện nay”, luận văn thạc sĩ của học viên Lê Văn Huấn, năm 2008; luận
văn thạc sĩ với đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh các
trường Trung học Cơ sở huyện Mỹ Lộc tỉnh Nam Định” của tác giả Đào Xuân
Thành, năm 2008; “Các biện pháp quản lý của hiệu trưởng đối với công tác
bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học ở quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng”, luận
văn thạc sĩ của tác giả Hoàng Thị Hạnh Vân, năm 2009;“Biện pháp phát triển
đội ngũ giáo viên trường Trung học Phổ thông chuyên Lê Hồng Phong tỉnh
Nam Định đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông”, luận văn thạc sĩ của
học viên Trần Thị Vân Anh, năm 2010. Ngoài ra còn có nhiều bài viết, chuyên
đề về hoạt động bồi dưỡng giáo viên, học sinh giỏi các cấp… Những đề tài,
chuyên đề, công trình nghiên cứu này đã đề cập cơ sở lý luận và thực tiễn một
cách khá toàn diện về công tác quản lý nhà trường, công tác bồi dưỡng giáo
viên, học sinh giỏi ở các trường THPT chuyên, các trường tiểu học, tuy nhiên
công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS hầu như
chưa được đề cập. Do vậy, trong khuôn khổ của một luận văn, việc đề xuất
biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở trường THCS Lê Quý Đôn,
huyện Ý Yên, Nam Định trong bối cảnh hiện nay là vấn đề mới.
1.2. Học sinh giỏi và bồi dƣỡng học sinh giỏi
1.2.1. Học sinh giỏi
thức, kỹ năng thực hành của HS trong một môn học hoặc một số môn học
một cách có hệ thống, phục vụ cho việc học tập ở các cấp cao hơn. Bồi
dưỡng học sinh giỏi được thực hiện ở tất cả các cấp học trong các cơ sở
giáo dục trong nước.
Bồi dưỡng HSG là tạo ra môi trường và những điều kiện thích hợp cho
người học phát huy cao độ năng lực của mình, đi đôi với việc tiếp nhận một
cách thông minh, hiệu quả ngoại lực với vai trò quan trọng hàng đầu của
người thầy mà cốt lõi là giúp cho người học về phương pháp học, cách nghiên
cứu, tư duy, biết tự đánh giá, đồng thời biết sử dụng phương tiện hiện đại để
tìm kiếm, thu thập, xử lý thông tin nhằm mục đích tự học và tự bồi dưỡng.
1.2.3. Tầm quan trọng của việc bồi dưỡng học sinh giỏi ở các trường THCS
Bồi dưỡng HSG có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Điều này được thể hiện
qua báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VI: “Nhân
tài không phải là sản phẩm tự phát mà phải được phát hiện và bồi dưỡng công
phu. Nhiều tài năng có thể bị mai một đi nếu không được phát hiện và sử
dụng đúng lúc, đúng chỗ…"
Bồi dưỡng học sinh giỏi có tác động tích cực đến quá trình dạy và học,
tạo động lực, làm nòng cốt trong phong trào thi đua dạy tốt, học tốt; kích thích
ý chí vươn lên đỉnh cao thành tích trong học tập, rèn luyện, góp phần giáo dục
nhân cách toàn diện cho học sinh, hướng tới thực hiện mục tiêu giáo dục nâng
cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.
Ngoài ra, bồi dưỡng học sinh giỏi còn góp phần đào tạo đội ngũ GV
vừa tâm huyết yêu nghề, vừa có trình độ chuyên môn vững vàng ; góp phần
quan trọng nâng cao uy tín về trí tuệ, về truyền thống thông minh, hiếu học
của dân tộc Việt Nam.
Hoạt động bồi dưỡng HSG ở các trường THCS có vai trò rất quan trọng
trong việc phát hiện, đào tạo và bồi dưỡng những học sinh có năng khiếu, tư
chất thông minh nhằm cung cấp nguồn tuyển sinh đầu vào chất lượng cho các
- Xây dựng và hoàn thiện môi trường giáo dục lành mạnh thống nhất.
- Thường xuyên cải tiến công tác quản lý trường học theo tinh thần dân
chủ hoá nhà trường, đảm bảo tiến trình đồng bộ có trọng điểm, hiệu quả các
HĐDH và giáo dục.
Trong lý luận và thực tiễn khẳng định, quản lý nhà trường gồm hai loại:
- Quản lý các chủ thể bên ngoài nhà trường nhằm định hướng và tạo
điều kiện cho nhà trường hoạt động và phát triển.
- Quản lý các chủ thể bên trong nhà trường nhằm cụ thể hoá các chủ
trương đường lối, chính sách giáo dục.... thành các kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo,
kiểm tra để đưa nhà trường đạt các mục tiêu đề ra.
Tóm lại, Quản lý nhà trường chính là quản lý các thành tố của quá trình
dạỵ học và có thể mô tả bằng hình sau:
M
M: Mục tiêu dạy học
N: Nội dung dạy học
Th
Tr
P:
Phương pháp dạy học
Th: Thầy giáo
Tr: Trò (HS)
QL
Trường trung học cơ sở là một bậc trong hệ thống giáo dục quốc dân ở
Việt Nam hiện nay, trên tiểu học và dưới trung học phổ thông. “Giáo dục
trung học cơ sở được thực hiện trong bốn năm học từ lớp sáu đến lớp chín.
Học sinh vào học lớp 6 phải hoàn thành trương trình tiểu học, có tuổi là mười
một tuổi”, [23, tr. 7]
1.3.2.3. Trường trung học cơ sở chất lượng cao
Theo Nghị quyết số 10-/NQ/TƯ ngày 25 tháng 7 năm 2011 của Tỉnh ủy
Nam định, trường THCS chất lượng cao là trường: “có các điều kiện, yêu cầu
cao hơn so với trường chuẩn quốc gia về cơ sở vật chất, môi trường giáo dục,
đội ngũ nhà giáo, phương pháp dạy - học, chất lượng giáo dục nhằm đào tạo ,
bồi dưỡng những học sinh có tư chất, kết quả học tập tốt thành những người
có đủ phẩm chất, năng lực, bổ sung vào nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp
ứng yêu cầu phát triển của tỉnh, của đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa,
hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Trên cơ sở đó, tạo bước chuyển cơ bản về
chất lượng giáo dục chung của tỉnh theo hướng từng bước tiếp cận với trình
độ tiên tiến trong nước và thế giới.” [30, tr. 2].
1.3.3. Nội dung quản lý hoạt động bồi dưỡng HSG ở các trường THCS
1.3.3.1. Công tác kế hoạch
Kế hoạch hoá là chức năng quản lý đầu tiên trong bốn chức năng quản
lý cơ bản. Có ba nội dung chủ yếu của chức năng kế hoạch hóa: Xác định,
hình thành các mục tiêu, phương hướng phát triển cho tổ chức; Xác định và
bảo đảm các nguồn lực để đạt được mục tiêu; Quyết định những biện pháp tốt
nhất để đạt được các mục tiêu đó.
Nhiệm vụ chủ yếu của chức năng kế hoạch hoá trong quản lý giáo dục:
- Khi tiến hành chức năng kế hoạch, người quản lý giáo dục các cấp
cần xác định những mục tiêu cần để phát triển giáo dục và quyết định những
biện pháp có tính khả thi (phù hợp với quan điểm, đường lối theo từng giai
vốn có của nó. Do vậy, vai trò này còn được nhấn mạnh bằng cụm từ "hiệu
ứng tổ chức".
1.3.3.3. Công tác chỉ đạo
Chức năng chỉ đạo là một chức năng quan trọng và cần thiết cho việc
hiện thực hóa các mục tiêu, do đó khi thực hiện chức năng chỉ đạo trong
quản lý giáo dục phải quán triệt phương châm “duy trì - ổn định - đổi mới phát triển”. Thực hiện chức năng chỉ đạo thực chất là những hành động xác
lập quyền chỉ huy và sự can thiệp của người cán bộ quản lý trong toàn bộ
quá trình quản lý, là huy động mọi lực lượng vào việc thực hiện kế hoạch
và điều hành nhằm đảm bảo cho mọi hoạt động trong tổ chức diễn ra trong
kỷ cương, trật tự. Thực hiện chức năng chỉ đạo trong quản lý cần đảm bảo
những vấn đề sau:
Thực hiện quyền chỉ huy và hướng dẫn triển khai các nhiệm vụ. Người
lãnh đạo với quyền hạn và trách nhiệm của mình phải giao nhiệm vụ cụ thể
cho từng cá nhân, tập thể trong đơn vị theo kế hoạch, đúng vị trí công tác của
họ thông qua những quyết định quản lý.
Thường xuyên đôn đốc, động viên. Cùng với việc giao và hướng dẫn thực
hiện nhiệm vụ, quản lý còn phải thường xuyên đôn đốc thuộc cấp thực hiện
Copyright: Tài liệu đại học ©