QUẢN LÝ CÔNG TÁC THU GOM CHẤT THẢI RẮN THÔNG
THƯỜNG TẠI BỐN KHU VỰC THỊ TRẤN VÀ THỊ TỨ THUỘC
HUYỆN CỦ CHI, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
I. Thực trạng công tác thu gom chất thải rắn thông thường tại 04
khu vực thị trấn và thị tứ thuộc huyện Củ Chi
Huyện Củ Chi nằm về hướng Tây Bắc thành phố Hồ Chí Minh, bao gồm
20 xã và 1 thị trấn; trong đó, 04 khu vực đang có tốc độ đô thị hóa cao là thị trấn
Củ Chi, thị tứ Tân Quy, thị tứ Phước Thạnh và thị tứ Tân Thông Hội với quy mô
dân số khoảng 170.000 người, tương ứng khoảng 40.000 hộ.
Quá trình đô thị hóa tại 04 khu vực nêu trên đòi hỏi cấp chính quyền
địa phương ngoài việc quan tâm đến đầu tư phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng
đô thị, thì vấn đề quản lý phát triển môi trường đô thị cũng phải được chú
trọng không kém. Đi đôi với dân số đô thị tăng nhanh là vấn đề rác sinh hoạt
được thải ra môi trường với số lượng ngày càng lớn mà nếu không quan tâm
quản lý ngay từ đầu thì đây hứa hẹn sẽ là một trong nguồn thải góp phần
không nhỏ trong việc gây ô nhiễm môi trường sống đô thị.
1. Tình hình thu gom chất thải rắn thông thường trước khi có quyết
định số 88/2008/QĐ-UBND ngày 20/12/2008 của UBND thành phố Hồ Chí
Minh về việc thu phí vệ sinh và phí bảo vệ môi trường đối với chất thải rắn
thông thường trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh (sau đây gọi tắt là quyết
định số 88/2008)
Nếu như người dân sống tại thị trấn Củ Chi đã quen thuộc với việc đăng
ký các dịch vụ để được thu gom rác, thì người dân tại 03 khu vực còn lại đa phần
đã quen với việc tự xử lý rác tại hộ gia đình mà chưa tiếp cận và thích ứng với
việc thu gom rác tập trung. Do đó mạng lưới thu gom chất thải rắn thông
thường tại 04 khu vực trên chỉ do Công ty dịch vụ công ích huyện (thu gom
1007 hộ, 133 tổ chức từ các chợ nhỏ trong khu vực) và sự hành nghề tự do của
62 cá nhân trực tiếp ký hợp đồng thu gom rác sinh hoạt với 8.026 hộ dân có
1




Quyết định số 88/2008 của UBND thành phố Hồ Chí Minh ra đời trong
bối cảnh lượng chất thải rắn sinh hoạt thải ra mỗi ngày của thành phố ngày
càng tăng (hiện nay là khoảng 5.700 tấn/ngày) và thành phố ngày càng phải
chi nhiều hơn cho công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác (mỗi năm
khoảng trên 900 tỷ đồng và tốc độ tăng chi phí này khoảng 12%/năm), trong
khi đó ý thức của người dân về vệ sinh đô thị còn thấp, chất lượng vệ sinh đô
thị chưa cao, các vấn đề tồn đọng của hệ thống quản lý chất thải rắn chưa
được cải thiện. Do đó, quyết định số 88/2008 ra đời để hướng đến mục tiêu:
Tạo nhận thức đúng đắn cho cộng đồng về các hoạt động liên quan đến chất
thải phát sinh từ những hoạt động sinh hoạt; Tạo tinh thần sẻ chia của chủ
nguồn thải với Nhà nước về gánh nặng xử lý chất thải rắn phát sinh và giảm
dần việc bao cấp trong công tác quản lý chất thải rắn trên địa bàn thành phố.
Nội dung quyết định số 88/2008 tập trung qui định cụ thể về đối tượng
nộp phí, mức phí, cơ quan thu phí và quản lý sử dụng tiền phí. Theo đó, dối
tượng nộp phí là các cơ quan, tổ chức, cá nhân được cung ứng dịch vụ quét
dọn, thu gom, vận chuyển, xử lý và chôn lấp chất thải rắn (các hộ gia đình
thuộc diện xóa đói giảm nghèo được miễn nộp phí); mức phí từ 10.000đ20.000đ/tháng đối với mỗi hộ tùy vào vị trí, khu vực và từ 60.000đ110.000đ/tháng hoặc 176.800đ/m3/tháng đối với đối tượng ngoài hộ gia đình
tùy vào lượng rác thải mà đối tượng này thải ra; cơ quan thu phí bao gồm
Công ty Dịch vụ công ích, các đơn vị trúng thầu thu gom vận chuyển chất
thải rắn sinh hoạt, các tổ chức có tư cách pháp nhân đang thực hiện thu gom,
vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt thực hiện thu phí đối với các chủ nguồn
thải và Ủy ban nhân dân phường - xã thực hiện thu phí đối với các chủ nguồn
thải do lực lượng thu gom rác dân lập thu gom.
2.2. Kết quả thực hiện
Với chính sách mới của thành phố, lực lượng thu gom rác dân lập đã
được củng cố, sắp xếp, phân bố lại địa bàn hợp lý hơn (gồm 03 tổ chức và 16
3




thải rắn thông thường đã làm cho bộ mặt đô thị của thị trấn Củ Chi và 03 khu
vực thị tứ ngày càng khởi sắc, người dân khu vực đô thị ngày càng nhận thức
hơn trách nhiệm của mình đối với môi trường, tập quán tiêu hủy rác tại chỗ đã
dần dần được thay thế. Đây có thể xem là thành quả quan trọng bước đầu mà
chính quyền địa phương đạt được trong quá trình quản lý đô thị tại 04 khu
vực nêu trên.
II. Những vấn đề rút ra từ việc thực hiện Quyết định số 88/2008 và
biện pháp thực hiện trong thời gian tới
Để thực hiện tốt yêu cầu của Quyết định số 88/2008, cần có quá trình
từ việc tổ chức lực lượng thu gom, xác lập tạm thời địa điểm trung chuyển,
hình thành bộ máy thu phí, bộ máy quản lý v.v... Quá trình chuẩn bị này đặc
biệt quan trọng đối với khu vực ngoại thành vì khu vực này chưa có nhiều
kinh nghiệm thực hiện công tác này trước đây.
Chú trọng công tác tuyên truyền quán triệt chủ trương về vấn đề này
trong hệ thống chính trị vì đây là lĩnh vực nhạy cảm, cần có sự nhận thức sâu
sắc để có sự tập trung cao trong công tác chỉ đạo điều hành nhằm xử lý có
hiệu quả những tình huống kích động khiếu kiện tập trung bắt nguồn từ việc
muốn duy trì lợi ích không chính đáng của một, hai cá nhân có liên quan đến
hoạt động thu gom rác dân lập. Mặt khác, lực lượng thu gom rác dân lập đã
quen với phương thức hành nghề tự do, nay đưa vào quản lý, chịu sự điều
chỉnh của Nhà nước, trong khi thời gian vận động giải thích để lực lượng này
hiểu chưa nhiều thì việc phản ứng của lực lượng này xảy ra là điều không
tránh khỏi.
Thực tế cho thấy rằng, tuy có khó khăn và còn bất cập trong việc thực
thi Quyết định 88/2008, nhưng địa phương nào có sự lãnh đạo tập trung cao
độ thì sẽ đạt kết quả cao hơn.

5