ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LĂNG NGỌC QUÂN

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN LẬP THẠCH TỈ NH VĨNH PHÚC
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHUẨN HÓA

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI – 2013
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
1


TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

LĂNG NGỌC QUÂN

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN LẬP THẠCH TỈNH VĨNH PHÚC
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHUẨN HÓA

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số :
60 14 05
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Trầ n Anh Tuấ n



3


1.

Ban giám hiệu

BGH

2.

Cán bộ Quản lý

CBQL

3.

Công nghệ thông tin

CNTT

4.

Công nghiệp hoá

CNH

5.


HS

11. Kiểm tra đánh giá

KTĐG

12. Nghiên cứu khoa học

NCKH

13. Nhà xuất bản

NXB

14. Nguồn nhân lực

NNL

15. Phát triển đội ngũ

PTĐN

16. Phương pháp dạy học

PPDH

17. Quản lý

QL


MỤC LỤC
4


Lời cảm ơn…………………………………………………………………….

i

Danh mục các từ viết tắt………………………………………………………

ii

Mục lục ……………………………………………………………………….

iii

Danh mục các bảng …………………………………………………………..

vii

Danh mục các sơ đồ ………………………………………………………….

ix

MỞ ĐẦU……………………………………………………………………...

1

Chƣơng 1.CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP


1.3.1. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học..................................................

19

1.3.2. Các yêu cầu quản lý phát triển đội ngũ giáo viên THCS theo Chuẩn
nghề nghiệp giáo viên trung học...................................................................

21

1.4. Nội dung của quản lý phát triển đội ngũ giáo viên THCS.....................

23

1.4.1. Các lĩnh vực của quản lý phát triển đội ngũ giáo viên .......................

23

1.4.2. Nội dung của quản lý phát triển đội ngũ giáo viên THCS theo chuẩn
nghề nghiệp giáo viên ..................................................................................

25

1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viên THCS hiện nay

31

1.5.1. Các yếu tố khách quan.............................................................................

31

2.1.2. Vài nét về giáo dục và đào tạo huyện Lập Thạch..................................

39

2.2. Thực trạng phát triển giáo dục THCS huyện Lập Thạch............................

39

2.2.1. Quy mô phát triển trường lớp..................................................................

39

2.2.2. Cơ sở vật chất.........................................................................................

40

2.2.3. Chất lượng giáo dục THCS....................................................................

41

2.2.4. Đội ngũ cán bộ quản lý ...........................................................................

43

2.2.5. Thực trạng đội ngũ giáo viên THCS huyện Lập Thạch ..........................

44

2.2.6. Đánh giá chung về tình hình phát triển đội ngũ giáo viên THCS huyện
Lập Thạch..........................................................................................................

60

2.4. Đánh giá chung về công tác phát triển đội ngũ giáo viên THCS huyện
Lập Thạch..........................................................................................................

62

2.4.1. ưu điểm ...................................................................................................

62

6


2.4.2. Những hạn chế .......................................................................................

63

2.4.3. Nguyên nhân ...........................................................................................

63

Tiểu kết chương 2 ...........................................................................................

64

Chƣơng 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO
VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN LẬP THẠCH TỈNH VĨNH
PHÚC THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP GIÁO VIÊN TRUNG HỌC .....


3.2.3. Hướng dẫn các trường THCS triển khai đánh giá đội ngũ giáo viên
trên cơ sở cụ thể hoá các tiêu chuẩn, tiêu chí và xác định các minh chứng cho
phù hợp với thực tế của từng trường ................................................................

75

3.2.4. Tăng cường công tác kiểm tra việc đánh giá đội ngũ giáo viên ở từng
trường THCS theo chuẩn nghề nghiệp kết hợp với đổi mới công tác thi đua,
khen thưởng.......................................................................................................

77

3.2.5. Phối hợp với Ban giám hiệu các trường THCS để xây dựng kế hoạch
đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, lấy hoạt động tự bồi dưỡng làm then
chốt để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên theo yêu cầu chuẩn hoá

7

80


3.2.6. Xây dựng môi trường sư phạm, tạo động lực và điều kiện thuận lợi để
mỗi giáo viên phát triển theo yêu cầu chuẩn hoá đội ngũ

84

3.3. Kiểm chứng tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất ...............

87


Bảng 2.1. Số lượng học sinh các trường THCS huyện Lập Thạch năm học
2009 – 2010; 2010 – 2011; 2011 – 2012; 2012 – 2013; 2013 – 2014

40

Bảng 2.2. Số liệu các phòng học, phòng chức năng năm học 2013 – 2014

41

Bảng 2.3. Kết quả giáo dục 5 năm qua

42

Bảng 2.4. Kết quả thi học sinh giỏi huyện Lập Thạch 5 năm qua

42

Bảng 2.5. Đội ngũ CBQL năm học 2012 - 2013

44

Bảng 2.6. Số lượng GV trường THCS huyện Lập Thạch từ năm 2009 đến
nay

44

Bảng 2.7. Số lượng giáo viên cần có tính theo số lớp thực tế và theo định
mức chuẩn của các trường THCS huyện Lập Thạch từ 2009 – 2010 đến nay

45

chuyển đội ngũ GV các trường THCS huyện Lập Thạch

9

54


Bảng 2.15. Tổng hợp ý kiến đánh giá thực trạng công tác sử dụng đội ngũ
GV các trường THCS huyện Lập Thạch

55

Bảng 2.16. Tổng hợp ý kiến đánh giá thực trạng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ
GV các trường THCS huyện Lập Thạch

57

Bảng 2.17. Tổng hợp ý kiến đánh giá thực trạng công tác kiểm tra đánh giá
đội ngũ GV các trường THCS huyện Lập Thạch

59

Bảng 2.18. Tổng hợp ý kiến đánh giá thực trạng việc thực hiện chế độ, chính
sách đãi ngộ, khen thưởng, kỷ luật đối với đội ngũ GV các trường THCS
huyện Lập Thạch

62

Bảng 3.1. Kết quả khảo sát tính cần thiết của các biện pháp đã đề xuất


Từ năm 2005, Thủ tướng chính phủ đã phê duyệt đề án “Xây dựng, nâng
cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai đoạn 2005 2010”, với mục tiêu tổng quát là “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản
lý giáo dục theo hướng chuẩn hóa, nâng cao chất lượng, đảm bảo đủ về số
lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị,
phẩm chất đạo đức, lối sống lương tâm nghề nghiệp và trình độ chuyên môn
của nhà giáo, đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp giáo dục trong
công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước.”
Bộ GD&ĐT đã ban hành Quy định “Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung
học” (năm 2009) bao gồm 6 tiêu chuẩn và 25 tiêu chí để đánh giá và tự đánh
giá nhằm phát triển chất lượng ĐNGV bậc THCS, THPT đáp ứng yêu cầu đổi
mới và phát triển giáo dục.
“Chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2011 – 2020” cũng đã chỉ rõ: Phát
triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo
dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa và hội nhập
quốc tế. Trong đó đổi mới quản lý cơ chế quản lý giáo dục là giải pháp đột
phá và phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là giải pháp then chốt…
12


Những năm gần đây, ngành GD&ĐT tỉnh Vĩnh Phúc đã xây dựng và
PTĐN giáo viên các bậc học, trong đó có giáo viên THCS. Hiện nay, về cơ
bản đã đảm bảo đủ số lượng giáo viên THCS cho hoạt động giảng dạy- giáo
dục trong địa bàn các huyện và phần lớn đã đạt chuẩn về bằng cấp... Tuy
nhiên, Lập Thạch là một huyện nông nghiệp, các trường THCS trên địa bàn
nằm ở xa, quy mô học sinh phát triển mạnh; Mặt khác, do truyền thống hiếu
học của địa phương, nhu cầu học tập của học sinh ngày càng tăng…đã tạo ra
sức ép ngày càng lớn hơn đối với số lượng, cơ cấu và chất lượng đội ngũ giáo
viên THCS…
Đứng trước các yêu cầu đổi mới căn bản và phát triển giáo dục phổ
thông hiện nay, công tác PTĐN giáo viên THCS huyện Lập Thạch còn có

Vĩnh Phúc đáp ứng yêu cầu Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học;
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu
Đội ngũ giáo viên THCS của huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay.
4.2. Đối tƣợng nghiên cứu
Quá trình quản lý PTĐN giáo viên các trường THCS huyện Lập Thạch tỉnh
Vĩnh Phúc theo yêu cầu “Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học ”
5. Phạm vi nghiên cứu
- Luận văn giới hạn việc đánh giá thực trạng công tác quản lý ĐNGV các
trường THCS huyện Lập Thạch tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn 2009 – 2013.
- Yêu cầu chuẩn hóa ĐNGV theo “Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học
cơ sở, giáo viên trung học phổ thông” do Bộ GD&ĐT ban hành kèm theo Thông
tư số 30/2009/ TT- BGD&ĐT và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 22/ 10 / 2009.
14


6. Giả thuyết nghiên cứu
Công tác quản lý PTĐN giáo viên THCS của huyện Lập Thạch nói riêng
trong thời gian qua vẫn còn có một số bất cập. Nếu lãnh đạo phòng GD&ĐT
huyện nghiên cứu xác lập được các biện pháp quản lý PTĐN giáo viên theo
hướng quán triệt, cụ thể hóa các tiêu chuẩn, tiêu chí của “Chuẩn nghề nghiệp
giáo viên THCS, giáo viên THPT” do Bộ GD&ĐT ban hành và phù hợp với các
cơ sở lý luận QLGD, phù hợp với điều kiện thực tế giáo dục địa phương thì các
biện pháp đó sẽ góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên nói riêng và
nâng cao chất lượng giáo dục bậc học nói chung.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu lý thuyết
Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa... các tài liệu trong quá trình
nghiên cứu xác định cơ sở lí luận cho vấn đề nghiên cứu.
7.2. Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn

dưới sự quản lý giáo dục theo ngành, bậc học. Nhiều công trình nghiên cứu về lý
thuyết được ứng dụng trong các nhà trường và các cơ sở giáo dục. Có thể kể đến
một số nghiên cứu loại này của các tác giả Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm, Nguyễn
Gia Quý, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc,
Nguyễn Đức Trí, Nguyễn Văn Lê, Phạm Viết Vượng…
Trong những năm gần đây, nhiều luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ đã chọn đề tài
nghiên cứu thuộc lĩnh vực quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục, trong đó có
vấn đề quản lý ĐNGV. Các tác giả nghiên cứu về vấn đề quản lý ĐNGV theo
bậc học và ngành học, vùng miền khác nhau. Có thể kể đến các tác giả Nguyễn
Thị Lan với “Những biện pháp xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên của
trường Cao đẳng sứ phạm Nhạc - Hoạ trung ương”, Phan Văn An với đề tài
“Biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên trong các trường Trung cấp nghề thuộc
Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nước” Nguyễn Hồng Sơn với đề tài “Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo
viên các trường tiểu học Lục Nam tỉnh Bắc Giang đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo
dục tiểu học hiện nay” …Với cấp học THPT đã có một số luận văn Thạc sĩ
nghiên cứu về vấn đề này, trong đó có:
- Phạm Hồng Dương với “Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên của
17


Hiệu trưởng trường THPT Tây Sơn, huyện Lục Nam tỉnh Bắc Giang.”;
- Nguyễn Đức Cường với “Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên các
trường THPT tỉnh Yên Bái trong giai đoạn hiện nay.”;
- Trần Văn Hưởng với “Biện pháp quản lý độ ngũ giáo viên của Hiệu
trưởng các trường THPT huyện Vĩnh Bảo thành phố Hải Phòng nhằm đáp ứng
yêu cầu đổi mới hiện nay.”
- …
Cho đến nay chưa có một tác giả, một đề tài nào nghiên cứu đầy đủ khoa học
về công tác quản lý ĐNGV ở các trường THCS huyện Lập Thạch trong giai đoạn

Giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý có mối quan hệ tác động qua
lại, tương hỗ nhau. Theo Nguyễn Minh Đạo [12, tr. 64 ], "Chủ thể làm nảy sinh
các tác động quản lý, còn khách thể thì sản sinh các giá trị vật chất và tinh thần
có giá trị sử dụng, trực tiếp đáp ứng nhu cầu của con người, thoả mãn mục đích
của chủ thể quản lý".
Chức năng quản lý là những nội dung và phương thức hoạt động cơ bản
mà nhờ đó chủ thể quản lý tác động đến đối tượng quản lý trong quá trình quản
lý nhằm thực hiện mục tiêu quản lý. Tổ hợp tất cả các chức năng quản lý tạo
nên nội dung của quá trình quản lý. Chức năng quản lý được quy định một cách
khách quan bởi hoạt động của khách thể quản lý. Chức năng quản lý là loại hình
đặc biệt của hoạt động điều hành, là sản phẩm của tiến trình phân công lao động
và chuyên môn hoá việc quản lý.
Henry Fayol đã đưa ra 5 chức năng sau đây mà người ta gọi là 5 yếu
tố của Fayol: Kế hoạch hoá, tổ chức, ra lệnh, phối hợp, kiểm tra và đánh giá.
Trong cuốn "Cơ sở khoa học quản lý" Nhà xuất bản Chính trị quốc gia
xuất bản năm 1997, có nêu các chức năng quản lý gồm: Kế hoạch hoá - tổ chức
19


- phối hợp - điều chỉnh, kích thích - kiểm tra, hạch toán.
Sau khi nghiên cứu, tổng kết các nhà nghiên cứu cho rằng quản lý có 4
chức năng cơ bản là 4 khâu liên quan mật thiết với nhau, đó là:
- Kế hoạch hoá: Là làm cho việc thực hiện có kế hoạch trên diện rộng, quy
mô lớn. Căn cứ vào thực trạng và dự định của tổ chức để xác định mục tiêu, mục
đích, xác định những biện pháp trong thời kỳ nhằm đạt mục tiêu dự định.
- Tổ chức: Là quá trình hình thành nên những cấu trúc quan hệ giữa các
thành viên, bộ phận nhằm đạt mục tiêu kế hoạch. Nhờ việc tổ chức có hiệu quả,
người quản lý có thể phối hợp điều phối các nguồn lực, vật lực, nhân lực.
- Chỉ đạo: Đó chính là phương thức tác động của chủ thể quản lý. Lãnh
đạo bao hàm việc liên kết, liên hệ với người khác, động viên họ hoàn thành

Cơ chế quản lý là phương thức mà nhờ nó hoạt động quản lý được diễn
ra, quan hệ tương tác giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý được thực hiện
(vận hành và phát triển). Để thực hiện quá trình quản lý phải có các điều kiện,
phương tiện quản lý. Đó không chỉ là máy móc, kỹ thuật mà còn là nhân cách
của nhà quản lý (phẩm chất, năng lực). Còn hiệu quả quản lý là sản phẩm kép,
nghĩa là trong quá trình quản lý, đối tượng quản lý phát triển và phẩm chất, năng
lực của nhà quản lý cũng phát triển.
1.2.1.2. Phát triển đội ngũ và quản lý phát triển đội ngũ
Có nhiều quan niệm và cách hiểu khác nhau về đội ngũ, nhưng đều có
chung một điểm đó là: Một nhóm người được tổ chức và tập hợp thành một lực
21


lượng để thực hiện một hay nhiều chức năng, có thể cùng hay không cùng nghề
nghiệp nhưng đều có chung một mục đích nhất định.
Từ đó, có thể xác định: Đội ngũ là một tập thể gồm số đông người, có
cùng lý tưởng, cùng mục đích, làm việc theo sự chỉ huy thống nhất, có kế hoạch,
gắn bó với nhau về quyền lợi vật chất cũng như tinh thần.
PTĐN chính là việc tạo ra các giá trị mới cho đội ngũ để đội ngũ đó được
thay đổi, hoàn thiện theo một chiều hướng tích cực. Nghĩa của “Phát triển trong
phát triển đội ngũ” có thể dựa theo Đặng Bá Lãm [18, tr.72] "Phát triển là một
quá trình vận động từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, theo đó cái
cũ chuyển biến mất và cái mới ra đời...v.v. Phát triển là một quá trình nội tại:
bước chuyển từ thấp lên cao xảy ra bởi vì trong cái thấp đã chứa đựng dưới dạng
tiềm tàng những khuynh hướng dẫn đến cái cao. Còn cái cao là cái thấp đã phát
triển".
Quản lý phát triển đội ngũ là quản lý phát triển nhân sự mà ở đó xảy ra
quá trình tác động có mục đích của chủ thể quản lý tới người lao động như tuyển
chọn, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng, đánh giá năng lực thực hiện và đãi ngộ nhằm
đạt được mục đích phát triển đội ngũ.

của nền kinh tế - xã hội.
- Mục tiêu đổi mới, phát triển quá trình đào tạo đón đầu tiến bộ kinh tế xã hội. Như vậy, quản lý giáo dục là hoạt động điều hành các nhà trường để giáo
dục vừa là sức mạnh, vừa là mục tiêu của nền kinh tế.Chủ thể quản lý: Bộ máy
quản lý giáo dục các cấp.
Khách thể quản lý: Hệ thống giáo dục quốc dân, các trường học.
Nội dung quản lý giáo dục, bao gồm một số vấn đề cơ bản: Xây dựng
và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển giáo
23


dục; ban hành, tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục,
tiêu chuẩn nhà giáo, tiêu chuẩn cơ sở vật chất, thiết bị trường học; tổ chức
bộ máy quản lý giáo dục; tổ chức, chỉ đạo việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản
lý, giáo viên; huy động, quản lý sử dụng các nguồn lực...
Quan hệ quản lý: Đó là những mối quan hệ giữa người học và người dạy;
quan hệ giữa người quản lý với người dạy, người học; quan hệ người dạy - người
học...Các mối quan hệ đó có ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo, chất lượng
hoạt động của nhà trường, của toàn bộ hệ thống giáo dục.
Chức năng quản lý giáo dục:
Cũng như các hoạt động quản lý kinh tế - xã hội, quản lý giáo dục gắn
bó với việc thực hiện các chức năng cơ bản của quản lý, đó là: Kế hoạch hoá;
Tổ chức; Chỉ huy điều hành; Kiểm tra và thông tin trong quản lý.
Trường học là một bộ phận của xã hội, là tổ chức giáo dục cơ sở của hệ
thống Giáo dục quốc dân. Hoạt động dạy và học là hoạt động trung tâm của nhà
trường, mọi hoạt động phức tạp, đa dạng khác đều hướng vào hoạt động trung
tâm này. Theo Đặng Quốc Bảo: "Trường học là một thiết chế xã hội trong đó
diễn ra quá trình đào tạo giáo dục với sự hoạt động tương tác của hai nhân tố
Thầy - Trò. Trường học là một bộ phận của cộng đồng và trong guồng máy của
hệ thống giáo dục quốc dân, nó là đơn vị cơ sở". [1, tr. 3]. Do đó, quản
lý nhà trường là một trong những nội dung quan trọng của hệ thống quản lý giáo