CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
1.1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt như hiện nay, muốn
tồn tại vững, phát triển và củng cố uy tín của mình, mỗi doanh nghiệp phải
vận động tích cực, phát huy tìm tòi mọi biện pháp để giảm thiểu chi phí và
không ngừng nâng cao hiệu quả kinh doanh. Bởi để tồn tại và phát triển trong
môi trường cạnh tranh như hiện nay, các doanh nghiệp phải nắm bắt được
thông tin về thị trường, về nguồn khách hàng trên cơ sở các thông tin chung
về cung, cầu, giá cả thị trường giúp doanh nghiệp tìm ra cơ cấu sản phẩm tối
ưu, xác định được giá bán hợp lí đảm bảo vừa tận dụng được nguồn lực hiện
có, vừa mang lại lại nhuận cao.
Con người – đối tượng phục vụ của mọi hoạt động kinh tế xã hội và là
nhân tố quyết định đối với sự phát triển của kinh tế xã hội. Con người là vốn
lớn nhất và quý nhất của xã hội. Đối với công ty và các nhà doanh nghiệp tài
sản lớn nhất của họ không phải là nhà xưởng, máy móc mà nó nằm trong vỏ
não của nhân viên. Sự việc thành hay bại đề do con người. Rõ ràng nhân tố
con người đặc biệt là chất xám của con người ngày một quan trọng. Chất xám
của con người có những đặc trưng riêng mà ta không thể đo lường theo cách
thông thường.
Để thực hiện tốt tất cả những mục tiêu của doanh nghiệp, yếu tố con
người đóng vai trò rất quan trọng. Trong quá trình công nghiệp hóa và hiện
đại hóa đất nước và đổi mới, cơ chế quản lý và sử dụng có hiệu quả nguồn
nhân lực là một trong những biện pháp cơ bản nhằm nâng cao năng suất lao
động, cải thiện đời sống vật chất và văn hóa cho người lao động.
Trong phạm vi một doanh nghiệp, sử dụng lao động được coi là vấn đề
quan trọng hàng đầu vì lao động là một trong ba yếu tố đầu vào của sản xuất.
Nhưng sử dụng lao động sao cho có hiệu quả cao nhất lại là một vấn đề riêng
biệt đặt ra trong từng doanh nghiệp. Việc doanh nghiệp sử dụng những biện
pháp gì, những hình thức nào để phát huy khả năng của người lao động nhằm
nâng cao năng suất lao động và hiệu quả sản xuất kinh doanh là một việc hết

động của công ty.
1.3 Mục tiêu nghiên cứu.
Mục tiêu của việc nghiên cứu đề tài là đề xuất một số giải pháp nâng
cao hiệu quả dụng lao động tại Công ty Cổ phần Cơ khí Xây dựng và Lắp
máy điện nước.
1.4 Phạm vi nghiên cứu
- Về mặt thời gian: Đề tài nghiên cứu thực trạng sử dụng lao động của
công ty trong vòng 3 năm từ 2006 đến năm 2008, từ đó đưa ra giải pháp định
hướng đến năm 2015.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
2
- Về mặt không gian: Đề tài nghiên cứu lao động tại Công ty Cổ phần
Cơ khí Xây dựng và Lắp máy Điện nước.
- Nội dung nghiên cứu đề tài : giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử
dụng lao động tại công ty Cổ phần Cơ khí Xây Dựng và Lắp máy điện nước.
1.5 Những lý luận về hiệu quả sử dụng lao động của doanh nghiệp.
1.5.1. Khái niệm và sự cần thiết nâng cao hiệu quả sử dụng lao
động của doanh nghiệp.
1.5.1.1. Khái niệm về hiệu quả sử dụng lao động
Hiệu quả là mối tương quan so sánh giữa kết quả đạt được theo mục
tiêu đã được xác định với chi phí bỏ ra để đạt được mục tiêu đó. Để hoạt
động, doanh nghiệp phải có các mục tiêu hành động của mình trong từng thời
kì, đó có thể là các mục tiêu xã hội, cũng có thể là các mục tiêu kinh tế của
chủ doanh nghiệp và doanh nghiệp luôn tìm cách để đạt các mục tiêu đó với
chi phí thấp nhất.
Hiệu quả xã hội là đại lượng phản ánh mức độ thực hiện các mục tiêu
xã hội của doanh nghiệp hoặc mức độ ảnh hưởng của các kết quả dạt được
của doanh nghiệp đến xã hội và môi trường. Hiệu quả xã hội của doanh
nghiệp thường biểu hiện qua mức độ thoả mãn nhu cầu vật chất là tinh thần
của xã hội, giải quyết việc làm, cải thiện điều kiện lao động và bảo vệ môi

Các Mác chỉ rõ bất kỳ một phương thức sản xuất liên hiệp nào cũng cần
phải có hiệu quả, đó là nguyên tắc của liên hiệp sản xuất. Mác viết: “Lao động
có hiệu quả nó cần một phương thức sản xuất” và nhấn mạnh rằng “hiệu quả
lao động giữ vai trò quyết định, phát triển sản xuất là để giảm chi phí của con
người, tất cả các tiến bộ khoa học đều nhằm đạt được mục tiêu đó”.
Xuất phát từ quan điểm trên Mác đã vạch ra bản chất của hiệu quả sử
dụng lao động là tiết kiệm và mọi sự tiết kiệm suy cho cùng là tiết kiệm thời
gian. Hơn thế nữa tiết kiệm thời gian không chỉ ở những khâu riêng biệt mà
tiết kiệm thời gian cho toàn xã hội. Tất cả những điều đó có nghĩa là khi giải
quyết bất kì việc gì, vấn đề thực tiễn nào với quan điểm hiệu quả trên, chúng
ta luôn đứng trước sự lựa chọn các phương án, các tình huống khác nhau với
khả năng phép chúng ta cần đạt được các phương án tốt nhất với kết quả lớn
nhất và chi phí nhỏ nhất về lao động.
Theo quan điểm của F.W.Taylor thì “Con người là một công cụ lao
động”. Quan điểm này cho rằng : về bản chất thì con người đa số không làm
việc, họ quan tâm nhiều đến cái họ kiếm được chứ không phải công việc mà
họ làm. Ít người muốn và làm được những công việc đòi hỏi tính sáng tạo,
độc lập, tự kiểm soát. Vì thế để sử dụng lao động một cách có hiệu quả thì cần
phải đánh giá chính xác thực trạng lao động tại doanh nghiệp đó, phải giám
sát và kiểm tra chặt chẽ những người lao động, phải phân chia công việc ra
từng bộ phận đơn giản lặp đi, lặp lại, dễ dàng học được.
Con người có thể chịu đựng được công việc rất nặng nhọc, vất vả khi
họ được trả lương cao hơn và có thể tuân theo mức sản xuất ấn định. Nhờ có
phương pháp khoa học ứng dụng trong định mức và tổ chức lao động mà
năng suất lao động đã tăng lên, nhưng sự bóc lột cũng tăng lên. Ông cũng ủng
hộ việc khuyến khích lao động bằng tiền là cần thiết để họ sẵn sàng làm việc.
Theo quan điểm của Nayo cho rằng “Con người muốn được cư xử như
những con người”. Theo ông về bản chất con người là một thành viên trong
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
4

Có thể nói trong các yếu tố nguồn lực của doanh nghiệp thì yếu tố con
người là khó sử dụng nhất. Phải làm thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng lao
động trong doanh nghiệp là vấn đề nan giải đối với bất kỳ doanh nghiệp nào.
Trong doanh nghiệp, mục tiêu hàng đầu là đạt được hiệu quả kinh doanh cao.
Và để hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp không bị giảm sút thì
cần phải sử dụng lao động một cách hợp lý, khoa học. Nếu sử dụng lao động
không hợp lý, việc bố trí lao động không đúng chức năng của từng người sẽ
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
5
gây tâm lý chán nản, không nhiệt tình với công việc được giao dẫn đến hiệu
quả kinh doanh thấp và sẽ dẫn tới sự giảm sút về tất cả các vấn đề khác của
doanh nghiệp.
Nâng cao hiệu quả sử dụng lao động sẽ góp phần tiết kiệm chi phí lao
động sống, tiết kiệm thời gian lao động, giảm thời gian khấu hao tài sản của
doanh nghiệp, tăng cường kỷ luận lao động…dẫn tới giảm giá thành sản xuất
dẫn đến tăng doanh thu và giúp doanh nghiệp mở rộng thị phần, cạnh tranh
thành công trên thị trường.
Mặt khác, nâng cao hiệu quả sử dụng lao động là điều kiện đảm bảo
không ngừng cải thiện và nâng cao đời sống của cán bộ công nhân viên, tạo
điều kiện và nâng cao trình độ tay nghề, khuyến khích năng lực sáng tạo của
người lao động, thúc đẩy cả về mặt vật chất và tinh thần.
Con người là bộ phận chủ yếu để thực hiện các hoạt động sản xuất kinh
doanh, mọi hoạt động sản xuất kinh doanh suy cho cùng cũng là để phục vụ
lợi ích con người. Đối với doanh nghiệp, yếu tố con người đóng vai trò quyết
định đối với sự thành bại của cả doanh nghiệp. Chính vì vậy, việc đào tạo,
phát triển và sử dụng lao động có hiệu quả là yếu tố sống còn của doanh
nghiệp.
Nói đến sử dụng lao động là nói đến việc quản lý và sử dụng con
người. Con người luôn phát triển và thay đổi có tư duy, hành động cụ thể
trong từng hoàn cảnh cụ thể. Vì vậy để làm sao nắm bắt được những thay đổi,

đó.
Việc đánh giá hiệu quả sử dụng lao động trong mỗi doanh nghiệp là
cần thiết, thông qua chỉ tiêu về hiệu quả sử dụng lao động của doanh nghiệp
mình so sánh với kì trước, so sánh với các doanh nghiệp khác trong ngành và
các doanh nghiệp khác trong cùng địa bàn để thấy rõ việc sử dụng lao động
của doanh nghiệp mình tốt hay chưa. Từ đó phát huy những điểm mạnh, khắc
phục những điểm yếu trong việc tổ chức, quản lý và sử dụng lao động để đạt
được hiệu quả sử dụng lao động cao hơn. Đánh giá hiệu quả sử dụng lao động
trong từng doanh nghiệp không thể nói một cách chung chung mà phải thông
qua một hệ thống các chỉ tiêu đánh giá năng suất lao động bình quân, lợi
nhuận bình quân trên một nhân viên, hiệu quả sử dụng thời gian lao động…
1.5.2.2. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng lao động
trong doanh nghiệp.
+ Chỉ tiêu về năng suất lao động (W)
Công thức xác định
W =
Trong đó:
W : Năng suất lao động của một lao động
TR: Tổng doanh thu
T : Tổng số lao động
Chỉ tiêu năng suất lao động là một chỉ tiêu tổng hợp, cho phép đánh giá
một cách chung nhất của hiệu quả sử dụng lao động của toàn bộ doanh
nghiệp, phản ánh năng lực sản xuất kinh doanh của một lao động. Chỉ tiêu
năng suất lao động cho ta thấy, trong một thời gian nhất định (tháng, quý,
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
7
năm) thì trung bình một lao động tạo ra doang thu bao nhiêu. Nó biểu hiện
bằng doanh thu bình quân của một lao đông đạt được trong kỳ.
+ Chỉ tiêu về lợi nhuận bình quân (N)
Công thức xác định

nhiêu đồng lương. Chỉ tiêu này phản ánh mức doanh thu đạt được trên một
đồng chi phí tiền lương. Chỉ tiêu này càng lớn thì hiệu quả sử dụng lao động
càng cao.
+ Chỉ tiêu hiệu suất tiền lương
Công thức xác định
QL
LN
HQ
LN
QL
=
Trong đó
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
8
LN
QL
HQ
: Hiệu suất tiền lương
LN : Lợi nhuận thuần trong kỳ
QL : Tổng quỹ lương
Đây là chỉ tiêu chất lượng. Chỉ tiêu này cho ra biết một đồng tiền lương
bỏ ra thì đem lại bao nhiêu đồng lợi nhuận. Hiệu suất tiền lương tăng lên khi
lợi nhuận thuần tăng với nhịp cao hơn nhịp độ tăng của tiền lương.
1.5.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng lao động của
doanh nghiệp
1.5.3.1. Các nhân tố bên ngoài doanh nghiệp
1.5.3.1.1. Các nhân tố thuộc môi trường vĩ mô
Các nhân tố thuộc môi trường vĩ mô có ảnh hưởng gián tiếp hiệu quả
sử dụng lao động, đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Như
yếu tố chính trị, luật pháp tác động đến phạm vi, lĩnh vực kinh doanh của

ngành hàng.
b. Người cung ứng
Cung ứng hàng hóa là việc tổ chức nguồn hàng nhằm phục vụ cho hoạt
động kinh doanh của doanh nghiệp. Cung ứng là điều kiện để giúp cho lưu
chuyển hàng hóa, lưu thông được tiến hành thường xuyên, liên tục, góp phần
thực hiện chức năng và mục tiêu của doanh nghiệp.
Nếu như người cung ứng luôn đáp ứng đầy đủ hàng hóa về mặt chất
lượng, số lượng cũng như thời gian, địa điểm giao hàng… sẽ giúp doang
nghiệp nắm bắt được thời cơ kinh doanh, đáp ứng được nhu cầu khách hàng,
tăng khả năng cạnh tranh. Ngược lại sẽ làm gián đoán quá trình sản xuất và
lưu thông hàng hóa, làm doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội kinh doanh. Chính vì vậy
các doanh nghiệp luôn có những nhà cung ứng đáng tin cậy để tránh được
những sai lầm không đáng có.
c. Các tổ chức cạnh tranh và bán hàng
Đó là những yếu tố tác động trực tiếp và mạnh mẽ tới doanh nghiệp.
Các tổ chức cạnh tranh một mặt là đối thủ cạnh tranh của doanh nghiệp,
lafmm cho doanh nghiệp phải giảm bớt chi phí, hạ giá bán để cạnh trang.
Điều này có liên quan đến công tác quản trị tạo doanh nghiệp. Một doanh
nghiệp có đội ngũ lao động tốt sẽ tạo điều kiện tăng năng suất lao động, tăng
doanh thu, tăng lợi nhuận. trong nền kinh tế thị trường như hiện này các
doanh nghiệp luôn lựa chọn cho mình những nhân viên có năng lực và trình
độ. Đó là nguồn lực giúp doanh nghiệp hoạt động, phát triển đủ sức cạnh
tranh với các công ty khác.
1.5.3.2. Các nhân tố bên trong doanh nghiệp
1.5.3.2.1. Nhân tố liên quan đến người lao động
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
10
a. Số lượng và chất lượng lao động
Trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, yếu tố đầu tiên
ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng lao động đó là số lượng và chất lượng lao

chính trị, sự hiểu biết về xã hội, tinh thần thái độ của người lao động, đạo đức
kinh doanh của người lao động càng cao, càng phù hợp thực tế thì năng suất
lao động càng cao và ngược lại.
1.5.3.2.2. Nhóm nhân tố liên quan đến đối tượng lao động
a. Kết cấu hàng hóa kinh doanh
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
11
Nhân tố này ảnh hưởng rất lớn đến năng suất lao động của nhân viên
thương mại. Nếu hàng hóa có chất lượng cao, kếu cấu hàng hóa kinh doanh
phù hợp với kết cấu của tiêu dùng thì các doanh nghiệp có điều kiện để tăng
khối lượng hàng hóa tiêu thụ. Do đó tăng năng suất lao động. Mặt khác khi
kết cấu hàng hóa kinh doanh thay đổi làm cho năng suất lao động biểu hiện
bằng tiền của người lao động thay đổi. Mỗi doanh nghiệp đều kinh doanh
những mặt hàng, ngành hàng khác nhau. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến
việc phân bổ và sử dụng lao động như thế nào cho hợp lý.
b. Đặc điểm về vốn
Một doanh nghiệp thương mại muốn thực hiện được các chức năng và
nhiệm vụ của mình phải có những tài sản nhất định. Đó là đất đai, nhà kho,
cửa hàng, các phương tiện vận chuyển, bảo quản hàng hóa, vật tư hàng hóa…
Vốn là sự biểu hiện bằng tiền các tài sản của doanh nghiệp. Biểu hiện của vốn
doanh nghiệp còn được biểu hiện bằng quy mô kinh doanh của doanh nghiệp.
Nếu như doanh nghiệp có nhiều vốn, có điều kiện để mở rộng hoạt động sản
xuất kinh doanh, cải tiến cơ sở vật chất kỹ thuật, từ đó có thể đạt hiệu quả cao
trong sử dụng lao động.
1.5.3.2.3. Một số nhân tố khác
a. Quy mô cơ cấu chất lượng và sự phân bổ các mạng lưới, các cửa
hàng, quầy hàng…của doanh nghiệp, mạng lưới kho tàng và sự phối hợp chặt
chẽ giữa các kho tàng, cửa hàng và phương tiện vận chuyển, tác động tới quy
mô và cơ cấu lao động của doanh nghiệp.
b. Cơ sở vật chất kỹ thuật và công nghệ

đó là khảo sát thị trường và tình trạng thực tế của công ty.
2.1.2. Phương pháp phân tích dữ liệu
- Phương pháp so sánh thống kê
- Phương pháp phân tích thực tế qua khảo sát thị thị trường và tình
trạng của Công ty.
2.2. Đánh giá thực trạng hiệu quả sử dụng lao động của Công ty Cổ
phần Cơ khí Xây dựng và lắp máy điện nước.
2.2.1. Giới thiệu chung về Công ty Cổ phần Cơ khí Xây dựng và
Lắp máy điện nước.
Tên : CÔNG TY CỔ PHẦN CƠ KHÍ XÂY DỰNG LÀ LẮP MÁY
ĐIỆN NƯỚC.
Tên quốc tế : CONTRUCTION MACHINERY AND WATER
ELECTIRC MACHINE INTALLING JOINT STOCK COMPANY.
Tên viết tắt : COMAEL.
Năm thành lập : 1993 (được chuyển đổi thành công ty cổ phần năm
2006).
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
13

Trích đoạn Kích thích về mặt vật chất Kích thích về mặt tinh thần

---