DẠY VÀ ÔN TẬP CHO HỌC SINH GIỎI KHI
GIẢNG DẠY LỊCH SỬ VIỆT NAM GIAI
ĐOẠN TỪ NĂM 1930 ĐẾN 1945

Ths Vũ Thị Hằng
Trường THPT Chuyên
Trần Phú , Hải Phòng
Dạy lịch sử dân tộc được chú trọng trong chương trình
phổ thông trung học.Tuy nhiên trong chương trình lớp 12
phổ thông trung học thì lịch sử Việt Nam từ năm 1919 –
2000 chia làm nhiều giai đoạn, như : 1919-1930, 19301945, 1945-1954, 1954-1975, 1975-2000. Vậy phải lựa
chọn vấn đề dạy và phương pháp ôn tập cho học sinh
như thế nào là một vấn đề ra ®îc nhiÒu gi¸o viªn quan
t©m. Vì thế đến với hội thảo các trường THPT Chuyên
khu vực Duyên hải – Đồng bằng Bắc Bộ, tôi mạnh dạn
trình bày chuyên đề: “Dạy và ôn tập cho học sinh giỏi
Lịch sử Việt Nam giai đoạn từ năm 1930-1945”
Chuyên đề gồm hai nội dung :
1


_ Nội dung thứ nhất : lựa chọn vấn đề dạy lịch sử Việt
Nam giai đoạn 1930 – 1945
_ Nội dung thứ hai : phương pháp ôn tập cho nội dung
trên.
Trước hết tôi xác định giai đoạn lịch sử Việt Nam thời kì
1939-1945 (tính từ sau khi Đảng cộng sản Việt Nam ra
đời đến ngày 2/9/1945). Nội dung chính của giai đoạn
này gồm mét sè vấn đề sau. Cụ thể là :
_ Tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới (19291933) cùng với sự gia tăng áp bức bóc lột và cuộc
“khủng bố trắng” của thực dân Pháp sau khởi nghĩa Yên

Với nhiều nội dung như trên thì xác định vấn đề dạy như
thế nào ?
Tôi chọn vấn đề dạy cho học sinh mang tính chất bao
trùm toàn bộ nội dung giai đoạn 1930-1945 đó là : công
3


cuộc chuẩn bị toàn diện cho tổng khởi nghĩa giành chính
quyền (8-1945). Tôi đã truyền đạt cho học sinh những
kiến thức sau để đạt được những ý đồ trên:
_ Công cuộc chuẩn bị Tổng khởi nghĩa giành chính
quyền trong cách mạng tháng 8/1945 được thể hiện qua
nhiều khâu chuẩn bị, từ năm 1930 – 1945
_ Trước hết là sự chuẩn bị về mặt đường lối của Đảng
ta :
+ Đầu năm 1930 Đảng cộng sản Việt Nam ra đời. Với
chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắc do Nguyễn Ái
Quốc soạn thảo – được coi là cương lĩnh chính trị đầu
tiên của Đảng ta. Đó là một cương lĩnh cách mạng giải
phóng dân tộc sáng tạo, kết hợp đúng đắn vấn đề dân tộc
và vấn đề giai cấp. Độc lập và tự do là tư tưởng cốt lõi
của Cương lĩnh này. Đảng ra đời là sự chuẩn bị tất yếu
đầu tiên có tính quyết định cho những bước phát triển
nhảy vọt mới trong lịch sử phát triển của dân tộc Việt
Nam
+ Đến tháng 10/1930 Ban chấp hành Trung ương lâm
thời Đảng cộng sản Việt Nam họp hội nghị lần thứ nhất
tại Hương Cảng ( Trung Quốc ). Hội nghị quyết định đổi
4


trong quân đội Pháp, những ngoại kiều ở Đông Dương
đấu tranh chống phát xít
+ Về lực lượng vũ trang: Cùng với việc xây dựng lực
lượng chính trị, công tác xây dựng lực lượng vũ trang
cách mạng cũng được Đảng đặc biệt coi trọng. Sau khi
cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn thất bại, theo chủ trương của
Đảng, một bộ phận lực lượng vũ trang khởi nghĩa
chuyển sang xây dựng thành những đội du kích, hoạt
động ở căn cứ địa Bắc sơn Võ Nhai. Bước sang năm
1941 những đội du kích Bắc Sơn lớn mạnh lên và thống
nhất lại thành Trung đội cứu quốc quân (14/2/1941). Cứu
quốc quân phát động chiến tranh du kích trong vòng 8
tháng (7/1941 – 2/1942) để đối phó với sự vây quét của
địch, sau đó phân tán thành nhiều bộ phận để chấn chỉnh
lực lượng, gây dựng cơ sở chính trị trong quần chúng tại

6


các tỉnh Thái Nguyên, Tuyên Quang. Từ 9/1941 đến
2/1944 tiếp tục thành lập Trung đội Cứu quốc II và III
Ngày 22/12/1944 theo chỉ thị của Hồ Chí Minh, Đội Việt
Nam tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập – là
tiền thân của quân đội nhân dân Việt Nam sau này. Đến
tháng 5/1945 thống nhất các lực lượng vũ trang thành
Việt Nam giải phóng quân
_ Thứ ba là sự chuẩn bị về căn cứ địa. Việc xây dựng căn
cứ địa cách mạng cũng được quan tâm. Vùng Bắc Sơn –
Võ Nhai được Hội nghị Ban chấp hành trung ương tháng
11/1940 chủ trương xây dựng thành căn cứ địa cách

chúng nhân dân đã giành được chính quyền. Đây thực sự
là cao trào Tiền khởi nghĩa, là sự tập dượt lần cuối cho
Tổng khởi nghĩa tháng Tám.

8


Như vậy đầu tháng 8/1945 công cuộc chuẩn bị được
gấp rút hoàn thành. Toàn dân tộc ta đã sẵn sàng đón chờ
thời cơ vùng dậy tiến hành Tổng khởi nghĩa. Khi nghe
tin Nhật sắp đầu hàng Đồng Minh

ngày 13/8/1945,

Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh lập tức thành
lập Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc, ra “Quân lệnh số 1”,
chính thức phát lệnh tổng khởi nghĩa trong cả nước
Với sự chuẩn bị chu đáo ấy từ ngày 14/8 - 28/8/1945
tổng khởi nghĩa tháng 8 đã diễn ra nhanh chóng ít đổ
máu, giành thắng lợi quyết định
Trên đây là những nội dung kiến thức để tôi truyền
tải tới học sinh. Rõ ràng chúng ta thấy giai đoạn 1930 –
1945 rất nhiều kiến thức nên cần phải lựa chọn kiến thức
tổng hợp bổ trợ cho kiến thức chủ đạo của cả giai đoạn.
Tôi lựa chọn vấn đề mang tính chất tổng hợp trên sẽ bắt
buộc học sinh phải nắm được những nét chính của kiến
thức lịch sử. Điều đáng nói là cần lựa chọn phương pháp
ôn tập nào cho đối tượng học sinh giỏi dự thi quốc gia để
qua đó học sinh thẩm thấu được kiến thức. Vấn đề này
cũng là một sự trăn trở đối với tôi khi dạy về giai đoạn

Việt Nam giai đoạn từ năm 1930-1945” chắc chắn còn
khiếm khuyết. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của
các thầy cô.
Hải Phòng ngày
22/8/2012

11