BỘ TÀI CHÍNH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH - MARKETING
KHOA ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC
*****
TRƯƠNG TUẤN ANH
LUẬN VĂN THẠC SĨ
ĐỀ TÀI:
U
U
KIỂM ĐỊNH CÁC YẾU TỐ
ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ VÀNG
TẠI VIỆT NAM
Chuyên ngành: Kinh tế Tài chính - Ngân hàng
GVHD : TS. NGUYỄN THỊ MỸ DUNG
TP.HCM, tháng 04/2015
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, Luận văn Thạc sĩ Kinh tế - Tài chính ngân hàng với đề tài
“Kiểm định các nhân tố ảnh hưởng và xây dựng mô hình dự báo giá vàng tại Việt Nam”
là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu khoa học độc lập và nghiêm túc. Các thông
tin sử dụng trong luận văn đáng tin cậy và trung thực.
Học viên
Ngân hàng thương mại
NHNN
:
Ngân hàng Nhà nước
SGD
:
Sở giao dịch
WGC
:
World Gold Council (Hội đồng vàng thế giới)
CRB
:
Commodity Research Bureau (chỉ số hàng hóa)
IMF
:
U
1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI ...................................................................... 1
1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ................................................................................ 1
1.3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU ................................................... 2
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU........................................................................ 2
1.5 BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN ................................................................................ 2
TÓM TẮT CHƯƠNG 1 ............................................................................................ 4
CHƯƠNG 2: LÝ THUYẾT TỔNG QUAN VỀ ĐẶC ĐIỂM CỦA VÀNG ..................... 5
U
U
2.1 TỔNG QUAN VỀ ĐẶC ĐIỂM CỦA VÀNG .................................................... 5
2.1.1 Đặc điểm của vàng ........................................................................................... 5
2.1.1.1 Vàng là một kim loại quý ........................................................................ 5
2.1.1.2 Vàng là một hàng hóa đặc biệt ................................................................ 5
2.1.1.3 Vàng là một khoản đầu tư ......................................................................... 6
2.1.1.4 Vàng là dự trữ quốc gia ............................................................................ 6
2.1.2 Đơn vị đo lường và cách niêm yết giá vàng .................................................... 6
2.2 CÁC YẾU TỐ CHÍNH ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ VÀNG Ở VIỆT NAM ..... 8
2.2.1 Biến động cung – cầu vàng .............................................................................. 8
2.2.2 Chính sách của Nhà nước ................................................................................ 8
2.2.3 Giá vàng thế giới ............................................................................................ 10
2.2.4 Tỷ giá USD/VND ........................................................................................... 10
2.2.5 Giá dầu ............................................................................................................ 11
2.2.6 Lãi suất tiền gửi ............................................................................................... 11
3.4 DỮ LIỆU VÀ NGUỒN DỮ LIỆU .................................................................... 30
TÓM TẮT CHƯƠNG 3 ....................................................................................... 32
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ...................................................................... 33
U
U
4.1 GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 2007 - 2011 .................................................................. 33
4.1.1 Mô hình hồi quy ............................................................................................. 34
4.1.2 Xử lý tồn tại xu thế của chuỗi dữ liệu ............................................................ 36
4.1.2.1 Xét tính dừng của chuỗi dữ liệu ............................................................ 36
4.1.2.2 Xử lý tồn tại xu thế của chuỗi dữ liệu ................................................... 38
4.1.3 Mô hình hồi quy bội với dữ liệu đã khử yếu tố xu thế .................................. 41
4.1.4 Kiểm tra sự phù hợp của mô hình .................................................................. 42
4.1.4.1 Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến ....................................................... 42
4.1.4.2 Kiểm tra hiện tượng tự tương quan ....................................................... 43
4.1.4.3 Kiểm tra hiện tượng phương sai sai số thay đổi .................................... 44
4.1.5 Giải thích kết quả đạt được ............................................................................ 45
4.2 GIAI ĐOẠN TỪ THÁNG 1/2012 – THÁNG 5/2014 ...................................... 45
4.2.1 Mô hình hồi quy ............................................................................................. 46
4.2.2 Xử lý tồn tại xu thế của chuỗi dữ liệu ............................................................ 48
4.2.2.1 Xét tính dừng của chuỗi dữ liệu ............................................................ 48
4.2.2.2 Xử lý tồn tại xu thế của chuỗi dữ liệu ................................................... 51
4.2.3 Mô hình hồi quy bội với dữ liệu đã khử yếu tố xu thế .................................. 54
4.2.4 Kiểm tra sự phù hợp của mô hình .................................................................. 55
4.2.4.1 Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến ....................................................... 55
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 3.1 - Kỳ vọng chiều hướng ảnh hưởng của các biến đến giá vàng ................... 30
Bảng 4.1 - Thống kê mô tả các biến giai đoạn 2007 – 2011 ......................................... 33
Bảng 4.2 – Ma trận tương quan của các hệ số hồi quy của mô hình (1.4) ................. 42
Bảng 4.3 - Thống kê mô tả các biến giai đoạn tháng 1/2012 – tháng 5/2014 ............. 45
Bảng 4.4 – Ma trận tương quan của các hệ số hồi quy của mô hình (2.4) ................. 55
Bảng 4.5 – Các tiêu chuẩn đánh giá một số mô hình ARIMA ..................................... 61
Bảng 4.6 – Kết quả dự báo giá vàng tại Việt Nam từ tháng 6/2014 đến tháng 12/2014 ..
....................................................................................................................... 63
Bảng 4.7 – Kết quả chiều hướng ảnh hưởng của các yếu tố đến giá vàng Việt Nam .....
....................................................................................................................... 65
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
Hình 4.1 - Giản đồ tự tương quan của giá vàng trong nước giai đoạn 2007-2011 ... 37
Hình 4.2 - Giản đồ tự tương quan sai phân bậc 1 giá vàng trong nước giai đoạn 20072011 .............................................................................................................. 39
Hình 4.3 - Giản đồ tự tương quan của giá vàng trong nước giai đoạn tháng 1/2012 –
tháng 5/2014 ................................................................................................ 49
Hình 4.4 - Giản đồ tự tương quan sai phân bậc 1 giá vàng trong nước giai đoạn tháng
1/2012 – tháng 5/2014 ................................................................................. 52
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1 - Lãi suất tiền gửi và Giá vàng Việt Nam từ tháng 1/2007 đến tháng 5/2014
.................................................................................................................... 25
Biểu đồ 3.2 - Tỷ giá hối đoái USD/VND và giá vàng Việt Nam từ tháng 1/2007 đến
tháng 5/2014 .............................................................................................. 26
Biểu đồ 3.3 - Giá dầu thế giới và Giá vàng Việt Nam từ tháng 1/2007 đến tháng 5/2014
.................................................................................................................... 27
nền kinh tế Việt Nam, Luận văn thạc sĩ, Đại học Kinh tế TP.HCM.
9. baodientu.chinhphu.vn, 2013, Dự báo thị trường vàng những tháng cuối năm 2013.
[Truy cập ngày 10/12/2014]
T
0
3
B. TÀI LIỆU TIẾNG ANH
1. Ganesh Mani and Srivyal Vuyyuri (05/2005), Gold Pricing in India An
Econometric Analysis. Management consultants in Hyderabad, India.
2. Rabi N.Mishra and G.Jagan Mohan (2012), Gold Prices and Financial Stability in
India, Reserve Bank of India, India.
3. Cengiz Toraman và cộng sự (2011), Determination of Factors Affecting the Price
of Gold: A Study of MGARCH Model.
4. Dr. Sindhu (2013), A study on impact of select factors on the price of Gold.
5. Ismail, Z., Yahya A. And Shabri A. (2009), Forecasting Gold Prices Using
Multiple Linear Regression Method.
6. Khaemasunun Pravit (2008), Forecasting Thai.
7. Topcu (2010), Altin Fiyatlarini Etkileyen Faktorler.
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Luận văn tập trung phân tích, kiểm định và giải thích sự ảnh hưởng của các yếu tố
vĩ mô như Lãi suất tiền gửi, Tỷ giá hối đoái, Giá dầu thế giới, Giá bạc thế giới, Giá vàng
của người dân thì hiện nay, vàng đã trở thành kênh đầu tư được quan tâm nhất nhằm bảo
toàn giá trị tài sản nắm giữ.
Nghiên cứu về sự biến động giá vàng cùng các nhân tố có tầm ảnh hưởng mạnh đến giá
vàng không chỉ cung cấp nhận thức cơ bản về vàng, thị trường vàng mà còn có thể giúp ta
nhận thấy được thực trạng, từ đó có thể đưa ra các dự báo về giá vàng, các định hướng, giải
pháp ổn định và phát triển thị trường vàng tại Việt Nam.
Chính vì thế, việc phân tích, kiểm định, giải thích các yếu tố vĩ mô tác động đến giá
vàng để từ đó đưa ra dự báo cũng như nhận định về xu hướng biến động giá vàng là một
trong những việc làm hết sức cần thiết. Xuất phát từ những lý do đó, tác giả đã chọn đề tài
“Kiểm định các yếu tố ảnh hưởng đến giá vàng tại Việt Nam” cho việc nghiên cứu luận văn
của mình.
1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Qua việc tham khảo các kết quả nghiên cứu về lý thuyết và thực tiễn trước đây, luận
văn sẽ tập trung nghiên cứu những mục tiêu sau đây:
a. Kiểm định các yếu tố tác động đến giá vàng tại Việt Nam;
1
b. Xem xét mức độ tác động của các yếu tố đó như thế nào để đề xuất giải pháp hay
những gợi ý về chính sách.
1.3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Luận văn tập trung nghiên cứu những nhân tố tác động đến giá vàng trong đó xác định
các nhân tố chính chủ yếu ảnh hưởng đến sự biến động về giá vàng tại Việt Nam bao gồm:
Lãi suất tiền gửi, Tỷ giá hối đoái USD/VND, Giá dầu thế giới, Giá bạc thế giới, Giá vàng
thế giới. Luận văn sử dụng những số liệu thu thập được từ Ngân hàng, Quỹ tiền tệ quốc tế
IMF, các website về giá dầu, giá vàng, giá bạc thế giới và được lấy giai đoạn từ năm 2007
- tháng 5 năm 2014.
CHƯƠNG 2: LÝ THUYẾT TỔNG QUAN VỀ
ĐẶC ĐIỂM CỦA VÀNG
2.1 TỔNG QUAN VỀ ĐẶC ĐIỂM CỦA VÀNG
2.1.1 Đặc điểm của vàng
Nhìn vào nhu cầu của con người đối với vàng, ta có thể thấy được giá trị của vàng
ảnh hưởng rất nhiều đến đời sống kinh tế - xã hội.
2.1.1.1 Vàng là một kim loại quý
Vàng là kim loại quý trong ngành trang sức, điêu khắc và trang trí kể từ khi
xuất hiện trong lịch sử. Vàng có tính bền vững hóa học cao với vẻ đẹp bề ngoài sáng bóng.
Vàng nguyên chất có độ dẻo cao, dễ dát thành lá mỏng và kéo sợi nên vàng rất phù hợp với
việc chế tác đồ kim hoàn, các linh kiện và vi mạch điện tử… Ngoài ra vàng còn là vật chất
có độ dẫn điện, dẫn nhiệt cao, phản ánh tia hồng ngoại rất mạnh, một kim loại không thể
thiếu trong sản xuất máy tính, thiết bị liên lạc, đầu máy bay phản lực, tàu không gian và
nhiều sản phẩm khác. Đồng thời, vàng cũng được dùng trong nha khoa phục hồi cũng như
nhiều tác dụng khác trong công nghiệp và y khoa trị liệu.
2.1.1.2 Vàng là một hàng hóa đặc biệt
Với tính chất ưu việt và được công nhận rộng rãi, vàng đã trở thành một vật
chất đặc biệt mang hình thái hàng hóa – tiền tệ. Lịch sử tiền vàng kéo dài hàng mấy nghìn
năm và phổ biến trên khắp các nuớc với những biến cố, những giai đoạn thăng trầm khác
nhau. Trong lịch sử tiền tệ thế giới, vàng được coi là một loại tiền tệ đặc biệt hội đủ 5 chức
năng của đồng tiền mà chưa có loại tiền nào có chức năng đầy đủ như thế, bao gồm: Thước
đo giá trị, phương tiện lưu thông, phương tiện thanh toán, phương tiện cất trữ và tiền tệ
quốc tế. Theo chế độ bản vị Bretton Wood ra đời ngày 1/7/1944, chế độ bản vị vàng hối
đoái được thiết lập, 1 ounce = 35 USD (1 ounce = 31,103 gram) tạo điều kiện cho đồng
USD lên ngôi trở thành đồng tiền được chấp nhận trên toàn thế giới.
5
2.1.1.3 Vàng là một khoản đầu tư
Chính tính chất như một loại hàng hóa của vàng cũng đem lại cho vàng một
• Đơn vị yết giá (thông thường): USD/ounce
• 1 ounce = 1 troy ounce = 0,83 lượng
• 1 lượng = 1,20556 ounce
Trong ngành kim hoàn ở Việt Nam, khối lượng của vàng được tính theo đơn vị là
lượng hoặc chỉ. Một lượng vàng nặng 37,50 gram. Một chỉ bằng 1/10 lượng vàng, được
niêm yết như sau:
• Đơn vị yết giá: VND/lượng
• Công thức quy đổi giá vàng từ đơn vị tính USD/oz thành đơn vị tính
VND/lượng:
P VN = (P TG + Phí vận chuyển) x 1,20556 x (1 + Thuế suất thuế NK) x (1 + Thuế suất
R
R
R
R
thuế TTĐB) x (1 + thuế suất thuế GTGT) x Tỷ giá + Phí gia công
P VN
: Giá vàng thành phẩm khi nhập khẩu về Việt Nam (VND/lượng)
P TG
: Giá vàng thế giới (USD/oz)
R
R
7
Tuy nhiên, công thức trên chỉ tính đến giá vàng thế giới có tác động đến giá vàng
trong nước mà chưa tính đến cung cầu của thị trường vàng trong nước và một số yếu tố chi
phối khác nên công thức trên chỉ có thể dùng để tính giá vàng quy đổi, một cách tính để hỗ
trợ cho việc tính toán giá vàng trong nước dựa theo giá vàng thế giới.
2.2 CÁC YẾU TỐ CHÍNH ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIÁ VÀNG Ở VIỆT NAM
2.2.1 Biến động cung – cầu vàng
• Biến động nguồn cung:
Nguồn cung vàng của Việt Nam hàng năm chính là nguồn vàng nhập khẩu. Khi
giá vàng trong nước thấp hơn giá vàng thế giới quy đổi, các công ty kinh doanh vàng có
sẵn nguồn vàng sẽ xuất khẩu vàng để thu lợi nhuận. Ngược lại, khi giá vàng trong nước cao
hơn giá vàng thế giới, họ lại nhập khẩu vàng để cung cấp cho thị trường trong nước. Tuy
nhiên, nguồn cung này lại phụ thuộc vào hạn ngạch do NHNN cho phép nên đáp ứng chậm
so với nhu cầu, điều này càng đẩy giá vàng lên cao hơn, tạo điều kiện cho đầu cơ và buôn
lậu vàng, khiến tình hình giá vàng trong nước càng khó kiểm soát.
• Biến động về cầu vàng:
Theo báo cáo của Hội đồng vàng Thế giới (WGC) ngày 13/11/2014 về Xu
hướng Nhu cầu vàng quý 3/2014, Việt Nam là nước tiêu thụ vàng nhiều thứ 7 thế giới. Nhu
cầu vàng quý 3 năm 2014 của Việt Nam ở mức 19 tấn, giảm 27% so với cùng kỳ năm 2013,
con số này cũng thấp hơn chút so với mức tiêu thụ 29,3 tấn vàng của quý 2 và 19,5 tấn của
quý 1. Trong đó nhu cầu về vàng nữ trang của Việt Nam giảm 9% so với cùng kỳ năm
ngoái, còn 2 tấn; nhu cầu đầu tư vào vàng miếng cũng giảm 29%, còn 17 tấn. Nhu cầu vàng
trên thị trường vàng Việt Nam bao gồm: Nhu cầu trang sức, nhu cầu tích lũy, nhu cầu sản
xuất và nhu cầu đầu tư. Nhưng cũng như trên thị trường thế giới, nhu cầu đầu tư vàng trên
thị trường có tác động mạnh đến giá vàng.
2.2.2 Chính sách của Nhà nước
khoản, thị trường vàng Việt Nam sẽ chuyển hoàn toàn sang thị trường vàng vật chất, chủ
9
yếu giao dịch mua bán vàng miếng như hiện nay. Trong khi, nhu cầu thực của thị trường
đối với các loại hình giao dịch này rất lớn và phù hợp với xu hướng hội nhập.
Mặt khác, việc cấm sàn vàng và kinh doanh vàng tài khoản khiến cho thông tin
đầu tư bị hạn chế, tạo điều kiện cho đầu cơ làm giá trên thị trường vàng vật chất, ảnh hưởng
xấu đến giá vàng trong nước và việc quản lý thị trường vàng càng trở nên khó khăn.
2.2.3 Giá vàng thế giới
Hiện nay, với xu thế toàn cầu hóa, tự do thương mại giữa các quốc gia, giá vàng
trong nước phụ thuộc vào giá vàng thế giới do khi giá vàng thế giới và giá vàng trong nước
có chênh lệch thì lập tức giá vàng trong nước sẽ lập tức điều chỉnh thông qua hoạt động
xuất nhập khẩu.
Mặc dù tại một số thời điểm, giá vàng trong nước có chênh lệch so với giá vàng
thế giới, có thể do sự chi phối của Nhà nước, do tâm lý hoặc có sự xuất hiện của các nhà
đầu cơ, … nhưng sự chênh lệch này không duy trì được lâu và sẽ bị phá vỡ bởi quy luật
cung cầu: Giá vàng trong nước cao dẫn đến các nhà đầu tư tiếp tục nhập khẩu, cung vàng
tăng dẫn đến giá vàng giảm. Giá vàng trong nước thấp dẫn đến hành động xuất vàng ra
nước ngoài tìm kiếm lợi nhuận, cung vàng giảm dẫn đến giá vàng tăng trở lại khiến cho giá
vàng trong nước tiếp tục theo sát với giá vàng thế giới.
2.2.4 Tỷ giá USD/VND
Đối với nguồn vàng có được từ nhập khẩu, giá vàng theo thông thường được mua
bán theo đơn vị USD/ounce, do đó tỷ giá USD/VND là một trong các yếu tố quan trọng tác
động đến giá vàng trong nước của lượng vàng này.
Khi nhu cầu USD tăng bởi nhiều yếu tố kinh tế tác động, trong đó có một số yếu tố
ảnh hưởng trực tiếp như: tăng lãi suất tiền gửi đồng USD, các chỉ số sức mạnh của nền kinh
tế Mỹ tăng bền vững và chính trị bình ổn, … USD sẽ được định giá cao hơn, khi đó giá
vàng sẽ được điều chỉnh lại thông qua quy đổi. Về mặt quy đổi trong mối tương quan của
đoán biết tâm lý của người đầu tư cho rằng giá vàng còn đi lên, đã dùng kỹ xảo tạo ra cầu
11
Copyright: Tài liệu đại học ©