Giáo án tích hợp - tiết 55 - Vợ chồng A Phủ
Ngày soạn:
Tiết 55: ĐV: VỢ CHỒNG A PHỦ (tiết 1)
Tô Hoài

A. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1.Về kiến thức: Giúp HS: Nắm được giá trị hình tượng nhân vật Mị, nghệ thuật
miêu tả sinh hoạt, phong tục và tâm lí nhân vật trong đoạn trích.
2.Về kĩ năng: Giúp HS: Đọc - hiểu tác phẩm truyện ngắn
3.Về thái độ: Giúp HS: Hiểu được giá trị nhân đạo của thiên truyện, thể hiện sự lê
và khẳng định sức sống ngoan cường vẫn tiềm tàng ở người lao động.
B. PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
- GV: SGK, TLTK, TKBG, CKT
- HS: SGK, Vở ghi, Vở soạn
C. TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
1.Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số
Ngày dạy Lớp
Sĩ số HS Vắng

2.Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sách vở của HS
3.Bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ
HS
NỘI DUNG BÀI HỌC
* Hoạt động 1: Hướng dẫn I- Tìm hiểu chung:
HS tìm hiểu chung.
1. Tác giả:
- Thao tác 1: Hướng dẫn HS - Tô Hoài tên khai sinh là Nguyễn
tìm hiểu tác giả
Sen, sinh năm 1920.
+ GV: Nêu những nét chính về - Quê nội ở Thanh Oai, Hà Đông

thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ
- Thao tác 2: Hướng dẫn HS thuật.
tìm hiểu tác phẩm
- Một số tác phẩm tiêu biểu:
+ GV: Nêu xuất xứ tác phẩm?
+ Dế mèn phiêu lưu kí (1941),
+ O chuột (1942),
+ Nhà nghèo (1944),
+ Truyện Tây Bắc (1953),
+ Miền Tây (1967),…
2. Văn bản:
+ GV: Hướng dẫn học sinh tìm A. Xuất xứ và hòan cảnh sáng tác:
hiểu cốt truyện
- In trong tập Truyện Tây Bắc – được
tặng giải nhất giải thưởng Hội văn
nghệ Việt Nam 1954-1955
- Hoàn cảnh sáng tác: Trong chuyến đi
thực tế cùng bộ đội vào giải phóng Tây
Bắc năm 1952.
B. Tóm tắt:


* Hoạt động 2: Hướng dẫn
HS đọc hiểu văn bản.
- Thao tác 1: Hướng dẫn HS
tìm hiểu nhân vật Mị.
+ GV: Đọc đoạn văn giới
thiệu sự xuất hiện của nhân vật
Mị?
+ GV: Qua sự xuất hiện của


+ GV: Trước khi làm dâu cho
nhà thống lí Pá Tra, Mị là cô
gái có gì đặc biệt?
+ HS: Tìm chi tiết Mị rất đẹp, sợi gai bên tảng đá trước cửa, cạnh tàu
ngựa”.
rất tài hoa, rất tự trọng.
 Một cô gái lẻ loi, âm thầm như lẫn
vào các vật vô tri vô giác: cái quay sợi,
tàu ngựa, tảng đá
- “Lúc nào cũng vậy, dù quay sợi,
+ GV: Vì sao Mị về làm dâu thái cỏ ngựa, dệt vải, chẻ củi hay đi
cõng nước dưới khe suối, cô ấy cũng
nhà thống lí Pá Tra?
+ GV: Vì sao bố Mị đã qua đời cúi mặt, mặt buồn rười rượi”
mà Mị không ăn lá ngón tự tử?  Lúc nào cũng cúi đầu nhẫn nhục và
+ GV: Ban đầu, Mị có những luôn u buồn
=> Cách giới thiệu nhân vật ấn tượng
phản kháng gì?
để dẫn dắt vào trình tìm hiểu số phận


GV phân tích để thấy được
thủ đoạn cho vay nặng lãi của
bọn nhà giàu khiến người
dân nghèo đời này sang đời
khác không trả hết nợ. Đã
nghèo, họ lại bị thần quyền
khống chế, tục trình ma, cúng
ma chính là một thủ đoạn

+ GV: Đọc đoạn văn thể hiện  Mị là con nợ đồng thời cũng là con
nổi cực khổ của Mị?
dâu nên số phận đã trói buộc Mị đến
lúc tàn đời.
- Lúc đầu: Mị phản kháng quyết liệt.
+ GV: Đọc đoạn văn thể hiện + “Có đến hàng mấy tháng, đêm nào Mị
cũng khóc”…
nỗi đau về tinh thần của Mị?
+ Mị tính chuyện ăn lá ngón để tìm sự
+ GV: Thái độ của Mị lúc này giải thoát.
+ Vì lòng hiếu thảo nên phải nén nỗi
như thế nào?
đau riêng, quay trở lại nhà thống lí.
- Những ngày làm dâu:
+ Bị vắt kiệt sức lao động:
“Tết xong thì lên núi hái thuốc phiện,
giữa màu thì giặt đay, xe đay, đến mùa
thi đi nương bẻ bắp, và dù lúc đi hái
củi, lúc bung ngô, lúc nào cũng gài
một bó đay trong cánh tay để tước
thành sợi”


+ GV: Đọc đoạn văn miêu tả
cảnh mùa xuân?

+ GV: Cảnh thiên nhiên vào
xuân có ảnh hưởng gì đến nhân
vật Mị?


chỉ biết ăn cỏ, biết đi làm mà thôi”
+ “Mỗi ngày Mị không nói, lùi lũi như
con rùa nuôi trong xó cửa.”
=> Sống tăm tối, nhẫn nhục, đau khổ,
tê liệt về tinh thần, buông xuôi theo số
phận.
C. Sức sống tiềm tàng của Mị:
* Cảnh mùa xuân:
- “Hồng Ngài năm ấy ăn tết giữa lúc
gió thổi vào cỏ gianh vàng ửng, gió và
rét tất dữ dội. Nhưng trong các làng
Mèo Đỏ, những chiếc váy hoa đã đem
ra phơi trên mỏm đá xòe như những
con bướm sặc sỡ”
- “Đám trẻ đợi tết, chơi quay cười ầm
trên sân chơi trước nhà..”
- Mị nghe tiếng sáo gọi bạn “vọng lại


+ GV: Tiếng sáo có ý nghĩa gì?
+ GV: Những sục sôi trong tâm
hồn đã thôi thúc Mị có những
hành động gì?

+ GV: Em suy nghĩ như thế
nào trước sự việc Mị bị A Sử
trói?
+ GV: Tâm trạng Mị khi bị A
Sử trói đứng trong đêm mùa
xuân diễ biến như thế nào?

của phần đời chưa tới. Rượu làm cơ
thể và đầu óc Mị say nhưng tâm hồn đã
tỉnh lại sau bao ngày câm nín, mụ mị
vì bị đày đọa.
- Khi nghe tiếng sáo gọi bạn:
+ Nhớ lại những kỉ niệm ngọt ngào của
quá khứ: thổi sáo, thổi lá giỏi, “có biết
bao người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo
Mị”
+ “… Mị thấy phơi phới trở lại, trong lòng
đột nhiên vui sướng như những đêm Tết ngày
trước… Mị muốn đi chơi…”

+ Mị có ý nghĩ lạ lùng mà rất chân
thực:
“Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc
này, Mị sẽ ăn cho chết ngay chứ không
buồn nhớ lại nữa. Nhớ lại chỉ thấy
nước mắt ứa ra”
 Mị đã ý thức được tình cảnh đau xót
của mình.
+ Trong đầu Mị vẫn đang rập rờn
tiếng sáo:
“Anh ném Pao, em không bắt
Em không yêu quả Pao rơi rồi”.


đình. Qua câu chuyện của Mị
và những người đàn bà ở
Hồng Ngài, Tô Hoài đã dựng

trói cho A Phủ?

+ GV: Vì sao Mị nghĩ mình sẽ
chết thay cho A Phủ?
GV phân tích giúp HS hiểu rõ
căn nguyên của những suy
nghĩ đó: Thứ nhất là vì tình
thương người cùng cảnh ngộ.
Thứ hai vì những lệ tục cổ hủ
đã ngấm vào máu thịt Mị:
- Ta là thân đàn bà (tư tưởng
trọng nam khinh nữ, người
phụ nữ không có vai trò, vị
trí trong gia đình và xã hội,
họ bị coi rẻ như những công
cụ, đặc biệt là đàn bà làm dâu
nhà giàu)
- Nó đã bắt ta về trình ma nhà
nó rồi thì chỉ còn biết đợi ngày rũ

 Quên hẳn mình đang bị trói, vẫn thả
hồn theo những cuộc chơi, những tiếng
sáo gọi bạn tình tha thiết bên tai.
+ “Mị vùng bước đi. Nhưng tay chân
đau không cựa được...”
 Khát vọng đi chơi xuân đã bị chặn
đứng.
+ “Mị nín khóc, Mị lại bồi hồi (…).
Lúc lại nồng nàn tha thiết nhớ (…). Mị
lúc mê lúc tỉnh…”

có cách nhìn, cách nghĩ khác
về phụ nữ, tôn trọng quyền tự
do, tự chủ của họ. Đặc biệt
phải xóa bỏ ngay những dấu
tích của tục trình ma, cúng
ma vẫn còn ở một số vùng
dân tộc thiểu số.
+ GV: Vì sao Mị chạy cùng A
Phủ?

+ GV: Giá trị nhân đạo được

khi thấy A Phủ bị trói đứng:
- Lúc đầu, khi chứng kiến cảnh thấy A
Phủ bị trói mấy ngày đêm: “Nhưng Mị
vẫn thản nhiên thổi lửa hơ tay”

 Dấu ấn của sự tê liệt tinh thần.
- Khi nhìn thấy “một dòng nước mắt lấp
lánh bò xuống hai hõm má đã xám đen
lại…” của A Phủ: Mị thức tỉnh dần.

+ “Mị chợt nhớ lại đêm năm trước A
Sử trói Mị”, “Nhiều lần khóc, nước
mắt chảy xuống miệng, xuống cổ,
không biết lau đi được”
 Nhớ lại mình, nhận ra mình và xót
xa cho mình.
+ Nhớ tới cảnh: Người đàn bà đời
trước cũng bi trói đến chết

Ngày
dạy
Lớp Sĩ số HS Vắng

2.Kiểm tra bài cũ: ? Tóm tắt truyện ngắn Vợ chồng A Phủ
? Phân tích diễn biến tâm lí của Mị khi cởi
trói cho A Phủ
3.Bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
VÀ HS
NỘI DUNG BÀI HỌC
* Hoạt động 2: Hướng dẫn II. Đọc - hiểu văn bản (tiếp)


HS đọc hiểu văn bản (tiếp) 2. Nhân vật A Phủ:
A. Số phận đặc biệt của A Phủ:
- Thao tác 2: Hướng dẫn - Từ nhỏ mồ côi cha mẹ, không người
tìm hiểu nhân vật A Phủ. thân thích, sống sót qua nạn dịch
+ GV: Vì sao nói A Phủ là - Làm thuê, làm mướn, nghèo đến nỗi
nhân vật có số phận đặc không thể lấy được vợ vì tục lệ cưới xin
biệt?
- 10 tuổi bị bắt đem bán đổi lấy thóc của
người Thái, sau đó trốn thoát và lưu lạc
đến Hồng Ngài.
GV giảng thêm:
- Trở thành chàng trai khỏe mạnh, tháo
Số phận đặc biệt của A vát, thông minh:
Phủ một phần do những “Chạy nhanh như ngựa”, “biết đúc lưỡi
tục lệ khắc nghiệt của xã cày, biết đục cuốc, lại cày giỏi và đi săn
hội tạo ra. A Phủ chỉ vì bò tót rất bạo”

hình ảnh dòng nước mắt tố cáo tội
tao cũng bắt thế, bao giờ hết nợ ác của giai cấp thống trị không coi trọng
tao mới thôi.

tính mạng con người (A Phủ không bằng
con bò nhà thống lí)

+ GV: Nhân vật A Phủ có
những tính cách đặc biệt
nào? Đọc đoạn văn miêu tả
cảnh A Phủ đánh A Sử?

B. Tính cách đặc biệt của A Phủ :
- Gan góc từ bé: “A Phủ mới mười tuổi,
nhưng A Phủ gan bướng, không chịu ở dưới
cánh đồng thấp, A Phủ trốn lên núi lạc đến
Hồng Ngài”

- Lớn lên: dám đánh con quan, sẵn sàng
trừng trị kẻ ác: “Một người to lớn chạy vụt ra
vung tay ném con quay rất to vào mặt A Sử (…).
Nó vừa kịp bưng tay lên. A Phủ đã xộc tới, nắm
cái vòng cổ, kéo dập đầu xuống, xé vai áo, đánh
tới tấp”

+ GV: Khi trở thành người
làm công gạt nợ, tính cách
của A Phủ như thế nào? Có
thay đổi so với trước kia hay
không?

NX: Khác với Mị, A Phủ: được nhìn từ


nghệ thuật của tác phẩm
+ GV: Nêu những nét đặc
sắc về nghệ thuật của tác
phẩm ?
+ HS: Thảo luận theo nhóm
bàn trong 5 phút và cử đại
diện trả lời.
+ GV: Ghi nhận các ý kiến
và chốt lại theo đáp án.

* Hoạt động 3: Hướng
dẫn học sinh tổng kết.
- Thao tác 1: Tổng kết nội
dung.
+ GV: Nêu giá trị nội dung
tác phẩm?
+ HS: Dựa vào mục Ghi
nhớ vàtrả lời
- Thao tác 2: Tổng kết
nghệ thuật.
+ GV: Nêu giá trị nghệ
thuật nổi bật của tác phẩm?
+ HS: Dựa vào mục Ghi
nhớ và trả lời

bên ngoài, tính cách được bộc lộ ở hành
động, vẻ đẹp hiện lên qua sự gan góc,

phận đau khổ của người dân lao động
miền núi trước Cách mạng ; tố cáo, lên
án, phơi bày bản chất xấu xa, tàn bạo của
giai cấp thống trị ; trân trọng và ngợi ca
vẻ đẹp tâm hồn, sức sống mãnh liệt và


khả năng cách mạng của nhân dân Tây
Bắc ;...
2. Nghệ thuật:
+ Nghệ thuật xây dựng nhân vật có nhiều
điểm đặc sắc (A Phủ được miêu tả qua
hành động, Mị chủ yếu khắc hoạ tâm
tư,...).
+ Trần thuật uyển chuyển, linh hoạt ;
cách giới thiệu nhân vật đầy bất ngờ, tự
nhiên mà ấn tượng ; kể chuyện ngắn gọn,
dẫn dắt tình tiết khéo léo.
+ Biệt tài miêu tả thiên nhiên và phong
tục, tập quán của người dân miền núi.
+ Ngôn ngữ sinh động, chọn lọc và sáng
tạo, câu văn giàu tính tạo hình và thấm
đẫm chất thơ,...
4. Củng cố bài học:
- Nắm được hình tượng nhân vật A Phủ
- Nắm được giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm
- Suy nghĩ của em về bức tranh hiện thực với những tệ nạn tác
giả phản ánh trong tác phẩm (mê tín dị đoan, trọng nam khinh
nữ, bóc lột sức lao động, bạo hành gia đình...) Liên hệ xã hội
hiện đại