Nguyễn Phương Thảo
Mục
lục:
Lời mở đầu............................................................................................................1
Chương I : Phát triển du lịch bền vững........................................................5
1.1. Lý luận về phát triển bền vững......................................................................5
1.2. Lý luận về phát triển du lịch bền vững..........................................................5
1.2.1. Khái niệm về phát triển du lịch bền vững.................................................5
1.2.2. Điều kiện để phát triển du lịch bền vững..............................................7
1.2.2.1. Nhóm điều kiện chung.......................................................................7
1.2.2.2. Nhóm điều kiện đặc trưng..............................................................8
1.2.2.3, Các điều kiện sẵn sàng phục vụ khách du lịch...............................9
1.2.2.4, Phải đảm bảo tính hiệu quả...........................................................11
1.2.2.5, Phải đảm bảo tính công bằng........................................................11
1.2.2.6, Đảm bảo tính cộng đồng...............................................................12
1.2.2.7, Bản sắc văn hóa..............................................................................12
1.2.2.8, Sự phát triển...................................................................................13
1.2.3, Các nguyên tắc để phát triển du lịch bền vững........................................13
1.2.3.1, Sử dụng nguồn lực một cách bên vững. .........................................13
1.2.3.2, Mối quan hệ giữa du lịch và môi trường........................................13
1.2.3.3, Giảm thiểu sự tiêu thụ quá mức và giảm thiểu chất thải................14
1.2.3.4, Hợp nhất phát triển du lịch bền vững với hoạch định chiến lược...16
Chương II. Phát triển du lịch bền vững với Làng cổ Đường Lâm................ 17
2.1. Giới thiệu chung về làng cổ Đường lâm........................................................ 17
2.2.Điều kiện phát triển du lịch bền vững làng cổ Đường Lâm............................ 19
2.2.1. Điều kiện phát triển du lịch......................................................................19
2.2.1.1. Nhóm điều kiện chung.......................................................................19
2.2.1.2. Nhóm điều kiện đặc trưng.................................................................20
2.2.1.3, Các điều kiện sẵn sàng phục vụ khách du lịch..................................27
2.2.2. Ngoài những yếu tố nội tại có sãn, để phát triển bễn vững du lịch ở Đường
giao thông đường bộ, đường sắt tương đối phát triển thuận tiện cho sự giao thông
trong cả nước. Đặc biệt nơi đây có rất nhiều danh nam thắng cảnh nổi tiếng được
du khách trong ngoài nước biết đến như Động Hương tích - Chùa Hương, Ba Vì,
Đồng Mô, chùa Trăm Gian, chùa Tây Phương...và gần đây nhát là sự kiên làng cổ
Đường Lâm được bộ Văn Hóa Thông Tin công nhận "di tích lịch sử cấp quốc gia"
đang trở thành một điểm đến lí tưởng. Vì vậy du lịch đang trở thành ngành kinh tế
trọng điểm của tỉnh. Một trong những điểm du lịch mà chính quyền nhân dân tỉnh
cũng như chính quyền nhân dân thành phố Sơn Tây để ý và dành nhiêu sự quan
tâm là bảo tồn và phát triển bền vững du lịch làng cổ Đường Lâm - một ngôi làng
cổ mang nhiều giá tri văn hóa lịch sử, sau Hội An, sau Phố Cổ Hà nội là những
phố cổ nơi đô thị, thì Đường Lâm là ngôi làng cổ đầu tiên ( tính đến năm 2008)
được bộ Văn Hóa Thông tin xếp hạng "di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia". Sau
lễ công nhận, Cục Di sản văn hóa phấn đấu gửi đơn đề nghị UNESCO công nhận
làng cổ Đường Lâm vào danh sách di sản văn hóa thế giới.
Lúc sinh thời, giáo sư Trần Quốc Vượng đã nhận xét: "Đường Lâm là vùng đất
cổ người xưa. Tựa lưng vào núi Tản, mặt ngoảnh nhìn sông nước Tích Đà, Đường
Lâm sẽ trường tồn và phồn vinh cùng non sông đất nước". Chính bởi các giá trị
3
Nguyễn Phương Thảo
văn hóa lịch sử - tiềm năng khai thác du lịch của Làng Cổ mà em đã chọn nơi đây
làm đối tượng nghiên cứu trong bài đề án của mình. Phát triển du lịch là đúng đắn,
nhưng phải bảo tồn để gìn giữ cho đời sau những giá trị quí giá mà chúng ta đang
được hưởng.
Vì vậy em quyết định chọn du lịch bền vững làng cổ Đường Lâm làm đề tài
nghiên cứu cho bài đề án môn học của mình, với mục đích tìm hiểu thực trạng bảo
tồn, tôn tạo làng cổ như thế nào, đã và đang khai thác phục vụ du lịch ra sao, mặt
nào phát huy tích cực, và đâu là hạn chế để đề ra giả pháp khắc phục? Làng cổ
lai xa. Khái niệm này hiện đang là mục tiêu hướng tới nhiều quốc gia trên thế giới,
mỗi quốc gia sẽ dựa theo đặc thù kinh tế, xã hội, chính trị, địa lý, văn hóa... riêng
để hoạch định chiến lược phù hợp nhất với quốc gia đó.
Thuật ngữ "phát triển bền vững" xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1980 trong
ấn phẩm Chiến lược bảo tồn Thế giới (công bố bởi Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên
và Tài nguyên Thiên nhiên Quốc tế - IUCN) với nội dung rất đơn giản: "Sự phát
triển của nhân loại không thể chỉ chú trọng tới phát triển kinh tế mà còn phải tôn
trọng những nhu cầu tất yếu của xã hội và sự tác động đến môi trường sinh thái
học".
Khái niệm này được phổ biến rộng rãi vào năm 1987 nhờ Báo cáo
Brundtland (còn gọi là Báo cáo Our Common Futur) của Ủy ban Môi trường và
Phát triển Thế giới - WCED (nay là Ủy ban Brundtland). Báo cáo này ghi rõ: Phát
triển bền vững là "sự phát triển có thể đáp ứng được những nhu cầu hiện tại mà
không ảnh hưởng, tổn hại đến những khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ
tương lai..." 1. Nói cách khác, phát triển bền vững phải bảo đảm có sự phát triển
kinh tế hiệu quả, xã hội công bằng và môi trường được bảo vệ, gìn giữ. Để đạt
được điều này, tất cả các thành phần kinh tế - xã hội, nhà cầm quyền, các tổ chức
xã hội... phải bắt tay nhau thực hiện nhằm mục đích dung hòa 3 lĩnh vực chính:
kinh tế - xã hội - môi trường.
1.2. Lý luận về phát triển du lịch bền vững.
1.2.1. Khái niệm về phát triển du lịch bền vững.
Du lịch bền vững là quá trình điều hành quản lý các hoạt động du lịch với
mục đích xác định và tăng cường các nguồn hấp dẫn khách tới các vùng và quốc
5
Nguyễn Phương Thảo
gia du lịch. Quá trình quản lý này luôn hướng tới việc hạn chế lợi ích trước mắt để
6
Nguyễn Phương Thảo
duy trì được sự toàn vẹn về văn hoá, đa dạng sinh học, sự phát triển của các hệ
sinh thái và các hệ thống hỗ trợ cho cuộc sống của con người”.
Sự phát triển của du lịch trong những năm qua đã góp phần làm sống động
thêm các công trình và địa chỉ văn hoá như Văn Miếu - Quốc Tử Giám, quần thể
di tích Huế, phố cổ Hội An, phố cổ Hà Nội..., các lễ hội truyền thống của dân tộc,
các di tích lịch sử cách mạng. Nhiều làng nghề truyền thống cũng đã hồi sinh và
phát triển do những tác động từ việc phát triển của du lịch. Tạo một nguồn thu
đáng kể cho ngân sách của địa phương và cộng đồng địa phương. Mặc dù vậy vẫn
trị văn hoá truyền thống của dân tộc do sự quản lý lỏng lẻo của các cơ quan chủ
quản, sự phối hợp thiếu đồng bộ giữa các ngành, sự thiếu ý thức của du khách và
cũng có thể do mục đích thiên về khai thác thu lợi nhuận của ngành du lịch mà
thiếu đi sự đầu tư tôn tạo cần thiết. Do đó phát triển du lịch gắn liền với yếu tố bền
vững là tất yếu để phát triển ngành du lịch Việt Nam.
Để phát triển bần vững du lịch cần thỏa mãn 3 yếu tố sau:
- Mối quan hệ hài hòa giữa bảo tồn tài nguyên tự nhiên, môi trường và
lợi ích kinh tế, xã hội, văn hóa. Sự phát triển của yếu tố này dựa trên sự phát triển
của yếu tố kia, nhưng không làm ảnh hưởng xấu đến nhau.
- Quá trình phát triển diễn ra trong một thời gian lâu dài.
- Đáp ứng được nhu cầu hiện tại, song không làm ảnh hưởng đến nhu
cầu các thế hệ tiếp theo.
1.2.2. Điều kiện để phát triển du lịch bền vững.
Để một địa điểm du lịch nói riêng và ngành du lịch của một quốc gia nói
chung có thể phát triển bền vững với du lịch trước hết cần có đủ các điều kiện phát
triển mà bất cứ một điểm du lịch nào cũng cần có, theo giáo trình kinh tế du lịch
( biên soạn bởi GS.Ts Nguyễn Văn Đính, Ts Trần Thị Minh Hòa và các giảng viên
▪ Các loại dịch bệnh...
Các điều kiện chung đã nêu ra ở trên tác động độc lập với du lịch và tách rời
nhau, do vậy sự phát triển của du lịch sẽ bị trì trệ, giảm sút, thậm trí là ngừng hẳn
nếu thiếu một trong những điều kiện trên. Sự có mặt của tất cả những điều kiện ấy
đảm bảo cho sự phát triển mạnh mẽ của du l ịch như một hiện tượng kinh tế xã hội
đại chúng và lặp đi lặp lại.
1.2.2.2. Nhóm điều kiện đặc trưng.
- Điều kiện về tài nguyên du lịch.
Theo chúng ta đã biết, nếu một quốc gia dù có nền kinh tế phát triển cao, chính
trị văn hóa ổn định mà không có các tài nguyên du lịch thì không thể phát triển du
lịch được. Tiềm năng kinh tế là vô hạn song tiềm năng về tài nguyên du lịch là có
hạn nên phải phát triển du lịch bền vững và có hiệu quả. Tài nguyên du lịch được
coi là điều kiện cần cho sự phát triển của du lịch trong khi đó các điều kiện chung
là điều kiện đủ.
Tài nguyên du lịch được chia thành hai loại: tài nguyên thiên nhiên và tài
nguyên nhân văn.
8
Nguyễn Phương Thảo
- Tài nguyên thiên nhiên: bao gồm các yếu tố như địa hình, khí hậu, động
thực vật hay chính là hệ sinh thái. Hệ sinh thái đề cập đến việc duy trì các hệ thống
trợ giúp cuộc sống ( đất, nước,không khí và cây xanh), bảo vệ sự đa dạng và ổn
định của các loài và các hệ sinh thái.
Yêu cầu này đòi hỏi các hoạt động du lịch và cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất – kỹ
thuật phải được đầu tư xây dựng vừa phục vụ nhu cầu phát triển du lịch song phải
chú ý tới môi trường, tài nguyên thiên nhiên.
Tài nguyên nhân văn : Được chia thành tài nguyên lịch sử và tài nguyên văn
hóa.
- Các điều kiện về kĩ thuật.
Các điều kiện về kĩ thuật ảnh hưởng đến sự sẵn sàng đón tiếp khách du lịch
trước tiên là cơ sở vật chất kĩ thuật phục vụ du lịch. và sau là cơ sở vật chất kĩ
thuật hạ tầng xã hội.
Về cơ sở vật chất kĩ thuật du lịch:
Cơ sở vật chất kĩ thuật của tổ chức du lịch bao gồm toàn bộ nhà cửa và phương
tiện kĩ thuật giúp cho việc phục vụ để thỏa mãn các nhu cầu du lịch như khách
sạn, nhà hàng, phương tiện giao thông vận tải, các khu nhà giải trí, cửa hàng, công
viên, đường xá, hệ thống thoát nước, mạng lưới điện... Cơ sở vật chất kĩ thuật du
lịch đóng vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm du lịch.
Sự tận dụng hiệu quả các tài nguyên du lịch và việc thỏa mãn các nhu cầu của du
khách phụ thuộc một phần lớn vào cơ sở vật chất kĩ thuật du lịch.
Cơ sở vật chất kĩ thuật hạ tầng xã hội.
Cơ sở vật chất kĩ thuật hạ tầng xã hội là phương tiện vật chất không phải do các
tổ chức du lịch xây dựng lên, mà là của toàn toàn xã hội. Đó là hệ thống đường xá,
nhà ga sân bay, hệ thống thông tin liên lạc, hệ thống cấp thoát nước, công viên,
nhà hát, viện bảo tàng... Cơ sở vật chất kĩ thuật xã hội là điều kiện đòn bẩy cho
hoạt động kinh tế - xã hội phát triển, đối với ngành du lịch, thì đây là yếu tố cơ sở
để khai thác tiềm năng du lịch, và nâng cao chất lượng sản phẩm. Ngược lại, du
lịch cũng là yếu tố tác động tích cực nhằm nâng cao, mở rộng cơ sở vật chất kĩ
thuật hạ tầng xã hội. Trong các yếu tố của cơ sở hạ tầng của xã hội quan trọng nhất
là hệ thống giao thông vận tải, sau đó là hệ thống thông tin liên lạc, hệ thống cấp
thoát nước, hệ thống cung cấp điện. Được xây dựng phục vụ nhân dân đại phương,
xong trong du lịch đây là những yếu tố quan trọng nhất để phát triển du lịch, bởi
nó ảnh hưởng trực tiếp tới nhu cầu thiết yếu của khách du lịch. Và cũng không quá
đáng nếu nói rằng đây là những yếu tố tác động mạnh mẽ tới chất lượng phục vụ
khách du lịch.
- Điều kiện về kinh tế.
Ảnh hưởng tới hoạt động du lịch sâu sắc phải kể đến các hoạt động kinh tế, các
điều kiện đó là:
lường chi phí, thời gian, lợi ích của cá nhân, xã hội thu được thông qua hoạt động
du lịch. Có nghĩa là phải sử dụng có hiệu quả nguồn vốn và lao động bỏ ra trong
hoạt động kinh doanh du lịch.
1.2.2.5, Phải đảm bảo tính công bằng.
Tính công bằng đề cập đến sự bình đẳng và thừa nhận các nhu cầu giữa cá
nhân, hộ gia đình, các nhóm xã hội, giữa thế hệ hiện tại và thế hệ tương lai, giữa
con người và thiên nhiên. Sứ mệnh của hoạt động du lịch là đem lại lợi ích cho
cộng đồng dân cư địa phương, ngược lại chình quyền và dân cư địa phương có
trách nhiệm cùng với doanh nghiệp lữ hành, khách du lịch bảo tồn các giá trị tài
nguyên du lịch đang khai thác. Đồng thời, cân bằng cũng đề cập đến việc hòa
11
Nguyễn Phương Thảo
nhập, cân bằng hài hòa giữa các yếu tố như giữa kinh tế và môi trường, giữa nông
nghiệp và du lịch, giữa các loại hình du lịch. Phát triển du lịch phải tạo được sự
liên kết và cân đối liên ngành để tạo hiệu quả tổng hợp.
1.2.2.6, Đảm bảo tính cộng đồng.
Tính cộng đồng đề cập đến vấn đề tham gia của cư dân địa phương vào quá
trình phát triển du lịch, tham gia một cách trực tiếp hoặc thông qua đầu tư trong
kinh doanh du lịch, cũng như trong việc thúc đẩy các hoạt động của các ngành có
liên quan như công nghiệp,tiểu thủ công mỹ nghệ, nông nghiệp. Hay thông qua
gián tiếp thông qua ý thức bảo tồn các giá trị tài nguyên du lịch. Tính cộng đồng ở
đây vô cùng quan trọng. Tại điểm thăm quan chính là nơi khách du lịch sẽ tới, và
cũng là nơi cu trú của cộng đồng dân cư đại phương, vì vậy sự sống còn của điểm
du lịch ảnh hưởng trực tiếp tới cuộc sống của người dân nơi đây, và ý thức bảo tồn
phát huy các giá tri tại điểm du lịch ảnh hưởng quyết định tới điểm du lịch. Đồng
thời, bên cạnh những nỗ lực của cộng đồng dân cư địa phương,còn đòi hỏi ý thức
của khách du lịch để cùng bảo tồn giá trị tài nguyên thiên nhiên nơi đây.
trường. Nhiều quốc gia tập trung phát triển du lịch mà quên mất môi trường,
không thấy được mối quan hệ thân mật gắn bó giữa du lịch và môi trường. Do đó,
để yếu tố bền vững thực hiện rồi, còn phải đẩm bảo yếu tố phát triển tạo sự hài hòa
cân đối trong qui hoạch phát triển.
1.2.3, Các nguyên tắc để phát triển du lịch bền vững.
1.2.3.1, Sử dụng nguồn lực một cách bên vững.
Việc bảo tồn và sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên, nhân
văn là rất cần thiết, nó bảo đảm cho hoạt động kinh doanh du lịch phát triển lâu
dài. Phát triển bền vững ủng hộ việc lưu lại cho các thế hệ tương lai một nguồn tài
nguyên du lịch không kém hơn so với cái mà các thế hệ trước được hưởng.Việc sử
dụng bền vững, bảo tồn và bảo vệ các nguồn lực phát triển du lịch được xem là
vấn đề sống còn đối với việc quản lý hợp lý mang tính chất toàn cầu và quốc gia.
1.2.3.2, Mối quan hệ giữa du lịch và môi trường.
Du lịc sẽ góp phần tích cực tới sự nghiệp giáo dục môi trường, nhu cầu nghỉ
ngơi tại những khu vực có nhiều cảnh quan thiên nhiên trong lành đã kích thích
việc tôn tạo môi trường. Đặc biệt những năm gần đây các loại hình du lịch gần gũi
với thiên nhiên ngày càng được khách du lịch ưu chuộng, như du lịch sinh
thái,homestay, các khu nghỉ dưỡng cao cấp... chính du lịch tạo nên động lực mạnh
đối với việc bảo tồn và bảo vệ môi trường, đặc biệt là sự phát triển và mở rộng
mạng lưới các vườn quốc gia, các khu bảo tồn tự nhiên, các khu nghỉ dưỡng, các
khu du lịch sunh thái... Ngày nay trên thế giới hiện có hơn 5.000 khu bảo tồn thiên
nhiên, riêng ở Việt Nam có 105 khu rừng đặc dụng ( trong đó có 16 vường quốc
gia ).
13
Nguyễn Phương Thảo
Tuy nhiên, cũng phải nhìn nhận một thực tế rằng, hoạt động du lịch gây ảnh
▪ Ưu tiên các nguồn lực hiện có ở địa phương hơn là nhập khẩu theo xu
hướng thích hợp.
14
Nguyễn Phương Thảo
▪ Giảm nguồn rác thải và đảm bảo việc xử lý rác thải do du lịch thải ra một
cách an toàn.
▪ Sử dụng công nghệ xử lý rác thải, tái chế rác thải.
▪ Có trách nhiệm phục hồi những tác hại nảy sinh từ các dự án du lịch.
▪ Tránh tổn thất thông qua công tác tiền hoạch định đúng đắn và theo dõi,
giám sát liên tục. Duy trì tính đa dạng.Việc duy trì và tăng cường tính đa dạng của
thiên nhiên, văn hóa xã hội là hết sức quan trọng cho du lịch bền vững và cũng là
chỗ dựa sinh tồn của ngành công nghiệp du lịch.
▪ Sự đa dạng của môi trường tự nhiên, văn hóa và xã hội là một thế mạnh,
mang lại khả năng phục hồi cho những đột biến và áp lực, và đồng thời tránh việc
quá phụ thuộc vào một hay một vài nguồn hỗ trợ sinh tồn.
▪ Môi trường thiên nhiên được đặc trưng bởi tính đa dạng nhưng việc phát
triển kinh tế và du lịch đã phá hủy sinh thái trên phương diện rộng.
▪ Có tính toán cho rằng trong vòng 50 năm tới, có khoảng 25% các loài
động vật sẽ bị hủy diệt.Ngày nay, ở nhiều vùng đấtngập nước có 80% các rạn san
hô và 50% các khu rừng nguyên sinh trên hành tinh đã bị mất đi.
▪ Phát triển du lịch bền vững phải để lại cho các thế hệ tương lai một gia tài
đa dạng về thiên nhiên và nhân văn không ít hơn những gì được thừa hưởng của
thế hệ trước đa dạng.
▪ Đa dạng văn hóa là một trong những tài sản hàng đầu của ngành du lịch,
do vậy, nó cần phải được giữ gìn, bảo vệ. Sự đa dạng văn hóa bản địa sẽ mất đi
khi nó bị xuống cấp, bởi cư dân biến nó thành một món hàng hóa đem bán cho du
khách.
năng tồn tại lâu dài của ngành du lịch.
Việc phát triển hợp nhất dựa trên hai quy tắc sau:
▪ Du lịch và hoạch định chiến lược phát triển.
Khi sự phát triển du lịch là một bộ phận hợp nhất của một kế hoạch cấp quốc
gia, nó xem việc phát triển và quản lý môi trường là một tổng thể thì sẽ mang lại
lợi ích tối đa và dài hạn cho nền kinh tế, quốc gia va địa phương ( trong đó có
ngành du lịch).
▪ Du lịch và đánh giá tác động môi trường.
Trong việc thiết kế các sơ đồ dự án qui hoạch du lịch, đánh giá tác động môi
trường là bắt buộc để xem qui mô hay loại hình phát triển du lịch đó có phù hợp
hay không và cân nhắc xem nó đem lại lợi ích thật sự gì cho khu vực, cho vùng
hay quốc gia hay không?
Các biện pháp cụ thể:
▫ Phải tính tới các nhu cầu trước mắt của cả cư dân địa phương và cả du
khách.
▫Hợp nhất tất cả các mặt kinh tế môi trường xã hội và văn hóa địa
phương vào trong việc quy hoạch.
16
Nguyễn Phương Thảo
▫Tôn trọng chính sách địa phương, khu vực và quốc gia các ngành công
nghiệp, nông nghiệp, nhà cửa đất đai, nhà cửa và phúc lợi.
▫ Giảm thiểu các tổn hại về môi trường, xã hội và văn hóa với cộng đồng
địa phương bằng cách thực hiện đánh giá tác động tới môi trường một cách toàn
diện, có sự tham gia cua cư dân địa phương và chính quyền sân cư sở tại.
Tóm lại, muốn phát triển du lịch bền vững, phải nắm vững bốn nguyên tắc
trên.
Yên, Bài Nha, Quỳnh Lâm). Diên cách cấp tổng và xã thôn vùng Kẻ Mía đã qua
nhiều thay đổi. Vì vậy khi nghiên cứu để xác định các giá trị của khu di tích lịch
sử văn hoá Đường Lâm cũng như khi xây dựng phương án bảo tồn tôn tạo, chúng
ta theo đơn vị hành chính hiện nay, nhưng không nên bị bó hẹp bởi địa giới hành
chính hiện đại đó mà nên nhìn nhận trong mối quan hệ địa lý và lịch sử của cả
vùng tức trong không gian lịch sử - văn hoá rộng hơn.
Ngày 28 tháng 11 năm 2005 Bộ trưởng Bộ Văn hoá thông tin đã ra Quyết
định số 77/2005/QĐ - BVHTT xếp hạng Di tích quốc gia Làng cổ Đường Lâm.
Sau cố đô Huế, phố cổ Hội An, phố cổ Hà Nội là những phố cổ ở đô thị, thì
Đường Lâm (TX Sơn Tây) là làng cổ đầu tiên ở nông thôn trong cả nước được xếp
hạng di tích quốc gia.
Ngày 19 tháng 5 năm 2006 tại Đường Lâm, UBND tỉnh cùng nhân dân,
chính quyền thị xã Sơn Tây đã mở hội làng và tổ chức long trọng lễ công bố Quyết
định trên. Đây là sự kiện có ý nghĩa lớn trong đời sống văn hoá của Đường Lâm,
của cả tỉnh Hà Tây. Đây cũng là cơ sở tốt để mở ra cơ hội mới cho việc bảo tồn
tôn tạo phát huy di sản văn hoá phục vụ cho công cuộc phát triển kinh tế xã hội
của Đường Lâm và của tỉnh, đặc biệt trong ngành du lịch.
18
Nguyễn Phương Thảo
( một góc làng cổ.....)
Vậy làng cổ đã có sẵn tiền đề gì cho phát triển du lịch bền vững nơi đây?
2.2.Điều kiện phát triển du lịch bền vững làng cổ Đường Lâm.
2.2.1 Điều kiện phát triển du lịch.
2.2.1.1, Nhóm điều kiện chung.
- Tình hình xu thế phát triển kinh tế Hà Tây.
Lợi thế lớn nhất của Hà Tây là nằm ở trung tâm khu vực sông Hồng, tiếp giáp
Tây chủ trương xây dựng qui hoạch cho cơ sở hai tầng du lịch như qui hoạch cụm
di tích lịch sử - văn hóa Đường Lâm, đầu tư xây dựng các điểm du lịch ở Đồng
Mô, Xuân Khanh, tích cực quảng bá du lịch Hà Tây đến bạn bè trong và ngoài
nước.
Đây là những động thái tích cực tạo tiền đề, điều kiện cho sự phát triển mạnh
mẽ hơn nữa cho du lịch của thi xã nói riêng và toàn tỉnh nói chung trong tương lai.
- Tình hình chính trị ổn định.
Hòa chung không khí chính trị ổn định của cả nước, tình hình an ninh chính trị
Hà Tây nói chung và Sơn tây nói riêng rất ổn định, tạo điều kiện vô cùng thuận lợi
cho du lịch phát triển. Thầy Trương Tử Nhân- Giảng viên trường đại học kinh tế
quốc dân đã nhận xét rằng "chúng ta đang ồ ạt ra nước ngoài để học hỏi kinh
nghiệm khoa học kĩ thuật, kinh tế...xong chỉ vài năm nữa thôi, các nước sẽ ồ ạt
sang Việt Nam để thăm quan, học hỏi, tìm hiểu về chính trị..."
Hơn nữa, dự án sát nhập Hat Tây về Hà Nội nhằm mở rộng diện tích Thủ Đô
đang mang lại cho Hà tây bộ mặt mới, nhiều cơ hội hơn, nhiều thách thức hơn.
Đặc biệt là du lịch. Và tất nhiên, điều kiện này đêm lại cho du lịch Đường Lâm
thêm sáng sủa hơn.
2.2.1.2. Các điều kiện đặc trưng.
- Tài nguyên tự nhiên.
Đường Lâm nằm trong vùng chân núi Ba Vì Tản Viên và gần các sông Hồng,
sông Đà, sông Tích, sông Đáy. Núi Tản hùng vĩ là Tổ Sơn của đất Việt và với đền
Thượng, đền Trung, đền Hạ (còn gọi là cung Thượng, cung Trung, cung Hạ), đền
Và thờ Tản Viên Sơn Thánh là đệ nhất trong bộ Tứ Bất Tử( Thánh Gióng, Chử
đồng Tử, Sơn Tinh, chúa Liễu Hạnh), được coi như Thần điện của người Việt.
Đường Lâm mang cảnh quan của vùng trung du, vùng bán sơn địa với những
đồi gò, những “rộc” sâu, những ruộng ven sông với địa hình rất đa dạng, phong
phú. Trước đây, đồi gò phủ đầy rừng. Các làng xóm tụ cư bố trí quanh đồi gò và
ven sông. Những địa danh Đường Lâm, Cam Lâm, Mông Phụ, Phụ Khang... còn
như in dấu ấn của những đồi gò và cánh rừng xưa. Truyền thuyết dân gian về
Phùng Hưng, Ngô Quyền cũng nói nhiều đến một quê hương nhiều đồi gò, rừng
21
Nguyễn Phương Thảo
cuộc sống, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước chung của dân
tộc, mà còn cống hiến cho đất nước những người con ưu tú, những anh hùng và
danh nhân của dân tộc, trong đó nổi bật lên tên tuổi và sự nghiệp của Phùng Hưng,
Ngô Quyền. Và nhiều vị anh hùng khác...
Truyền thuyết kể lại rằng: Thủa ấy trên đồi là rừng đại ngàn rậm rạp, dưới
trằm giộc lau lách um tùm. Năm ấy cọp về, có một con cọp hung đữ đã bắt đi bao
mạng người. Dân trong vùng sợ hãi không dám vào đồi kiếm củi hái chè. Đêm
đêm cọp dữ còn mò cả vào làng rình bắt trâu bò lợn gà, khắp cả làng chưa nhọ mặt
người đã vội vã về nhà, luồng lạch rấp kín, cổng ngõ văng chặt, xóm làng eo óc
một nỗi sợ hãi rình rập bất cứ lúc nào. Có một trai làng cực kỳ khoẻ mạnh quyết
tâm diệt hổ dữ trừ hoạ cho dân làng. Lựa một tháng cuối đông gió Bấc se sắt thối,
khí lạnh trên đồi tràn về làm rờn rợn da người, chàng trai bện người nộm đem vào
đồi đến bên mép nước cắm xuống, ba bốn đêm liền như thế... Đêm ấy như bao
đêm khác, hổ dữ ra vũng nước duy nhất còn xót lại trong vùng, trước khi vục đầu
uống hổ ta lấy tay tát đổ người nộm như mọi hôm thường vẫn thế. Nhưng nó đâu
có ngờ hôm nay có một cánh tay rắn chắc đã túm chặt lây bờm nó và liên hồi
giáng xuống những quả đấm nặng như búa tạ... Chàng trai thông minh dũng cảm,
có sức khoẻ phi phàm đó chính là Phùng Hưng!
Phùng Hưng sinh ra và lớn lên ở làng Cam Lân (xã Đường Lâm), nửa sau thế
kỷ VIII, đất nước ta chịu ách đô hộ của nhà Tùy Đường cực kỳ hà khắc. Phùng
Hưng đã cùng em là Phùng Hãi và Bồ Phá Cần chiêu tập binh sĩ cùng nhân dân
phất cờ khởi nghĩa. Từ quê hương ông đánh thành Tống Bình (Hà Nội), đập tan
tành đạo quân xâm lược của Cao Chính Bình, dành lại quyền độc lập tự chủ (791802). Nhân dân tôn vinh ông là: Bố Cái Đại Vương!
Nói đến Phùng Hưng không thể không nói đến một người còn ưu tú nữa đó là
Ngô Quyền. Ngô Quyền là con trai Châu Mục Đường Lâm Ngô Mân (Ông chính
là người làng Cam Lâm). Ngô Quyền sinh ra tướng mạo tuấn kiệt hơn người, sáng
có cơ hội quay lại giúp đỡ nước nhà. Sau khi trở về nước, Cụ Phan được nhận
chức Tri Phủ đến "Khâm sai đại thần" khi cách mạng tháng 8 thành công, ông bỏ
nhiệm sở về nhà định bụng sống cuộc sống ẩn cư. Sau đó ông nhận lời mời của
chủ tịch Hồ Chí Minh lên chiến khu Việt Bắc tham gia vào cuộc kháng chiền
trường kì của dân tộc. Tại chiến khu, ông được giữ chức bộ trưởng bộ nội vụ, sau
khi thủ đô kháng chiến đã về Hà Nội, cụ Phan được cữ giữ chức Phó Thủ Tướng
Chính Phủ.
Trong thời kì hiện đại, mảnh đất " thủy tụ sinh tài" đấy còn có thêm người con
ưu tú là bộ trưởng bộ Thủy Lợi - Hà Kế Tấn. Có thể nói ông là người đặt nền
móng đầu tiên cho nhà máy thủy điện Hòa Bình...
Mảnh địa linh nhân kiệt này còn có thêm nhiều người con ưu tú nữa, đó thực
sự là niềm tự hào dân tộc. Quả là một mảnh đất địa linh nhân kiệt.
▪ Giá trị Văn hóa
23
Nguyễn Phương Thảo
Trong phạm vi xã Đường Lâm, đã bảo tồn cho đến nay nhiều di sản văn hoá
vật thể và phi vật thể quý giá.
Đường Lâm có 16 di tích kiến trúc gồm đình, chùa, đền, miếu, nhà thờ họ,
lăng mộ,... Trong đó có 7 di tích đã được xếp hạng cấp quốc gia, 1 di tích xếp
hạng cấp tỉnh. Đặc biệt có chùa Mía được Bộ Văn hoá - Thông tin xếp loại đặc
biệt quan trọng. Đến chùa Mía được cảm nhận không gian khu tôn giáo tín ngưỡng
thờ Phật có chợ – chùa – chùa chợ của thời xưa Lê - Mạc, thấy được hương vị làng
cổ Việt Kẻ/ Mía, Kẻ/ chợ. 7 di tích đó là:
1- Đền - lăng Ngô Quyền (thôn Cam Lâm);
2- Đình thờ Phùng Hưng (thôn Cam Lâm);
3- Đình Mông Phụ (thôn Mông Phụ);
4- Chùa Mía (thôn Đông Sàng);
Mông Phụ rất đẹp) và những nhà ở dân gian truyền thống tập trung chủ yếu ở các
thôn Mông Phụ, Cam Thịnh, Đông Sàng, Đoài Giáp.
( một góc cổng làng Mông Phụ)
Đến Đường Lâm, bạn sẽ có cơ hội được trải nghiệm nhiều cảm giác hon nữa.
Đến Đường Lâm được xem trên 800 ngôi nhà cổ thuần Việt được xây bằng
chất liệu đá ong rất đặc trưng của xứ Đoài. Những ngôi nhà gỗ với tường xây bằng
đá ong đầu hồi bít đốc, không có cửa sổ hậu. Khuôn viên một nhà có tường bao
cũng bằng đá ong và con đường làng lát gạch nghiêng chạy giữa những bức tường
đá ong. Giếng nước ăn đào sâu cũng xây kè bằng đá ong. Đường Lâm còn lưu giữ
được nhiều dáng vẻ của làng cổ vùng trung du của người Việt với mô típ: cổng
làng, giếng nước, cây đa, đình, đền, chùa, miếu, nhà cổ đá ong,... Cổng làng Mông
25
Copyright: Tài liệu đại học ©