Trường ĐHSP Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
M U
1. Lý do chn ti
Thnh ng l mt b phn quan trng trong vn t ca mt ngụn ng.
Trong ting Vit, thnh ng cú mt khi lng rt ln, phong phỳ v a dng,
chỳng mang c trng dõn tc rừ nột v giu sc biu cm, biu hin. Cựng
vi vic phỏt trin ting núi dõn tc, thnh ng dn c hỡnh thnh, c
nhõn dõn s dng nh mt cụng c giao t chung. Phỏt trin thnh ng l mt
trong nhng cỏch tt b sung cho vn t. Xột v mt tu t, thnh ng ó
gúp phn lm giu, p cho ting Vit v nhiu phng din.
Mt khỏc, do c hỡnh thnh v phỏt trin trong lch s lõu di ca
dõn tc, thnh ng li l nhng cm t c nh, hay nhng ng c nh, cú
ni dung ng ngha sõu rng, nờn nú cng gi c nhiu khỏi nim thuc v
truyn thng. Nhng khỏi nim ny ó phn ỏnh nhiu mt tri thc v gii t
nhiờn v i sng xó hi ca cỏc thi i ó sn sinh ra nú trờn t nc Vit
Nam.
Thnh ng gin d, d hiu, mi cõu mang mt ni dung nht nh,
nhng li cú th ng dng vo nhiu hon cnh khỏc nhau tu theo i tng
v mc ớch s dng. Nhng ngi thuc th h trc ớt hc li thuc nhiu,
s dng thnh thc thnh ng hn lp ngi tr tui, cú hc. Nú chng t mt
iu thnh ng rt gn vi tõm thc dõn gian. Vỡ vy, tip cn thnh ng
mun chm ti bn cht ca nú phi l cỏch tip cn liờn ngnh: Ngụn ng
hc, dõn tc hc, tõm lớ hc, vn hc, vn hoỏ... bi thnh ng phn ỏnh quan
nim, cỏch t duy, cỏch ng x ca mt dõn tc v cỏc quy lut, hin tng t
nhiờn v xó hi.
Qua kho sỏt chỳng tụi thy kho tng thnh ng, tc ng Vit Nam cú
rt nhiu thnh ng ch trng ngha n. Vic tỡm hiu cỏc thnh ng ch
n trong ting Vit. õy l ti khoa hc khỏ mi m v cú nhiu im
khỏc so vi cỏc cụng trỡnh nghiờn cu trc ú. S d, ngi thc hin ti
khng nh iu ú bi qua s tỡm hiu, thng kờ chỳng tụi thy vn ny
ó c cỏc tỏc gi i trc nghiờn cu nhng hng sau:
Sv: Trương Thị Lộng Ngọc
Lớp K32 B Ngữ văn
Trường ĐHSP Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
- Hng th nht : Tp hp v gii thớch cỏc thnh ng ting Vit. õy
l cụng trỡnh nghiờn cu ca cỏc tỏc gi lm t in. Tiờu biu cho hng ny
cú cỏc cụng trỡnh sau:
+ T in thnh ng v tc ng Vit Nam, tỏc gi V Dung, V Thuý
Anh, V Quang Ho, Nxb Vn hc, 2008.
+ T in thnh ng v tc ng Vit Nam, tỏc gi G.S Nguyn Lõn,
Nxb Vn hc, 2006.
+ T in gii thớch thnh ng ting Vit, Nguyn Nh í (ch biờn),
Hong Vn Hnh, Lờ Xuõn Thi, Nguyn Vn Khang, Phan Xuõn Thnh,
Nxb Giỏo dc, 1998.
- Hng th hai: Nghiờn cu v c im, cu trỳc ca thnh ng, su
tp, phõn loi thnh ng ting Vit. Tiờu biu cho hng ny cú cụng trỡnh:
+ Thnh ng hc ting Vit ca tỏc gi Hong Vn Hnh, Nxb Khoa
hc xó hi, 2008. Trong cụng trỡnh ny tỏc gi Hong Vn Hnh ó nghiờn
cu v c im, cỏch phõn loi thnh ng. c bit, ụng dnh mt chng
riờng núi v giỏ tr v ngh thut s dng thnh ng qua th vn ch tch
+ Ngha ca cỏc thnh ng cha t ch b phn c th ngi khoỏ
lun tt nghip ca sinh viờn Lờ Th Hng Hnh - K26A - Khoa Ng Vn Trng i hc S phm H Ni 2. Da trờn nhng c s lý thuyt chung
nht v thnh ng ca cỏc nh nghiờn cu, khoỏ lun ó thng kờ v phõn loi
hn 300 thnh ng cú cha t ch b phn c th ngi.
+ Tỡm hiu thnh ng tc ng th hin cỏc quy tc núi nng ca ngi
Vit khoỏ lun tt nghip ca sinh viờn V Minh Tho - K30B - Ng Vn Trng i hc S phm H Ni 2. Trong khoỏ lun ny, t vic tin hnh
phõn loi d liu thng kờ c theo c ch: thnh ng, tc ng th hin ỳng
cỏc quy tc hi thoi v thnh ng, tc ng vi phm cỏc quy tc hi thoi, tỏc
gi ó cp n s th hin ca cỏc thnh ng, tc ng trong tng quy tc
hi thoi theo c ch ó phõn loi.
Rừ rng cha cú cụng trỡnh no nghiờn cu mt cỏch c th v thnh
ng ch trng ngha n trong ting Vit. ti ny, chỳng tụi xem xột cỏc
thnh ng ch trng ngha n theo bn tiờu chớ:
- Thnh ng phn ỏnh cỏch la chn thc phm.
- Thnh ng phn ỏnh cỏch ch bin thc phm.
Sv: Trương Thị Lộng Ngọc
Lớp K32 B Ngữ văn
Trường ĐHSP Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
- Thnh ng phn ỏnh cỏch ỏnh giỏ con ngi.
- Thnh ng phn ỏnh quan nim sng, cỏch i nhõn x th.
Chỳng tụi thc hin ti vi mong mun l tỡm ra tớnh cht mi m
v sinh ng ca thnh ng trong kho tng vn hoỏ dõn gian cc kỡ phong phỳ
v vụ tn ca dõn tc.
Khóa luận tốt nghiệp
3. Thnh ng ting Vit - Nguyn Lc, Lng Vn ang, Nxb Khoa
hc xó hi, H Ni 1978.
6. Phng phỏp nghiờn cu
Nghiờn cu ti ny chỳng tụi s dng nhiu phng phỏp chng
hn, phng phỏp thng kờ phõn loi dựng lit kờ, phõn loi thnh ng
theo bn tiờu chớ ng ngha. Phng phỏp phõn tớch dựng x lớ t liu ó
thng kờ. Phng phỏp h thng tng hp li tt c t liu.
7. úng gúp ca khoỏ lun
V mt lớ lun: lm sỏng t thnh ng khụng ch trờn phng diờn lớ
thuyt hn lõm m i xem xột ngha ca cỏc thnh ng theo bn tiờu chớ ng
ngha ó phõn loi.
V mt thc tin: giỳp giỏo viờn cng nh c gi quan tõm cú thờm
mt cỏch tt b sung cho vn t, cú cỏi nhỡn ỳng n, tinh t, hiu qu khi
tỡm hiu kho tng vn hoỏ dõn gian s ca dõn tc.
8. B cc khoỏ lun
M u
Ni dung:
- Chng 1: C s lớ thuyt.
- Chng 2: Khỏi quỏt v vn hoỏ m thc ca ngi Vit Nam.
- Chng 3: Miờu t thnh ng ch trng ngha n trong ting Vit.
Kt lun.
Ti liu tham kho.
Sv: Trương Thị Lộng Ngọc
Lớp K32 B Ngữ văn
hi, phn ỏnh li sng ca thi i, li ngh ca nhõn dõn, li núi ca dõn tc.
Thnh ng thuc hin tng ngụn ng, l cụng c giao t chung ca cng
Sv: Trương Thị Lộng Ngọc
Lớp K32 B Ngữ văn
Trường ĐHSP Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
ng dõn tc. Chớnh trong li ngh, li núi ca nhõn dõn thng khụng th
no tỏch ri hỡnh thc biu t ca nú. Ch ging nhau v thng nht vi
nhau mt s n v l chỳng cú cựng mt mụ hỡnh biu t c nh
[10,21,22].
Cỏch nh ngha ca T in ting Vit v thnh ng: Thnh ng l
tp hp t c nh ó quen dựng m ngha ca nú thng khụng th gii thớch
c mt cỏch n gin bng ngha ca cỏc t to nờn. [12,1136].
nh ngha ca tỏc gi Hu Chõu, trong cun T vng ng ngha
Ting Vit: i chiu vi t phc v cm t t do, cú th núi: ng c nh
l cỏc cm t (ý ngha cú tớnh cht l ý ngha ca cm t, cu to l cu to
ca cm t), nhng ó c nh hoỏ cho nờn cng cú tớnh cht cht ch, sn cú,
bt buc, cú tớnh xó hi nh t [ 3,72].
Cỏc tỏc gi Mai Ngc Ch, V c Nghiu, Hong Trng Phin trong
cun C s ngụn ng hc v ting Vit nh ngha thnh ng nh sau:
Thnh ng l cm t c nh, hon chnh v cu trỳc v ý ngha. Ngha ca
chỳng cú tớnh cht cu trỳc v gi cm. Vớ d: Ba cc ba ng, chú cn ỏo
rỏch, nh ngúi cõy mớt, bỏn bũ tu ch ng, mộo ming ũi n xụi vũ
[4,157].
c suy ra t t hp ý ngha ca mi n v cu thnh nờn t. Vớ d: Cỏc t
ghộp: n si - n ngay khụng i n lỳc va ngon, hoc mun t c
kt qu ngay vỡ núng vi; n khụng - n tiờu m khụng lm, ly khụng ca
ngi khỏc bng th on, mỏnh khoộ; n núi - núi nng by t ý kin; n
my - xin ca b thớ sng; n trc - n nh vo phn ca ngi khỏc
Trong khi ú ngha ca cỏc thnh ng khụng th gii thớch c bng cỏc t
hp ngha b phn. Chng hn, cng núi v n cú cỏc thnh ng: n xi thỡ,
n khụng núi cú, n khụng ngi ri, n my i xụi gc, n chc nm ch
í ngha ca cỏc thnh ng ny mang tớnh hỡnh tng khỏi quỏt v c lớ gii
trong cỏc vn cnh c th. n xi thỡ cú th hiu: ch tớnh chuyn tm b
trc mt, khụng tớnh n chuyn lõu di; n khụng núi cú li hiu trong ng
cnh: t iu khụng m núi thnh cú; n khụng ngi ri: ch nhng ngi ch
n, khụng chu lm, sng khụng lao ng; n my ũi xụi gc: ch nhng
ngi khụng bit thõn bit phn, kờnh kiu i cỏc rm, ó xin sng m
cũn ũi ngi khỏc phi b thớ cho nhng th cao sang, yờu sỏch quỏ cao so
Sv: Trương Thị Lộng Ngọc
Lớp K32 B Ngữ văn
Trường ĐHSP Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
vi mc mỡnh ỏng c hng; n chc nm ch: ch i, chu chc lõu
ngy ni no ú cu cnh, trụng ch iu gỡ
1.1.2.2. Thnh ng vi cm t t do
V kt cu: cm t t do l s t hp ca cỏc t theo mi quan h ng
phỏp min l cỏc t cú s phự hp v ngha vi nhau. Tc l khụng bt buc,
Khóa luận tốt nghiệp
dung ca thnh ng phn ỏnh nhng kinh nghim v t nhiờn, khoa hc, xó
hi v con ngi. Vỡ l cm t nờn thnh ng l thnh phn ca cõu, cũn tc
ng l mt cõu hon chnh.
Tt c nhng so sỏnh trờn nhm tng minh cỏc c trng c bn nht
ca thnh ng. ú l tớnh cht c nh v cu trỳc, cú tớnh biu trng v ý
ngha, cú kh nng gi tờn hay biu th khỏi nim.
1.2. c im ca thnh ng
1.2.1. c im kt cu
T nhng quan nim trờn ta cú mt cỏch hiu: Thnh ng l mt t
hp c nh, bn vng v hỡnh thỏi - cu trỳc, hon chnh búng by v ngha,
c s dng rng rói trong giao tip hng ngy, c bit trong khu ng. Vớ
d: Ln nh trch, cõm nh thúc, lnh nh tin, p nh tiờn, xu nh ma
Tớnh c nh v hỡnh thỏi - cu trỳc ca thnh ng c th hin
nhng im sau:
Mt l, thnh phn t vng ca thnh ng núi chung l n nh, ngha
l cỏc yu t to nờn thnh ng hu nh c gi nguyờn trong s dng, m
trong nhiu trng hp khụng th thay th bng cỏc yu t khỏc. Chng hn,
phi núi: chõn m ỏ chõn chiờu ch khụng c núi chõn phi ỏ chõn
trỏi, mc dự m thi c cú ngha l phi, chiờu cú ngha l trỏi.
Hai l, tớnh bn vng v cu trỳc ca thnh ng th hin s c nh
trong trt t cỏc thnh t to nờn thnh ng. Vớ d, thng núi cng u cng
c ch khụng núi hoc rt ớt dựng cng c cng u, hoc tai to mt ln,
khụng núi hoc ớt núi mt ln tai to.
Tớnh bn vng v hỡnh thỏi - cu trỳc ca thnh ng cú nhiu nguyờn
nhõn khỏc nhau nhng xỏc ỏng, hp lớ hn c, l ý kin: tớnh n nh, c
nh v thnh phn t vng v cu trỳc ca thnh ng hỡnh thnh l do thúi
quen s dng ca ngi bn ng. mt thi kỡ lch s xa xa no ú, thnh
nm trờn bn, m ng ý núi n trng thỏi nguy him n s sng cũn. Hay
thnh ng lnh nh tin cng khụng phi ch ng tin lnh m ng ý ch
ngi cú tớnh cỏch ớt núi, ớt bc l cm xỳc trc mt vn thng gõy xỳc
ng. ú l ngha búng hay ngha biu trng c hỡnh thnh t phng thc
n d, so sỏnh nh quỏ trỡnh biu trng hoỏ.
Sv: Trương Thị Lộng Ngọc
Lớp K32 B Ngữ văn
Trường ĐHSP Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
1.2.3. Cỏc phng thc to ngha
Ngha ca thnh ng ting Vit thng c hỡnh thnh t ba phng
thc: n d, hoỏn d, so sỏnh. Da vo phng thc so sỏnh, ta cú nhng
thnh ng kiu: núng nh la, rừ nh ban ngy, ti ty ỡnh, cõm nh thúc,
lnh nh tin Da vo phộp n d, ta cú nhng thnh ng nh: u voi uụi
chut, mt trũn mt dt, cỏ mố mt la Da vo phộp hoỏn d, ta cú cỏc
thnh ng: mm nm ming mi, ba chỡm by ni, ba cc ba ng, i guc
trong bng T cỏc phng thc cu to ny, yờu cu chỳng ta khi xem xột
thnh ng bao gi cng phi tỡm ý ngha biu trng, ý ngha hm n sau cỏc
n d, so sỏnh, hoỏn d. Nh cỏc phng thc ny m ngha ca cỏc thnh
ng bao gi cng ngn gn, cụ ng, hm xỳc, giu tớnh hỡnh tng v tớnh
biu cm.
1.3. Tiu kt chng 1
Chỳng ta cú nhn xột, thnh ng l mt cm ng c nh, cú tớnh gi
cm, cú tớnh hon chnh, búng by v ngha. í ngha ca thnh ng c to
Vit, chỳng tụi nhn thy ti ang nghiờn cu ó chm ti lnh vc vn
hoỏ m thc ca dõn tc ta. õy l lý do chỳng tụi dnh chn chng 2 ca
khoỏ lun ny khỏi quỏt ụi nột v vn húa m thc ca ngi Vit Nam
trc khi i thng kờ, miờu t cỏc thnh ng ch trng ngha n trong ting
Vit.
2.1. Vi nột v vn hoỏ m thc ca ngi Vit
Theo T in Vit Nam thụng dng, m thc chớnh l n ung, l
hot ng cung cp nng lng cho con ngi sng v hot ng. Chớnh vỡ
vy núi n vn hoỏ m thc l núi n vic n ung cựng vi ngun gc v
lch s ca nú.
Sv: Trương Thị Lộng Ngọc
Lớp K32 B Ngữ văn
Trường ĐHSP Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
n ung l chuyn hng ngy m cng l chuyn muụn i gn lin
vi con ngi ngay t bui s khai nguyờn thu. Nờn, vo thi im y n
ung ch l mt hot ng sinh hc, mt phn ng t nhiờn khụng iu kin
ca con ngi. Con ngi khi ú ch n theo bn nng, n duy trỡ s sng
v bo tn ging nũi. Thi k ny vic n ung cha cú chn lc, con ngi
n tt c nhng gỡ kim c v c bit l n sng, ung sng. Cựng vi s
phỏt trin ca con ngi thỡ hot ng ngh thut trong n ung hay m thc
cng dn thay i theo tớch cc vi s a dng ca cỏc mún n v cỏch ch
bin.
Nu trc kia cỏc mún n ch nhm ỏp ng nhu cu n cho no ming,
bin mún n, nguyờn lớ phi trn gia v v nhng thúi quen n ung núi chung
ca mi ngi Vit trờn t nc Vit Nam. Tuy hu nh cú ớt nhiu s khỏc
bit, m thc Vit Nam vn bao hm ý ngha khỏi quỏt nht ch tt c
nhng mún n ph bin trong cng ng cỏc dõn tc thiu s nhng ó tng
i ph thụng trong cng ng ngi Vit.
Nhỡn chung, cỏc cỏch hiu trờn v vn hoỏ m thc u nhm hng
n mt nhn nh chung: vn hoỏ m thc l mt phn ca vn hoỏ ng x,
th hin nhng thúi quen n ung v cỏch thc ch bin mún n ca mi dõn
tc, mi khu vc khỏc nhau. Hiu v s dng ỳng cỏc mún n sao cho cú li
cho sc kho nht ca gia ỡnh v bn thõn cng nh thm m nht luụn l
mc tiờu hng n ca mi con ngi.
2.2. Bn sc m thc ca ngi Vit
2.2.1. Quan nim ca ngi Vit Nam v m thc
Vn hoỏ m thc l mt biu hin quan trng trong i sng con ngi,
nú cng hm cha nhng ý ngha trit lý. T xa xa, ụng cha ta ó tng kt
thnh cõu tc ng: hc n, hc núi, hc gúi, hc m ch yu nhm nhc
nh nhng ngi tr tui mi bc vo i thỡ khõu u tiờn l hc n.
cỏc nc khỏc trờn th gii, ngoi quan nim dõn gian thỡ cỏc nh chuyờn
mụn, nhng ngi yờu thớch, am hiu m thc u bn lun, vit nhng ti
liu, nhng cun sỏch v ngh thut n ung.
i vi ngi Vit, cỏi n l cỏi n vn hoỏ, nú cú mt ý ngha sõu sc
v liờn quan n mi mt ca i sng xó hi. Ngi Vit cho rng: cú thc
mi vc c o, õy l mt c im ht sc bin chng, coi ú l tin
con ngi cú th bc vo cỏc lnh vc hot ng khỏc. Vic n l vic
Sv: Trương Thị Lộng Ngọc
Lớp K32 B Ngữ văn
m: Tri ỏnh cũn trỏnh ming n. Ba cm nh l cỏch gi tờn hai ba
Sv: Trương Thị Lộng Ngọc
Lớp K32 B Ngữ văn
Trường ĐHSP Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
chớnh: ba tra v ba ti. ú l mt khụng gian gia ỡnh m m, xum vy
cỏc thnh viờn gn bú, quõy qun vi nhau bờn bn n sau mt ngy lm
vic mt nhc. Mc dự khụng tn ti s phõn chia ng cp, nhng qua cỏch
quan sỏt v trớ bờn mõm cm, bờn bn n cng phn ỏnh, biu hin ngụi th,
s tụn trng trong gia ỡnh v ngoi xó hi. Cú nhng quy nh bt thnh vn.
Ngi m hay con dõu trng thng ngi bờn mõm cm xi cm cho c
nh, xi cm do cho ụng b, cha m. Nhng ngi ph n ny, h m
nhim vai trũ ni tng trong gia ỡnh v trong ba cm, h cng ng thi l
ngi b sung thc n, tip thc n cho mi ngi. Ngi vit trc khi n,
cú li mi xi cm i vi ngi hn tui mỡnh, n xong phi cú li xin
phộp ri mi ng dy. V dự ai cng vy, khi ngi vo bn n l luụn cú ý
thc nhng nhn nhau, u tiờn thc n ngon cho ngi ln tui, tr nh
kớnh trờn nhng di, th hin s kớnh trng, tỡnh cm yờu thng. n
trụng ni, ngi trụng hng cng l mt tiờu chớ bt buc th hin nột p
trong ng x m thc ca mi ngi Vit.
Ging nh nhiu nc trong khu vc, m thc Vit Nam th hin s
cõn bng, hi ho gia thiờn nhiờn v con ngi, gia õm v dng, gia hn
v nhit. Nhng n, thc ung ca ngi Vit thng cú tỏc dng b tr,
nõng cao sc kho v cha mt s bnh thụng thng nh ho, cm cỳm, cỏc
loi mún n cú s bin hoỏ cho phự hp vi khu v ca tng a phng.
Ngun nguyờn liu di do, phong phỳ gúp phn hỡnh thnh nn mt vn hoỏ
n ung s dng rt nhiu loi rau (cú th ch bin thnh cỏc mún luc, xo,
lm da, n sng); nhiu loi nc canh c bit l canh chua, trong khi ú s
lng cỏc mún n cú dinh dng t ng vt thng ớt hn. Nhng loi tht
c dựng ph bin l tht ln, bũ, ngan, g, vt, cỏc loi tụm, cua, cỏ, c, hn,
trai, sũ Nhng mún n ch bin t nhng loi tht ớt thụng dng hn nh
chú, dờ, rựa, tht rn, ba ba, ln thng khụng phi l ngun tht chớnh,
nhiu khi c coi l c sn v ch s dng trong mt dp liờn hoan no ú
vi ru ung cựng. Ngi Vit cng cú nhiu mún n ch bin t cỏc loi
c, qu, ht in m du n ca nn vn minh lỳa nc.
m thc Vit Nam cũn c trng bi cỏch ch bin tinh xo, phi trn
nguyờn liu khụng quỏ cay, quỏ ngt hay quỏ bộo. Cỏc nguyờn liu ph (gia
v) ch bin mún n Vit Nam rt phong phỳ, bao gm nhiu loi rau thm
nh hỳng thm, tớa tụ, kinh gii, hnh, thỡ l, mựi tu; gia v thc vt nh
Sv: Trương Thị Lộng Ngọc
Lớp K32 B Ngữ văn
Trường ĐHSP Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
t, s, ht tiờu, gng, ngh, ti, chanh qu hoc lỏ non; cỏc gia v hu c len
men nh m, mm tụm, dm, thớnh go, bng ru, ko ng, nc ct
da; cỏc gia v cú ngun gc hu c hoc vụ c nh ng, mui, bt ngt,
cỏc loi du n, m nc Gia v c trng ca cỏc dõn tc ụng Nam
nhit i núi trờn c s dng mt cỏch hi ho vi nhau v thng thun
Khóa luận tốt nghiệp
ngon, lnh. õy cng l nn m thc s dng thng xuyờn nc mm,
tng, tng en iu khú tỡm thy nhng nn m thc khỏc. Bỏt nc
mm dựng chung trờn mõm cm v ni cm chung, t xa n nay biu th
tớnh cng ng gn bú ca ngi Vit. Vn hoỏ tinh thn ca ngi Vit
trong m thc chớnh l s th hin nột p trong vn hoỏ giao tip, l s c x
gia ngi vi ngi trong ba n, lm vui lũng nhau qua thỏi ng x lch
lóm, cú vn hoỏ, cú giỏo dc. Cú l, vỡ vy m t chuyn n ung nhng
tng rt n gin, tm thng li cú th ỳc rỳt thnh nhng cõu thnh ng
chớ lớ, chớ tỡnh phn ỏnh cỏch ỏnh giỏ con ngi, hay i sng tinh thn cựng
cỏch i nhõn x th. Mi hay ngay t xa xa, cha ụng ta ó sm nhn ra
rng n khụng ch l nhu cu tn ti m tng n bit bao nhng giỏ tr
tinh thn trong ú.
cp n c trng ca m thc Vit Nam, Tin s s hc Hỏn
Nguyờn Nguyn Nhó, cho rng m thc Vit Nam cú 9 c trng:
1. Tớnh ho ng a dng
c trng ny th hin ch ngi Vit d dng tip thu vn hoỏ m
thc ca cỏc dõn tc khỏc, vựng min khỏc t ú ch bin thnh ca mỡnh.
õy l c im ni bt ca nc ta t Bc chớ Nam.
2. Tớnh ớt m
Cỏc mún n Vit Nam ch yu lm t rau, c, qu nờn ớt m, khụng
dựng nhiu tht nh cỏc nc phng Tõy, cng khụng dựng nhiu du m
nh mún n ca ngi Trung Hoa.
3. Tớnh m hng v
Khi ch bin thc n ngi Vit Nam thng dựng nc mm nờm
li kt hp nhiu gia v khỏc nờn mún n rt m . Mi nhúm khỏc nhau
u cú nc chm tng ng phự hp vi hng v. Mún n Vit Nam
thng nhiu cht, nhiu v kt hp li vi nhau.
9. Tớnh dn thnh mõm
Ngi Vit cú thúi quen dn sn thnh mõm, dn nhiu mún n trong
ba lờn cựng mt lỳc ch khụng nh phng Tõy n mún no mi mang mún
ú ra. (http://www tintuconline.net.vn)
Nh vy, ngoi nhng nột c trng chung trờn, m thc Vit Nam
cũn mang nhng nột c trng riờng chi phi bi c im a lý, theo mựa.
Sv: Trương Thị Lộng Ngọc
Lớp K32 B Ngữ văn
Trường ĐHSP Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
t nc Vit Nam tri di theo hỡnh ch S kộo di t mi C Mau
n a u Múng Cỏi. Theo ú, lónh th Vit Nam cng chia lm ba min rừ
rt: Bc Trung Nam. c im a lý ny li du n sõu m trong nn
m thc dõn tc vi nhng thnh ng tiờu biu nh: n Bc mc Kinh, n Bc
mc Nam núi n nhng ni cú truyn thng nu n ngon, mc p.
m thc min Bc thng nghiờm ngt, chun mc, khụng m cỏc v
cay, bộo, ngt bng cỏc vựng khỏc v ch yu s dng nc mm loóng, mm
tụm, s dng nhiu mún rau v cỏc loi thu sn nc ngt d kim nh tụm,
cua, cỏ, c, trai v nhỡn chung do truyn thng xa xa cú nn nụng nghip
nghốo nn, m thc min Bc trc kia ớt thnh hnh cỏc mún n c ch
bin t nguyờn liu chớnh l tht, cỏ. Tuy nhiờn, theo nhp phỏt trin ca i
sng thỡ cỏc mún n min Bc ó cú s thay i theo xu hng tng cỏc mún
mn v vỡ th cỏc mún n ch bin t tht, cỏ cng tr nờn ph bin hn trc
õy.
Nam, hay mún cao lu c trng ph Hi, mún mỡ Qung m phong v, tụ
cm hn Hu cay xộ lũng Nu nh m thc H Ni mt thi c coi l
tinh hoa tiờu biu ca m thc min Bc thỡ m thc Hu l cỏi nụi ca m
thc min Trung. m thc Hu c ch bin tinh xo, cú mt chiu su
riờng, mang m nột vn hoỏ tng l k ch, thanh lch, nh nhng v tựng
tim. ú chớnh l nột c trng ca m thc min Trung y nng v giú.
Sau cựng l nột c trng ca m thc min Nam. Do c im a hỡnh
v sinh hot kinh t, vn hoỏ Nam B nhiu kờnh rch ó hỡnh thnh nờn nn
vn minh sụng nc. õy ngun lng thc, thc phm chớnh l lỳa, cỏ v
rau qu k c cỏc loi rau ng, rau rng. T s phong phỳ y, mún n thc
ung ca ngi Nam B l s phi trn cao nht cỏc yờu cu ca mún n:
thm, ngon, b, kho. Mt khỏc, m thc min Nam l ni chu nhiu nh
hng ca m thc Trung Quc, Cmpuchia, Thỏi Lan, nú cú c im l
thng gia thờm ng hay s dng sa da trong mún n (cú th l nc ct
da hay nc dóo ca da). Nn m thc ny cng ny sinh ra vụ s loi
mm khụ (mm cỏ sc, mm bũ húc, mm ba khớa). m thc min Nam
cng dựng nhiu hi sn nc mn v nc l hn min Bc (cỏc loi cỏ,
tụm, cua, c bin), v rt c bit vi nhng mún n dõn dó, c thự ca mt
thi i m b cừi hin nay nhiu khi ó tr thnh c sn: chut ng khớa
nc da, cỏ lúc nng trui m thc Si Gũn c xem l tõm im ca
Sv: Trương Thị Lộng Ngọc
Lớp K32 B Ngữ văn
Trường ĐHSP Hà Nội 2
Khóa luận tốt nghiệp
Lớp K32 B Ngữ văn
Copyright: Tài liệu đại học ©